Hildegard van Bingen
Hildegard van Bingen
De zes officiële pijlers van de heilige Hildegard van Bingen zijn:
1. Voeding als medicijn (Spelt, venkel en kastanjes)
Voeding is de belangrijkste basis voor onze dagelijkse levenskracht (Viriditas). Hildegard deelde voedingsmiddelen in op basis van hun "subtiliteit" (geneeskrachtige werking).
De drie basisvoedingsmiddelen: Spelt (het perfecte graan voor spieropbouw en goed bloed), venkel (voor een goede darmflora en een vrolijke geest) en tamme kastanjes (als krachtige voeding voor de zenuwen en de lever).
Keukengif: Zij waarschuwde streng voor bepaalde voedingsmiddelen die de lichaamssappen vervuilen, waaronder prei, aardbeien, pruimen, varkensvlees en geraffineerde suikers.
2. Natuurlijke remedies en elixers
Dit omvat de honderden kruidenrecepten, plantenextracten en edelsteentherapieën die zij voorschreef. Haar remedies (zoals de hartwijn, galgant en de alsem-meidrank) zijn altijd bedoeld om de organen te ondersteunen en gifstoffen af te voeren voordat ze acute ziekten veroorzaken.
3. De balans tussen actie en rust (Regeneratie)
Hildegard legde grote nadruk op het ritme van de natuur in ons dagelijks leven. Een mens kan niet gezond blijven zonder een strikt evenwicht tussen arbeid en ontspanning, en tussen waken en slapen. Chronische vermoeidheid en burn-out ontstaan wanneer dit natuurlijke ritme langdurig wordt genegeerd.
4. Reiniging en uitscheiding (Detox)
Het lichaam moet regelmatig worden gezuiverd van opgebouwde afvalstoffen en "slechte sappen". Hildegard ontwikkelde hiervoor specifieke methoden:
Vasten: Zij adviseerde milde vastenkuren (zoals het spelt- en groentevasten) om de darmen en de geest te louteren.
Aderlating en Baunscheidt-therapie: Zij paste in specifieke fasen van de maanstand milde vormen van bloedreiniging toe om het immuunsysteem te resetten.
5. De transformerende kracht van de kosmos
Hildegard zag de mens als een microkosmos die onlosmakelijk verbonden is met de macrokosmos. De wisseling van de seizoenen, de elementen (vuur, lucht, water, aarde) en de stand van de maan hebben een directe biologische invloed op onze organen en onze hormoonhuishouding. Haar therapieën houden hier altijd rekening mee.
6. De spirituele transformatie (De 35 deugden en ondeugden)
Dit is de meest unieke, psychologische pijler. In haar werk Liber Vitae Meritorum beschreef zij dat mentale en fysieke ziekten vaak de biologische wortel zijn van spirituele conflicten.
Zij bracht 35 ondeugden (zoals woede, jaloezie, angst en verbittering) in kaart die de organen letterlijk vergiftigen.
Tegenover elke ondeugd stelde zij een deugd (zoals geduld, barmhartigheid en hoop) die als een medicijn werkt. Heling is volgens haar pas compleet wanneer de ziel zich herstelt door gebed, meditatie en morele groei.
De 35 deugden en ondeugden
In haar medisch-theologische meesterwerk Liber Vitae Meritorum (Het Boek van de Verdiensten van het Leven) beschreef de heilige Hildegard van Bingen 35 paren van ondeugden en deugden. Volgens haar visioenen zijn deze 35 dualiteiten psychologische en spirituele krachten die via de wervelkolom rechtstreeks invloed hebben op de menselijke organen en gezondheid. Een chronische ondeugd maakt het lichaam ziek, terwijl het cultiveren van de tegenoverliggende deugd de innerlijke levenskracht (Viriditas) geneest.
Hildegard verdeelde deze 35 paren over zes thematische boeken of kosmische zones. De complete lijst van de 35 ondeugden met hun herstellende deugden is als volgt:
Deel 1: De basis van liefde en discipline (1 t/m 8)
Dit eerste deel behandelt de strijd om de aardse begeerten te ordenen en te onderwerpen aan het hogere plan.
Wereldse liefde ↔ Hemelse liefde
Onbezonnenheid/Uitgelatenheid ↔ Discipline
Vermaakzucht ↔ Ingetogenheid
Harthartigheid ↔ Barmhartigheid
Lafheid/Traagheid ↔ Goddelijke overwinning
Toorn/Woede ↔ Geduld
Ongepaste vreugde ↔ Verlangen naar God
Schlemmerij/Gulzigheid ↔ Onthouding/Matigheid
Deel 2: De sociale omgang en morele balans (9 t/m 14)
Deze reeks focust op hoe wij interageren met onze medemens en hoe we moreel standhouden in de maatschappij.
9. Bitterheid/Verbittering ↔ Goedheid/Vriendelijkheid
10. Kwaadsprekerij/Roddelfanaat ↔ Waarheidsliefde
11. Twistziekte/Ruzie zoeken ↔ Vredesliefde
12. Zwaarmoedigheid/Melancholie ↔ Geestelijke vreugde
13. Verkwisting ↔ Spiritualiteit/Kuisheid
14. Hoogmoed/Arrogantie ↔ Nederigheid
Deel 3: De innerlijke motivatie en bezinning (15 t/m 20)
Hier staat de zuiverheid van onze innerlijke gedachten centraal; hoe we omgaan met bezit, eerzucht en de realiteit.
15. Afgunst/Jaloezie ↔ Naastenliefde
16. Ijdelheid ↔ Godsvrees
17. Ongehoorzaamheid ↔ Gehoorzaamheid
18. Ongeloof ↔ Geloof
19. Wanhoop ↔ Hoop
20. Lust/Wellust ↔ Zuiverheid
Deel 4: Rechtvaardigheid en structuur (21 t/m 25)
Deze krachten sturen de maatschappelijke orde en de manier waarop we verantwoordelijkheid dragen voor anderen.
21. Onrechtvaardigheid ↔ Rechtvaardigheid
22. Traagheid in het goede ↔ Geestelijke ijver
23. Gierigheid/Hebzucht ↔ Vrijgevigheid
24. Heerszucht ↔ Dienstbaarheid
25. Wreedaardigheid ↔ Zachtmoedigheid
Deel 5: Standvastigheid en spirituele stabiliteit (26 t/m 30)
Dit deel waakt over de psychologische stabiliteit onder druk, om te voorkomen dat de ziel cynisch of ontworteld raakt.
26. Onstandvastigheid ↔ Standvastigheid
27. Dwaasheid ↔ Wijsheid
28. Wereldse vrees ↔ Moed
29. Cynisme/Onverschilligheid ↔ Eerbied
30. Vergetelheid van God ↔ Godsgedachte/Dankbaarheid
Deel 6: De ultieme integriteit (31 t/m 35)
De laatste vijf paren omvatten de diepste spirituele integriteit van de menselijke ziel.
31. Magie/Afgoderij ↔ Geloof in de Voorzienigheid
32. Eigenliefde/Egoïsme ↔ Godsliefde
33. Onenigheid ↔ Eendracht
34. Harteloosheid ↔ Mededogen
35. Godslastering ↔ Lofprijzing
Specifieke kruiden die ze gebruikt
De heilige Hildegard van Bingen raadde in haar medische meesterwerk Physica honderden specifieke kruiden aan, waarbij galgant, bertram en venkel de absolute pijlers ("de universele remedies") van haar kruidengeneeskunde vormen. Haar remedies waren altijd holistisch en gericht op het herstellen van de innerlijke warmte en de lichaamssappen.
De belangrijkste kruiden uit de Hildegard-geneeskunde en hun specifieke toepassingen zijn:
1. Galgant (Alpinia officinarum) – Voor het hart en acute energie
Kwalen: Hartklachten, dreigende hartaanvallen, slechte doorbloeding, krampen en acute fysieke of mentale uitputting.
Hildegards visie: Zij noemde galgant het "kruid van het hart". Ze adviseerde om bij pijn in de hartstreek direct een tabletje of poeder van galgantwortel onder de tong te laten smelten om de bloedvaten te openen.
2. Bertram (Anacyclus pyrethrum) – Voor de spijsvertering en opname
Kwalen: Slechte spijsvertering, bloedarmoede, een zwak immuunsysteem en ophoping van toxines in het lichaam.
Hildegards visie: Bertram helpt het lichaam om voedingsstoffen optimaal uit het eten op te nemen en "zuivert het bloed". Ze raadde aan dit milde wortelpoeder dagelijks over vrijwel elke warme maaltijd te strooien als preventieve bescherming.
3. Venkel (Foeniculum vulgare) – Voor de darmen en een vrolijke geest
Kwalen: Gasvorming, maagzuur, darmkrampen, een slechte adem en zwaarmoedigheid/depressie.
Hildegards visie: Venkel is volgens haar uniek omdat het ongeacht de bereidingswijze altijd een positieve invloed heeft. Het herstelt de darmflora en zorgt biochemisch voor "een vrolijk gezicht en een blijmoedige geest".
4. De Warme Specerijen (Nootmuskaat, Kaneel & Kruidnagel) – Voor het brein
Kwalen: Mentale vermoeidheid, stress, een slecht geheugen en verbittering van het hart.
Hildegards visie: Deze specerijen openen de zintuigen en zuiveren de hersenfuncties. Haar beroemde recept voor "Intelligentiekoekjes" (of zenuwkoekjes) combineert deze drie kruiden met speltmeel om stresshormonen te kalmeren en de focus te herstellen.
5. Hysop, Salie en Moederkruid – Voor specifieke organen
Hysop (Hyssopus officinalis): Raadde zij aan voor de longen en lever. Het reinigt de luchtwegen en helpt bij chronische hoest en somberheid.
Salie (Salvia officinalis): Werd door haar ingezet bij slecht ruikende adem, tandvleesproblemen en om overmatige slijmproductie in de maag tegen te gaan.
Moederkruid (Tanacetum parthenium): Schreef zij specifiek voor bij vrouwenkwalen, menstruatiepijnen en darmontstekingen.
Recepten
Recept 1: De Intelligentiekoekjes
Hildegard schreef dat deze koekjes "alle bitterheid van het hart en de zenuwen openen, het verstand verruimen en de zintuigen zuiveren." Ze kalmeren de stresshormonen en helpen bij mentale uitputting.
Ingrediënten:
400 g speltmeel (Hildegards basisgraan)
250 g roomboter
150 g rietsuiker of honing
2 eieren
Een snufje zout
De kruidenmix (essentieel):
10 g nootmuskaatpoeder
10 g kaneelpoeder
2 g kruidnagelpoeder
Bereidingswijze:
Meng het speltmeel met het zout en de specifieke kruidenmix (nootmuskaat, kaneel en kruidnagel).
Snijd de koude boter in blokjes en kneed deze samen met de suiker (of honing) en de eieren snel door het meel tot een stevig deeg.
Laat het deeg verpakt in folie ongeveer 30 minuten rusten in de koelkast.
Rol het deeg uit tot een dikte van ongeveer 3 à 4 millimeter en steek er koekjes uit.
Bak de koekjes in een voorverwarmde oven op 180 °C gedurende circa 10 tot 12 minuten tot ze goudbruin zijn.
Dosering: Eet er als volwassene 3 tot maximaal 5 per dag. Geef ze vanwege de sterke specerijen niet in grote hoeveelheden aan jonge kinderen (maximaal 1 of 2 per dag).
Recept 2: De Hartwijn
Dit is Hildegards beroemde huismiddel bij steken in de hartstreek, milde doorbloedingsproblemen, vermoeidheid en ter ondersteuning van het cardiovasculaire systeem.
Ingrediënten:
1 liter biologische biologische witte of rode wijn (bij voorkeur biologisch)
10 tot 12 frisse stengels peterselie (inclusief de blaadjes)
2 eetlepels biologische wijnazijn
80 tot 150 g pure honing (naar smaak, Hildegards originele recept is vrij zoet)
Bereidingswijze:
Doe de peterseliestengels samen met de liter wijn en de twee eetlepels azijn in een pan.
Breng het geheel aan de kook en laat het exact 10 minuten zachtjes koken (let op dat het niet overkookt).
Voeg na deze 10 minuten de honing toe.
Laat het mengsel nog eens 4 tot 5 minuten zachtjes doorkoken.
Zeef de warme drank door een fijne doek of zeef om de peterselie te verwijderen.
Giet de hete hartwijn direct in schone, gesteriliseerde glasflessen en sluit ze goed af. Bewaar de flessen na afkoeling in de koelkast.
Dosering: Drink dagelijks 1 tot 3 likeurglaasjes (circa 20-50 ml) na de maaltijd. Het sediment onderin de fles is normaal en bevat krachtige plantenstoffen; schudden voor gebruik mag.

