VERVOLG 2

VERVOLG  3

28. Nog een majestatische amberboom (Liquidambar styraciflua)

29. Bladeren van de amberboom

30. Zwarte Moerbei

31. Topiary

32. De hoed

33. Zeekool (Crambe maritima)

34. Zaadvenkel, in het Engels common fennel

35. We gaan terug vertrekken

36. De terugweg, normaal een kleine 2 uur, duurt ruim het dubbele wegens aanschuiven voor werken.

Eindelijk weer Kempische Pruimen

Toen we hier in 1962 aankwamen stonden er 2 pruimelaars aan de rand van de moestuin. Dus zeer goed bemest. Die zomer plukten we overvloedig pruimen. De smaak is vrij goed. Nogal wat jaren waren er geen vruchten wegens lentenachtvorsten tijdens de bloei.

Het is wat men noemt een landras dat zich voortzet met uitlopers. Ik heb er tientallen en tientallen uitgedeeld.

Ik gaf ze de naam ‘Kempische Pruim’.

De laatste paar decennia echter deden ze het niet meer, ook de jonge exemplaren. Steeds maar afstervende takken. Bacterieziekte? Honingzwam in de grond? Takmonilia? Of? Niet voldoende voedsel gehad?

Regelmatig vernam ik dat op andere plaatsen de mensen nog opgetogen waren over de lekkere pruimen. Ze hebben inderdaad een vrij lekkere smaak.

In een beschutte uithoek kon ik eindelijk weer wat pruimen rapen.

Het tweede ras op de foto’s is eveneens een landras. Ik kreeg een boompje van Wilfried en Simonne. De oorspronkelijke boom komt uit Keerbergen. Het is een zeer groeikrachtig ras en de smaak van de vruchten is zelfs nog iets beter dan deze van de Kempische pruim.

Het derde ras is een blauwe kerspruim (Prunus cerasifera), matig van smaak. Ik heb er betere; maar dit jaar waren ze zeer schaars. De eersten rijpen al in juli. Ze hebben een breed kleurenpalet: geel, rozig, rood, blauw, haast zwart en tweekleurige in meerdere schakeringen.

FOTO’S

Let op de grootte in vergelijking met een muntstuk van 2€.

Dag 3 20 aug. Saltaire en Levens Hall

Vandaag staat Saltaire op het programma, een world heritage site.

Chauffeur Els wist ons feilloos voor de kerk af te zetten. Een oudere vrouw in de zwarte klederdracht van halverwege de 19^de eeuw (cf. Leger des heils ) wachtte ons op. Binnen werden we verwelkomd en toegesproken, (of zeg ik beter uitgekafferd?) door een rondborstige volksvrouw, alsof we kerkgangers waren van de jaren 1850. Daarbij kwam nog een ouder heertje. Een paar van onze medereizigers werden er eruit gepikt voor een tête à tête. Een hele mis-en-scène, best vermakelijk en leerrijk, nadat we over onze verbazing heen waren. Iedereen kreeg een bladwijzer met uitleg over een bepaalde persoon en aanduiding van de straat waar die woonde. Best origineel, want op de wandeling tussen de toen gebouwde woonhuizen kwam die van pas.

Maar eerst meer uitleg over Saltaire (een samentrekking van Salt, de stichter en Aire, de rivier) en ik maak dankbaar gebruik van de reisbrochure van Jeanpierre Billen.

Met een weinig verbeelding- en we werden danig geholpen door het theater inde kerk- kan je in Saltaire zo terug naar het leven ten tijde van de Engelse industriële omwenteling. De kern van het stadje is wat het altijd geweest is: woonwijken rondom een fabriek.

In het westen van Yorkshire nam de textielproductie een hoge vlucht. De natuurlijke grondstoffen: wol, water en steenkool waren aanwezig om de nieuwe stoommachines te laten draaien. Zo werd de stad Bradford de onbetwiste textielstad in Engeland. Begin de 19^de eeuw was Bradford de sterkst groeiende Engelse stad. Van 13.000 inwoners in 1801 ging het naar 104.000 bewoners in 1851.

Eén van de fortuinlijke textielbazen was Titus Salt (1803-1876). Opgegroeid en bijgeschoold in alle facetten van de wolhandel- van het op- en verkopen van wol, het sorteren, het kammen, het spinnen en weven- werd Salt een succesrijk textielbaron die vijf fabrieken bezat in Bradford. Tot zijn succes droeg bij dat hij een manier vond om succesvol de ingevoerde Alpaca wol te verwerken.

Zijn religieuze, sociale bewogenheid, de werken van Benjamin Disraeli over een beter leven voor de fabrieksarbeiders doen hem besluiten een nieuwe fabriek op te richten op aangekochte gronden op de buiten, 5km buiten Bradford. De plaats is goed gelegen vlakbij de gekanaliseerde Aire en de nieuwe spoorlijn. De keuze van de locatie, de vormgeving van de fabriek en de woonwijken in een soort, classicistische stijl, geïnspireerd op de Italiaanse Renaissance met de architecten Lockwood en Mawson, de inrichting van de huizen met water, gas, een buitentoilet en gescheiden kook- en leefruimten en verder gemeenschapsvoorzieningen als een school, hospitaal en kerk moeten ons doen besluiten dat de man een visie had op stadsplanning en sociale voorzieningen die tot dan nog nooit op een dergelijke schaal waren gerealiseerd.

De fabriek, opgetrokken in lokale, gele steen, vier verdiepingen hoog met veel glaswerk was voltooid in 1853.

In de fabriek stonden 1.200 weefgetouwen. Al de machinerie was stoom aangedreven. De boilers voor de stoom verbruikten 50 ton steenkool per dag. Rook en verbrandingsgassen gingen buiten langs een 76 m hoge schouw, nadat ze het water voor de boilers voorverwarmd hadden. Er werkten toen om en bij de 3000 werknemers. Dagelijks werd 27.400 m doek geproduceerd.

De kerk met 600 plaatsen staat vlak tegenover de hoofdingang van de fabriek en werd ingehuldigd in 1859. Het gebouw lijkt op een tempel met zijn toren die steunt op zes imposante, Korintische zuilen.

Het geheel met woonwijken is voltooid in 1876, enkele maanden voor de dood van stichter, Titus Salt.

Na de samenkomst in de kerk gaan we met gids op verkenning. Aan de overkant van de straat zien we het imposante fabrieksgebouw, nu een soort winkelcentrum. Er naast liggen groentetuinen; nog een restant van vroeger. Weer ernaast ligt de spoorlijn en het station. We slaan de straat in. Ik ontdek lekkere, wilde bramen.

De bladwijzers komen boven bij de verschillende straten en speciale bewoners.

Saltaire doet mij denken aan Guise in Picardië waar wij terecht kwamen met het Davidsfonds na de totale zonsverduistering van 11 augustus 1999.

‘Guise is internationaal bekend geworden door de Familistère, opgericht door de Franse industrieel Jean-Baptiste André Godin. Het idee voor de bouw van de Familistère vond Godin bij de Phalanstère van de Franse utopist Charles Fourier. In het midden van de 19de eeuw startte Godin te Guise een bedrijfje voor de productie van gietijzeren kachels en fornuizen dat al snel uitgroeide tot een fabriek met op zeker ogenblik 2500 werknemers. Voor zijn personeel voorzag Godin, in overeenstemming met de ideeën van Charles Fourier, in voor die tijd moderne en luxueuze woningen (appartementen eigenlijk). Ze bevinden zich in de Familistère, een groot bouwwerk, gelegen in een lus van de Oise. De schikking van het gebouw doet denken aan het kasteel van Versailles, wat haar bijnaam van 'palais social' meteen verklaart. Het bestaat uit een centraal paviljoen met 2 zijvleugels. Voorts zorgde hij voor gratis en verplicht onderwijs in zijn eigen school, een apart staand gebouw met een zwembad en een grote ruimte waar de was gedaan werd, een kinderoppas, een theater, een winkelcomplex ('economaat' genoemd), een ontspanningsruimte, groene ruimtes... Godin, die zelf ook inwoonde, benadrukte inzonderheid de principes van de hygiëne en de collectiviteit. Hij wilde zijn personeel vooral 'les équivalents de la richesse' bieden : ruimte, verse luchtcirculatie, warmte, voldoende lichtinval, drinkbaar water, hygiëne, scholing, opvoeding en vorming, sociale bescherming ... Vrij vlug werden nog 2 andere wooneenheden bijgebouwd, wat verklaard wordt door de hoge vlucht die de fabriek nam. Zodoende vonden ongeveer 2000 mensen hier een behoorlijke woonst.

De fabriek, die op de andere oever van de Oise ligt, is vandaag nog steeds in bedrijf, zij het op kleinere schaal. Ze staat volledig los van de Familistère. De 2 zijvleugels van de Familistère zijn nog steeds bewoond. Het ganse complex is ondertussen beschermd als monument en kan bezocht worden.’

FOTO’S

1. Kerk

2. Antoon wordt in de arm genomen

3. Nog een slachtoffer

4. Scène

5. Heertje

6. Spel

7. Geen marmeren zuil maar ‘scagliola’; namaakmarmer: gebrand gips of cement vermengd met pigmenten, marmerstof en soms lijm.

8. Buste van Titus Salt in de kerk

9. Wandeling in de woonwijk.

VERVOLG

10. Wandeling in de woonwijk

11. Wandeling in de woonwijk

12. koertje met zwarte bes

13. De andere groep

14. Onze gids

15. Hospitaal

16. School

17. Paddenstoelen aan de voet van een boom bij de kerk.

19 aug. Fountains Abbey & Studley Royal Water Garden

Beheerd door de National Trust en English Heritage (Abdij & kerk).

De N.T. is een stichting van 1895 met als doel plaatsen van historisch belang of natuurlijke schoonheid te beheren en te bewaren. Het is een machtige organisatie geworden: in 2010 £406 miljoen inkomsten, waarvan £ 125 miljoen via lidgelden (3,7 miljoen leden).

English Heritage (1983) beheert architectonisch en historisch belangrijke plaatsen met gelden van de overheid. Bv Dover Castle. Voor de rest vertoont de werking veel gelijkenis met deze van de National Trust.

Fountains Abbey (nabij Ripon in North Yorkshire) werd gesticht op 27 december 1132 door ontevreden Benedictijner monniken van de abdij van York. Via contacten met abt Bernardus van Clairvaux en hulp van de nieuwe Cisterciënzer abdij van Rievaulx (eveneens North Yorkshire), datzelfde jaar gesticht, slaagden zij in hun opzet. Fountains Abbey werd eveneens een machtige Cisterciënzer abdij.

Hendrik VIII brak definitief met Rome: ‘Act of Supremacie’ van 1534. De volgende jaren eigende hij zich de goederen van de katholieke kerken en abdijen toe. Aldus kwam in 1539 een einde aan de abdij van Fountains Abbey; nu een ruïne.

De Studley Royal Water Garden werd vlak naast Fountains Abbey aangelegd door John Aislabie (1670-1742). Zijn zoon William koopt in 1767 Fountains en maakt er één park van.

We rijden het majestatische domein binnen.

De foto’s laten je de wandeling mee beleven.

Eerst een curiositeit. Het ontvangstcentrum, met restaurant waar we eerst lunchen, is half cirkelvormig gebouwd. Onder de iets overstekende dakbedekking zitten ondersteunde zwaluwnesten Ik verwacht huiszwaluwen te zien, maar ik hoor en zie enkel boerenzwaluwen. Die wonen normaal binnen in stallen. Hier huizen ze net als huiszwaluwen!

We gaan op stap met een gids; eerst tussen hagen en heggen, waarin een paar appelzaailingen, tot we in open gebied komen met een lange, brede doorkijk benedenwaarts. Links op de hoogte staat de merkwaardige St Mary kerk en rechts ligt een parklandschap met eeuwenoude bomen, dalend tot aan het gegraven watergebied.

De kerk is een historische parel.

Een eeuwenoude, gedeeltelijk afgeknakte tamme kastanje trekt de aandacht.

De gids geeft uitleg over de grote graafwerken en de gebouwtjes (follies) en een tempel tegen de heuvelwand. Een troep Canadese ganzen wordt hier blijkbaar ongemoeid gelaten.

Na een klein klimpartijtje  wandelen we, op een lange, open strook verder naar de indrukwekkende ruïnes van de abdij. Beelden van Villers-la-Ville komen mij terug voor de geest (blog van 25/06/2013).

FOTO’S

1. De groep

2. Groep

3. Gids

4. Idem

5. St Mary

6. Doorkijk landschap

7. Interieur

8. Idem

9. Glasraam

VERVOLG  1

10. Vogelfiguurtjes

11. idem

12. Leeuwenkop torst pilaar

13. Vloermozaïek

14. Praalgraf

15. Groep in het parklandschap

16. Oude kastanje

17. Idem

18. Afgeknakte kant

VERVOLG 2

19. Zicht op St Mary

20. Oude tamme kastanje

21. In het park

22. Aan de gegraven waterwerken

23. Tempeltje

24. De wortels van een taxus (Jew in het Engels)

25. De ruïnes van Fountain Abbey

26. Kerk

27. Binnen en toch buiten

VERVOLG  3

28. Binnen en buiten

29. De 2^de groep met gids

30. Resten van de toren

31. Groots kerkraam

32 . Ruïne

33 . Stokrozen

34 . Idem

35 . Idem

36.  Kasteel in Jacobijnse stijl

NBS-toer in Engeland, nr 5    18-25 aug. 2013

We rijden van de laatste opstapplaats Antwerpen naar IJmuiden, aan de monding van het zeekanaal naar Amsterdam.

Op de bus deelt reisleider Jeanpierre Billen de knappe reisbrochure uit met uitgebreide info over al het mooie dat we zullen zien. De brochure is geïllustreerd met foto's van verkennende bezoeken en vooral opvallend met de  afbeeldingen van de prijswinnende fruitschotels van Adrian Baggeley, die hiermee vele eerste prijzen won.

Bij de pascontrole kan het Nederlandse koppel niet mee. Ze hebben een buitenverblijf in Voeren. Daar werden de identiteitspapieren van de mevrouw gestolen en kreeg zij een voorlopig bewijs, doch enkel geldig voor België. Onverbiddelijk. Zij kan niet mee naar Engeland. Op Schiphol zou de mogelijkheid bestaan om toch nog een paspoort te regelen?

We varen met de Princess Seaways, een machtig schip van DFDS, de rederij die ook de lijnen Duinkerke-Dover en Calais-Dover (ditmaal van Seafrance) overgenomen heeft. We varen van 17u30 tot 10u. (9u in Engeland) naar Newcastle, tegen Schotland. 16,5u varen.

Met het heerlijke weer is het aangenaam op de dekken te flaneren. Bovenaan is er zelfs een dekcafé.

Het avondeten aan boord, in buffetvorm, is een waar banket. Een groep uit Meerhout, die naar Schotland reist, denkt er net zo over. Idem voor het ontbijt.

Foto’s

Sunshine Blue ter Ziele

Deze blauwe bes blijft in de winter groen.

Half mei 2011 plantte ik een goed ontwikkelde plant van ‘De Proeftuin’. De plant overleefde de zware vorst ven 2012, doch de (lente)vorsten van dit jaar waren er blijkbaar te veel aan. Ik zit op Kempisch zand en er is geen beschutting bv. van een gebouw.

Echter op de webstek van “De Fruitberg” lees ik zeer positief nieuws:

Blog van 23 jan 2013

(Plaats : Hakendover: overgang Hageland - Haspengouw)

'Wintergroene, fruitdragende planten? Ze zijn erg zeldzaam. Sommige bramen behouden hun blad (onder andere 'Thornless Evergreen', alhoewel deze laatste niet de lekkerste bramenvariëteit is), langer is het lijstje toch niet?

Toch wel. Blauwbes 'Sunshine Blue' blijft wintergroen, en is zelfs nu nog een mooie struikje. Er wordt wel eens geopperd dat de plant niet volledig winterhard is, maar hij overleefde de winter van 2011-2012 in mijn tuin (ik had wel geen fruit op de struik deze zomer, wegens invriezen van de toppen).

Bovendien is het een uitzonderlijk lekkere blauwbes (de lekkerste in mijn collectie).

Het is een vrij recent aangeplante struik (lente 2010), uit een P9 potje. De plant is de voorbije twee jaren behoorlijk gegroeid, en zal de komende  2 tot 3 jaar nog een pak stuk forser worden, maar de plant zou, in vergelijking met andere blauwbessen, wel een pak kleiner blijven.

In ieder geval een aanrader voor de tuin. Er bestaan trouwens nog andere blauwbesvariëteiten die min of meer wintergroen zijn (maar 't zijn uitzonderingen in een lange lijst van bladverliezende cultivars)'

Noot De Fruitberg is recent verhuisd en is nu te vinden als Fruitberg.wordpress.com

Plukdatum Mucurines: 5 aug.

Deze bessen kwamen uit de gedeeltelijk overdekte kleinfruittunnel en waren rijp. Ze staan uit de regen. De  bessen in de open fruitkooi waren toen al een week geoogst.

Een interessante kruisbes MUCURINES

Afgezien van de Amerikaanse stekelbessen is Mucurines een late kruisbes met een zeer goede smaak en een gezonde groeiwijze. De bessen zijn aan de grote kant. Een ras dat ik zou aanbevelen.

Velt Polder op bezoek

Te Stabroek heeft Velt Polder van de gemeente een terrein in bruikleen “De Heuvels”. De naam zegt het zelf: een zandstrook midden de Polders. Oorspronkelijk werden er meer dan honderd fruitrassen geplant, voor een deel bomen die weg moesten van het perceel van Leo Peeters in Deurne.

Op zeer arme grond bomen (ver)planten is een hachelijke onderneming gebleken. Tevens had men veel last van de lentenachtvorsten op zand. Al jaren tracht men de grond en voeding met compost te verbeteren.

Maar de compost heeft men in eerste instantie nodig voor de eigen tuintjes.

Zij kwamen bij ons kijken. Ook Cis en Maria Van Eyndhoven, de sterkhouders van Wervel Antwerpen waren van de partij.

Peter Storms, de secretaris vroeg mij naar mijn favorieten onder de blauwe bessen. Dit jaar zijn dat: Aurora, Berkeley, Bluecrop, Brigitta Blue, Draper, Duke, Legacy …

Maar praktisch alle rassen zijn de moeite waard.

Gamma-uil

Vorige zondag was het vlinderteldag. De meest gespotte vlinder bleek de gamma-uil, eigenlijk een nachtvlinder die overdag vliegt. De vlinders trekken vanuit het Middellandse zeegebied naar het noorden. De soort is waar te nemen van april tot en met oktober.

Na het regenweer van gisteren haalden de vlinders en hommels vandaag hun schade in.

De Gamma-uilen zijn inderdaad talrijk dit jaar. Bijzonder in trek waren de kogeldistels. Op een plant waren s ’middags 3 Gamma-uilen actief; op een andere plant nog twee. Ik ging ook kijken naar de marjolein waarop we hem vorige zondag al bezig zagen: ook daar twee exemplaren.

Een drietal jaar geleden was de distelvlinder, ook een trekvlinder talrijk aanwezig. Ik meen er vorige week een gezien te hebben, maar geen zekerheid.

FOTO’S

Gamma-uil

Gamma-uilen

Gamma-uil

Gamma-uil in Teunisbloem

Oranje zandoogje

Boomblauwtje op Solidago

Landkaartje

Dankt zijn naam aan de onderkant van de vleugel die aan een landkaart doet denken.

Perzikenwandeling te Gelrode           

Ludo Rosseel en de NBS

Te Gelrode in het Hageland ligt de nog enige, commerciële perzikenaanplant. De Nationale Boomgaardenstichting vond er onderdak voor zijn perzikencollectie. Op 3 augustus was er de perzikenwandeling.

Gelrode ken ik van toen ik nog een kind was. Dagen lang kon mijn vader vertellen over zijn oorlogservaringen. Hij passeerde er in 1914 toen hij op weg was terug naar het leger. Bij Tienen was hij aan de dood ontsnapt door zich dood te gebaren. Op het kruispunt van de grote baan Aarschot –Leuven en de Begijnendijksesteenweg naar Betekom waren alle huizen door de Duitsers in brand gestoken. Langs die weg heeft men op hem in burger drie maal geschoten.

Voor de verkenning was er nogal wat volk opgekomen; zelfs vanuit Nederland.

De eigenaar Ludo Rosseel heeft een verkoopstand bij het perceel. De perziken waren al uitverkocht, maar hij had nog een paar bakken uit gesorteerde om te laten proeven. Het vroege ras Amsden was geplukt Er is wel wat variatie in dit ras. Er zijn vroege en late klonen.

Het perceel ligt op een heuvelkam van ijzerzandsteen en er is verschil in vorstgevoeligheid naar gelang hoger en lager. Door de vroege bloei is de perzikenteelt een risicoteelt. Op dit punt is er evolutie. Het weer is warmer geworden. Ten tijde van zijn vader was er maar op één van de twee jaren oogst. Nu is er maar een slecht jaar op 3-4 jaren. Er waren gapingen in de aanplant voor verjonging. Na een paar jaar rust is heraanplant mogelijk. Echter met de zware winters van de laatste jaren bevroor het jong plantsoen op de kwekerij. Eenjarige en tweejarige boompjes zijn gevoelig voor wintervorst, vanaf 3 jaar is dit niet meer het geval. Soms kan er wel een takje invriezen. Perziken verkiezen een licht zure grond. Natte gronden vormen een probleem.

De heer Rosseel is ook verkoper van sproeistoffen en zijn bomen waren al 13 keer behandeld. Jaren geleden, bij zijn vader volstonden 3 bespuitingen.

De NBS is 4 jaar terug begonnen met de eerste aanplant. Sommige rassen dragen al in het tweede jaar. Er staan een 30 tal rassen, meestal in tweevoud. Men brengt de perziken onder in een 5 tal groepen. Er zijn witvlezige en geelvlezige. Ze hebben er ook een oude Briool (Van Zelem), haar- of donsloze perzik, maar een delicaat ras, dat beter thuis hoort in een warme stadstuin. Over perziken is er niet veel nieuwe lectuur. NBS hoopt tegen de volgende Europom met een brochure over de proefaanleg klaar te komen.

Dirk Vanden Eynde van Nieuwrode en Louis Millis van Ramsel zijn er de drijvende krachten. Ze namen de groep, na verkenning met de heer Rosseel, verder op sleeptouw.

Dirk legde uit hoe zij op zoek gaan naar de oude rassen, dikwijls in de buurlanden. Doch zij hebben ook oog voor waardevolle nieuwe rassen. Hij liet zich bv. lovend uit over het nieuwe, Franse ras Benedicte.

Het terugvinden van de oude rassen is niet zo makkelijk omdat er een generatie tussen zit die geen perziken meer teelde. Met de open grenzen in Europa werd de perzikenteelt vanaf de zestigerjaren verlaten. Een bijkomende moeilijkheid is het vinden van het echte ras tussen de vele, gelijkende zaailingen.

Perziken worden gemakshalve geënt op de pruimenonderstam St Julien A maar houden het soms slechts korte tijd uit. Veel beter is te enten op zaailing van perzik. Deze groeit met een pinwortel en zet zich beter in de grond.

Vroeger werden perziken veelal in serres geteeld. Montreuil tegen Parijs is bekend om de hoge muren (2,7 m) waartegen de perziken geteeld werden (17 de eeuw tot 1960). Perziken waren toen dure luxeproducten.

We zijn er in 2003 geweest op de NBS reis in Frankrijk. De muren zijn geklasseerd erfgoed. Rassen die er groeiden als Tétons de Venus, Grosse Mignonne en Belle Impériale groeien nu in Gelrode.

FOTO’S

Ludo Royen, stichter-voorzitter NBS en Louis Millis

Dirk Vanden Eynde

Groep rond Ludo Rosseel

Ludo Rosseel , links Eouis Millis

Idem

De man met het groene petje is Jacques Bosschaerts

Aantrekkelijke perziken

Idem

Onder de perziken

VERVOLG

Een bevroren takje

2 jarig boompje

Op 4 jaar

Tweejarig boompje met vruchten

Bij dergelijke groeiwijze stoten vruchten elkaar soms af.

Vincent in gesprek met Nijmegenaar; iemand die mijn blog al kent.