Archief

te gast bij Wim Helsen ~ Arnon Grünberg 
met een fragment van Stefan Zweig

           Brief van een onbekende 

        En dan, ik ken je;
        ik ken je zo goed als je nauwelijks jezelf kent,
        ik weet ik weet dat het voor jou, die houdt van het zorgeloze, het lichtvoetige, het speelse in de liefde,
        pijnlijk zou zijn geweest om plotseling vader, plotseling verantwoordelijk te zijn voor een lot.
        Jij had je, die alleen in vrijheid kunt ademen,
        je op de een of andere manier verbonden gevoeld met mij.
        Jij had mij – ja, ik weet dat je het gedaan zou hebben, tegen je eigen wakkere wil –,
        jij had mij gehaat voor dat verbonden zijn.  

          

        De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, het rechthoekje.
        Klik dat rechthoekje vooral aan! 
        Grünberg in gesprek met Helsen :
        https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/5/winteruur-s5a15/
        12min58

Voor mij is deze keer het gesprek interessanter dan de tekst van de auteur.
Wanneer twee koppen als Grünberg en Helsen zich buigen over een tekst en dan
een gesprek hebben dan bol staat van de rake gedachten,
dat beneemt mij de adem.
Grünberg zet daar de ene herkenbare idee na de andere, zo terloops.
Ik word er vanbinnen helemaal stil door. Bijna met tranen van geluk.
’k Kan de aflevering geen derde keer bekijken, dat zal voor later zijn.

De raakheden zijn te overweldigend … kent die man mij?
Zijn reflecties over schrijven, vanaf 07min49 veroorzaken bij mij, amateurke,
schokken van herkenning. Over lichtvoetigheid, onder andere.

En jáá, bij Winteruur beginnen ze te recycleren. Grünberg was al eens te gast
in het derde seizoen, 2018, tekst 351 op https://blog.seniorennet.be/maart_
maar vandaag is dat niet erg. Helemaal niet erg.

Over Arnon Grünberg : https://nl.wikipedia.org/wiki/Arnon_Grunberg
Over Stefan Zweig : https://nl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Zweig , zéér interessant , vind ik. Vooral zijn levensloop en zijn overtuiging.

Over de novelle : Een veertigjarige auteur krijgt op een ochtend een brief, waarin een vrouw hem haar liefde verklaart
die ze al sinds ze dertien was en in het appartement naast hem woonde, koesterde.
Doorheen haar leven volgt ze hem als een schim, vanop een afstand, vol passie en overgave.
Hun wegen kruisen elkaar twee maal, bijna toevallig, twee ogenblikken waarop hij haar gewaar wordt,
haar versiert en met haar de nacht doorbrengt, om haar 's anderdaags volledig te vergeten.
De eerste nacht was ze een jong, naïef meisje.
Uit deze nacht zou een kind voortkomen, waarvan hij het bestaan pas met deze brief verneemt.
De tweede nacht is ze al een aantrekkelijke vrouw 'van de wereld', maar hij ziet haar aan als een luxe-prostituee
en betaalt haar wanneer ze 's ochtend zijn appartement verlaat.
De brief is in werkelijkheid een laatste poging om het recht op te eisen herinnerd te worden door de man die ze liefhad,
een allerlaatste roep om zichzelf te kunnen zeggen 'ik heb bestaan'.
https://www.boekmeter.nl/book/65945

1980-06-29, op zee

Dag Vader en Moeder, het is dringend

Ze spraken vandaag over een boek en ik zou dat boel dolgraag in levende lijve bezitten
om het eventueel te lezen ook nog. Titel : The Supertanker.
Ik weet niet of het in het Nederlands vertaald is. Zo ja, graag de vertaling.
Auteur : Mosterd. Of zijn naam op zijn Engels geschreven wordt weet ik niet. mustard 

        (Noël Mostert, Supership, 1974?, ISBN13: 9783811831100)

En of hij soms een Amerikaan zou zijn weet ik ook niet. Hij is/was Canadees.
Onderwerp : in de machinekamer van een groot schip, een mammoet tanker, wat toen mammoet heette
gebeuren onregelmatigheden ivm de veiligheid en de uitbating van het schip. Dat wordt ontrafeld.
Daarna worden de slechten gestraft en de goeien gaan naar de hemel, vroeg of laat.
Misschien is er wel een proces bij. Lekker.
Dat boek zou ik graag hebben. Maar omdat ik er zo weinig van weet en er onmogelijk
meer kan van te weten komen, zal het speurwerk worden, vrees ik.

Nu dacht ik zo, bij mijn eigen, ik heb 1 vader en 1 moeder en die zitten vlak bij de bron,
en die kunnen misschien al beginnen speurneuzen terwijl ik
rustig busy ben met varen op de woelige baren. Arrè vooruit, doetanekeer voor mij afteblift.

Er is voor de moment zoveel mist dat ge buiten geen hand voor de ogen ziet, laat staan een ander schip.
Om de drie minuten laten ze boven de misthoorn, de scheepstoeter gaan gedurende drie seconden.
Hier is geen kat in de buurt, maar reglementen zijn reglementen, zelfs en vooral op volle zee.
Plezant voor de mensen die aan de facing slapen, maar een ervaren zeebonk geeft nooit toe dat
zij/hij last heeft van de scheepshoorn. Dat gelamenteer is goed voor passagiers, maar wij,
wij kunnen daartegen newaar. Vooral ik, ik slaap aan de achterkant.
De achterkant is een woord voor walmensen hoor, onder zeelieden spreken we over ‘the poop’, de poep,
maar ik hou mijn scheepsjargon zo wat in, anders wordt het onleesbaar voor ulle. 

Goed, die mist dus. De ’pitein komt de brug niet meer af. Hij heeft er al twee dagen geslapen, op de seat.
Gemakkelijk voor mij, ik moet zijn bed niet opdekken.
Zijn humeur verbetert er niet op, maar dat is een ander probleem. 

Verder is den ottomatik kapot -automatische piloot was stuk
en moet er met de hand gestuurd worden. Dat heet ‘wiel lopen’.
Ik heb in beter weer ook eens een uurke wiel gelopen,
met iemand naast mij, en het is stom-vervelend werk. Ge kunt zo maar niet varen waar ge wilt en
het duurt precies uren eer een schip luistert. Hoe ze met zo’n log vehikel
zonder schade door Panama en Suez geraakt zijn begrijp ik niet meer. Ik leef deze dagen in diep ontzag voor
de Matrozen, de Stuurlieden en de Pitein, voor allen die Het Wiel mogen bedienen.
Tot hen spreek ik nu met eerbiedige fluisterstem.
Wanneer ik hen goeiemorgen wens maak ik weer een kniksje met de knie, zoals ons geleerd werd bij de nonnen.

Elke maaltijd ga ik met de frikoo -het eten- van de Pitein naar de brug. Dat is vijf trappen.
Gelukkig doet hij regime, -is op dieet- en dat scheelt een stuk. Bij de vorige Piteins was de plateau afgeladen vol.
Zijn trainingsfiets -hometrainer- staat nu ook op de brug. We hadden er in Japan een fietsbel moeten voor kopen. 

Als ze in Long Beach geen spare parts -wisselstukken- leveren,  blijft heel het departement dek wiel lopen tot we in
Europe zijn. Dat is nog een maand varen. Prettig vooruitzicht.
Maar als de mist opklaart dan ben ik al tevreden.
Heel belangrijk voor het schip hoor, als de stewardessen maar tevreden zijn, dan varen we goed.

        Overdrijven is ook een vak, hé?

Ik kijk elke morgen door den hublot -de patrijspoort- om te kijken wat voor weer het is.
Het is elke dag eten-op-de-brug-weer. Ik hou de mist al even goed in het oog als den ouwe himself.

Dag Ma, dag Pa, ik stop ermee, ik ga nu iets anders doen. Wat weet ik niet, nog niet.
Eerst ga ik eens kijken of ik ergens kan buurten.

te gast bij Wim Helsen ~ Christophe Busch
met een fragment uit 'In het hart van de hel' van Zalman Gradowski

Wij, leden van het Sonderkommando, hebben allang een einde willen maken aan ons afschuwelijke werk, 
waartoe we ons onder doodsbedreiging gedwongen worden. We willen iets groots doen. 
Tot nu hielden de mensen van het kamp, deels joden, deels Russen en Polen, ons echter uit alle macht tegen 
en ze dwongen ons het moment van de opstand steeds uit te stellen. 
Maar nu nadert de dag waarop wij in opstand zullen komen. 
Hij kan elk moment aanbreken, vandaag, morgen. 
Ik schrijf deze woorden op een ogenblik van zeer groot gevaar en hevige opwinding. 
Moge de toekomst op grond van mijn aantekeningen een vonnis vellen en moge de mensheid 
zich door mijn aantekeningen tenminste enigszins rekenschap geven 
van de tragische wereld waarin wij hebben geleefd.
  

          

          De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, het rechthoekje.
       Busch in gesprek met Helsen : 
       https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/5/winteruur-s5a14/
       10min49

Christophe Bush brengt een zeer pakkend fragment,
is zeer goed geplaatst om te praten waarover hij praat, en
door zijn uitleg is de ellende van het Sonderkommando voor mij iets waar ik geen woord voor vind.
En dan sluit Helsen de uitzending af met groetjes aan een spam-prostituee, ene Carola.

Waar stond die clown zijn kop? Die flauwekul minimaliseert heel de uitleg over de notities van Gradowski!
Christophe Bush produceert daarop wel een beleefd lachje, maar ik absoluut niet, Helsen.
Want Mr Helsen,
ík heb mijn huiswerk gemaakt.
En na het lezen van het Wikipedia-artikel over het Sonderkommando,
is er efkes geen plaats voor grapjes. Dat had ge kunnen geweten gehad hebben.
Wat een zielige uitschuiver, man!

Over Christophe Busch : https://nl.wikipedia.org/wiki/Christophe_Busch
Over de Dossin Kazerne : https://nl.wikipedia.org/wiki/Kazerne_Dossin

Over het Sonderkommando : https://en.wikipedia.org/wiki/Sonderkommando
Over Zalmen Gradowski : https://en.wikipedia.org/wiki/Zalman_Gradowski

Over het boek : (…) Zalmen Gradowski schreef zijn getuigenis in afwachting van zijn aanstaande dood.
Met zijn geschriften wilde hij de buitenwereld informeren over het donkerste gedeelte van de hel in Auschwitz.
Hij heeft zijn manuscripten achter een van de crematoria begraven. Na de oorlog zijn deze manuscripten gevonden.
Een grotere aanklacht tegen de misdaden van de Nazi's is nauwelijks denkbaar. https://www.boek.be/boek/in-het-hart-van-de-hel 

te gast bij Wim Helsen ~ Bregje Hofstede
met een tekst van Judith Herzberg

ZOALS

Zoals je soms een kamer ingaat, niet weet waarvoor,
en dan terug moet langs het spoor van je bedoeling,
zoals je zonder tasten snel iets uit de kast pakt
en pas als je het hebt, weet wat het was,
zoals je soms een pakje ergens heen brengt
en, bij het weggaan, steeds weer denkt, schrikt, dat je te licht bent,
zoals je je, wachtend, minutenlang hevig verlieft in elk nieuw mens
maar toch het meeste wachtend bent,
zoals je weet: ik ken het hier, maar niet waar het om ging en
je een geur te binnen schiet bij wijze van herinnering,
zoals je weet bij wie je op alert en bij wie niet, bij wie je kan gaan liggen,
zo, denk ik, denken dieren, kennen dieren de weg.

                    

            De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, het rechthoekje. 
        Hofstede in gesprek met Helsen :
        https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/5/winteruur-s5a13/
        10min17

Over Bregje Hofstede : https://nl.wikipedia.org/wiki/Bregje_Hofstede  
Over Judith Herzberg : https://nl.wikipedia.org/wiki/Judith_Herzberg
Uit het boek ‘Zoals’, 1987 & 1992

te gast bij Wim Helsen ~ Selah Sue
met een fragment uit Big Magic van Elisabeth Gilbert

De kunst van creatief leven  

Beste angst, creativiteit en ik staan op het punt samen op reis te gaan.
Ik begrijp dat jij met ons meegaat. Je gaat namelijk altijd mee.
Ik ben me ervan bewust dat jij van mening bent dat je
een belangrijke taak in mijn leven hebt en dat je die taak serieus opvat.
Die taak bestaat er blijkbaar uit dat je moet zorgen dat ik,
zodra ik op het punt sta iets interessants te gaan doen, volslagen in paniek raak.
En ik moet zeggen dat je je werkelijk uitstekend van je taak kwijt.
Dus ga er vooral mee door als je denkt dat dat nodig is. 
In dit voertuig is plaats genoeg voor ons allemaal, dus maak het je gemakkelijk, maar
onthoud goed: creativiteit en ik zijn de enigen die gedurende de hele reis beslissingen nemen. 
En dan vertrekken we – creativiteit, angst en ik – voor altijd zij aan zij aan zij,
en begeven we ons wederom op het angstaanjagende, maar geweldige terrein van de onzekere uitkomst.
       
         

        De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, het rechthoekje.
        Selah Sue in gesprek met Helsen :
        https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/5/winteruur-s5a12/
        12 min15

In de tekst staat iets dat ik voor mezelf totaal anders zie.
Er staat : – creativiteit, angst en ik –
Ik zeg : – creativiteit, ik en angst –

Vermist de tekst het over een voertuig heeft hou ik dat beeld aan en
dan zit de creativiteit of de inspiratie (of het achterhoofd), noem het hoe ge wilt
dan zit dié aan het stuur.

Ik ben de copiloot, ik lees de kaart en zeg waar de tekst naartoe gaat.
Maar soms weet ik niet hoe, er is niet telkens een kaart,
soms is er enkel een idee of beslissen personages in de tekst over het verder verloop.
Vooral op blog twee was dat zo : https://blog.seniorennet.be/_maart oftewel 'een heel jaar maart?'   

En de angst is pas nummer drie, die rijdt bij mij mee op de achterbank, als passagier.
Een lastige, soms nuttige passagier. Maar ik noem het wezen geen angst,
ik noem het ongerustigheid :
- komt het verhaal uit de tekst of verdrinkt het in overtollige woorden?
- gebruik ik niet teveel voornaamwoorden want dan verdrinkt de duidelijkheid ook nog.
Nalezen, nalezen, nalezen. En telkens woordvertoon schrappen.
De backspace-toets en de onvolprezen delete, zijn zeer goede vrienden van mij. Maar ook :
- doe ik niet te veel & te vaak aan zelfcensuur?

Na de tekst dan nu het studiogesprek.
’k Schoot in een lach toen Selah Sue het had over 40 onafgewerkte projecten.
Mogelijk heeft zij een lade of een map met 800 ideeën die nog niet het stadium van project bereikt hebben.
Dan zijn die 40 teksten een relatief bescheiden onderneming
maar daarom geen gemakkelijke. Erato en Kalliope, hebt erbarmen met haar.

En de rest van het gesprek deed me door de momenten van herkenning blij lachen.
Het is allemaal zo wáár wat ze zegt. Maar mogelijk heeft die ‘angst’, zoals zij het noemt iets te maken
met de fase van haar leven. In latere fases verdwijnt de ongerustigheid over wat anderen denken
en spits die bekommernis zich toe op de tekst, ipv op een aantal personen.
’k Spreek natuurlijk enkel voor mezelf, niet voor Selah Sue.

Nu, wat ze efkes zegt over groot ego en zelfzeker : njet!
Volgens mij dient een groot ego om onzekerheid te maskeren, en is groot-ego absoluut geen blijk van zelfzekerheid.
Kijk in uw herinneringen en kijk rondom u. Elk groot ego heeft demonen. Erger dan de stille zelfzekere.

Zo zijn er nog een paar punten waar ik moet afwijken van het gesprek,
maar zoals ik zei, Selah Sue zit in een veel jongere fase van haar leven dan ik. Dan wij.
Het komt allemaal nog wel.

Een alinea die me trof  in het wikipedia-artikel:

‘In mei 2014 onthulde Selah Sue bij het praatprogramma ‘Reyers laat’ dat zij lijdt aan depressiviteit. Het is dankzij
antidepressiva dat zij zich zo ver heeft kunnen ontwikkelen, zowel professioneel als in haar persoonlijke leven.
Volgens haarzelf heeft haar depressiviteit hoogstwaarschijnlijk deels een genetische basis, want
haar grootouders beiderzijds hadden psychiatrische problemen.
Met haar televisie-optreden wilde Selah Sue een statement maken over de effectiviteit van antidepressiva en
zich weren tegen de mening van onder meer de Amerikaanse professor Irving Kirsch die stelt
dat placebo's en antidepressiva een vergelijkbaar effect sorteren.’

https://nl.wikipedia.org/wiki/Erato_(muze) , https://nl.wikipedia.org/wiki/Kalliope_(muze) ,
Over Selah Sue : https://nl.wikipedia.org/wiki/Selah_Sue
Over Elizabeth Gilbert : https://nl.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_Gilbert
Over het boek Big Magic: https://en.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_Gilbert#Big_Magic

1980-06-20-vr, Sakaide, Shikoku Island, Japan

Dag Mama en Papa, 

’k Heb hier zojuist uw brief ontvangen en ben nu druk bezig elke Japanner die ik hier aan boord tegen
het frêle gele lijf loop te feliciteren met de vioolcapaciteiten van zijn landgenoot. Dit doe ik met 
de nodige bescheidenheid want ikzelf heb het nog niet verder gebracht dan eerste viool.

        De koningin Elisabethwedstrijd in 1980 werd gewonnen door een Japanner,  
        ene Yuzuko Horigome zegt Wikipedia.
       
Moeder, wilt ge aub de volgende brieven typen ipv met de hand te schrijven.
Staat daar geen groot blinkend elektrisch schrijftoestel in Brussel? Nee? Zoja, waarom
maakt ge daar dan niet gaarne en dankbaar gebruik van?
Leg me dat eens uit, vertel me dat eens?
Medam heeft daar alle modern comfort, maar neen, hoe primitiever, hoe liever.

Ik heb voor alle dames in de familie een kimono gekocht. Zo geen nepzijden–pseudo geval
met bloemen en vogels in de schreeuwerigste kleuren. Neen neen, driewerf neen.
Het zijn katoenen sobere gevallen, allemaal blauw met wit.
Mediums voor ons ma en mij, large voor de lange zussen.
Als we dan eens iets te vieren hebben en altegader gezellig bijeen zitten kruipen we allemaal
in zo’n Japans geval en dat vinden we dan heel plezant … maar nee, ik denk dat ze
als zomerpeignoir gaan dienst doen. Bij mij toch.

Ze hebben allemaal een verschillende tekening, dus moeten we geen ruzie maken.
En kiezen moogt ge ook niet, want dat heb ik al gedaan. Zo van : Ôoo, dit is iets voor Tina.
En : Jááá! Dit moet ons ma dragen, da’s hare stijl, en hij past goed bij de gordijnen.
En: Kíjk! Een donkere! Die kan goed tegen hondenpoten, dus die is voor Laura.
Ge ziet, er zijn geldige criteria voor mijn keuzes.
Voor vader en schoonbroers ligt er nog niks in de schuif, maar dat komt wel. Mijn schuif is groot. 

Dat Toppié aan de Averechste begonnen is, is goed nieuws. Ik had daar ook veel vroeger moeten aan beginnen. 

        In de eerste zin gaat averechts over een breisteek.
        In de tweede zin zit weer verdoken venijn. 
        Daar wordt gezegd dat ik veel te lang meegaand gebleven ben,
        ik had veel jonger al averechts moeten doen, gaan dwarsliggen.

Dat de winkel in Asse opgedoekt is, moet ik daar nu HOEZEE over roepen of OWEE?
Als gellie content zijt dat hij toe & gesloten & gedaan is, dan ben ik ook content.
Dan zit gellie nu opnieuw alletwee samen in Brussel? Dat gaat weer vonken geven zeg.
Ik zie en ruik en hoor de brandlucht al. 

        Toen ik dat zinnetje over die vonken las, schoot ik luid in een lach. 
        LM kwam kijken wat er te beleven viel. Niks. Gewoon een vaststelling:
        van op een klein eilandje in Japan, dierf ik wel hé, daar zouden ze me niet vinden.
        Sommige brieven zijn tegelijk liefdevol en genadeloos. 
        Het fictief scenario dat hieronder staat, is nog brutaler. 
        Maar ik laat niks weg van het blog, want dan doe ik aan zelfcensuur en dawillewe-ní. 

        Fictief scenario:
 
Zo in de periode van de eerste en de plechtige communicanten (dat is in deze periode van het jaar zeker?)
komt er een medam binnen die meter is van een gelukkige zesjarige en ze komt Pink Floyd halen
want haar zoon heeft gezegd dat dat goeie muziek is.
Haar zoon heeft dat gezegd hé, dochters zeggen zo geen domme dingen.

En ons ma verkoopt de Pink Floyd (alsof we dat in huis hadden) aan xyz fr.
Onze pa voelt zijn missionarisbloed eerst borrelen, dan koken en dan stomen totter overflow,
maakt de bijna gedane koop ongedaan en stuurt het mens naar huis met een
pedagogisch-didactisch verantwoorde plaat die maar drie keer zo weinig kost en
waar Paula Semer en Herman Niels (de vertellers van de kindersprookjes)
op den duur nog meer aan verdienen dan hij.
Wat heet zaken doen? Zorg dat ge geen zorgen hebt. (maak geen ruzie, bedoelde ik waarschijnlijk)
Want doktoors zijn ook maar mensen, ongeacht hoeveel ge betaalt, de Pink Floyd-poen of de Semer&Niels-recette.
Hoe duur mag de kist zijn?

De dochter van de zuster van mijn collega had kanker. Ze is gestorven op 25 mei. 22j.
Op 1 juni had ze een brief gekregen van 22 mei, waarin stond dat ze zich thuis aan het ergste verwachtten.
Het ergste is ondertussen gebeurd. Ogenschijnlijk houdt ze zich goed maar ik verwacht de klop als we terug op zee zijn.
Voor de moment is er genoeg dat de aandacht afleidt.
Gelukkig vaart ze met haar man en is ze niet alleen, moest het moeilijk worden.

Ik zoek me suf naar prettiger nieuws. Met mij is alles okiedokie, fijn, in orde, oké. Is dat voldoende goed nieuws? 

Als ik dit intijds bij de marco wil krijgen moet ik zoetjesaan gaan want het is al 15h15 en ik moet nog
helemaal naar boven en daarna weer naar beneden en dan beginnen werken, of minstens aanwezig zijn.
Veel zin heb ik vandaag niet, maar ja, plicht roept. Niet luid, maar toch.
En daarbij, mijn blad is bijna vol.

Misschien zijn we eind augustus thuis. Het enige wat wij hier zeker weten is dat we na Sakaide weer naar Long Beach gaan
en verder weten we het ook niet. Misschien Europe. Let’s hope. 

Ik wordt moe. Zelfs als ik ’s avonds vroeg ga slapen ben ik ’s morgens nog moe.
Niet het opstaan levert problemen, maar de dag doorkomen met een redelijke productiviteit.
Ik lig er gewoonlijk om 20h in, slaap tot 05h30, wip uit mijn bed,
was en plas, begin mijn dag, en om 10h ben ik al hondsmoe. ’t Zal wel aan de voeding liggen, maar toch,
Zes maanden is genoeg voor een mensengestel. En voor de bovenkamer ook. 

Allez, nog twee maanden en ik monster af.
Dikke kussen en tot in augustus.

1980-06-06-vr, op zee

Dag Pa en Ma,

Voorlopig hou ik het toch goed vol hé, elke dag een blad typen. ’t Is toch al de tweede dag!
Het blad is nog niet vol, maar dat komt, seffes. Ik zit hier met een probleem dat om een oplossing schreeuwt:
BESTAAT ER IN BELGIË EEN WAGNER CLUB EN ZO JA, WELK IS HET ALDRES VAN HUN CLUBHUIS.
Ik beweer dat er een Wagner vereniging is en de chef machien beweert dat ze dat in België niet kennen.
Laat me die discussie nu niet verliezen, stuur me subito presto adressen en telefoonnummers,
al was het in de provincie Luxemburg. Laat het een Waalse club zijn, maar stuur me een club.

       In België bestaan verschillende Wagner verenigingen zegt google maar in 1980
       was er nog geen google natuurlijk en of ik ooit gegevens heb doorgekregen weet ik niet meer.

In de States heb ik bandjes opgenomen en daar staat curieuze muziek op, bijna klassiek en precies toch niet.
Ik denk dat het een uitvloeisel van immigrantenmuziek is. En mooi hoor.
Bon, nu ga ik een groot stuk bruin papier pikken om tegen mijn schot te plakken.
Er hangt er al een, maar dat is boezjevol. (boezjevol = Brussels voor helemaal vol)
Als ge er nog iets op wilt krijgen moet ge plat op uw buik gaan liggen.
De rol papier staat in de laundry en ik ga er van profiteren dat iedereen siësta houdt.
Behalve dan de mannen die van wacht zijn en het volk van deck, maar die zijn allemaal aan het werk.
Dus ga ik nu mijn slag slaan. Dan kan ik weer filosofietjes op het schot kribbelen.

Tijdens de zaterdagse inspectie vergaapt de staf zich aan dat stuk wandpapier, maar ik zorg
dat ik in de buurt ben dan durven ze niet te lang staan neuzen.
Want het is hier allemaal niet gelijk hoe of wa zenne.

Mijn collega heeft slecht nieuws gehad in Panama, de dochter (22j) van haar zus heeft kanker.
Dat wisten ze al, maar nu is het plots veel erger geworden. Ik kan er in komen dat ze soms erg afwezig is.
Ik heb ook een zus met een dochter van binnenkort 7 jaar (Toppiéke) en binnen 15 jaar ook 22. Jong hé.

1980-06-08-zo, op zee
 
Gisteren is de dochter van mijn collega getrouwd.

        Achteraf bekeken : waarom
        trouwt een dochter terwijl haar ma op zee is? Vreemd.

Dat was natuurlijk een reden om feest te vieren. De cdt had de bar ter beschikking gesteld,
en iedereen kon zich weerom komen volgieten. We hebben hier regelmatig bar-avonden met deze ouwe.
maar het moet binnen de perken blijven ... 'Ja kaptein'.

        En ’s anderendaags voor mij bijkomend werk met
        opruimen, glazen wassen en stofzuigen. Feest!

Iedereen blijft binnen de perken want hier wordt
niet gemoord, geen brand gesticht, niet verkracht en niet gestolen. (er is wél gestolen, later)
Vechten doen we ook niet, toch niet in de bar tenminste.

Het gedoe begint om 20h en om 22h is elk om beurt eens giftig geweest.
Het doet me soms denken aan de aflevering uit De Collega’s, waar een feest ontaardt in een zielige braspartij.
Nu was het gisteren wel rustig in de hoek waar ik mij geïnstalleerd had, maar een beetje verderop
waren gevallen van blikvergiftiging.
Er was er ook ene neig over zijn toeren aan het gaan. Triestig hoor,
want die jongen heeft redenen te over om raar te doen, problemen met emmerkes.
Maar het feit dát hij raar doet, dat wordt hem niet vergeven.
Voor de rest , oôo, voor de rest begrijpen 'wij' alles, alleen niet dat iemand kan tilt slaan.
Owee, ik wordt er soms mottig van. (van die dubbele maatstaven)

En roddel! Wat moet een mens daar aan doen? Ergens anders gaan werken? Het is OVERAL zo.
‘Schuilen kan nog wel, ik weet alleen niet waar.’

        Met OVERAL bedoelde ik daar waarschijnlijk dat het toen op elk schip zo was,
        want ik was toen niet van plan de koopvaardij te verlaten om elders, in een andere branche te gaan schuilen.

Zodus, de dag dat ík misschien eens tilt sla, maken ze mij ook af. Prettig vooruitzicht is dat.
Er zal niemand rechtstaan om mij uit mijn schamelheid overeind te helpen.

1980-06-04, op zee
 
Dag Pa en Ma,

’k Had in Port Norfolk (Virginia, USA) nog efkes de kans om een brief mee te geven
met de mannen van de bunkerboot. Dat was een brief voor Laura en Dee.
Weet ge hoe ik die gepost heb? Naast het schip ligt de bunkerboot, maar vele lager natuurlijk.
Nu moesten de leveringsbons en stalen van de fuel naar boven komen. 

        fuel = HFO, Heavy Fuel Oil ofte zware stookolie, bunkeren = brandstof innemen 
        bunkerboat of bunkerbarge = de platte schuit die de brandstof brengt om onze tanks te vullen.

Daarvoor gebruiken ze een emmer aan een touw. Ikke aan deck een van die mannen gaan roepen daar beneden.
- Hey, Hello! Could you mail a letter for me?
- Sure! antwoordde die stoere bink.
Wij weer naar achter, hij op zijn barge en ik op het schip.
Emmer naar beneden gelaten met daarin 1 brief, daarop gespeten met 1 kopspeld 1 USD en
daarbij twee Belgische Pils voor de moeite. (nu totáál ondenkbaar, bier transfereren)
Zeg nu nog dat er geen postboeien bestaan. Dat is nogal iets anders dan een brief zomaar in de bus keilen hé,
dit is tenminste bericht-van-overzee-naar huis-verzenden! Kortom, ik was er puur van onder de indruk.
In de verte lag Norfok te flonkeren in de donkerte. Mooi. Het was stil en het stonk naar fuel.
- Got it! riep de man.
- Thank You! riep ik.
De brief zal wel wat vettig zijn, want de emmer was niet al te proper, maar dat is allemaal puur bijzaak.

Eergisteren kwamen twee mecaniciens niet aan tafel. Dat betekent dus dat er ‘iets’ is in het machien.
Dat kan van alles betekenen hé.
(maar het is zeker geen akkefietje, als iemand daardoor op zee niet aan tafel kan komen)
Later heb ik gehoord dat er twee enorme lekken waren in het koelsysteem.
Het koelsysteem werkt op zeewater en daar is er genoeg van voor iedereen,
maar al dat water spoot in het machien, en dat was niet zo goed. Al een geluk dat het overdag gebeurd is.

Al dat water zou ’s nachts zo eens moeten lopen, naar delen van 't machien waar niks nat en niks koud mag worden.
Dan lagen we op ons gat !
Op-ons-gat-liggen wil zeggen dat het machien gestopt is en dat ze het niet meer gestart krijgen.
De chef was in alle staten, alleen al bij het gedacht wat er had kunnen gebeurd zijn.

Nu zit die lek, schijnt het, op een plek waar ze er moeilijk kunnen aan werken.
Er is hier een slimme die al héél lang vaart en die heeft voorgesteld om de zwoord
van de grote stukken spek af te snijden en die rond de pijp te draaien. Naar het schijnt
zou een simpele varkenshuid beter bestand zijn tegen afkoelen en opwarmen en daarbij,
er zijn geen dunne rubberlappen aan boord.

Eigenlijk is heel dat probleem absoluut niet het onze, maar wij moeten wel
werken voor de mensen die er een zorgelijke kop van krijgen.
En als het departement machien met fronsrimpels aan tafel zit, 6 man
dat de helft van de mess, dan is de sfeer ver zoek natuurlijk.
Dan hing er een bedrukte sfeer, bedoelde ik waarschijnlijk.

Het enige dat ge kunt doen is nog eens met de koffie rondgaan of
wat extra dessertjes brengen, maar het glimlachske dat ge als antwoord krijgt, is maar triestigskes.

Ze hebben het blijkbaar in orde gekregen, want we varen nog. Stel u voor dat ze ons moesten komen slepen.
We zijn al vier dagen van de kust weg. Hoeveel een zeesleper per dag kost weet ik niet,
maar aan het gezicht van de chef te zien is het vreselijk duur.
En ga het achteraf maar eens uitleggen op den bureau. (de rederij)

Reactie van iemand met veel consideratie : ze worden ervoor betaald. (om het op te lossen)

Dat was een antwoord dat me bijna achteruit deed stuiken:
hoe kan iemand zo koel staan tegenover zoveel ontreddering.
Ze kijken als kleine kinderen die troost verwachten!
Het lijkt nonnenpraat maar het komt er uiteindelijk op neer :
een glimlach en een vriendelijk woordje voor die mannen.

En het brengt nog op ook, want als ge later eens een verlengdraad of een nieuwe TL nodig hebt,
of er lekt een kraan, dan komt dat in orde binnen de 24 hrs.
Voor wat hoort wat, anders blijft de mutuel niet duren … eh, uiteindelijk is het weer keiharde ruil?
Men oogst wat men gezaaid heeft en zo. Meestal houden de mensen zich aan die spelregels.

Ik zit hier maar beschouwingen te verkopen ipv feiten te vertellen, maar dat
heeft ook weer zijn reden. Als ik alles in detail wil melden, dan moet ik een boek schrijven.

En dat idee was toen al afgevoerd. Helemaal.

Het eerste schip denkt men dat al dat nieuwe, als die verwondering, als die belevenissen
absoluut moeten te boek gesteld worden, want zoiets mag men de mensheid toch niet onthouden!

Het tweede schip beseft men dat men bijlange nog niet alles meegemaakt heeft
en dat er niet overal een Yvonne aanwezig is om raad te vragen en dat men
zelf eerst de finesses van de interacties moet onder de knie hebben.

Het derde schip beseft men dat het boek zou bol staan van de zelfcensuur,
want lang niet alles is geschikt voor publicatie. Absoluut niet.
- Maar dat boek schrijven we tóch! zei Claire.
- ??.
- En dan worden we rijk van het zwijggeld, om het niét te publiceren.

Dat was een hele geruststelling, dat we rijk zouden worden.
Het boek had zelfs al een titel: De Romantiek van den Achterpiek.
Omdat op de achterpiek (the poop) de vuilbakken staan. Toen nog geen nette gesloten containers
zoals we ze nu kennen aan de wal, maar open ouwe olievaten. Die titel moest aanduiden
dat er niks romantisch aan was om zich ’s avonds in de maneschijn naar het achterdek te begeven. Integendeel.
Wij begaven ons in die stank om ons vuilnisbakje te legen.

We verzamelden wel verhalen voor ons boek. Maar nooit op papier.
Dus ge weet het hé : de Romantiek van den Achterpiek, hét boek dat nooit geschreven werd.

te gast bij Wim Helsen ~ Tomas de Soete
met een gedicht van Annie M.G. Schmidt

           Dit is de spin Sebastiaan. 
        Het is niet goed met hem gegaan. 

        LUISTER!

        Hij zei tot alle and’re spinnen: 
        Vreemd, ik weet niet wat ik heb, 
        maar ik krijg zo’n drang van binnen 
        tot het weven van een web. 

        Zeiden alle and’re spinnen: 
        O, Sebastiaan, nee, Sebastiaan, 
        kom Sebastiaan, laat dat nou, 
        wou je aan een web beginnen 
        in die vreselijke kou? 

        Zei Sebastiaan tot de spinnen: 
        ’t Web hoeft niet zo groot te zijn, 
        ’t hoeft niet buiten, ’t kan ook binnen 
        ergens achter een gordijn. 

        Zeiden alle and’re spinnen: 
        O, Sebastiaan, nee, Sebastiaan, 
        toe, Sebastiaan, toom je in! 
        Het is zo gevaarlijk binnen, 
        zo gevaarlijk voor een spin. 

        Zei Sebastiaan eigenzinnig: 
        Nee, de Drang is mij te groot. 
        Zeiden alle and’ren innig: 
        Sebastiaan, dit wordt je dood… 
        O, o, o, Sebastiaan! 
        Het is niet goed met hem gegaan. 

        Door het raam klom hij naar binnen. 
        Eigenzinnig! En niet bang. 
        Zeiden alle and’re spinnen: 
        Kijk, daar gaat hij met zijn Drang! 

        PAUZE 

        Na een poosje werd toen even 
        dit berichtje doorgegeven: 
        Binnen werd een moord gepleegd. 
        Sebastiaan is opgeveegd. 
 

           
                
            De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, het rechthoekje.
        de Soete in gesprek met Helsen :
        https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/5/winteruur-s5a11/
        11min22 

Dit is een klassieker natuurlijk. En ik heb het gedicht al beter weten voordragen, minder in cadans,
want deze voordracht was op het randje van de school-presentatie, af en toe kwam het dreuntje er zelfs door.

Dit is maar 1 mening natuurlijk, er zijn er miljoenen andere.
Op school dreunden wij ook hoor, maar dit is een voordracht door een volwassene die ervaring heeft en
vertrouwd is met gesproken tekstwerk.

Toen wij het gedicht op school moesten leren, kende ik de inhoud van het woord drang nog niet.
Terwijl ik soms toch al de ‘onweerstaanbare’ drang naar een koekje kende en ik met Tina
soms halsbrekende toeren uithaalde om bij de koekedoos te raken.

Het is wel de eerste keer dat ik een volwassen bespreking van het gedicht hoor.

Dat overmoed bestraft wordt … ? Die gedachte weerleggen zou een vertrekpunt kunnen zijn voor
een aantal romans, novellen en gedegen geschriften over belangrijke uitvindingen die ons nu
een comfortabel leven bieden, om dat een iemand die drang gevolgd heeft, overmoedig geweest is
en dat met het leven betaald heeft, maar wij hebben nu wel dat vaccin. Of luchtvaart. Of … enzovoort.
Er zijn nog voorbeelden van pioniers die het met hun leven bekocht hebben, maar
waren zij de overmoedigen of waren zij de dapperen op wiens werk anderen konden verder bouwen?

’k Ben aan het uitweiden, ’k ga het zo laten.

Over Tomas de Soete : https://nl.wikipedia.org/wiki/Tomas_De_Soete
Over Annie M.G. Schmidt : https://nl.wikipedia.org/wiki/Annie_M.G._Schmidt

over stuurman Knorrepot ~ zomer 1979, Long Beach, Ca.

Nu noem ik hem wel stuurman Knorrepot, maar hij was een zeer sociaalvoelend mens hoor.
Niet sociabel in de omgang misschien, geen strijkages,
maar wel iemand met een zeer fijn gevoel voor wat mag en kan, voor wat billijk en recht is. 

Zo had hij gedaan gekregen dat de kaptein hem met de lifeboat een veerdienstje liet doen naar de wal.
We lagen voor twee weken op anker bij Long Beach (Californië), ongeveer anderhalve mijl uit de kust.
Nu is zoiets totaal ondenkbaar, dat een schip op anker een eigen sloep gebruikt
om bemanning naar de wal te varen, maar in '79 of '80 kon dat soort dingen nog.
Mits toestemming van de kaptein natuurlijk, vermits het ging over een sloep van het schip. 

De stuurman voer op aanvraag om 13h, na het middageten, naar de wal.
Met de lifeboat. En met als vast bemanningslid de 4de mecanicien, want
volgens de voorschriften moest er een werktuigkundige aan boord van de sloep zijn.
Of die jongen met evenveel enthousiasme als de 1ste stuur meedeed weet ik niet meer.
Waarschijnlijk wel, in een Californische zon tijdens de werkuren zo wat heen en weer tuffen
en er nog voor betaald worden ook … altijd beter dan in 't Machien staan sleutelen. 

Vanaf dag 1 stonden Nooke en ik gereed om mee te gaan.
Niet om aan de wal te blijven, daarvoor hadden we onze twee uren middagrust te zeer nodig,
maar om te mogen meetuffen met de sloep. Zomaar, gewoon voor de verandering.
Soms met onze schort nog aan stonden we al te wachten bij de gangway
want het water vanuit de sloep gezien is veel meer 'water' dan van daar boven aan boord. 

Soms dook er al eens een zeehondje met mooie ogen op, het kwam piepen en verdween weer.
Dat boottochtje was voor ons de belevenis van de dag.
Na de heen en terug van ongeveer een half uur
konden we met zout op onze huid elk aan onze siëste beginnen.  

Op een keer
-'k ging na de middagservice het vuilnisbakje van de pantry naar het achterdek brengen-
zag ik in de verte dat de sloep aan het terugkomen was. Hoe? Was de stuurman al voor 12h vertrokken?
Daarom hadden we hem en de 4de mec niet aan tafel gehad!
Gelukkig stond er voldoende te eten in de frigo van de pantry. 

Ja, die keer was hij vroeger vertrokken, hij had de helft van zijn matrozen een namiddag vrij gegeven.
Die mannen stonden te springen en na de douche waren ze vertrokken. 
Nu was het 13h en de sloep met stuurman en 4de mec lag daar in de verte te dobberen.
De sloep was nog het open model, in hout, met ook mast en zeil aan boord, in geval. En dit was een geval. 

Ik zag de 1ste stuur en de 4de mecanicien staan sukkelen met die mast en met de lappen oranje zeil.
De mast was toen nog in hout. Zwaar spul dus, geen vlot hanteerbare kunststof.
En het zeil was nog in zeildoek. Ook zwaar spul, geen synthetisch lichtgewicht.
Stuur en 4de probeerden de mast recht te zetten.
Toen die met veel comedy-achtige toestanden eindelijk bleef staan,
moest het zeil nog gemonteerd worden én gehesen. 

"Zie ze doen, zie ze doen …" dacht ik en ik ging met het leeg vuilnisbakje terug naar binnen.
Nooke vroeg waar ik zo lang gebleven was.
"De stuur probeert te zeilen, zei ik, hij denkt dat die houten lifeboat zijn jacht is."
Wat bleek achteraf : de 4de mecanicien, de junior van de machine-officieren, had sinds dagen
het dieselreservoir niet bijgevuld en bij het terugkeren naar boord was de sloep zonder brandstof gevallen.
En de stuurman, die zichzelf een zeiler noemde want hij had thuis een zeilboot,
stond niet alleen te vechten met het zware zeilmateriaal van de lifeboat, hij kon er ook niet mee zeilen.

Rond 15h pas waren ze terug aan boord. Uitgehongerd, verdorst, serieus verbrand door de zon
en in een rothumeur voor twee volle dagen.
Zo, dacht ik, dat weten we dan ook weeral. ALTIJD drinkwater meenemen.

HiH-05/2017, bijgewerkt, blog 02-09/2019