Archief

HET CARILLON

Ik zag de mensen in de straten,
hun armoe en hun grauw gezicht, -
toen streek er over de gelaten
een luisteren, een vleug van licht.

Want boven in de klokketoren
na ’t donker-bronzen urenslaan
ving, over heel de stad te horen,
de beiaardier te spelen aan.

Valerius : - een statig zingen
waarin de zware klok bewoog,
doorstrooid van lichter sprankelingen,
‘Wij slaan het oog tot U omhoog.’

En één tussen de naamloos velen,
gedrongen aan de huizenkant
stond ik te luistr’ren naar dit spelen
dat zong van mijn geschonden land.

Dit sprakeloze samenkomen
en Hollands licht over de stad –
Nooit heb ik wat ons werd ontnomen
zo bitter, bitter liefgehad.

(Ida Gerhardt) – Oorlogsjaar 1941

TWEEDE PAASZONDAG B – 8 APRIL 2018
`DE PAASVREUGDE, OOK NA HET FEEST’

Het is maar goed dat we regelmatig in onze kerken samenkomen, om terug te denken aan het feest van Pasen. In het gewone leven lijkt het al zo lang voorbij en – na de uitbundige vreugde van het feest - heeft alles onopgemerkt zijn gewone gangetje hernomen.
Al vele jaren horen we, met de regelmaat van een klok de slagzin: ‘voetbal … een feest’. Maar als je de beelden ziet en de geldsommen hoort, ben je misschien geneigd om daar wel eens een vraagteken bij te plaatsen. Die andere uitspraak ‘Voetbal is oorlog’ lijkt dichter in de buurt te komen – helaas.
Juist daarom is het goed dat vele gelovigen – jong en minder jong – blijven getuigen van waarachtige waarden en dat er, godzijdank, mensen zijn die blijven spreken van de echte, diepste vormen van vreugde en vrede, die aan ons leven een feestelijk tintje kunnen geven, ook als wij tegenslagen kennen. Kortom: laten wij God danken voor de mensen die in naam van de Verrezen Jezus van het feest blijven getuigen en feestelijk leven.

De groep mensen die het geloof had aangenomen,
was één van hart en één van geest.
Geen van hen beschouwde zijn bezittingen
als zijn persoonlijk eigendom,
want ze hadden alles gemeenschappelijk.
De apostelen bleven met grote kracht getuigen
van de opstanding van de Heer Jezus,
en God begunstigde allen rijkelijk.
(Handelingen 4, 32-33)

Jezus zei:
`Omdat je Me gezien hebt,
geloof je?’
Gelukkig zij
die zonder gezien te hebben
toch tot geloof komen.'
(Johannes 20,29)

‘ONS BLIJVEN GELOOF, HOOP EN LIEFDE’

Als je alles gelooft, wat je hoort, word je vaak bedrogen … soms op pijnlijke wijze. En toch hebben de belangrijkste dingen in ons leven met geloven te maken. Een jongen en een meisje, die van elkaar houden en dromen maken over later, zeggen aan elkaar ‘ik beloof je trouw te blijven in goed en kwade dagen.’ Ik beloof het, omdat ik in je geloof, en in jou zal blijven geloven.
In de verhalen van het evangelie moeten we onszelf zien. Soms spelen we, bij manier van spreken, de hoofdrol; in andere verhalen of op andere momenten van ons leven staan we meer aan de zijkant. Zo gebeurt het ook wel eens, misschien meer dan ons lief is, dat we Tomas zijn. We geloven … maar liefst toch zonder te overdrijven. Geen overmaat, niet in ons denken en zeker niet in ons doen.
De kern van ons geloof is verrijzenis, opstanding, nieuw leven, volheid van leven en leven voor goed. We kunnen dat niet in detail beschrijven. Er blijft alleen geloof … méér dan onze ogen zien, onze oren horen, onze handen aanraken … Een hemel, achter de einder van deze aarde en voorbij de horizon van dit leven.
En waarom dan dit alles geloven? Waarom daaraan vasthouden, aan datgene wat ons, zovele jaren geleden al, werd doorgegeven? Het kan niet zijn omdat wij zo door onze ouders zijn opgevoed, omdat zij het ons zo geleerd hebben. Dat is natuurlijk belangrijk, en zeker belangrijk is dat zij het ons zo voorgeleefd hebben.
Maar tenslotte is er maar één grote reden om trouw te blijven en niet af te vallen: die mens van Nazareth van toen, die zo leefde, zo sprak, die zulke tekenen toonde, die hoop bracht aan bedroefden en verlamden, en die zo ook de dood in leven kon ombuigen. En zijn vrienden, die daarvan getuigden, zonder dat zij daar enig voordeel bij hadden. Wel integendeel, ze werden vervolgd en velen werden eeuwenlang om hun geloof op de meest geraffineerde wijzen gemarteld en ter dood gebracht.
Bovendien: ook vandaag nog blijven er mensen, die zijn leven leiden, zijn woorden herhalen, zijn wonderen opnieuw doen. Ook vandaag nog zijn er mensen die mensen zonder hoop laten opstaan en nieuwe adem geven. Mensen, die in zijn Naam medemensen die wegkwijnen en afgestorven lijken opnieuw tot leven brengen.
Toen herkenden ze Hem niet, de leiders, de voormannen … Herkennen wij Hem vandaag, als Hij in onze buurt, in die of die persoon, opnieuw aanwezig is en werkzaam blijft … en wellicht tegengewerkt wordt door sterke, kwade machten, die het een tijdlang lijken te halen. Geloven wij ook nu nog dat Hij blijft verrijzen? Dat Hij voorgoed tot leven is gekomen en dag aan dag tot leven blijft komen?
‘Nu kijken we nog in een wazige spiegel, maar straks staan we oog in oog. Nu is mijn kennen nog beperkt, maar straks zal ik volledig kennen, zoals ik zelf gekend ben. Ons resten geloof, hoop en liefde, maar de grootste daarvan is de liefde.’ (1ste Brief aan de christenen in Korinthe, 13,12-13)

Heer Jezus,
Zoon van God en onze Broeder,
Je werd verstoten en verdrukt door groten,
die enkel uit waren op eigen macht en eigenwaan.
Je hebt niemand veroordeeld
noch de dood ingewenst.
Je enige verlangen was
vrede en vreugde,
liefde en leven te brengen.
Geef diezelfde kracht aan mensen,
die geen uitzicht, geen toekomst en geen hoop zien,
en moedeloos of opstandig worden.

Laat ons te allen tijde mensen van hoop zijn,
die U, de Levende, tot leven brengen.

(vrij naar ‘Kerk en Wereld’, april 2008)

Zo was de oorlog, vandaag 75 jaar geleden … Een herinnering in deze Paastijd 

1943

Het Amerikaans bombardement van 5 april
’s middags rond half vier
duurde nauwelijks acht minuten.

Mijn vader was veertig jaar oud,
ik tien jaar, drie maanden en een week.

Twee uren wroetten wij samen
in het puin van de gemeenteschool
waar Greta in de zevende klas zat.

Toen wij haar vonden
lag zij met één hand voor haar ogen,
ongeschonden, slechts drie blauwe vlekjes
door de vingertoppen in haar voorhoofd gedrukt.

Daarom was het zo moeilijk te geloven
dat zij net zo dood was
als al de meisjes die wij vóór haar vonden.

Mijn vader was veertig jaar oud,
ik even oud als hij.

Clem Schouwenaars

(5 april 1943: Amerikaanse vliegtuigen bombarderen de Erla-fabriek in Mortsel. De meeste bommen misten hun doelwit en vielen op de wijk Oude-God. 936 mensen kwamen om.)

HOE LEG JE PASEN UIT AAN KINDEREN?

Pasen uitleggen aan kinderen is niet gemakkelijk. Pasen zelf begrijpen ook niet. Maar er zijn dingen die helpen.
‘Ze hebben Jezus met spijkers aan een kruis vastgeplakt!’ zegt mijn kleinzoon verontwaardigd. ‘En hij was toch de liefste mens ooit!’
‘Hoe weet je dat?’ vraag ik voorzichtig.
‘We hebben daarover een boek in de klas’, legt hij me uit.
Daar valt dus niet aan te twijfelen. Ik heb het hart niet om het verhaal nog wat bloederiger te maken, dus ik stuur het richting Pasen. ‘Daarna is Jezus opgestaan uit de dood’, zeg ik.
Dat vindt kleinzoon een stuk minder spectaculair dan ik. In zijn sprookjes komen de geitjes, Roodkapje en zelfs haar oude oma vlotjes uit de buik van de wolf en gaan daarna gewoon verder met hun leven.
‘Dat heeft God gedaan’, voeg ik er nog aan toe.
‘Waarom?’ wil kleinzoon weten.
‘Omdat hij heel blij was dat Jezus zo goed had geleefd’, probeer ik.
Kleinzoon laat het even bezinken. Ik ook. Liefde is sterker dan de dood.
Wie leeft zoals Jezus, gaat nooit meer helemaal dood. Dat is Pasen.
Even later somt kleinzoon alle dino’s op zijn truitje op: de T-rex, de stegosaurus, de pterodactylus. Hij vertelt erbij wie een vleeseter was en wie een planteneter en wie het in de strijd tegen wie zou halen.

‘Hier is nog plaats, oma’, zegt kleinzoon lief, terwijl hij met zijn hand over de plek op de bank naast hem wrijft. Ik ga dicht bij hem zitten.
Groot en sterk zijn is een droom van mijn kleinzoon, maar het helpt niet altijd.
Daar zijn de dino’s het bewijs van.
Kleine en lieve gebaren zijn in de praktijk vaak veel taaier. Als dat geen hartverwarmende paasgedachte is.

Kolet Janssen, Kerknet, zaterdag 31 maart 2018

Piero della Francesca: Opstanding

Al staat hij ook met een been in het graf,
hij sterft niet, hij staat op: net andersom.
Hij wordt bewust weer wakker: hij poseert
in stilte als het leven uit de dood.

Zo zegeviert hij zonder op te zweven
in lichte hemelen vol heerlijkheid,
zonder de zwier van wapp’rende gewaden;
een boom geworteld in zijn marmeren zerk,
een onbeweeglijke zekerheid,
met achter hem een schemerende morgen,
een lente aarzelend om aan te breken.

Het is zo stil dat de soldaten slapen
als doden, in de orde van de aarde.
De wereld wordt het wonder niet gewaar.
En trouwens, hij die zelf het wonder is,
hem deert het niet, hij ziet over hen heen,
over ons heen, als zag hij achter ons
een and’re wereld, waar hij zich herkent
als in een spiegel; was hij weer de spil
van ’t zelfde landschap: komst en wederkomst,
even betoverd, even heimelijk en aards,
en heel het raadsel der geschiedenis
verdonkremaand tussen de tijden in,
alsof het al voorgoed verstorven was.

J.W. Schulte Nordholt

‘Zijn leerlingen zijn ‘s nachts gekomen
en hebben Hem heimelijk weggehaald
terwijl wij sliepen.’
(Matteüs 28,13)

ZONDAG 1 APRIL 2018
PASEN

Dit is de ochtend van de verrijzenis. Pasen, het belangrijkste feest van het jaar. Jezus leeft voorgoed, want Hij is verrezen. Het Leven overwint elke vorm van Dood, de liefde is altijd sterker dan de haat, en het Licht haalt het op alle duister, ook als de machten van het Kwaad onnoemelijk groot kunnen zijn.
God houdt van ons – ondanks alles en doorheen alles – zoals Hij ook van Jezus hield, ondanks en doorheen zijn Lijden en Dood. Dit geeft ons hoop en ook de moed om niet op te geven.

Zusters en Broeders,
Als u met Christus uit de dood bent opgewekt,
zoek dan ook wat boven is,
waar Christus zit aan de rechterhand van God.
Richt u op wat boven is, niet op wat aards is.
(Brief aan de christenen in Kolosse 3,1-2)

De vrouwen vonden de steen
weggerold van het graf,
gingen naar binnen,
maar vonden er het lichaam
van de Heer Jezus niet.
(Lukas 24,1-2)

EEN VERREZEN HEER …

Zusters en Broeders,
we vieren vandaag Pasen, zoals we al zo dikwijls gedaan hebben. De klokken zijn al dikwijls naar Rome vertrokken, en met eitjes teruggekomen. En Jezus is al zo dikwijls verrezen. Is het de moeite om dat te blijven vieren? Is het de moeite om Jezus te blijven gedenken? Ik kan alleen maar zeggen dat ik dat nodig vind en zelf ook nodig heb.
Op eigen houtje kan ik geen leven beloven zonder leed of pijn. Ik kan ook niet beloven dat alles gauw veel beter zal gaan en dat binnenkort honger en oorlog verdwenen zullen zijn. Ik denk ook niet dat ik dat zelf nog beleven zal. Het is moeilijk om zo te leven, met dat gebrek aan hoop. Ik heb dat eeuwenoud geloof nodig, dat terugkijkt naar de Joden en naar Jezus. Want daar vind ik verhalen die over bevrijding gaan, en over leven, en over liefde. Daar vind ik ook troost en bemoediging, en hoop als tegengif voor mijn verdriet.
Het is van groot belang te horen, dat een blinde al eens opnieuw kon zien, of dat een lamme al eens weer kon wandelen. En dat een heel volk ooit eens weggetrokken is uit de slavernij in Egypte. Die dingen blijven herhalen, is voor mij de betekenis van mijn geloof en van de christelijke traditie.
Vandaag in het evangelie vroegen de mannen in het lege graf aan de vrouwen: ‘Waarom zoekt ge de levende onder de doden? Hij is hier niet. Hij heeft toch zelf gezegd: Ik moet overgeleverd worden aan zondige mensenhanden en aan het kruis worden geslagen, maar op de derde dag zal Ik verrijzen.’ En de vrouwen herinnerden zich zijn woorden.
Zo is het geloof in de verrijzenis op prille en stille wijze begonnen. Met dat lege graf, die twee mannen die daar stonden en de opgeplooide doeken. Ze zijn een teken dat Jezus uit de dood werd opgewekt. Een teken van Gods liefde. In een wereld waarin de machten van het kwaad zo sterk zijn en waarin het goede soms zo machteloos is, geeft God ons een teken dat Hij aan de kant staat van wie klein is, van wie zwak is, van al wie onrecht aangedaan wordt, ook van wie ter dood gebracht wordt – in al zijn goedheid.
De verrijzenis van Jezus is een signaal dat Gods liefde uitgaat naar de kleine mens, die lijdt, en machteloos staat tegenover elke vorm van kwaad en onrecht. Het is een teken van Gods liefde, geen overdonderend betoog, geen waterdicht bewijs, alleen maar een teken – een aanwijzing voor mensen, die God in hun hart dragen en die de taal van zijn liefde verstaan.
Net in dit broze teken spreekt God het woord dat ik nodig heb: dat het goede méér aankan dan het kwaad, dat liefde méér vermag dan haat en dat Hij – God – sterker is dan elke vorm van doodgaan. Die hoop heb ik nodig om te leven.
(geïnspireerd door gedachten van Dorothee Sölle en Manu Verhulst) 

In deze hoop

op een leven ná de dood

én een leven vóór de dood …

In deze hoop

wens ik jullie van harte

een zalig Paasfeest.

Vincent van Gogh 5

Kristus. Verlosser. Het Kruis
vergaarde al het leed.
Toen wierp hij weg het huis
van zijn leed.
Drie dagen en de schildwacht schrok.
De kunst is groot.
Een kruis van leed …
dan valt het huis
maar alles blijft.

En telkens woont
’t woord onder ons
dat ons beloont, –
nieuw.
De weg van de Verlosser:
de weg van het leed:
een hoogvlakte van geluk.

Paul van Ostaijen

Stille Zaterdag

't Is morgen Pasen – God, maar overal is de dood;
en zou ik dan van leven moeten spreken?
Mijn denken blijft bij Goede Vrijdag steken,
want daar leed Jezus onze diepste nood.

't Is morgen Pasen – maar waar blijft de zon
die onze ziek wereld kan genezen?
Ik sta met Uw discipelen in angst en vrezen
bij 't lege graf, waar 'k U niet vinden kon.

't Is morgen Pasen – feest van het gericht
dat U gevoerd hebt tegen dood en lijden,
feest van voorbijgaan van de dood, feest van bevrijden;
Heer, doe ons opstaan in Uw levenslicht!

Nel Benschop

De laatste dag

Ze grepen hem terwijl zijn vrienden sliepen
En het verraad kuste als een vriend zijn mond.
Rumoer was in de stad, en mannen liepen
Met toortsen in de donkre straten rond.

Een menigte drong op het plein: ze riepen:
‘Kruis hem! Kruis hem!’ – Hij, die gebonden stond
Voor het paleis, zag in hun oogen ’t diepe
Geheim, waarvoor hem God ter wereld zond.

En naakt werd hij gekruisigd door soldaten,
De vrouwen weenden en de priesters praatten,
Er werd gedobbeld en veel wijn vermorst.

Het voorhang scheurde, dooden werden wakker,
Een man wierp zilver ten verdoemden akker.
Het is volbracht! – Zijn hoofd viel aan zijn borst.

Martinus Nijhoff

Toen zei Jezus:
‘Het is volbracht’.
Hij boog het hoofd
en gaf de geest.
(Johannes 19,30)

Na deze woorden
blies Hij over hen
en zei:
‘Ontvang de Heilige Geest’
(Johannes 20, 22)

GOEVRIJDAG

Het autaarkleed is afgedaan,
het wierookvat gebluscht,
de lichten al gestorven en
de ratel zelve rust;
’t houdt alles op, de zonne schijnt
te vragen, ongetroost,
of morgen zij nog heffen zal
heur aanzicht in den oost.

Guido Gezelle

BEZINNING BIJ WITTE DONDERDAG

‘Ik weet niet wie – of wat – de vraag stelde.
Ik weet niet wanneer zij gesteld werd.
Ik herinner me niet dat ik antwoordde.
Maar eens zei ik ja tegen iemand – of iets.

Vanaf dat moment heb ik de zekerheid dat het leven zinvol is
en dat mijn leven, in onderwerping, een doel heeft.

Vanaf dat moment heb ik geweten wat het wil zeggen
‘niet om te zien’,
of ‘zich niet te bekommeren om de dag van morgen’.

Aan de Ariadnedraad van dit antwoord
voortgeleid door het labyrint van het leven,
bereikte ik een tijd en een plaats waarop ik besefte
dat deze weg naar een triomf voert die ondergang is,
dat de prijs die je ontvang
voor de inzet van je eigen leven smaad is,
en dat de diepte van de vernedering
de enige verheffing is
die voor de mens mogelijk is.
Daarna had het woord ‘moed’ voor mij zijn zin verloren,
omdat niets me meer ontnomen kon worden.

Verder op de weg leerde ik
stap voor stap, woord voor woord,
dat achter iedere zin van de held van het evangelie
een mens staat en de ervaring van een mens.
Ook achter het gebed dat de kelk hem mocht voorbijgaan,
en achter de belofte om hem te ledigen.
Ook achter ieder woord op het kruis.’

(Dag Hammarskjöld: ‘Merkstenen’)

In de nacht
waarin de Heer Jezus werd uitgeleverd
nam Hij een brood,
sprak het dankgebed uit,
brak het brood en zei:
‘Dit is mijn lichaam voor jullie.’
(1 Korintiërs 11,23)

Hij die de gestalte van God had,
hield zijn gelijkheid aan God niet vast,
maar deed er afstand van.
Hij nam de gestalte aan van een slaaf
en werd gelijk aan een mens.
En als mens verschenen,
heeft Hij zich vernederd
en werd gehoorzaam tot in de dood
– de dood aan het kruis.
(Brief aan de christenen in Filippi 2,6-8)

Onschuldig bloed

Daar staan ze en ze schreeuwen schor en luid
en houden aan: die leugenaar moet dood,
ontkleed hem, sla hem naakt tot op zijn huid
met spijkers door zijn handen aan een kruis,
Barabbas vrij! Wij eisen Jezus’ bloed. 

Terwijl het volk eist marteling en spot
gaat naar het godshuis met zijn zilverloon
angstig en schuw een man, Judas Iskariot.
Van ver klinkt in zijn oren het gehoon

en van dichtbij een stem die zegt: Judas, verraad
jij Jezus met een kus, verraad jij met een groet?
Judas. De wroeging overmant in hem de haat
en breekt uit in een schreeuw: Het is onschuldig bloed!

Jaap Zijlstra

Terwijl ze aanlagen voor de maaltijd, zei Jezus:
‘Ik verzeker jullie:
een van jullie, die met mij eet,
zal mij uitleveren.’
Ze werden bedroefd
(Marcus 14,18.19)

Verraden worden
door een van je beste vrienden...
een die met jou de tafel deelt...
kan ik mij inleven in de pijn die dat doet?
(Ignatiaans bidden, vastenretraite 2017)