Beveren : Hoe Mooi KANT zijn.

De interesse was zo groot dat men besloot tot het inrichten van kantcursussen. Het werd een enorm succes. Dank zij de tomeloze inzet van Gabriël Willems en zijn echtgenote Godelieve Van de Velde en meerdere gedreven leraressen en hulpvaardige handen, groeide de eerste Beverse naoorlogse kantschool uit tot een begrip.

De kantschool, opgericht in de schoot van de Hertogelijke Heemkundige Kring "Het Land van Beveren" werd internationaal bekend en honderden dames leerden er terug het kunstige en mooie Beverse kantwerk.

Info : Richard Willems

Heemkundige

In mei van 1974 hield de Heemkundige Kring "Het Land van Beveren", een kanttentoonstelling in kasteel Cortewalle. Het opzet was de Beverse kant terug in de belangstelling te brengen van de lokale bevolking.

Enkele dames, die het vak nog kenden, demonstreerden er voor de bezoekers hoe kunstig en vaardig kantklossen wel is.

Zo sprak men over éénbloemers, tweebloemers, driebloemers en ga maar verder. Zo wordt het aantal bloemen per el aangeduid. Beverse kant is een typische ellen-kant, wij zouden nu spreken van "kant aan de lopende meter".

In vele gevallen werden de kantwerksters niet met geld betaald maar waren ze verplicht in het winkeltje van de kanthandelaar eetwaren te kopen : koffie, thee, suiker, meel.

Een soort verplichte ruilhandel zonder enige vorm van sociale wetgeving en taksen.

De kanthandelaar verdiende dus twee keer : op het kantwerk dat hij veel duurder verkocht én op de producten uit zijn winkeltje.

De winkel van de kanthandelaar noemde men trouwens zeer toepasselijk een "banmolen".

Het aloude systeem van kanthandel kon niet meer gehandhaafd worden in de 20ste eeuw.

Het was ten dode opgeschreven.

Veel kanthandelaars, uitzonderingen bevestigen de regel, verdienden veel geld op de rug van de arme en onderbetaalde vrouwen.

De kanthandelaar trok meestal twee keer per jaar op zakenreis. Tijdens die reis noteerde hij nieuwe orders en leverde bestellingen af die hij tijdens de vorige reis had opgetekend.

De vrouwen die voor hem werkten werden per el, per stuk of per bloem betaald.

Na de oorlog werd er geen kantles meer gegeven en ging de kanthandel steeds verder achteruit.

De traditionele klederdrachten werden niet meer gedragen en nieuwe tijden brachten ook nieuwe zeden en gewoonten met zich mee. Er waren bijna geen dames meer die kant wilden klossen om den brode.

Kantwerk loonde niet meer, men rekende in werkuren en als men dit ging toepassen op kantwerk werd dit onbetaalbaar.

De kantopkopers hadden geen aanvoer meer, de productie viel quasi stil en de laatste kanthandelaar uit de streek deed midden van de jaren zestig van de 20ste eeuw de boeken dicht.

Daarmee viel het doek over de Beverse kantnijverheid en dreigde de Beverse kanttraditie verloren te gaan.

Info : Richard Willems

Heemkundige

In de 19de eeuw werd er nog steeds kantonderricht gegeven aan meisjes die, mits betaling van een kleine som geld, in de school werden aanvaard.

Maar sommige arme kinderen, wier ouders deze som niet konden betalen, bleven verstoken van de kantlessen. In 1843 kwam hierin verandering. Pastoor Jan-Frans Cools stichtte een kantschool in zijn hospitaal.

Meisjes kregen er gratis kantles. Het werd een enorm succes en één jaar later telde zijn kantschool reeds meer dan honderd leerlingen. In 1869 werd er een groter klaslokaal gebouwd en telde men 280 leerlingen.

Bron : Richard Willems

In 1802 opende Jean Joseph Collier een kantwinkel op de Meir in Antwerpen. De Meir was toen nog niet de bekende winkelstraat van vandaag maar een residentiële straat met tal van prachtige herenhuizen en stadskastelen.

Denk aan het Oosterriethhuis, het voormalige Koninklijk Paleis en last but not least het hotel de Bergeyck. Dé uitgelezen locatie voor Collier om zijn kant te verkopen.

Collier die wist dat er in Beveren heel wat kantwerksters waren. Hij stichtte in 1818 in Beveren een privéschool waar meisjes tegen betaling deze nieuwe "modekant" konden aanleren.

Hij noemde zijn school :

Kantschool van den halven slag

ook wel eens Rijselse slag genoemd.

Welke kantsoort er toen gemaakt werd is niet geheel duidelijk. In geen geval Rijselse, maar mogelijk Valenciennes of pottenkant. Een soort kant die arbeidsintensief is en zeer traag vordert.

In de 18de eeuw ontstond in Rijsel een kant die sneller en eenvoudiger te maken was.Waarschijnlijk bracht de familie Collier, die in 1800 een winkel had in Rijsel, deze kantsoort naar onze streken.

Info : Richard Willems

De eerste kantschool in Beveren werd in 1699 gesticht door Anna Francisca PIERS.

 In de school van Anna werden arme weesmeisjes voor verzorging opgenomen.

Ze kregen godsdienstles en

leerden er kantwerken om later in hun

levensonderhoud te kunnen voorzien. 

In 1723 kreeg de school onderdak in Hof ter Welle,

een statig omwalde kasteelsite,

waar een ruimte werd ingericht als kantwerkschool.

Op het einde van de 18de eeuw kende de kantproductie een korte inzinking.

Omdat de Franse revolutionairen het niet zo begrepen

hadden op de adel en de clerus,

werd een deel van de markt lamgelegd.

Maar korte tijd later, onder Napoleon,

volgde een spoedig herstel en lokaliseerde de

heropleving zich vooral in Vlaanderen.

In Geraardsbergen was er de Chantilly kant,

in Turnhout de Parijse kant en in Beveren zoals reeds eerder vermeld,

de Rijselse of Beverse kant.

Info: Richard Willems

Kant was niet uitsluitend bestemd voor de adel of zeer rijke families.

Kant komt ook voor in de kledij van de gewone burgerij,

de rijke boerinnen en in de traditionele en regionale klederdrachten.

Denk aan de mutsen en blouses van onze overgrootmoeders,

aan de typische hoofddeksels in Nederland en

aan de ceremoniële kledij in de kerk.

De Beverse kant is een Rijselse kant met rechte boorden.

De Beverse kant werd gedragen tot in het noorden van Nederland.

Er zijn meerdere soorten kant o.a. naaldkant en kloskant.

De soorten kant dragen meestal de naam van een stad.

Een nieuwe techniek die in een bepaalde stad ontwikkeld werd

kreeg gemakshalve de naam van die stad en bleef zo herkenbaar.

Voorbeelden :

Mechelse kant die in Mechelen gemaakt werd, Lierse kant,

"point de Lille" of Rijselse kant die in Rijsel ontwikkeld werd enz.

Info : Richard Willems  - kantschool Beveren

Naar aanleiding van deze tentoonstelling

heeft de heer Richard Willems een woordje uitleg gegeven

over de Beverse kantschool, vroeger en nu.

Wie vandaag kant zegt, denkt Brugge, maar niets is minder waar.

Weinigen die in Beveren wonen en zelfs geboren zijn

(zoals ik) weten dat het kantambacht in Beveren in

de 19de eeuw een belangrijke bron van inkomsten was.

Beveren was toen de armste gemeente van Oost-Vlaanderen.

Dank zij het kantklossen konden vele gezinnen

toch nog de eindjes aan elkaar knopen.

Beveren was een belangrijk kantcentrum dat tot ver

buiten de grenzen bekend was en

dit sinds het begin van de 17de eeuw.

Polychrome

Cursus Polychrome

Kantwerken geïnspireerd door Henri Van De Velde en zijn boekentoren in Gent.

In samenwerking met de afdeling "Boekbinden" van CVO Gent, hebben de cursisten een boek gemaakt en hun kantwerk verwerkt in de kaft.

Hedendaagse kant

Juwelen in zilverdraad

Halsjuwelen in stropkant