Avondrood

Zoals de zee zichzelf weerlegt, nee, juist legt, 
golf over golf, cliché over cliché, 
als kaarten bij een patience-spel, 
en zich weer opraapt en zich opnieuw legt; 

zoals horizon slechts horizon- 
taal duldt, zo ver als je kunt kijken, 
en zee tien keer per minuut verticaal wil, 
zo luid als je kunt horen; 

zoals water zwemt om zichzelf te kloppen 
in de sprint, een arm zegevierend omhoog- 
steekt, 
waarna een andere arm en nog een arm; 
zoals alle water ter wereld zich haast 
om aan te komen binnen de tijdslimiet 
van de eeuwigheid: zo nu. 

(Uit: "Schoolslag" 1994) Herman de Coninck

Vogels, vissen

Zet de radio uit. Je hoort niets nieuws. De stilte wacht geduldig af.
Vouw de krant dicht. Hij was oud voordat hij werd gedrukt.
Zoek niet, deel niet, duim niet tot je vierkant ziet.
Zet eindelijk het scherm op zwart.

Ik ben net zo bang als jij, net zo bezorgd voor iedereen
die ik niet missen kan. Ik had ook gespaard voor andere dingen:
verre reizen, eerste hulp bij een gebroken hart,
een auto die wat vaker start.

Maar: in Wuhan hoor je vogels zingen.
Boven China was de lucht nog nooit zo blauw.
In Venetië zien ze vissen in het helderste water sinds tijden.

De kunst van leven was altijd dezelfde: ongevraagd komen,
ongewild gaan, intussen doen wat je het liefste doet,
vrede sluiten met je lot.

Sluit de voordeur. Zet de tuindeur open, voel de zon op je gezicht.
Denk voor je uit wat niemand hardop durft te zeggen:
wij zijn een virus dat een virus heeft gekregen.

Ingmar Heytze.

Slapeloosheid. Aardeduister –

Zelfs het kaarsje dooft uit.

Dichtbij tikt een klok; ik luister

Naar zijn monotoon geluid,

En de stilte lijkt te beven –

Muizenissen van dit leven,

Lispelende schikgodin…

Nacht, wat heb jij in de zin?

Ben je boos, of kom je klagen

Over mijn verloren dagen?

Wat houdt jouw gefluister in?

Wat precies wil jij beweren?

Sta je iets te profeteren?

Houd het niet geheim voor mij…

Roep je? Wat beteken jij?

Alexandr Poesjkin (1830)

Wij zijn 

Wij zijn buigzaam. 
We buigen naar elkaar. 
We buigen voor elkaar.

Nooit zijn we neerbuigend. 

Hoe meer zielen

Ik heb een ziel
die precies in mij past-
ik doe alles met mijn ziel
klop op mijn ziel en stof hem af
schaaf aan mijn ziel en blaas de krullen weg
boor gaten in mijn ziel en vul ze weer op
met nuchtere gedachten.

Ik wou dat ik meer zielen had
en van een andere soort
oneffen zielen kromme zielen
zielen als spartelende zilvervisjes
als meisjes in een winterjas
zwarte zielen.

Maar mijn ene ziel-
een tamelijk vierkante effen en solide ziel-
vult reeds alle beschikbare ruimte
en krimpt geen milimeter
zolang ik leef.

Toon Tellegen,
Uit: Wie A zegt: gedichten,
Querido Amsterdam 2002

De Wolken

Ik droeg nog kleine kleeren, en ik lag
Lang-uit met moeder in de warme hei,
De wolken schoven boven ons voorbij
En moeder vroeg wat 'k in de wolken zag

En ik riep: Scandinavië, en: eenden,
Daar gaat een dame, schapen met een herder-
De wond'ren werden woord en dreven verder,
Maar 'k zag dat moeder met een glimlach weende.

Toen kwam de tijd dat 'k niet naar boven keek,
Ofschoon de hemel vol van wolken hing,
Ik greep niet naar de vlucht van 't vreemde ding
Dat met zijn schaduw langs mijn leven streek.

-Nu ligt mijn jongen naast mij in de heide
En wijst me wat hij in de wolken ziet,
Nu schrei ik zelf, en zie in het verschiet
De verre wolken waarom moeder schreide-

Martinus Nijhoff

Tracht de verwonde wereld te bezingen.
Gedenk lange junidagen,
de wilde aardbeien,de druppels roséwijn.
De brandnetels, die steevast door ballingen
verlaten panden overgroeiden.
Je moet de verwonde wereld bezingen.
Je aanschouwde stijlvolle jachten en schepen;
één had een lange reis voor de boeg,
anderen wachtte enkel het zilte niets.
Je zag vluchtelingen op weg naar nergens,
je hoorde de beulen een lied van vreugde zingen.
De verwonde wereld hoor je te bezingen.
Gedenk de ogenblikken waarop jullie samen waren
in een witte kamer, het gordijn bewoog.
Keer in gedachten terug naar het concert toen de muziek losbarstte.
In de herfst raapte je eikels in het park
en bladeren dwarrelden over de littekens van de aarde.
Bezing de verwonde wereld
en de grijze, door een lijster verloren veer,
en het zachte licht dat dwaalt en verdwijnt
en weerkeert.

Adam Zagajewski

Heer,het is tijd.De zomer was groots.

Leg uw schaduw op de zonnewijzers

en maak in ’t veld de winden

tomeloos.

Beveel de laatste vruchten vol te zijn;

geef hun nog twee zuidelijker dagen,

dring op hun voltooiing aan en jaag

de laatste zoetheid in de zware wijn.

Wie nu geen huis heeft, bouwt er geen meer.

Wie nu alleen is, zal het lang nog blijven,

en rusteloos in lanen gaan, heen en weer,

als winden bladeren voorwaarts drijven.

Rainer Maria Rilke

vertaald door Ad Haas

Zijn brieven

Dit zijn zijn brieven, ze ruiken naar 
oud papier, de inkt is grijs 

ja, zo was zijn handschrift, zo zagen 
zijn brieven er altijd uit, dit was hij 

schrijven is uitvinden wat er in je leeft 
op dit papier heeft hij dat geprobeerd 

schrijven is lezen, een poging te lezen 
wat een ander leest – die ander was ik 

dit is wat hij met zijn hand maakte, deze 
letters, ze zijn zo van hemzelf dat hij 

terugkeert - hij is er weer met zijn gezicht 
zijn stem, zijn handen, een glas, een sigaret 

en tegelijk is het niets anders dan 
papier dat verstoft, inkt die verbleekt 

Rutger Kopland 
Uit: 'Een man in de tuin'
Uitgeverij G.A. van Oorschot, Amsterdam 2004

Vivaldi

Mijn lief je schreef me vorige keer
dat je verlangde naar het Italiaanse weer.
Welnu wat zou je denken van al die
Jaargetijden van Antonio Vivaldi?

Vivaldi’s Lente maakt je zeker blij
en zegt ook nog: ‘ik hou van jou’,
en is zijn Zomer al bijzonder
en verwarmt je hart,
dan is zijn Herfstgedonder
een werkelijk klankenwonder
waarvan je tenslotte bij kunt komen
bij zijn heerlijk frisse Winterkou.

Dit allemaal heel reëel in klank gevat,
alleen van Vivaldi’s regen word je niet echt nat,
als je dat wil moet je maar in bad.
Ik wou dat ik dan bij je zat.

Conrad van de Weetering (1929 – 2017)

Toen je op een strand aanspoelde

keek een meisje naar je,

alsof haar een vraag gesteld werd,

niet door jou,

maar door iemand ver weg.

Je wenste haar een huwelijk

waarin zij en wie bij haar is

samen een antwoord proberen te geven.

Je liep op straat

en voor je uit liepen twee huwelijksmakelaars.

Waarover spraken zij

met elkaar?

Over hoe erg hun laatste 

twee klanten hen nodig 

zouden hebben.

Nachoem M. Wijnberg

Oogsteen

Het was nu.Schrikdraad stond

rond de tuinen der zonde: er moest nog

gehinkeld tussen de lijnen, een scherf geschopt

naar de vakken van morgen, op het plein gebuut bij de linde.

Achter de poort lag het wijde, Het was

...............

nu. Zij verruilde haar stuiters voor stuivers

en zocht naar oogsteen en ziel. Vond toen

haar lichaam, wat daarmee te doen.

En het werd om te blozen zo warm in haar zomer

het werd om te blozen zo warm in oktober:het werd

..............

nu. Op de stoepen verschenen lijnen en vakken

getrokken met krijt, op pleinen stonden de linden buut vrij

en kinderen schopten  scherven opzij, holden naar morgen, vonden

een oogsteen, haalden de stroom van het schrikdraad.

En het werd om te blozen zo warm in hun lente

het werd om te blozen zo koud in november.

...............

Het is nu. Gisteren staat met een blos

achter glas en morgen is een mooie formule

die zich nog moet bewijzen: het is nu. Zij kent

de blink van de oogsteen en de kras erin, zij vertrouwt

alsnog haar hakken, dat die haar dragen

naar einde en aanvang van alle beweging.

........

Hester Knibbe

Winter

De sterren wintertintelen
en de maan
doorschijnt de melkwegnacht.
Het kraakt van sneeuw op de aarde
waar ik ga,
een nieteling, een adem wit,
een ademdamp van liefde en poezie.

Ida Gerhardt, 
uit De Hovenier 
Van Gorcum, Assen 1961

EENS

Eens zullen allen die
tussen ons kwamen
zijn weggevallen - wie
weet nog hun namen...

Eens zal de vete zijn
bijgelegd
en zal vergeten zijn
ons bitter tweegevecht.

Eens zal het weer regenen
stil, zoals toen aan zee -
Kom me dan tegen en
ga met mij mee.

Adriaan Roland Holst uit 1937

Ik kwam thuis, het was
een uur of acht en zeldzaam
zacht voor de tijd van het jaar,
de tuinbank stond klaar
onder de appelboom ik ging zitten en ik zat
te kijken hoe de buurman
in zijn tuin nog aan het spitten
was, de nacht kwam uit de aarde
een blauwer wordend licht hing
in de appelboom

toen werd het langzaam weer te mooi
om waar te zijn, de dingen
van de dag verdwenen voor de geur
van hooi, er lag weer speelgoed
in het gras en verweg in het huis
lachten de kinderen in het bad
tot waar ik zat, tot
onder de appelboom

en later hoorde ik de vleugels
van ganzen in de hemel
hoorde ik hoe stil en leeg
het aan het worden was

gelukkig kwam er iemand naast mij
zitten, om precies te zijn jij
was het die naast mij kwam
onder de appelboom, zeldzaam
zacht en dichtbij
voor onze leeftijd.

Rutger Kopland
uit: Onder het vee,

reeën

ik vroeg of je nog van me hield
en je zweeg lange tijd
tot je 'kijk', zei, 'beneden'

daar stonden in langzaam
en laaghangend licht
twee reeën een ogenblik stil,
toen vluchtten zij snel en gewichtloos
het struikgewas in

hier en daar werden bladeren geel
dat was wat je daarna zou zeggen
'september, de herfst komt er aan'

Miriam Van hee (1952)

Uit: De bramenpluk
Uitgever: De Bezige Bij, Amsterdam 2002