Thema 12  Presentatie

Sandra en ik hebben een presentatie voorbereid. Hierin hebben wij een videoband met daarop een coachingsgesprek tussen Ingrid en een medestudent van ons. Hierin is Ingrid de gecoachte en zullen wij de coach gaan analyseren. We hebben ook een analyselijst gemaakt voor de klas, zodat zij de coach ook kunnen analyseren en we er een interactieve presentatie van kunnen maken. Deze lijst hebben we zelf opgesteld, zodat hij toegepast was op ons videofragment.

Thema 10  De gedemotiveerde leerling

Als voorbereiding op de les had ik informatie opgezocht over verschillende methoden om te motiveren. De informatie die ik gevonden heb is afkomstig van een cursus motivatiemanagement. Motivatiemanagement is een kernachtig, indringend en praktijkgericht traject gebaseerd op een heldere, mensgerichte visie. Het traject bestaat uit een intake, twee workshops (een workshop van acht dagdelen en workshop van twee dagdelen) en een individuele follow-up. Het traject start met een uitgebreid intakegesprek, waarbij we inschatten of ons aanbod past of dat het passend te maken is bij de vragen en verwachtingen van de deelnemer. Deze fase wordt afgerond met een ‘contract’, waarin wederzijdse verwachtingen duidelijk worden en waarin is beschreven wat ieders inzet is. Als basis voor het traject wordt het principe van het ervaringsgericht leren toegepast, waarbij via ervaring en reflectie de theorie doorleefd en herkend wordt. Dit vormt een prima basis voor experimentele praktijkoplossingen die vervolgens de ervaring opleveren om de wijze van motiveren bij te kunnen sturen. In het traject wordt een gevarieerd scala aan intensieve werkvormen ingezet. Het traject heeft hierdoor meer impact en het geeft meer inspiratie. In voorbereiding op de eerste workshop vragen wij elke deelnemer zijn ervaringen (positieve en negatieve) op het gebied van het motiveren te beschrijven. Wat is tot op heden gedaan om de motivatie te vergroten? Waarom is het zo aangepakt en wat waren de resultaten?

In de eerste workshop komen de volgende onderwerpen aan bod:

-   Uitwisselen van ervaringen op gebied van motivatie.

-   Intensieve analyse van besproken motivatiebeleid.

-   Motivatietheorieën (waaronder beloningssystemen) en casestudies uit de praktijk.

-   Wisselwerking organisatiestructuren en motivatie

-   Motivatieoefeningen (waaronder oefeningen met zelfmotivatie).

-   Zicht krijgen op gewenste, aanwezige en nog te ontwikkelen motivatiecompetenties.

-   Aanleren van managementvaardigheden in samenhang met motivatie.

-   Benoemen van en werken volgens eigen waarden en normen.

-   Leren werken met kwaliteiten, valkuilen en uitdagingen.

-   Hoe om te gaan met (irreële of ingebeelde) eisen en verwachtingen?

-   Praktische communicatie- en managementtheorieën.

Aan het einde van de workshop worden doelstellingen geherformuleerd en worden concrete plannen gemaakt om het geleerde in de praktijk te brengen. De deelnemer maakt een reflectieverslag van de voortgang. Dit wordt in de volgende workshop doorgenomen. Na een maand volgt de tweede workshop. Resultaten worden aan de hand van de reflectieverslagen getoetst en doelen worden aangescherpt of bijgesteld. Samen met de deelnemers wordt een keuze gemaakt uit verschillende motivatiethema’s.

In de les

Omdat de vorige les met activiteiten goed gegaan was, hadden we besloten voor deze les als voorbereiding ook een activiteit te bedenken. Sandra had uit het boek Leerlingbegeleiding in de gezondheidszorg van Addy Manneke, twee testjes gehaald, waarbij de klas, Jacco kon testen op de 10 gedragsaspecten die van invloed zijn op motivatie en faalangst van de leerling. En waarbij Jacco zichzelf kon testen op de 10 gedragsaspecten die van invloed zijn op de motivatie van de leerling. En dat we dan deze testen met elkaar konden vergelijken zodat we konden zien of Jacco hetzelfde dacht over zijn invloed op de motivatie van de leerlingen, als hoe de klas over Jacco’s invloed dacht.

De 10 gedragsaspecten zijn:

1)       duidelijkheid

2)       informatie over het werk

3)       vriendelijk

4)       eisen van de docent

5)       gelegenheid tot prestatielevering

6)       taakzelfstandigheid

7)       toekomstperspectief

8)       bevestiging

9)       verwachtingen

10)   voorbeeld

In de les

Tijdens de bijeenkomst hebben we een aantal activiteiten gedaan m.b.t. motivatie.

-          Jacco had als activiteit, biografisch perspectief bedacht. Hierbij moesten we vertellen wie ons heeft gemotiveerd tot deze opleiding? Of wat/ hoe we graag wilde zijn?

-          Sarah, Emma en Nicolien hadden een lachspel bedacht. Ze hadden een stencil uitgdraaid met grappige plaatjes en tekstjes. We gingen met z’n allen in een kring staan en dan de plaatjes bekijken en de bedoeling was dat we dan met z’n allen een lachbui zouden krijgen. De gedachten hierachter is dat je met het produceren van forse decibels niet alleen je frustraties weg werkt maar ook je innerlijke kracht genereert.

-          Daarna hebben we de motivatie test van Sandra gedaan. De score liep van 1 t/m 5 waarbij 1 staat voor niet duidelijk en 5 voor duidelijk. Het resultaat was:

Gedragsaspecten                                    score Jacco                           score klas

Duidelijkheid                                                    3                                             3

Informatie over het werk                                    2                                             2                     

Vriendelijk                                                       4                                             4

Eisen van de docent                                         2                                             3

Gelegenheid tot prestatielevering                       4                                             4                     

Taakzelfstandigheid                                          5                                             4

Gedragsaspecten                                    score Jacco                           score klas

Toekomstperspectief                                        3                                             3

Bevestiging                                                      4                                             3

Verwachtingen                                                 3                                             3

Voorbeeld                                                        2                                             3

-          Als laatste hadden Suzanne en ik nog een rollenspel bedacht. We voerde een gesprek waarin de een de ander ging motiveren. Het gesprek erover dat ik minder gemotiveerd was om mijn opleiding te blijven volgen nu ik eenmaal stage liep en liever gewoon ging werken dan weer 1 ½ jaar naar school te gaan. Suzanne deed wat motivatie taktieken en het voornaamste wat we hiervan leerden was dat Suzanne dingen aankaarte waardoor ik zélf na ging denken over mijn keuze en de voors en tegen tegen elkaar af ging wegen.

We hebben ook nog intervisie gedaan aan het einde van de bijeenkomst. Hierin bespraken we wat het meest motiverende voor je is geweest in je opleiding. Ik vertelde dat een verpleegkundige tijdens mijn 2^e stage mij heeft gemotiveerd door haar manier van werken, hoe ze omging met patiënten. Deze verpleegkundige kon goed handelen, overzag alles, was inspirerend en enthousiast, raakte niet gestrest, is zelf verzekerd en had veel kennis. Ik zou deze eigenschappen ook graag willen hebben.

Van deze les heb van ik geleerd hoe je mensen kunt motiveren en welke aspecten daarbij van belang zijn.

Thema 9  Teambuilding

Team Ontwikkelingsspiraal

Informatie over de teamontwikkelingsspiraal: Om een teamtraining goed aan te laten sluiten bij uw behoefte bekijken we samen met u in welke fase uw team zich bevindt. Aan de hand daarvan stellen we dan een programma samen dat het onderlinge vertrouwen vergroot, ieders bijdrage aan het team verheldert, commitment en doelen van het team vaststelt en/of verantwoordelijkheden duidelijk maakt. Doel: beter en efficiënter leren samenwerken.

Fasen van een team

We werken vanuit het model \"Teamontwikkelingsspiraal\". Kort samengevat komt dat op het volgende neer: het team ontwikkelt zich in een natuurlijke opwaartse spiraal waarin beweging of versnelling aangebracht kan worden als het team verder wil. Het model kent vier fasen die zich steeds herhalen. Echter, elke ronde is een verdieping en verfijning van de vorige.

Fase 1: Acceptatie en vertrouwen

Impliciete vragen: pas ik in dit team, wat zijn mijn talenten en mijn tekortkomingen, wat is de visie van dit team, wat is de missie van dit team en hoe verhoudt zich dit tot mijn persoonlijke missie en visie?

Fase 2: Open samenwerking en bijdrage verhelderen

Impliciete vragen: wat kan ik hier nu zeggen of niet, wat zijn de wederzijdse verwachtingen, welke bijdrage wordt van ieder verwacht en kan iedereen daar aan voldoen?

Fase 3: Commitment gekoppeld aan eenduidige doelen

Impliciete vragen: wat is de essentie van wat we aan het doen zijn, wat willen we nu eigenlijk bereiken en waarom?

Fase 4: Verantwoordelijkheid

Impliciete vragen: wie neemt het voortouw en de verantwoordelijkheid voor een bepaald (deel)resultaat of een specifieke taak, waarderen de anderen dat en vertrouwen ze dat het goed zal gaan? Na Fase 4 komt het team weer in Fase 1 terecht. Logisch want nadat de verantwoordelijkheden verdeeld zijn zal men zich afvragen of iemand daarin te vertrouwen is of vertrouwd wordt. Het team zit dan echter wel in een volgende, hogere spiraal dan in de eerste keer dat het in Fase 1 zat.

Bron:    http://www.inspiration-company.nl/teambuilding-trainingen-team-ontwikkelingsspiraal.html

In de les

In het begin van de les werd door de docent gevraagd wie wilde beginnen met een activiteit. Een groepje begon. Tijdens de activiteit werden 3 time-outs genomen. Bij time-out I  moesten we  nadenken wat er op dat moment gebeurde in les. Bij time-out II moesten we weer zeggen waarvan we dachten dat het niet goed ging en bij time-out III moesten we aangeven wat we anders gedaan zouden hebben.

Time out I:        Er ontstaat onduidelijkheid in de klas, waardoor iedereen door elkaar gaat praten en niemand de leiding heeft.

Time-out II:        Regels op het bord zetten.

Time-out III:       Wat heb je hiervan opgestoken?

Verder hebben we nog een aantal teambuilding activiteiten gedaan:

1)       Sandra had als teambuilding activiteit, theatersport bedacht. Hierbij hadden we 3 personen die op de gang gingen wachten en 1 persoon die samen met de rest van de klas een dader, voorwerp en een plaats van de moord bedacht. Vervolgens kwamen de 3 personen van de gang binnen en ging de 1^e persoon zijn dader, voorwerp en plaats van de moord uitbeelden. Als de 1e persoon van de gang dacht te weten wat zij uitbeeldde, ging ze het zelf uitbeeldde en moest de 2^e persoon van de gang kijken of ze wist wat er uitgebeeld werd, etc. En dan de 3^e persoon van de gang die moest zeggen wat ze dacht dat er uitgebeeld werd en dan kijken of het nog steeds hetzelfde is als wat de 1^e persoon had bedacht met de klas. Ik was de 3^e persoon en moest dus, nadat een verhaal al door twee ‘schakels’ gegaan was, naar de uitbeelding kijken en aangeven wat ik dacht dat het verhaal was. Dit was echt grappig om te doen!

2)       De 2^e activiteit was dat iedereen een beroemd persoon op een briefje schreef. De eerste ronde mocht de persoon omschreven worden. De tweede ronde mocht je alleen 1 woord zeggen wat met de persoon te maken had en de laatste ronde mocht je alleen nog maar uitbeelden.  De klas werd in groepjes verdeeld. Van ieder groepje ging 1 persoon naar voren en moest een briefje pakken en dat dan omschrijven/ 1 woord noemen/ uitbeelden. Alleen de personen uit je eigen groepje mochten raden en dit moest binnen een minuut. Op die manier kon je, je punten verdienen.

3)       Als 3^e gingen we in twee groepen verdeeld in een kring staan en moesten we elkaars handen vastpakken en draaien zodat we in een grote knoop kwamen. Vervolgens deden we welke groep het eerst weer in een normale kring was zonder de handen los hebben gemaakt. Ook moesten we in een circel achterelkaar gaan staan en dan allemaal tegelijk op elkaars schoot gaan zitten (op die van de persoon achter je) en dan proberen dat allemeel precies tegelijk te doen zodat we niet om zouden vallen. Was ook wel grappig, alleen ik probeerde niet met mijn hele gewicht op de persoon achter mij te zitten zodat de kans dat we zouden vallen wat minder was, maar de persoon voor me ging wel gewoon plof zitten, dus ja toen werd het wat zwaar en ging ik ook maar zitten.

4)       Als laatste activiteit deden we: “De kat en de rat, de wat?“ We gingen in een halve cirkel staan en Jacco aan de kop. Jacco gaf aan twee kanten een zin door die je ook weer terug moest koppelen. Die zin ging dan steeds verder de kring in totdat er een punt was waar de zin van twee kanten tegelijk kwam. Hier liep het spel vast! Hoe meer in het midden van de kring je stond hoe lastiger het was om de tekst door te geven omdat je ondertussen ook mensen naast je hoort praten die precies het andersom zeggen. Een persoon vond het nogal een moeilijk spel en leek wat minder gemotiveerd, wat overigens wel grappig was om te merken.

Thema 8  RET (Relationele Emotieve Therapie)

RET staat voor Relationele Emotieve Therapie, dit is een vorm van cognitieve gedragstherapie. Deze therapie gaat ervanuit dat het ‘denken’ controle heeft over het ‘gevoel’. Het denken is de hoofdfactor die al het andere beinvloed.            
Baldon, A., “Een andere kijk op problemen”, 1998.

In de RET therapie wordt het ABCDE-model gehanteerd:

Activating                     Objectieve beschrijving

Beliefs                          Irrationele  gedachten

Consequence                Emotionele gevolgen (gevoelens) v/d gedachte

Discussion                   Gedachten (B) toetsen aan de werkelijkheid

Evaluation                     Meer rationele gedachten die het gevolg zijn van de toetsing

Het model kan als volgt worden toegepast:         * situatie à gedrag à gedachten

                                                                                               gevoelens

- functioneel schema                 -disfunctioneel schema

In het model is te zien dat de gevoelens, de gedachten en het gedrag met elkaar in verbinding staan. Het is voor veel mensen vaak moeilijk om deze drie delen los van elkaar te zien. Toch kun je wanneer je het gedrag, de gedachten en de gevoelens uit elkaar haalt beter naar een situatie kijken en duidelijker zien waar er een probleem optreed. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een situatie een irreele gedachte oproept, waar iemand vervolgens zijn gevoelens bij krijgt, en daar zijn gedrag op aanpast. Wanneer er naar het schema wordt gekeken kan men inzien dat de irreele gedachte tot het gedrag heeft geleid. Het functionele schema geeft aan welke reeele gedachten en wensen iemand heeft. Dit kan gaan over hemzelf maar ook over anderen. Het disfunctionele schema geeft aan welke gedachten of wensen irreeel zijn. Dit kan ook gaan over andere mensen, maar voornamelijk over de persoon zelf.

De RET methode doet een beroep op het gezonde verstand. Niet de situaties creeren de problemen, de manier waarop de situaties opgevat worden geeft problemen. RET leert de mens problemen effectiever te hanteren en zich daar beter bij te voelen. Door dringen tot de kern van het probleem, vervolgens ideeen, denken, voelen en gedrag hierbij veranderen. RET stimuleert iemand om meer in het functionele schema te gaan werken en zich te realiseren wanneer iemand in het disfunctionele schema is. Hierdoor krijgt men meer inzicht in het eigen denken en handelen.

In de les

We hebben eerst het voorbeeld van Reem besproken en daar de RET op toegepast. Daarna ging ik samen Suzanne een begeleidingsgesprek gehouden. Suzanne bracht een onderwerp in over haar stage en ik paste hierop de RET toe. Ik probeerde Suzanne op ander gedachten te brengen door de vragen systematisch te stellen en ook andere gedachten aan te dragen.Hierna hebben Fasila en Jacco ook een begeleidingsgesprek gehouden. Hierbij bracht Fasila een onderwerp in, ook over haar stage, en paste Jacco de RET toe.Ook moesten we deze bijeenkomst een cijfer geven tussen de 0 – 20. Ik geef deze bijeenkomst een 14, ik heb geleerd wat de RET inhoud en dit heb kunnen toepassen. Ik kon eerst oefenen door de samen met Suzanne de RET toe te passen, en daarna bij Jacco en Fasila te kijken hoe zij dit deden.

Tijdens mijn stage heb ik ook veel begeleidingsgesprekken gevoerd met patiënten met een psychiatrisch ziektebeeld. Ik merkte dat het bij de gesprekken van belang is dat je de patiënten zelf met ideeën laat komen en niet alles voorkauwd. Wanneer je namelijk oplossingen aandraagt zal de patiënt deze soms niet eens willen opvolgen (of wel zeggen het te doen maar het uiteindelijk niet doen). Wanneer je iemand zelf iets laat bedenken is hij veel gemotiveerder om met die oplossing aan de slag te gaan, het is immers zíjn idee.

Thema 7   Tips voor een goede coach

Zeven gouden regels voor effectieve coaching:

1. Duidelijke leerdoelen

De coach en gecoachte gebruiken de eerste bijeenkomst om samen het doel te bepalen. Ze maken een stappenplan met leerdoelen, leerresultaten en planning.

2. De juiste 'klik'

Het moet klikken tussen de gesprekspartners. Coach en gecoachte moeten elkaar respecteren en elkaars meerwaarde zien. Springt er geen enkel vonkje over? Dan is het beter te zoeken naar een betere match.

3. Regelmaat

Het rendement van coaching staat of valt met regelmaat: geregelde bijeenkomsten en tussentijds de gelegenheid om het geleerde in de praktijk te brengen. Tijdens de sessies vindt terugkoppeling plaats en worden vervolgacties uitgezet.

4. Veilig leerklimaat

Bij coaching komen vaak persoonlijke thema's aan de orde. Belangrijk is dat deze onderwerpen in een sfeer van veiligheid en vertrouwen kunnen worden besproken. Een veilig leerklimaat betekent ook dat de opdrachtgever (bijvoorbeeld de baas van de gecoachte) slechts over de hoofdlijnen van het coachingstraject wordt geïnformeerd.

5. Gestructureerde sessies

Een goed coachingsgesprek scheelt uren werk. Voorwaarde is wel dat in de coachingssessie via een duidelijke structuur wordt gewerkt. Het stappenplan voor coaching omvat vier fasen:

Doelà Actuele situatie à Opties à Conclusie à

6. Vragen stellen

Een goede coach vráágt en vraagt dóór. Hij of zij geeft geen instructies, dwingende adviezen of richtinggevende suggesties maar stelt vragen om een maximaal effect te bereiken. De antwoorden leiden tot meer begrip, een hogere motivatie en een beter leerrendement.

7. Resultaten evalueren

Hebben de inzichten die worden opgedaan in de coachingsessies effect in de dagelijkse (werk)praktijk? Die vraag moet steeds centraal staan. Coaching is een middel, geen doel op zich. Coach en gecoachte moeten zich voortdurend rekenschap geven van bereikte en nog te behalen resultaten.

In de les

In de les hebben we de informatie die iedereen gevonden had besproken, hieruit kwamen de vier coachingsstijlen:

- de opdrachtstijl:          1 richting op, coach -> student

- de overtuigstijl:            2 richtingen op, veel luisteren en motiveren

- de participatiestijl:       begeleidende rol

- de delegatiestijl:          geeft doel aan, studenten zelfstandig behalen

Thema 6    Gespreksvoering

Deze les was de eerste helft van het tweede deel van de cursus. Voor deze les hoefden we geen voorbereiding te doen omdat het weer de eerste les na de vakantie was.

In de les

We hebben vandaag teruggeblikt op het afgelopen half jaar en de portfolio’s kort nabesproken. We hebben een planning gemaakt voor het komende half jaar, welke thema’s we willen gaan behandelen. Dit waren een aantal voorstellen:

-          Rationele Emotieve Therapie, RET.

-          Simulatie (toneelspeler).

-          Provoceren, klagende mensen hoe ga je ermee om?

-          Tips voor de perfecte coach.

-          Omgang met agressieve patiënten.

We hebben deze les geoefend met gespreksvoering. We gingen met 5 personen een overleg voeren om tot een opzet te komen voor een introductieweek van 1^e jaars. Er moesten 5 onderwerpen vertegenwoordigt worden:   à    Geld – Organisatie – Tijd – Informatie - Kwaliteit

De rest van de klas moest ons dan coachen. Ik had voor mijzelf als doel gesteld om mij niet te snel om te laten praten. Ik heb vaak de neiging om wanneer iemand één argument geeft waarom mijn punt niet door kan gaan, ik dat dan wel een redelijk argument vind en daarmee acoord ga. Nu heb ik in de ‘vergadering’ veel langer vast gehouden aan mijn punt. Ik vond dit wel een beetje onwennig, maar uiteindelijk merkte ik dat ook andere mensen het met mij eens werden. Daarna hebben we de rollen omgedraait. Ik heb Fazila gecoacht, zij had assertief zijn. Aan het einde van de les hebben we nog intervisie gehouden en een onderwerp bedacht voor de volgende bijeenkomst.