Instrumenten van het lijden - tradition in action

Een selectie van de belangrijkste symbolen van het lijden van Christus is zeer overzichtelijk weergegeven in de afbeelding hierboven, afkomstig uit de 11e-eeuwse Église Saint-Pierre in Collonges-la-Rouge.

Op de eerste afbeelding vinden we linksonder één van de bekendste symbolen van de doodsstrijd: de kelk, bedoeld om Christus' lijden in de Hof van Getsemane te symboliseren. 

De kelk wordt het Kruis van Lijden genoemd en wordt in manuscripten vaak afgebeeld als een gouden beker met edelstenen en een rood kruis dat eruit oprijst, als symbool voor het bloed dat onze Heer in de Hof van Getsemane heeft vergoten. 

Daarnaast staan ​​de lantaarn en de fakkel van de Romeinse wachters, symbolen van verraad. Ze verwijzen naar de scène in het Evangelie van Johannes (18:3) waar Judas en zijn bende schurken "daarheen komen met lantaarns, fakkels en wapens". 

Het zwaard en de staf – gekruist als een X – zijn ook bekende symbolen van verraad. Het zwaard in deze afbeelding van de Arma is echter hoogstwaarschijnlijk het zwaard van Petrus, waarmee hij het oor van Malchus, de dienaar van de hogepriester, afhakte. Heel vaak wordt dat afgehakte oor afgebeeld met het zwaard, verwijzend naar de scène in de Hof van Gethsemane tijdens de arrestatie van Onze Heer. 

In het midden vinden we de pilaar of zuil, een belangrijk symbool van het proces en de veroordeling van Onze Heer Jezus Christus. Het herinnert de gelovigen aan de pilaar waar Onze Heer werd gegeseld in opdracht van Pontius Pilatus. 

Bovenaan de pilaar bevindt zich het doek van Veronica, die verwijst naar de beroemde episode waarin Christus zijn Heilige Gelaat afdrukte op de sluier die zij Hem aanbood als verlichting van zijn lijden. Links van de pilaar zien we een gesel (vaak worden twee zwepen in een kruisvorm afgebeeld), die ons herinnert aan zijn geseling. 

Aan weerszijden van de pilaar is een stok of rietstok afgebeeld, die de bespotting symboliseert die onze Verlosser moest doorstaan ​​toen zijn gevangennemers Hem mishandelden. Vaak wordt een spuwend hoofd afgebeeld om deze wrede daad van de beulen weer te geven.

De dertig zilveren munten van Judas zijn hier ook op een rij afgebeeld, als teken van zijn verdorven verraad. 

Het vat rechtsonder stelt meestal het water voor dat over de handen van Pilatus werd gegoten. 

Ten slotte zien we een hand, die vaak wordt gebruikt om scènes uit het lijdensverhaal uit te beelden. Deze afgehakte handen, verspreid op de achtergrond van middeleeuwse kruisigingsscènes zoals die links, lijken misschien vreemd voor het moderne oog, maar de middeleeuwse verbeelding wist hoe ze te interpreteren.

Nog een paneel met symbolen

Laten we nu kijken naar het tweede paneel met symbolen van het lijden van Christus. In dit paneel domineren drie lege kruisen het schilderij, die Zijn kruisiging met de twee dieven en de afdaling voorstellen, met het grote kruis van Christus in het midden en de kruisen van de goede en slechte dieven aan weerszijden ervan. 

Aan de voet van het centrale kruis, aan weerszijden, zien we twee hyssopplanten groeien, verwijzend naar de beschrijving van de kruisiging door Johannes: "En daar stond een vat vol azijn; en zij vulden een spons met azijn en legden die op een hyssop en hielden die aan Zijn mond." 

In werkelijkheid is aan de linkerkant van het paneel een rietstengel met hyssop en een spons met azijn en gal afgebeeld, terwijl de puntige lans die het hart van Onze Heer doorboorde aan de rechterkant van het paneel te zien is. 

De ladders, één aan elke kant van het kruis, werden gebruikt tijdens de kruisafneming. Boven de armen van het kruis van Christus bevinden zich twee veelvoorkomende symbolen: de hamer waarmee de nagels in het onschuldige vlees van onze Heer werden gedreven en de tang waarmee ze er na zijn dood weer uit werden getrokken. Zelden ontbreken deze symbolen in een manuscript dat martelsymbolen afbeeldt. Evenzo is de haan bijna altijd aanwezig om het verraad van Petrus te tonen, die Christus driemaal 's nachts verloochende – gesymboliseerd door de ster – voordat de haan kraaide, zoals Christus had voorspeld.