ZONDAG 19 DECEMBER 2010

VIERDE ZONDAG VAN DE ADVENT

Op deze vierde zondag van de advent gaat er nogal wat aandacht naar vader Jozef, de Kerstfiguur die wel het meest vergeten wordt. Doorgaans staat hij helemaal op de achtergrond.

In een volksliedje uit de 17^de eeuw wordt hij bezongen, en meteen horen we de diepe zin van Kerstmis, in uiterst simpele woorden :

‘Sint Jozef ging al treuren,

hij ging van deur tot deure,

gaan vragen om logies.

Maar de waardinne sprak ontsteld:

zie, mijn kamers zijn bekwamer

voor de heren al met veel geld.’

De geboorte van Jezus Christus vond plaats op deze wijze.
Toen zijn moeder Maria verloofd was met Jozef,
bleek zij, voordat ze gingen samenwonen,
zwanger van de heilige Geest.

Omdat Jozef, haar man, rechtschapen was
en haar niet in opspraak wilde brengen,
dacht hij er over
in stilte van haar te scheiden.

Terwijl hij dit overwoog,
verscheen hem in een droom
een engel van de Heer
die tot hem sprak:

‘Jozef, zoon van David,
wees niet bevreesd Maria, uw vrouw,
tot u te nemen;
het kind in haar schoot
is van de heilige Geest.

Zij zal een zoon ter wereld brengen
die gij Jezus moet noemen,
want Hij zal zijn volk redden uit hun zonden.’

Dit alles is geschied, opdat vervuld zou worden
wat de Heer gesproken heeft door de profeet, die zegt:
‘Zie, de maagd zal zwanger worden
en een zoon ter wereld brengen
en men zal Hem de naam Immanuel geven.’
Dat is in vertaling:
God met ons.

Ontwaakt uit de slaap deed Jozef
zoals de engel van de Heer hem bevolen had
en nam zijn vrouw tot zich.
(Matteüs 1,18-24)

‘JOZEF, MILDE, STILLE HOEDER'

In het evangelie wordt ons weinig verteld over vader Jozef. Slechts hier en daar een klein puntje. Zo wordt hij een rechtschapen man genoemd, een man naar Gods hart. Zijn houding tegenover Maria is veelzeggend: hij wil haar niet in opspraak brengen. Hij stelt zich in haar plaats en wil geen misbruik maken van de situatie. Zeker in haar tijd en cultuur is de toestand van Maria pijnlijk en delicaat. Net in die culturele context denkt Jozef allereerst aan haar, en niet aan zichzelf: hij wil geen profijt slaan uit haar moeilijkheden.

Een tweede punt: wij zijn vertrouwd met de engeltjes uit het Lucasevangelie, die aan de herders de geboorte van Jezus melden, met die warme woorden: ‘Vreest niet. Wij brengen een boodschap vol vreugde: heden is een Redder geboren.’ Ook bij Matteüs is er een kerstengel. Enkele keren verschijnt aan Jozef in een droom een engel van de Heer. Telkens als er vraagtekens zijn. Die engel maakt Jozef wegwijs in Gods plan. Hij geleidt hem door zijn vragen. Zo is hij een voorbode van de bewaarengel, die zo opvallend aanwezig is in de eeuwenoude christelijke vroomheid.

En tenslotte, zoals bij Jezus is Gods eigen Geest ook bij Jozef de geest, die zijn leven leidt. Hij wil weggaan bij Maria. In alle stilte, heel fijngevoelig om haar te ontzien. Maar God komt zelf tussen: ‘Jozef, vrees niet om Maria tot vrouw te nemen.’ En Jozef krijgt de grootse taak om het kindje een naam te geven: Jezus. Letterlijk is dit: Jahwe brengt redding. God brengt bevrijding en verlossing. Uit alle situaties van onheil of verdrukking.

Moge Jozef ons aansporen om ‘rechtschapen’ te zijn, mensen naar Gods hart, en zo Gods eigen zegen rond te strooien en uit te stralen.

Zend ons een engel in de nacht

Zend ons een engel in de nacht

als alles ons een raadsel is,

als ons de zekerheid en kracht

ontvallen in de duisternis.

Zend ons een engel ieder uur

dat ons ontvoert van u vandaan,

wanneer wij voor de blinde muur

van uw geheime plannen staan.

Zend ons een engel met uw licht

in onze slaap, de metgezel

die troost brengt in het vergezicht

van God met ons, Emmanuel.

Zend ons in hem de zekerheid

dat u ons zelf bezoeken zult

en bij ons wonen in uw tijd,

en leer ons wachten met geduld.

Michel van der Plas

OUDERDOM EN WIJSHEID

In Afrika bestaat geen angst om oud te worden. Ouderdom is er synoniem van wijsheid en van vrede. De oudere mensen zijn er onze bibliotheken, zelfs al hebben ze geen boeken. Zij bezitten de waarde van communicatie en van relaties. Het is hun taak in onze samenleving. Dit betekent dat zij de jongeren veel kunnen leren. In het Swahili noemt men hen ‘Mzee’, een naam van respect en liefde die ‘ouderling’ betekent. De waarde van een persoon is zijn wijsheid.

Men kan een goede samenleving schatten naar de manier waarop men er omgaat met mensen die niet productief zijn: kinderen, ouderlingen en gehandicapten. De oudere mensen leren ons de zin van en het respect voor het leven... zij zijn niet angstig voor de dood. Ze vertellen graag, zij bezitten geschiedenis en zij leveren wijsheid over. Hun leven is geordend, het straalt vrede uit en vreugde. In Afrika is de levensverwachting zeer kort, door de levensomstandigheden, door epidemieën en oorlogen. Oudere mensen - weinig talrijk – zijn geïntegreerd in het sociale leven en zij vormen een referentiepunt.

(Getuigenis van een kleine zuster van Charles de Foucauld)

BOOMGAARD IN DE SNEEUW

voor Felix De Boeck

De dunne takken van december

bevriezen onder de vlinderbloesem

van de winter.

Voorbij de boomgaard op de heuvelflank

slaapt vederlicht de hoeve

binnen de schelp van de stilte.

Als oud zilver weeft de nevelsluier

van de Melkweg

op het vlechtwerk van de dronken ruimte

de voorvaderlijke vrede:

winterlijke roerloosheid.

Maar als straks het voorjaar wakker wordt

in de zwarte aders van de druivelaar,

breken plots de vonken en de vlammen

uit de vingertoppen

van de Koninklijke tovenaar

in de dorstige ruimte.

Pieter G. Buckinx: ‘Blijdschap is een boom’

FELIX DE BOECK

De Boeck werd geboren op 12 januari 1898. Zijn vader, Jan, was vijftien jaar jonger dan zijn moeder Louise van Breetwater, dochter van de burgemeester van Drogenbos. Ze huwde tegen de wil van haar familie in met de jonge boer uit het naburige Sint-Kwintens-Lennik. Het jonge paar huwde en trok in in de hoeve waarnaast zich nu het FeliXart Museum bevindt. Het paar kreeg drie kinderen, waarvan Felix de jongste was.

Louise was intelligent en sprak Frans, wat heel wat betekende in die dagen. Zij was ook erg gelovig. Haar man was groot, sterk en imposant, maar nagenoeg ongeletterd. "Toch stichtte hij samen met de brouwer in 1897 de fanfare in Drogenbos," zou zijn zoon later trots vertellen.

In 1905 werd in Ukkel een college gesticht, waar De Boeck mocht studeren. Hij eindigde zijn studies als primus met de hoogste onderscheiding. De directeur hoopte dat hij priester zou worden, maar zijn besluit stond vast: hij zou schilder worden. Opdat hij niet financieel van schilderen afhankelijk zou zijn, werd hij boer op de hoeve van zijn ouders. Hij trouwde in 1924 met zijn nicht Marieke. Ze kregen vijf kinderen, van wie er vier stierven nog voor zij hun eerste levensjaar voltooid hadden. Het vijfde kind, Marcelleke, bleef leven, maar is mentaal en fysisch gehandicapt.

Zijn hele leven verliep volgens een vast tijdsschema. Zes dagen werkte hij op het veld en componeerde hij in gedachten allerlei doeken; op zondag stapte hij zijn atelier binnen en schilderde wat hij tijdens de week had bedacht. Een dag later, op maandag, werd de kunstenaar weer een hardwerkende boer. Zijn leuze was: "Ik ben geen boer die schildert, maar een schilder die boert".

Zijn vrouw steunde hem in zijn werk en van haar is bekend dat zij zijn grootste inspiratiebron was.

De Boeck heeft de eerste steen gelegd van het Museum Felix De Boeck in 1995. Kort daarna blies hij zijn laatste adem uit. Hij werd begraven naast zijn geliefde vrouw, die niet lang voordien gestorven was.

CITATEN

"Kleur is een gave van de natuur. Ik ken vooraf het resultaat. Ik kan dat blindelings en heb zelfs geen palet meer nodig. Je kan dat vergelijken met een toondichter, die schrijft ook muziek!"

"Ik zou één thema in het oneindige kunnen hernemen in een wisselend spel van kleuren en gevoelsinhoud. Mijn schilderijen zijn mijn dagboek en aan de kleur van wat er op de ezel staat, herken je direct in welke gemoedstoestand ik ben."

"De cirkel is de expressie van het leven en de strakke lijn van het mystieke."

(gegevens over Felix De Boeck overgenomen uit: ‘Wikipedia’)

ZONDAG 12 DECEMBER 2010

DERDE ZONDAG VAN DE ADVENT

Op deze derde zondag van de advent staan twee figuren centraal: nog eens Johannes de Doper, de profeet, die vorige week zo hard van leer trok tegen het ‘addergebroed’, en daarnaast Jezus zelf, de barmhartigheid in persoon, die zich voorstelt als de beloofde Messias: ‘de Redder, die komen zou’.

Johannes is er helemaal van in de war: ‘Is deze man nu diegene die ons van Godswege beloofd is en die komen zou?’

Toen Johannes in de gevangenis
over het optreden van de Messias hoorde,
stuurde hij enkele van zijn leerlingen naar hem toe
met de vraag:
‘Bent u degene die komen zou
of moeten we een ander verwachten?’

Jezus antwoordde:
‘Zeg tegen Johannes wat jullie horen en zien:
blinden kunnen weer zien en verlamden weer lopen,
mensen met huidvraat worden gereinigd
en doven kunnen weer horen,
doden worden opgewekt
en aan armen wordt het goede nieuws bekendgemaakt.
Gelukkig is degene die aan mij geen aanstoot neemt.’

Toen ze weer vertrokken,
begon Jezus met de mensen over Johannes te spreken:
‘Waar zijn jullie in de woestijn naar gaan kijken?
Naar het wuiven van het riet in de wind?
Wat zijn jullie dan gaan zien?
Een mens die rijk gekleed ging?
Welnee, wie rijk gekleed is,
verkeert in koninklijke kringen.

Maar wat zijn jullie dan wel gaan zien? Een profeet?
Jazeker, zeg ik jullie, en zelfs meer dan een profeet.
Hij is degene over wie geschreven staat:
‘Let op, ik zend mijn bode voor je uit,
hij zal een weg voor je banen.’

Ik verzeker jullie:
er is onder allen die uit een vrouw geboren zijn
nooit iemand opgetreden
die groter was dan Johannes de Doper;
maar in het koninkrijk van de hemel
is de kleinste nog groter dan hij.
(Matteüs 11,2-11)

‘ZIJT GIJ DIEGENE DIE KOMEN ZOU?’

Jezus en Sint Janneke die speelden met een lammeke! We zongen er over en we waren het in de processie. Maar Johannes is anders: een ruige profeet in de woestijn, een kemelharen kleed, sprinkhanen en wilde honing, een donderpredikant die spreekt van strenge straffen. Hij had zelfs koning Herodes de les gelezen. Nu zit hij gevangen. Hij had in Jezus zijn opvolger gezien. Maar Jezus is wel opvolger maar geen navolger.

Hij is de 'zachte hand' die ogen opent en leert horen, leert luisteren. Lammen en mensen die verlamd zijn van angst geeft Hij moed. Wie uitgestoten is neemt Hij op. En wie voor dood neerligt geeft Hij nieuw leven. Jesaja had dit gezegd over de Messias, die zou komen.

En Jezus zegt nog meer: ‘aan armen wordt de blijde boodschap verkondigd’. Het gaat Hem niet om de letter van de wet, maar om een geest van gerechtigheid, barmhartigheid en mededogen. Hij komt niet om te oordelen, laat staan om te veroordelen maar om te redden.

We denken aan Dostojewski, die ergens schreef: ‘Christus stuurt ons in de war’. Want Johannes is in de war. Is dat nu die Messias, die zou komen? ‘Zalig die aan mij geen aanstoot neemt’, zegt Jezus. Hij zegt het ook aan ons, als we in de war zijn. In de war, omdat alles donker kan zijn en we alleen een zwijgende God vinden. In de war, als we vol verlangen uitzien naar iemand die het puin van deze wereld en de winter van onze kerk omvormt tot 'vrede en vreugde'. Maar ogenschijnlijk verandert er niets.

We kunnen niet zomaar wachten, met gekruiste armen, passief en gelaten, tot alles vanzelf wel goed komt. Ons wachten is 'verwachten', zoals een moeder in 'blijde verwachting' is van haar kindje. Het kindje komt in pijn en wee. De blijde verwachting weet van pijn, die komt. Ook Jezus komt niet zonder pijn: zijn geboorte verandert ons leven! Dat kan pijn doen!

Een joods verhaal spreekt van een bedelaar aan de poort van Rome. Hij wacht, en wacht. Die bedelaar is de Messias. ‘Op wie wacht hij dan?’ vraagt een jongen aan zijn opa. De oude man legt de hand op het kind en zegt: ‘Op jou, mijn jongen.'

Jezus doet zoals die opa. Hij wacht op ons. Het Rijk van God dat Hij belooft en wij verwachten geeft Hij ons in handen! Maar Hij toont de weg naar dat Rijk, die omgekeerde rangorde: ‘Wie groot wil zijn moet dienaar worden. Wie de eerste wil zijn moet slaaf van allen wezen.'

In die zin mogen wij uitzien naar ‘Hem, die komen zou’. De wereld zal niet meteen spectaculair veranderen. Maar misschien worden wijzelf anders. Als we geloven dat Jezus als het ware zijn hand op ons legt en zegt: het Rijk van God, dat wacht op jou.

vrij naar Rob Moens, dominicaan, Genk

Daar komt het leven

Daar komt een mens door God gezonden,

een bode recht van God vandaan,

en hij roept luid en onomwonden:

wereld, uw redding komt er aan.

Daar komt een mens om te getuigen

dat er een helder licht zal zijn

waarvoor zich elke knie moet buigen.

Daar klinkt een stem in de woestijn.

En achter hem, over de wegen,

geëffend in de diepe nacht,

daar daagt de goddelijke zegen

sinds mensenheugenis verwacht.

Daar komt het Leven naar de zijnen,

daar staat de grotere, daar gloort

het Licht dat nooit meer zal verdwijnen,

daar leeft het goddelijke Woord.

Michel van der Plas

Op een dag zat kleine Adam een beetje te piekeren. Hij vond dat het helemaal niet goed ging met de wereld. Er was te veel oorlog en ruzie en vervuiling. Adam wou dat  veranderen.

Omdat Adam een ondernemend jongetje was nam hij een grote bezem en veegde in één wip de hele wereld in de grote afvoerpijp ...

Zo, dacht Adam, nu ben ik hier helemaal alleen en nu teken ik een wereld zoals ik zou willen dat hij was! Een mooie wereld, waar alles goed gaat!

En Adam tekende een bloem, want dat vond hij mooi, en Adam tekende ook een vogel, want daar hield hij van, en ook een bos .... en, o ja, ook een riviertje, en.....natuurlijk ook een zon.

Zo, dacht Ädam, dat is al heel wat beter maar: ik wil ook mensen en kinderen om me heen; en vlug tekende hij die er ook bij.

Je wordt wel moe van al dat werken, dacht hij toen. En alles is toch al eens uitgevonden, ik kan toch de hele geschiedenis niet overdoen ...

Weet je wat ? Laat de wereld maar weer worden zoals ze was, maar dan zonder ruzie en oorlog, net zo mooi als ik die heb getekend !

Maar ....... helaas had Adam dat laatste een beetje te laat bedacht want, zie, de wereld was plots weer net zo als vroeger

En Adam dacht: nu heb ik alles voor niets getekend! Dan ga ik maar vertellen aan de andere mensen over die andere, betere wereld.

Maar de mensen lachten hem uit en zegden; jij bent nog te klein, je kan de wereld toch niet veranderen, Adam!

Toen werd Adam boos en hij riep luid:

Wel !!! en anders,… dan veeg ik alles, alles weer in de grote afvoerpijp!

Alles???

Tja, dan is Adam zelf ook weg!

Wie geeft de wereld dan nog een kans ???

En Adam besloot:

‘Ik geef het niet op,

Ik blijf toch volhouden dat het ook anders kan,

Dat het ook goed kan zijn op die wereld van ons.

Zonder geweld, zonder angst, zonder oorlog.

Ik moet die wereld telkens en telkens en telkens opnieuw anders denken.

En anders dromen.

En anders tekenen.

Misschien luistert er toch wel eens iemand naar mij ...

En toen tekende Adam een grote regenboog boven de wereld.

Dat maakt de mensen misschien een beetje blij, dacht hij.

Als ze tenminste de tijd hebben om te kijken naar die prachtige kleuren in de lucht boven hun hoofd ...

Wie weet zal Adam de wereld toch nog een beetje veranderen ?

(vrij naar Mariëtte van Halewijn: ‘De kleine Adam’)

MOEDER

Is het vandaag of gisteren, vraagt mijn moeder
bladstil, gewichtloos drijvend op haar witte bed.
Altijd vandaag, zeg ik. Ze glimlacht vaag en zegt:
‘Zijn wij in Roden of Den Haag?’
Wat later: ‘Kindje, ik word veel te oud.’
Ik troost haar, dierbare sneeuwwitte astronaut
zo ver van de aarde weggedreven,
zo moedig uitgestapt en in de ruimte zwevend
zonder bestek en her en der.
Zij zoekt – het is een SOS –
haar herkomst en haar zijn als kind
en niemand, niemand die haar vindt
zoals zij was. Haar Franse les
herhaalt zij van haar achtste jaar
bijou, chou, croup, trou, clou, pou, où
die eerste juffrouw, weet je wel
die valse oude mademoiselle
hoe heet ze nou? Ik ben zo moe

Had ik je maar als kind gekend
die nu mijn kind en moeder bent.

M. Vasalis

ZONDAG 5 DECEMBER – 2^DE ZONDAG VAN DE ADVENT

‘DROMER, WAT LOOPT GIJ IN KEMELHAREN PIJ?’

Advent gebeurt niet zomaar: met gekruiste armen wachten op de komst van de Heer.

We moeten die komst in de hand werken door een levenswijze, die verheven en edel is. Elk levend teken van hoop en hartelijkheid, dat opduikt in een stenen woestijn van hardheid en ontgoocheling moeten wij daarom koesteren.

Of beter nog: laten wij zelf zulke milde mensen worden, met een hart vol tederheid en mededogen. Zó bereiden wij de weg van de Heer.

Op onze weg naar kerstmis ontsteken we een kaarsje meer op de adventskrans: laten wij dan ook leven als kinderen van het licht.

In die tijd trad Johannes de Doper op in de woestijn van Judea.

Hij verkondigde:‘Kom tot inkeer,
want het koninkrijk van de hemel is nabij!’
Dit was de man
over wie de profeet Jesaja sprak, toen hij zei:
‘Luid klinkt een stem in de woestijn:
‘Maak de weg van de Heer gereed, maak recht zijn paden.’’

Johannes droeg een ruwe mantel van kameelhaar met een leren gordel;
hij voedde zich met sprinkhanen en wilde honing.
Uit Jeruzalem, uit heel Judea en uit de omgeving van de Jordaan
stroomden de mensen toe,
en ze lieten zich door hem dopen in de rivier de Jordaan,
terwijl ze hun zonden beleden.

Toen hij zag dat veel Farizeeën en Sadduceeën
op zijn doop afkwamen, zei hij tegen hen:
‘Addergebroed, wie heeft jullie wijsgemaakt
dat je veilig bent voor het komende oordeel?
Breng liever vruchten voort
die een nieuw leven waardig zijn,
en denk niet dat je bij jezelf kunt zeggen:
Wij hebben Abraham als vader.
Want ik zeg jullie:
God kan uit deze stenen
kinderen van Abraham verwekken!

De bijl ligt al aan de wortel van de boom:
iedere boom die geen goede vrucht draagt,
wordt omgehakt en in het vuur geworpen.

Ik doop jullie met water ten teken van jullie nieuwe leven,
maar na mij komt iemand die meer vermag dan ik;
ik ben zelfs niet goed genoeg om zijn sandalen voor hem te dragen.

Hij zal jullie dopen met de heilige Geest en met vuur;
hij houdt de wan in zijn hand,
hij zal zijn dorsvloer reinigen
en zijn graan in de schuur bijeenbrengen,
maar het kaf zal hij verbranden in onblusbaar vuur.’
(Matteüs 3,1-12)

‘ADDERGEBROED, KEER JE LEVEN OM!’

Johannes geeft hier een donderpreek van de beste soort: ‘Addergebroed!’ slingert hij de vooraanstaanden in het gezicht. ‘De bijl ligt al aan de wortel van de boom, om jullie om te hakken!’ Hij geeft een donker beeld van zijn tijd. De gezagsdragers gaan in tegen het visioen van Jesaja: ze zijn alleen uit op macht en schijn, onderdruk­ken de kleinen en buiten de armen uit. Onrecht, oorlog, veel leed dat weggemoffeld wordt en dat de groten der aarde koud laat. We denken aan vorige week: ‘Zoals het ging in de dagen van Noach, zo ging het toen Icarus uit de hemel viel, en bij de komst van Jezus: vergeten en van geen tel.’ En we mogen verder gaan: zo was het voor Johannes en zo is het vandaag: profeten preken in de woestijn, de machtigen en de massa hebben er geen oor naar. Als Johannes vandaag voor de UNO zou spreken, kreeg hij vanavond 1 of 2 minuten in het nieuws. En dan is er weer de gewone soap. De wereldtop luistert niet, maar sust het volk met brood en spelen!

In onze wereld, die bulkt van onrecht en onmenselijkheid hopen wij op een Redder. Wij horen Jesaja: ‘Mensen, laat de hoop niet zinken. Een betere toekomst is mogelijk. Een leider zal opstaan, de Geest van de Heer zal op Hem rusten. Er komt gerechtigheid, want Hij oordeelt niet op uiterlijke schijn. De armen en verdrukten zal hij recht verschaffen. De verdrukkers zullen het niet halen, want hij zal hen striemen met de gesel van zijn mond. Oorlogen zullen wijken voor vrede. En heel de aarde wordt vervuld met liefde tot God’.

Op deze toekomst hopen wij, maar die komt niet zomaar. Johannes spreekt klare taal: ‘Bekeer je! Keer je leven om, zoals een boer de grond omploegt’. Een andere mentaliteit en levensstijl is nodig. Zie als rijken en machtigen niet langer alleen je eigen voordeel, maar zie naar de armen. Breng leven en geen vernieling! Gods paden worden maar recht als er meer menselijkheid komt. Hoe kan God mens worden onder ons, als mensen onmensen zijn voor elkaar? In het kleine persoonlijke leven van elke dag, en in de wijde wereld.

De vreugde van Kerstmis: het gaat niet om pakjes onder de kerstboom of lichtjes aan de gevel, in de tuin of in de stad. Het gaat om God, die Liefde is, en die mag geboren worden in ons eigen hart en in onze wereld.

Het lied van de nieuwe tijd

Een nieuwe tijd, een nieuw geluid,

en in een kemelharen kleed

verschijnt een magere profeet

en maakt zich recht en roept het uit:

'Keer om met mij in de woestijn,

keer om met mij naar de Jordaan:

het pad wordt recht wanneer wij gaan

om kinderen van God te zijn.

Een nieuwe tijd, een nieuwe weg

naar de genade in het dal

waarin uw redder komen zal

en doen al wat ik u voorzeg:

hij zal u dopen met zijn geest

en met zijn heilige natuur;

hij zal u zuiveren met het vuur

dat u van alle kwaad geneest.

Een nieuwe tijd, een nieuwe doop,

het rijk der hemelen is nabij;

want aan de horizon staat hij,

de door God zelf gezonden hoop'.

Michel van der Plas

‘Als de Kerk niet dient,

dient zij tot niets’

Jacques Gaillot

DOORDENKEN OP DONDERDAG

‘In de metro was de kaartjescontroleur de kaartjes aan het knippen, in plaats van ze te bekijken. Deze nieuwe bezigheid toelichtend wees de kaartjesknipper er op, dat zelfs de regels van de metro tegenwoordig aan het veranderen waren, juist als de politiek, want er was nu geen eerste klas meer en dus waren er geen kaartjes-controleurs meer nodig. Hij zei evenwel, dat hij gehoord had, dat ze binnenkort de regels weer eens zouden veranderen en dat er dan weer wel een eerste klas zou zijn. En de kaartjescontroleur vroeg of er geen kans was, dat ze de regels van de godsdienst tijdelijk veranderden om de gelovigen eens te laten uitblazen. Maar de abbé zei, dat het moeilijke van de godsdienst was, dat er nooit uitgeblazen werd en dat je de hele weg derde klas moest reizen.

De trein ratelde voort door de tunnel …

… en de muren zongen espère, espérons, espérez, maar de abbé kon de letters niet zien. Het kleine meisje zat naast hem met de kat in het mandje op haar knie en de abbé zat met zijn koffer op zijn knie. Tegenover hen zat een dikke oude vrouw, die tegen het meisje glimlachte. De kat was een poosje rustig en de abbé voelde zich onbehagelijk om daar te zitten en niet met het meisje te praten.

‘Hoe heet jij?’, vroeg hij aan het meisje.
‘Mijn naam is Armelle’, zei het kleine meisje.
‘Dat is een erg mooie naam,’ zei de dikke mevrouw aan de overkant.

Maar abbé Gaston luisterde al niet meer.

Ofschoon er geen bovennatuurlijke betekenis gehecht kon worden aan deze coïncidentie, dacht hij aan de andere Armelle en hoe ze er als een madeliefje had uitgezien wanneer ze over het gras liep in haar kleine witte jurk met haar kleine-meisjes-haar opgebonden met een lichtblauw lint. En aan Otto Braunschwig en aan Rachel en de majoor en aan kanunnik Litry

en aan al die mensen die God van de abbé had weggenomen …

… dacht hij eveneens, en ook of God hen oud of jong zou doen verrijzen op de laatste Oordeelsdag.

‘De trein ratelde voort door de tunnel, maar de abbé lette niet op de stations, want hij dacht na over Gods geheimen en hoe weinig hij er van begreep.

Een ervan meende hij evenwel te begrijpen, en dat was waarom de werkers in de wijngaard allemaal een tienling kregen, of ze nu de hitte van de dag gedragen hadden of niet. Hij geloofde dat het was, omdat zoveel van de arbeid zijn eigen beloning was, juist zoals zoveel van de wereld zijn eigen straf was.

Abbé Gaston besefte plotseling dat hij als priester zeer gelukkig geweest was. En zelfs nu, nu hij blind en kreupel was, nu hij kilometers epistels en evangelies uit zijn hoofd moest leren, zelfs nu wist hij dat hij gelukkig zou zijn, als inwonend kapelaan bij de zusters.

Abbé Gaston lachte bijna hardop toen zijn kat, Sint-Joannes van het Kruis, begon te miauwen. ‘Het is een poes’, legde hij onnodig uit aan de dikke vrouw aan de overkant.

De trein ratelde voor door de tunnel.

Abbé Gaston begon in stilte te bidden, voor zes Trappisten, die in China vermoord waren, maar ook voor de rest van de wereld bad de abbé: dat de Heer Jezus zich voorover mocht buigen en de wereld mocht aanraken en gladstrijken.’

Bruce Marshall: ‘De werkers van het elfde uur’, pp.314- 315

DE SCHANDE

VAN EEN BESCHAVING ZONDER SCHAAMTE

Vrouw Griese

Vrouw Griese trok staag met haar ossen naar west

met huisraad en kind op de vlucht voor de pest.

Ze trokken door Stargard en over Stettin

waar niemand voordien zoveel volk had gezien.

De dag was een jacht naar de veilige ree

en de avond bracht rust en ze molken het vee

en zagen de verten vol laaiende brand

van dorpen en steden in 't pommerse land.

Zo vluchtte Vrouw Griese met velen naar west,

uitzinnig van angst voor de nakende pest.

De trek was zo lang, - had geen mens ooit gezien -

van boven de Weichsel tot onder Schwerin,

de trek van miljoenen met eender verdriet,

met angsten en heimwee en somber verschiet.

Hoe trager de trek en hoe dichter het front,

hoe heller de waanzin te blikkeren stond

in de ogen der velen die vluchtten naar west,

vrouw Griese en de andren, op vlucht voor de pest.

De zevende week, met een morgen van lood,

heeft duikend een vlieger haar ossen gedood.

Ze trok met haar vijfjarig meisje door 't land,

wat voedsel en linnen in iedere hand.

Hoe killer de regen haar kleren doordrong,

hoe heftiger doodsangst haar wezen besprong.

Vertwijfling vrat langzaam haar zenuwen op ;

de weg zonder eind dreef haar jammer ten top.

Een schreeuw plant zich voort tussen Weichsel en west ...

Alarm langs de weg zonder einde ... De pest ! . . .

En daar, op die weg, in een triestige nacht,

heeft haar een troep soldenieren verkracht.

Ze weerde zich heftig, ze schopte, ze beet ...

Niet één van die vreemden doorvoelde haar leed.

Ze heeft nog een reutel van weerzin geslaakt,

is weken nadien pas uit ijlkoorts ontwaakt,

gebroken in 't gruwlijk gevecht met de pest,

die haar heeft geveld aan de slagboom naar west …

Ze schreide om de barst in haar trots en haar ziel

ze schreide om haar man die bij Stalingrad viel

ze schreide om haar kind dat gevlucht is die nacht,

toen men haar voor dood op een hofstede bracht;

ze stootte haar walg en verwensingen uit

op 't groeiend gedrocht in haar zwangere buik ...

En schreiend hernam zij de trektocht naar west.

Wat schuwde vrouw Griese nog meer dan de pest ?..

Een avond in oogst, langs een eenzame straat,

vertelde zij snikkend een uitheems soldaat

't sinister verhaal, met afwezige blik

en toonloze stem, nog doorhuiverd van schrik.

Ze kwam van zover en ze wou naar Eutin

gaan horen of niemand haar kind had gezien

dat vluchtte, die sombere nacht, toen de pest

zovelen onteerde, die vloden naar west.

Haar starende blik was een poel van ellend,

door 't noodlot uit wanhoop en twijfel gemengd,

de twijfel, of zij aan het eind van haar kracht

zich toch niet liet gaan, in die tragische nacht.

Die nacht had zij 't recht op haar leven verbeurd,

toen de vlag van haar eer werd aan flarden gescheurd.

Vrouw Griese trok verder, steeds verder naar west.

Wat vreesde zij meest : zichzelf ... of de pest ?..

Eutin was het eind van haar vreeslijke tocht;

daar heeft zij voor 't laatst haar kindje gezocht.

Berustend en droef, in verhakkeld gewaad,

(bezijden de drukte in de roezige straat)

doorpeilde zij alles wat achter haar lag,

haar vreugde en haar smart. - Vreemd kindergelach

heeft plots haar 't geheim van haar leven onthuld.

Toen vond zij bevrijding van twijfel en schuld.

In 't weten dat niemand zijn noodlot ontgaat

aanhoorde zij 't pantsergegrom op de straat ...

Van twijfel ontdaan viel het offer haar licht,

de helblonde vrouw met het open gezicht.

Het noodlot heeft streng zijn beschikking voltooid. -

Vrouw Griese heeft zich voor een sherman gegooid

Vrouw Griese rust vredig, na opperste nood;

in haar werd de vrouw en de moeder gedood.

En duizenden Grieses in noord en in west

staan huiverig voor de eigen ballade der pest."

(Marcel Beerten: "Van zelfkant tot overkant")

Voor allen die gekruisigd worden,

wees niet niemand,

wees hun toekomst ongezien.

Voor mensen die van U verlaten zijn,

voor allen die hun lot niet kunnen dragen,

voor hen die weerloos zijn in de handen van de mensen.

Voor uw naamgenoten in ons midden:

vluchtelingen, vreemden, wees niet niemand.

Voor hen die kracht uitstralen, liefde geven, recht doen,

Dat zij staande blijven in ons midden.

Omdat Gij het zijt groter dan ons hart

die mij hebt gezien eer ik werd geboren.

Huub Oosterhuis

Bidden wij voor allen

die gezag dragen in Kerk of wereld,

dat zij de weg van Jezus gaan

en niet belust zijn op macht ten allen prijze.

Dat ze bekeerd mogen worden:

van 'domineren' naar 'dienen'.

Laten wij bidden.

Bidden wij voor allen

die lijden door het machtsmisbruik van heersers,

voor mensen, die omwille van hun overtuiging

vervolgd worden, beschuldigd, gemarteld, gedood,

voor allen ook, die nergens meetellen.

Laten wij bidden.

En bidden wij voor allen

die waarlijk dienstbaar en nederig zijn,

in de dagelijkse dingen van hun macht en rang,

en voor hen, die in stille bescheidenheid

begaan zijn met ontheemden, vluchtelingen, armen.

Laten wij bidden.

BIDDEN VERANDERT DE WERELD NIET,

MAAR BIDDEN VERANDERT DE MENSEN

EN MENSEN VERANDEREN DE WERELD.

ZONDAG 28 NOVEMBER 2010

‘ZOALS HET WAS IN DE DAGEN VAN NOACH’

De advent is een innige tijd van heimwee naar Licht, in het donker van de dagen en het donker van ons leven. Het is een tijd van verstilling en meer toeleg op het bidden.

Maar ons binnenste binnen vertaalt zich in ons buitenste buiten. Daarom werkt Welzijnszorg al jaren aan: ‘Armoede uitsluiten!’

Zo is de advent een tijd van helen, binnenin een beetje genezen, en een tijd van delen, meer oog en openheid naar buiten.

Een tijd van hoop voor elke arme mens, die uitzicht mist, door wat dan ook: armoe en gebrek, of leegte binnenin. En misschien zijn wij zelf die arme mens wel: ‘Arm, en beschaamd zo arm te zijn’ (M. Vasalis).

In die tijd zei Jezus tot zijn leerlingen:

Zoals het was in de dagen van Noach,

zo zal het zijn wanneer de Mensenzoon komt.

Want zoals men in de dagen voor de vloed

alleen maar bezig was met eten en drinken,

met trouwen en uithuwelijken,

tot aan de dag waarop Noach de ark binnenging,

en zoals men niet wist dat de vloed zou komen,

totdat die kwam en iedereen wegnam,

zo zal het ook zijn

wanneer de Mensenzoon komt.

Dan zullen er twee op het land aan het werk zijn,

van wie de een zal worden meegenomen

en de ander achtergelaten.

Van twee vrouwen die samen aan de molen draaien,

zal de ene worden meegenomen

en de andere achtergelaten.

Wees dus waakzaam,

want jullie weten niet op welke dag jullie Heer komt.

Besef wel:

als de heer des huizes had geweten

in welk deel van de nacht de dief zou komen,

dan zou hij wakker gebleven zijn

en niet in zijn huis hebben laten inbreken.

Daarom moeten ook jullie klaarstaan,

want de Mensenzoon komt op een tijdstip

waarop je het niet verwacht.

(Matteüs 24,37-44)

‘De val van Icarus’, het is een prachtig schilderij van Brueghel. Jammer dat de afbeelding zo klein is, want de schilder toont iets enigs: de grootste dingen worden achteloos voorbijgezien en het kleine alledaagse eist alle aandacht. Icarus heeft die grootse droom te vliegen maar valt uit de hemel. Toch gaat alles gewoon door. De man bij de ploeg hoort de plons, doch de kreet gaat verloren: voor hem is er niets gebeurd. Mensen op het schip zien de jongen, die neerstort, maar zij zeilen rustig door. En de zon blijft schijnen op de benen van de jongen die verdrinkt. Zoals het ging in de dagen van Noach, zo ging het toen Icarus uit de hemel viel, zo gaat het bij de komst van Jezus, vergeten en voorbijgezien. Er zijn wel dingen die meer belang hebben!

Jezus zegt om niet te leven alsof er niets aan de hand is. Het dagelijkse heeft zijn plaats, maar als het daarbij blijft, dan blijft het leven klein en arm. Daarom is het tijd om open te staan voor Hem die ons leven meer inhoud kan geven. Mensen reageren heel verschillend op de komst van de Heer. Twee mannen op dezelfde akker, twee vrouwen in hetzelfde huis: de éne doet gewoon voort, de andere verheugt zich om God, die dichtbij komt. De éne ziet alléén de banale kleinheid, de andere heeft oog voor het grootse dat gebeurt in daagse dingen. De éne sluit zich af, de andere laat God toe in zijn leven. Wie attent of waakzaam leeft, leeft met open oog en oor. Hij hoort en ziet ook meer vanuit zijn verlangen naar Gods komst in onze wereld en in ons leven, vanuit zijn verlangen naar de Emanuel, God in ons midden. Zo iemand is dan ook op elk ogenblik bereid om God in zijn leven te ontvangen.

Die komst van de Heer is meestal onopvallend, en onverwacht, zoals toen in Bethlehem. Maar Hij komt in zoveel vormen. Het lied heeft gelijk: Hij komt tot ons, gans onverwacht, in duizend, duizend dingen; Hij komt in 't morgenuur, in dauw van nieuwe dingen; Hij komt in heel de dag, in arbeid aan de dingen; Hij komt als 't avond is, in 't sterven van de dingen.

Advent en Kerst brengen telkenjare dat grote wonder weer voor ogen: omdat Hij niet ver wou zijn, is de Heer gekomen. Maar Hij staat midden onder ons als Hij, die wij niet kennen.

Laten wij dus attent zijn, opmerkzaam, luisterbereid en ge-hoor-zaam, want zijn liefde is ons nabij in duizend, duizend dingen.

Maar enkele weken geleden zei Jezus nog: ‘Zal de Mensenzoon bij zijn komst geloof vinden op aarde?’

Toekomstdromen

Leven als Noach aandachtig,

wakker en welgemoed:

weten dat God almachtig

eenmaal zijn wonderen doet;

weten dat Hij zal verschijnen,

eindelijk onverhuld,

als het geluk van de zijnen

dat hen voor eeuwig vervult.

Waakzaam de hemel afspeuren

naar zijn getuigenis.

Elke dag kan het gebeuren

dat daar een teken is.

Muren niet langer verduren,

luisteren naar het heelal,

vogels van hoop uitsturen

of hij nu komen zal.

Leven met toekomstdromen

boven de aarde en de tijd.

God zal ons overkomen

en zijn barmhartigheid.

Michel van der Plas

ZONDAG 28 NOVEMBER 2010

ACHTERGROND BIJ DE HOMILIE

Musée des Beaux Arts

Wat het lijden betreft vergisten zij zich nooit

de Oude Meesters : hoe goed begrepen zij

zijn menselijke rang ;

hoe het plaats heeft

terwijl iemand anders aan het eten is

of een raam opent

of net traag voorbijloopt;

hoe, terwijl de oudere mensen eerbiedig, vol hartstocht

op die wonderlijke geboorte wachtend, er altijd

kinderen zijn die niet per se wilden dat het gebeurde

schaatsend op een vijver

aan de rand van het bos;

zij vergaten nooit dat

zelfs het verschrikkelijke martelaarschap

zich moet voltrekken

ergens in een hoek

op een rommelige plek,

waar de honden doorgaan met hun hondse leven

en het paard van de beul

zijn onschuldige billen schurkt aan een boom.

Op Brueghels Icarus bijvoorbeeld,

zoals alles zich op zijn dode gemak

van de ramp afkeert ;

de man achter de ploeg

zou de plons gehoord kunnen hebben,

de verloren kreet

maar voor hem was het geen belangrijk fiasco ;

de zon scheen, zoals het moest,

op de witte benen

die verdwenen in het groene water ;

en het kostbare, fragiele schip,

dat iets merkwaardigs gezien moet hebben,

een jongen, die uit de hemel viel

moest ergens heen

en zeilde rustig door.

W.H. Auden.

BEKNOPTE TOELICHTING

Icarus (Latijn) of Ikaros (Grieks) is een figuur uit de Griekse mythologie. Hij wordt vaak genoemd in verband met zijn vader Daedalus.

Omdat Icarus en Daedalus door koning Minos gevangen worden gehouden op Kreta, bedenkt Daedalus een manier om te ontsnappen: hij bouwt vleugels van een houten raamwerk, veren en was.

Omdat de was niet mag smelten, waarschuwt Daedalus Icarus om niet te hoog en te dicht bij de zon te vliegen, maar ook niet te laag, omdat de vleugels te zwaar zouden worden van het zeewater.

In zijn enthousiasme wordt Icarus echter roekeloos; hij vliegt te hoog zodat de was toch smelt en hij neerstort in de Egeïsche Zee.

(overgenomen uit: Wikipedia)

DOORDENKEN OP DONDERDAG

‘De restaurants op de Place du Maréchal Haig waren fel verlicht. Binnen barnstenen ijsbergen zaten opgepoetste mannen met hun opgepoetste vrouwen hun lichaam vol te proppen, zodat hun zielen konden doorgaan met ongehoorzaam te zijn aan God. Op de trottoirs wandelde een woud van synthetische concubines op jacht naar een vroege verdienste. In de duisternis leken hun gezichten op manen, die aan onzichtbare draden hingen, maar als de abbé dichterbij kwam, zag hij dat ze ook handen en benen hadden. De abbé bad in stilte een gebed voor hen, maar hij bad niet vurig, omdat hij dacht dat ze niet zo slecht waren als een heleboel vrouwen, die naar de kerk gingen. Abbé Gaston hoopte dat de Heer niet te slecht over de hoeren zou denken.

Het gebeurde niet dikwijls dat dergelijke vrouwen de abbé aanspraken, en wanneer ze dat deden antwoordde hij hun altijd hoffelijk, daar hij zich herinnerde hoe de Heer tot Maria Magdalena gesproken had. Hij was dus beleefd, toen een jonge vrouw, met een brandende sigaret in haar mond, tegen hem opbotste en zich verontschuldigde. Hij verontschuldigde zich ook en boog ernstig terug. Toen herkende hij haar:

‘Armelle’, riep hij uit. ‘Wat doe je hier in ’s hemelsnaam?’

Het meisje was duidelijk geschrokken en uit haar humeur door deze ontmoeting.

‘Monsieur l’abbé, het is niets om U over op te winden’, zei ze.

‘Maar dat is het juist wel’, zei de abbé. ‘Het is meer dan twee jaar geleden, dat ik je het laatst heb gezien.’ Toen hij haar bekeek, was de abbé verbaasd dat ze niet duur gekleed was. Ze droeg een goedkoop blauw mantelpak en een kunstzijden roze blouse, aan de hals vastgemaakt met een ijzeren broche. ‘Armelle, meisje, moest het zó ver komen?’ vroeg hij.

‘Begin alstublieft niet tegen me te preken, Monsieur l’abbé’, zei Armelle. Ze probeerde te glimlachen terwijl ze sprak, maar haar bleke gezicht stond treurig, en haar lippen, onder de pleister van de leugen, stonden eveneens droevig. ‘U bent een goed mens en U bent altijd vriendelijk voor me geweest, en ik vind U heel aardig, maar ik geloof niet dat U begrijpt, wat ik heb moeten doorstaan.’

‘Vertel het maar’, zei de abbé zachtjes.

‘Er is niet veel te vertellen’, zei Armelle. ‘Moeder stierf. Ze liet heel weinig geld na. De begrafenis en de dokter moesten betaald worden. En toen werd ik bij Bisberot ontslagen..’

‘Ik geloof dat ik ’t begrijp’, zei de abbé. Maar de pastoor en abbé Moune? Hebben zij niet aangeboden om je te helpen?’

‘Priesters beloven van alles, maar ze helpen zelden,’ zei Armelle.

‘Maar je hebt ze toch zeker verteld, dat je in moeilijkheden zat?’ zei abbé Gaston.

‘Ik heb ’t aan abbé Moune verteld’, zei Armelle. ‘Hij bood me tien francs aan en zei, dat hij voor me zou bidden.’

‘Ik heb in m’n hele leven nog nooit zo iets schandelijks gehoord,’ zei abbé Gaston. ‘Tien francs! Maar waarom heb je niet geschreven om me dat te vertellen? Ik heb wel niet veel geld, maar ik zou je toch hebben kunnen helpen. Waarom heb je mijn brieven niet beantwoord. Je moet toch beseft hebben, dat ik me zorgen over je maakte?’

‘Het spijt me, Monsieur l’abbé, werkelijk,’ zei Armelle. Maar Zuid-Amerika is een heel eind weg en in die tussentijd moest ik leven. En toen U schreef, schaamde ik me. Probeer het alstublieft te begrijpen.’

De abbé begreep het maar al te goed. ‘Considerate lilia agri quomodo crescunt: non laborant neque nent,’ had de Heer gezegd. Maar zelfs leliën op het veld zouden in Parijs niet kunnen groeien zonder te werken of te spinnen. Sint-Jan de Doper zou het moeilijk gevonden hebben om van sprinkhanen en wilde honing te leven op de Boulevard de Clichy. Heldendaden, die mogelijk waren in een zandwoestijn, waren praktisch onuitvoerbaar in een stratenwoestijn.

‘Wel, ik zal meer doen dan voor je bidden’, zei de abbé. ‘En ik zal je ook meer dan tien francs geven,’ zei hij, terwijl hij Armelle’s hand in de zijne nam en met een schok de afbladerende rose lak van haar nagels opmerkte. ‘Het eerste wat ik ga doen, is jou mee naar huis nemen en je een goed maal geven. Daarna kunnen we plannen maken. Maar één ding is zeker en dat is, dat je met dit soort leven voor altijd breekt.’ Hij liet haar hand los, hing zijn stok over zijn arm en zette het mandje met de kat er in op de grond. Toen nam hij haar gezicht tussen zijn handen, zoals hij gewoon was te doen toen ze nog een kind was, en keek haar teder in de vermoeide ogen. 'Armelle, wat je gedaan hebt, is heel verkeerd’, zei hij.

‘Ach, monsieur l’abbé, zei Armelle, ‘ik weet ’t allemaal wel. Er lag moeheid op haar gezicht terwijl ze sprak, maar de abbé meende, dat er ook een zekere zachtheid te zien was.

‘En ik moet niet alleen voor jou een diner koken,’ zei de abbé, die probeerde haar te doen glimlachen. Ik moet ook nog koken voor Sint Franciscus Xaverius. Sint Franciscus Xaverius is mijn nieuw poesje’, legde hij uit, terwijl hij naar het mandje op het trottoir wees, waaruit hernieuwd gemiauw opsteeg.

Het lachje, waarop de abbé gehoopt had, verbreedde zich over het gezicht van Armelle. Daardoor zag ze er erg jong uit.

‘ik ben gek op poesjes’, zei ze. ‘Mag ik hem alstublieft voor u dragen. ’t Is wreed om hem in die mand te houden.’

‘Je zult hem stevig vast moeten houden, want anders loopt hij weg,’ zei de abbé, terwijl hij zich voorover boog om de mand open te maken. Het katje kronkelde zich toen hij het uit het mandje nam …

… maar toen had Armelle reeds de benen genomen en was verdwenen.

Bruce Marshall: ‘De werkers van het elfde uur’, pp. 87-89

AFSCHEID

Het bos dat ik niet meer zie

is het bos dat ik in de aarde

van mijn geheugen bewaarde

met varens tot aan de knie.

Ik blijf wel de schoolknaap die

in schuilhoeken van geblaarte

onmetelijk moed vergaarde

en longen vol poëzie.

Ik ben om het even wie

maar ik adem mijn eigen aarde.

Anton van Wilderode

‘CHRISTUS KONING, DE LIJDENDE DIENAAR'

Christus Koning is bij Lucas geen koning in triomf, het is de lijdende dienaar Jezus, vermoord door machten, die de duivel en het kwaad dienen.

Het is de mens, die ten dode toe, vermorzeld wordt door de zonde, die de wereld regeert.

In de persoon van Jezus verwerpt God de macht van het kwaad en van hen die de kwade dienen.

Hij kiest ten volle de kant van alle slachtoffers die moeten lijden onder de zonde en het kwaad die zo vaak triomferen.

Toen Jezus aan het kruis hing,
stond het volk toe te kijken
maar de overheidspersonen lachten Hem uit en zeiden:
‘Anderen heeft Hij gered;laat Hij zichzelf eens redden
als Hij de Messias van God is,de uitverkorene!’

De soldaten brachten Hem zure wijn,
en ook zij voegden Hem spottend toe:
‘Als Gij de koning der Joden zijt,
red dan Uzelf.’

Boven Hem stond als opschrift
in Griekse, Romeinse en Hebreeuwse letters:
‘Dit is de koning der Joden.’

Ook een van de misdadigers die daar hingen hoonde Hem:
‘Zijt Gij niet de Messias?
Red dan Uzelf en ons.’

Maar de andere strafte hem af en zei:
‘Heb zelfs jij geen vrees voor God
terwijl je toch hetzelfde vonnis ondergaat?
En wij ondergaan dat vonnis terecht,
want wij krijgen wat wij door onze daden verdiend hebben;
maar Hij heeft niets verkeerds gedaan.’

Daarop zei hij:
‘Jezus,
denk aan mij
wanneer Gij in uw Koninkrijk gekomen zijt.’

En Jezus sprak tot hem:
‘Voorwaar, Ik zeg u:
vandaag nog zult gij met Mij zijn in het paradijs.’
(Lucas 23,35-43)

‘Christus Koning, de Lijdende Dienaar’

De eeuwen door vormden mensen zich een beeld van God. Die Godsbeelden zeggen dikwijls veel over onszelf, en weinig over God. Zo wordt God iemand die naar ons luistert, en die moet zorgen dat ons niets overkomt. Hij wordt de Almachtige, die onze kant kiest.

Wie iemand is, zien we soms aan zijn woorden, maar vooral aan zijn manier van leven. Woorden alleen kunnen zo bedrieglijk zijn. Om God te leren kennen, moeten wij naar Jezus kijken: wat Hij zei, wat Hij deed. In Hem zien we God zelf. Vandaag vieren we Christus Koning . Maar wie of hoe is die Koning? Er is maar één antwoord: die Koning is de Lijdende Dienaar. Omdat Hij moest lijden onder het gewicht van het kwaad wordt Hij de koning van ons hart, en mogen wij Hem de Koning van het Heelal noemen. Want Hij heeft ons gered uit de macht van de duisternis en ons de verlossing gebracht uit de heerschappij van allen, die het kwade dienen.

In Jezus zien wij geen machtige heerser, maar de Lijdende Dienaar. Christus Koning is geen feest van triomf. Hij is een andere Koning: Hij wilde bevrijden, wie door het kwaad gebroken worden. Daarom moest Hij lijden, ten dode toe vermorzeld en ook zelf gebroken worden. Zo had Hij trouwens, die avond van het laatste samenzijn, nog voorspeld in een veelzeggend beeld, toen Hij het brood brak: ‘Dit ben Ik zelf, voor jullie, gegeven en gebroken! Opdat jullie leven zouden hebben!’

Mochten wij dat eens opnemen in ons hart en als christenen totaal anders leven! Mochten wij, als minderheid, eens tegen de stroom ingaan. En net als Jezus, de Christus Koning, niet gedreven worden door de wijsheid van deze wereld, maar bekommerd zijn om wie door deze wereld vervolgd worden. Slechts zo kunnen wij Hem volgen, die meer herder dan Koning is.

Het is aan ons: kiezen wij voor die Koning, die de goede Herder is? Kiezen wij voor de machten der aarde en de afgoden van onze tijd, of voor de Koning van het Koninkrijk van God? De Koning, die opkomt voor al wie verdrukt en verworpen werd en daarom ook zelf verdrukt en verworpen werd.

En daarom tot op vandaag verworpen en verdrukt wordt.

Met zoveel onschuldigen, die niet van tel zijn voor de machten van het kwaad, die nog zo vaak als wijsheid gelden in de wereld.

De soldaat die Jezus kruisigde

Wij sloegen hem aan 't kruis. Zijn vingers grepen

Wild om den spijker toen 'k den hamer hief -

Maar hij zei zacht mijn naam en: 'Heb mij lief'

En 't groot geheim had ik voorgoed begrepen.

Ik wrong een lach weg dat mijn tanden knarsten,

En werd een gek die bloed van liefde vroeg:

Ik had hem lief - en sloeg en sloeg en sloeg

De spijker door zijn hand in 't hout dat barstte.

Nu, als een dwaas, een spijker door mijn hand,

Trek ik een vis - zijn naam, zijn monogram -

In ied'ren muur, in ied'ren balk of stam,

Of in mijn borst of, hurkend, in het zand,

En antwoord als de mensen mij wat vragen:

'Hij heeft een spijker door mijn hand geslagen.'

Martinus Nijhoff

HIJ DIE BESTOND IN DE GESTALTE VAN GOD, WILDE ZICH DAARAAN NIET VASTKLAMPEN; HIJ WERD GEHOORZAAM TOT DE DOOD, DE DOOD AAN EEN KRUIS. Paulus aan de christenen in Filippi 2, 6 en 8

DOORDENKEN OP DONDERDAG

Bruce Marshall is in deze tijd van zwartgallige literatuur een plezierige uitzondering. Dit wil niet zeggen dat hij daarom niets ernstigs te zeggen heeft, wel dat hij de wereld beziet met ogen die niet alleen schaduw zien. Hij is niet blind voor de ellende van de wereld, maar dat verhindert hem niet van tijd tot tijd de humor ervan te genieten. En bovenal: hij heeft oog voor de menselijke solidariteit; wij zijn allemaal een stelletje stakkerds, maar juist daarin vinden wij elkaar, zonder verwijt, beseffend, hoe vaag dan ook, dat onze gezamenlijke ellende op een gezamenlijke verlossing wacht.

Neem het geval van Abbé Gaston, de hoofdpersoon in Bruce MarshalI's roman. Hij is hulpkapelaan aan een Parijse kerk; zijn collega's vinden hem een niet ongevaarlijke zonderling, die met zijn vreemde apostolaatsmethoden eigenlijk meer kwaad dan goed brouwt. Nu is Abbé Gaston ongetwijfeld een zonderling: hij probeert namelijk in de oorspronkelijke geest het evangelie te prediken; dit brengt hem in conflict met zijn overheden, maar ook met allerlei andere lieden. Niettemin is Abbé Gaston geenszins een heilige; hij is menselijk genoeg om het land te hebben aan zijn mislukkingen en de mensen die hem tegenwerken. Maar hij is net heilig genoeg om toch door te gaan met lief te hebben, of het een gevallen meisje, een Duits soldaat in de eerste wereldoorlog, een onderduiker in de tweede, of een gevlucht Jodinnetje is. Misschien is hij daarom toch wel heilig, omdat zijn hart, hoe vaak het ook gestoten wordt, toch open blijft. om alle ellende te delen en alle liefde te geven.

Rond het leven van Abbé Gaston schetst Bruce Marshall in levendige tekening het leven van Parijs en de hele lachwekkende en zielige vertoning die wij de wereldgeschiedenis noemen.

‘De abbé vroeg zich af of het wegens zijn betrekkelijk comfort was dat de vroomheid zich niet zo snel door het bataljon verspreid had als hij in het begin van de oorlog had verwacht. De meesten van zijn kameraden respecteerden zijn ambt en slechts weinigen beledigden het, ofschoon er nog minder waren, die zijn geestelijke hulp vroegen, behalve dan als ze wisten dat ze gingen sterven.

In de loopgraven trotseerden ze dapper de dood, pijn en ongemak en buiten de loopgraven zopen, speelden en hoereerden ze.

Ofschoon een dergelijke ontspanning waarschijnlijk niet door de moraaltheologen zou worden aanbevolen, trof het de abbé toch minder dan hij zich vroeger had voorgesteld.

DE ZONDEN VAN DE SOLDATEN WAREN DE BREDE ROYALE ZONDEN VAN DE ONNADENKENDEN, EN WERDEN BEDREVEN ONDER DE HEVIGSTE BEKORINGEN; NOOIT WAREN ZIJ DE BEREKENDE GEMEENHEDEN VAN DE RESPECTABELEN.' 

Bruce Marshall: ‘De werkers van het elfde uur’, p. 15

De rozas.

Het kerkhof is met scherven volgeregend

uit de rozas. De zon des morgens vlucht

met lichte passen langs en schittert, éven,

snel en verblindend - en springt dan terug

over de smalle muur. Het bos der kruisen

staat langzaam op uit het genadig gras

dat alles volstroomt en de distelpluizen

kleven als dunne sneeuw tegen het struikgewas.

Hier werden wij tezaamgelegd met vieren,

een zachte middag, toen het ver geschut

met vlagen aanwoei en de geur van vlieren

als bijengolven gonsde rond de put.

De goudenregen liet zijn lome tressen

geduldig aan winds roekeloze luim

en in de holle schaduw der cipressen

stolt de sering tot vlokken van blauw schuim.

Dan liggen wij alleen. De mist der doden

trekt langzaam op boven een gaaf gelaat:

‘Een Provençaalse stad, wit en gesloten,

waarop de hagel van het zonlicht slaat,

was mij het liefst, want in haar warme stallen

hunkerden vaders paarden, groot en zwart.

Hun ruiter is bij Sint-Omaars gevallen;

een hete kogel opende zijn hart.’

‘De schepen deinden in een wieg van water

dat dreunde en ruiste en vele stemmen had,

in de olievlekken op de branders klaarde

grijs Hamburg tot een vermiljoenen stad.

Ik hoorde 's nachts de meeuwen wederkeren

naar een beschutte plaats bij de hangars

en zag de lichte sneeuwval hunner veren.

Maar Hamburgs meeuw viel neer bij Sint-Omaars.’

De derde zegt: ‘Ik voer het water over

van een groen Wales naar 't groene vasteland.

Wit in de schaduw, tussen lis en lover,

sliep loom de vadervis in diamant.

Ik joeg het wild op in de rode herfsten

als Shelley's West-Wind op de riffen liep,

maar kwam gehoorzaam toen mij uit de verste

bossen om Sint-Omaars de Jager riep.’

Ik lig neer naast die drie. De sterren oopnen

vurig en groot hun kelken in de nacht.

Ik hoor, doorheen de grond, de legers lopen

en hoe de mitrailleuse schaterlacht.

Wat is vergeefs? Hoevele zachte doden

liggen met open mond, als uitgebloeid?

Waar is het dorp, de vreugden en de noden

waarmee een hart dat scheidt, voorgoed vergroeit?

Niets is vergeefs, want eeuwige kinderen spelen

op het klein kerkhof dat vergeten was.

Wind wiegt de rozen op haar slanke stelen

en God beweegt de wereld om haar as.

Maar op een morgen zal een jongen komen

die hier de scherven zamelt der rozas

en legt met tedere vingeren het volkomen

beeld van de Heiland in het dauwnat gras.’

Anton van Wilderode

ZONDAG, 14 NOVEMBER 2010

‘ER ZULLEN DAGEN KOMEN …’

In deze donkere dagen van november spreken de lezingen van het einde der tijden. De taal kan beangstigend klinken maar hoeft ons niet angstig te maken.

De Blijde Boodschap belooft ons dat dit einde een nieuw begin inluidt: de voltooiing van het Rijk van God. Dat Rijk van God, dat nu al midden onder ons is, maar vaak onooglijk klein en onopvallend, en even vaak vertrapt en verdrukt.

Dat Rijk van God zal komen in alle heerlijkheid en de bevrijding, waar wij zo naar uitzien, zal volle werkelijkheid worden.

In die tijd merkten sommigen op dat de tempel
was versierd met fraaie stenen en wijgeschenken.

Maar Jezus zei:
'Wat jullie hier zien –
er zullen dagen komen
waarop geen steen op de andere zal blijven;
alles zal worden afgebroken.’

Ze stelden hem toen de vraag:
‘Meester, wanneer zal dat allemaal gebeuren
en aan welk teken kunnen we dat herkennen?’

Jezus zei:
'Let op, laat je niet misleiden.
Want er zullen velen komen
die mijn naam gebruiken en zeggen:
‘Ik ben het,’ of: ‘De tijd is gekomen.’
Volg hen niet!

Als jullie berichten horen over oorlog en opstand,
raak dan niet in paniek.
Die dingen moeten eerst gebeuren,
maar dat is nog niet meteen het einde.’

Hij ging verder:
‘Het ene volk zal tegen het andere ten strijde trekken
en het ene koninkrijk zal de strijd aanbinden met het andere,
er zullen zware aardbevingen komen
en hongersnoden en epidemieën alom,
en er zullen aan de hemel
grote en verschrikkelijke tekenen verschijnen.

Maar eerst zullen jullie worden mishandeld
en vervolgd en uitgeleverd aan de synagogen,
jullie zullen worden opgesloten in de gevangenis
en worden voorgeleid aan koningen en gouverneurs
omwille van mijn naam.

Dan zullen jullie moeten getuigen.
Bedenk wel dat jullie
je verdediging niet moeten voorbereiden.
Want ik zal jullie woorden van wijsheid schenken
die door geen van je tegenstanders
kunnen worden weerstaan of weersproken.

Zelfs je ouders en broers,
verwanten en vrienden zullen je uitleveren,
sommigen van jullie zullen worden terechtgesteld,
en jullie zullen door iedereen worden gehaat
omwille van mijn naam.

Maar geen haar van je hoofd zal verloren gaan.
Red je leven door standvastigheid!
(Lucas 21,5-19)

‘EEN BLIJDE BOODSCHAP?’

Vandaag gaat het over de eindtijd: ‘De dag zal komen, de dag die als een oven brandt’, wordt door Maleachi voorspeld. En in het evangelie worden nogal wat verschrikkingen opgesomd: verwoestingen, oorlogen, vervolgingen. Toch willen deze woorden ons niet angstig maken: hoe zouden we dan van een blijde boodschap kunnen spreken? Zelfs hier gaat het om bemoediging. Maleachi zegt duidelijk: ‘voor u, die mijn naam vreest, zal de gerechtigheid opgaan; met haar vleugels zal zij genezing brengen.’ En Jezus’ woord luidt: ‘Ik zal jullie woorden van wijsheid schenken. Geen haar van je hoofd zal verloren gaan.’

Wat maakt ons zoal angstig? Wat zien wij als bedreiging? Doorgaans zijn dat geen aardbevingen of vervolgingen, maar wij moeten wel dingen verwerken, waardoor we soms willen opgeven. Meestal is dat heel persoonlijk: een overlijden, een ongeneeslijke ziekte, een handicap. Misschien het gevoel niet begrepen of gewaardeerd te worden. Of het vele leed in de wereld, honger, oorlog, geweld. Het kan ons vertrouwen in de toekomst ondergraven. Het kan ons op de rand van de vertwijfeling brengen.

En wat houdt ons recht? Veelal gewone, deugddoende dingen: een vriend of een vriendin, genegenheid en liefde; het vele dat wij van anderen krijgen, en ook dat wat wij voor anderen betekenen, de ervaring dat anderen op ons rekenen. Het is op deze wijze – zonder enige sensatie – dat God werkzaam is en optreedt in ons leven en in onze wereld. Het is op deze wijze - in doodgewone dagelijkse dingen - dat Hij ons bemoedigt.

Daarom maant Jezus ons aan om ons vertrouwen in de Heer niet op te geven. Hij verzekert ons dat Hij ons draagt, ook als we dat een tijdlang niet zo duidelijk zien of voelen; of zelfs menen dat het niet zo is. Ook als ons veel overkomt, belooft Hij ons dat we niet ten onder zullen gaan.

Wel vraagt Hij standvastigheid. Het is goed om weten dat we elkaar kunnen dragen daarbij, met hoofd en hart en handen. We zouden het moeilijk hebben om alleen te blijven geloven, om alleen vol te houden. Maar we kunnen volharding putten uit het geloof en de moed van anderen. Wat we hopen en verwachten komt dichterbij als we samen hopen en verwachten. En dat helpt om vol te houden.

Het lied van vertrouwen

Laten wij blijven geloven en hopen

op het ons eenmaal verlossende licht,

met onze oren en ogen wijd open

en op het leven van Jezus gericht.

Laten wij rechtstaan in rampen en rouwen,

in de verdrukking, de haat en de hoon.

Laten wij kalm en standvastig vertrouwen

op de bevrijdende macht van Gods zoon.

Laten wij dit met elkaar blijven zingen,

als we straks ronddolen in een woestijn

waar ons geen kerken meer zullen omringen

en waar we eenzaam en zonderling zijn.

Laten wij wachten op zijn taal en teken

dat ons naar hem en zijn vader geleidt;

hij zal ons woord zijn, en als we dat spreken

zullen wij leven in eeuwigheid.

Michel van der Plas

ZONDAG, 7 NOVEMBER 2010

‘DE HEER IS TOCH EEN GOD VAN LEVENDEN’

Ook vandaag gaat het over ons levenseinde: wat gebeurt er met ons, als ons lichaam sterft?

Misschien waren we hulpeloos, toen een geliefde wegviel, misschien zagen we geen toekomst meer, en leek ons leven zonder waarde.

Wij bidden om de genade van een groot geloof: dat wij, over alle verdriet en leed heen, vertroosting mogen vinden in de Schrift:

‘Gij zijt niet als mensen, die geen hoop hebben.’

‘De Heer is toch geen God van doden, want voor Hem zijn allen levend.’

Enkele Sadduceeën,
die ontkennen dat er een opstanding is,
kwamen naar Jezus toe en vroegen hem:

‘Meester, Mozes heeft ons het volgende voorgeschreven:
als een gehuwd man sterft
zonder dat zijn vrouw kinderen heeft nagelaten,
moet zijn broer met die vrouw trouwen
en nakomelingen verwekken voor zijn broer.

Nu waren er eens zeven broers.
De eerste was gehuwd, maar stierf kinderloos;
daarna trouwde de tweede broer met de vrouw
en vervolgens de derde,
en toen de andere broers,
maar alle zeven waren ze kinderloos toen ze stierven.
Ten slotte stierf ook de vrouw.
Wiens vrouw is ze dan bij de opstanding?
Alle zeven zijn ze immers met haar getrouwd geweest.’

Jezus zei tegen hen:
‘De kinderen van deze wereld huwen en worden uitgehuwelijkt,
maar wie waardig bevonden is deel te krijgen
aan de komende wereld en aan de opstanding van de doden,
huwt niet en wordt niet uitgehuwelijkt.
Zij kunnen ook niet meer sterven, want ze zijn als engelen
en ze zijn kinderen van God
omdat ze deel hebben aan de opstanding.

Dat de doden opgewekt worden,
dat heeft ook Mozes al duidelijk gemaakt
in de tekst over de doornstruik,
waar hij spreekt over de Heer
als de God van Abraham en de God van Isaäk en de God van Jakob.

Hij is geen God van doden, maar van levenden,
want voor hem zijn allen in leven.’
(Lucas 20,27-38)

Het zijn gekende woorden, maar het blijft een vreemd verhaal, dit evangelie. Een ander, gekend woord van Jezus kan ons helpen, omdat het over vertrouwen spreekt: ‘Word als kinderen’. Een klein kindje is totaal afhankelijk: papa en mama geven eten en trekken de kleertjes aan. Het kindje kan niets zelf, maar weet dat het papa en mama mag vertrouwen.

Grote mensen denken licht dat ze alles kunnen. Dat is overmoed. Daarom zegt Jezus: ‘Word als kinderen!’ Eigenlijk zegt Jezus: ‘Kijk, grote mensen: kleine kindjes weten dat zij niet veel kunnen. Word even nederig! Je mag dan nog zo groot zijn, er is zoveel, dat je niet in handen hebt. Sterven is zo iets: met die eindigheid ben je geboren. En net als kindjes, mag je dan op Iemand rekenen: God heeft je tot leven geroepen, Hij zal je niet in de steek laten.’

Pijn wordt draaglijker, als je er niet alleen voor staat. Leed wordt geheeld als het gedeeld wordt. Zo is het ook voor dat grootste leed van het laatste afscheid: God laat ons niet vallen in dat ultieme uur. Hij neemt ons op in zijn hemel, voor altijd mogen wij bij Hem zijn, geborgen in zijn Liefde. Ons diepste verlangen wordt ingelost in een volkomen Leven.

Hoe die hemel is, kunnen we niet vatten. We hoorden van rijstpap en gouden lepeltjes. Kindertaal, die wijst op een volkomen vreugde, die niet voorbijgaat. Na een leven, dat soms kan wegen als zware zomerhitte, komen wij thuis, geborgen in Gods lommer.

Mogen wij dat geloven? We hebben geen zicht en we hebben geen weet, maar Jezus heeft er over verteld, dikwijls en in vele beelden. Meer dan wie ook mogen we Hem vertrouwen, omdat Hij één en al Liefde is, in woord en daad. We mogen Hem geloven op zijn woord. Ook als wij nederig ons hoofd moeten buigen voor een mysterie dat alle begrip te boven gaat.

Het lied van het eeuwige leven

Ik geloof in een God van verrijzenis,

ik geloof in een God van vergeven,

en dat mijn geluk ook het zijne is.

Ik geloof in het eeuwige leven.

Waar Abraham, Isaäk en Jakob zijn,

bij God, in zijn glorie verheven.

Ik geloof in het erven van zijn domein,

ik geloof in het eeuwige leven.

En dat Hij mij vurig verlangt in zijn land

en dat hij mijn naam heeft geschreven

voor nu en altijd, in de palm van zijn hand.

Ik geloof in het eeuwige leven.

Ik geloof in een rijk dat voor mij bestaat

en dat het de dood zal beschamen.

Ik geloof in een liefde die nooit vergaat

en het eeuwige leven amen.

Michel van der Plas

‘WAARHEEN LEIDT DE WEG …’

In deze viering van Allerzielen willen wij onze familieleden en vrienden gedenken, omdat wij geloven dat hun leven meer is dan vluchtige rook of vergankelijke as.

Wij willen bidden om rust en vrede voor hen maar ook om moed en sterkte voor onszelf, als het verdriet van het afscheid nog voortduurt .

Mijn gedachten zijn niet uw gedachten,
en mijn wegen zijn niet uw wegen,
zo luidt de godsspraak van Jahwe, de Heer.

Want zoals de hemel hoog verheven is boven de aarde,
zo gaan ook mijn wegen uw wegen te boven,
en overstijgen mijn gedachten uw gedachten.

En zoals de regen en de sneeuw
uit de hemel neerdalen en daarheen pas terugkeren,
wanneer zij de aarde hebben gedrenkt,
en zaad hebben gegeven aan de zaaier,
om brood te maken voor de hongerige –

zo zal het ook gaan met het woord,
dat voortkomt uit mijn mond;
het keert niet vruchteloos naar Mij terug,
maar pas wanneer het heeft verricht
wat Mij behaagt,
en alles heeft volvoerd
waartoe Ik het heb gezonden.

Want in vreugde zult gij vertrekken,
en in vrede zult gij worden thuisgebracht.

(Jesaja 55, 8-12)

BEZINNING

Je bent niet dood. De Heer heeft je geroepen

bij Hem te wonen in zijn glanzend huis.

Je hoeft geen rust en vrede meer te zoeken,

je hebt ze nu, want je bent veilig thuis.

Je bent niet dood, je mag nu eeuwig leven.

Je bent verlost van onvolkomenheid,

van pijn en van verdriet. God zal je geven

een onbegrensd geluk in onbegrensde tijd.

Je bent niet dood - maar ach, ik zal je missen,

zoals een mens de meest geliefde mist.

De jaren van geluk zijn niet meer uit te wissen

en ik geloof.- God heeft zich niet vergist.

Nel Benschop