Hoe de tweede Wereldoorlog begon. ● Wat eraan vooraf ging In 1919 werd de 'fascistische' beweging opgericht door de Italiaan Mussolini. Mussolini zei dat 'extreem nationalisme' (= in overdreven mate opkomen voor je eigen land) het belangrijkste was (zie uitleg 'fascisme'). Hij had felle kritiek (= aanmerkingen) op het opkomende communisme en andere politieke stromingen.
De uitgesproken meningen van Mussolini spraken veel mensen aan. Met geweld dwong hij soms dingen af. In 1925 werd hij dictator (= iemand die het alléén voor het zeggen wil hebben in een land, desnoods door middel van geweld en/of moord) van Italië. De Duitse leider Adolf Hitler kon zich helemaal vinden in de ideeën van Mussolini.
Ook andere dictators (in Oostenrijk en Spanje) konden zich volledig in de ideeën van Mussolini vinden.
• Communisme Intussen groeide het communisme (= een andere politieke stroming) in Rusland onder hun leider Stalin steeds verder. Dit tot angst van vele mensen in Duitsland en andere fascistische landen, omdat men het communisme als een bedreiging zag. Dit was één van de redenen dat men zijn heil (= steun, bescherming, oplossing) zocht in een krachtige leider. En die krachtige leider leek in hun ogen Adolf Hitler te zijn. ● Wie begon de Tweede Wereldoorlog? Duitsland begon de Tweede Wereldoorlog. Duitsland had ook bondgenoten: Italië en Spanje (in Europa), en Japan in het verre oosten. Onder leiding van Adolf Hitler werden in Europa veel landen bezet en onderdrukt.
Adolf Hiltler wilde in zijn land aangesproken worden met ‘der Führer’ (= de leider). Hij stond er op dat je hem begroette met de woorden: 'Heil, mein Führer'.
Als gewone groet moest je niet zeggen 'Hallo', 'Dag' of 'Aangenaam', maar: 'Heil Hitler'.
● Waarom begonnen ze de oorlog? Duitsland kreeg na de Eerste Wereldoorlog een zware straf opgelegd: de geleden schade aan andere landen moest terugbetaald worden ('Verdrag van Versailles'). Om het land er toch mee op te helpen leende Amerika geld aan Duitsland. Daarnaast kreeg Duitsland nog andere beperkingen opgelegd: - Eerder veroverde gebiedsdelen afstaan aan Frankrijk, Polen en Tsjechoslowakije; - Beperking van de Duitse strijdkrachten tot maximaal 100.000 man. Maar de economie (simpel gezegd: wat men met zijn geld kan kopen)werd in de loop der jaren slechter. Er kwam werkeloosheid en armoede. Het ging daardoor slechter met Duitsland. Maar ook met andere landen. Amerika wilde zijn geleend geld terug. Er brak door dit alles onzekerheid en chaos uit in Duitsland. De inflatie (= het geld is véél minder waard dan wat men er voorheen voor kon kopen) was enorm gestegen. Voor een brood betaalde men al gauw 460 miljard Duitse Mark*. M.a.w.: het geld had totaal geen waarde meer! Daarnaast werd het opkomend communisme een steeds grotere dreiging voor de mensen. Want in tegenstelling tot het gepredikte facisme van Hitler en Mussolini, kwam naast de bestaande 'democratie' ook het 'communisme' in opmars. Er was één man die hen beloofde uit deze ellende te bevrijden: Adolf Hitler. Omdat hij zo’n goed prater was, kon hij mensen dingen doen geloven die niet waar waren: hij gaf de Joden de schuld van alle problemen in het land, én tevens wilde hij zich wreken voor de nederlaag van de Eerste Wereldoorlog.
● Wanneer begon de Tweede Wereldoorlog? De Tweede Wereldoorlog begon feitelijk in 1939 met de inval in Polen. Maar er was al wél iets aan vooraf gegaan... Voorheen, in maart 1936, had Hitler reeds het Rijnland (het land ten westen van de Rijn, wat voor de Eerste Wereldoorlog tot Duitsland behoorde) ingenomen. Later, in maart 1938, annexeerde (= inlijven) Duitsland Oostenrijk. Maar Oostenrijk wilde graag deel uitmaken van Duitsland. Twee weken na de inlijving van Oostenrijk (maart 1938) roept Hitler Henlein, de leider van de SDP (Sociaal Democratische Partij), bij zich. Hij krijgt gedetailleerde richtlijnen hoe er verder naar een crisis moet worden toegewerkt. De SDP moet zodanige eisen stellen dat die onaanvaardbaar zijn voor de Tsjechische regering. Zo gebeurt. Er worden incidenten uitgelokt (= in scène gezet) waarbij verschillende doden vallen. Begin mei 1938 geeft de Tsjechische regering toe op een belangrijk punt: Henlein krijgt volmacht om zelf voor de ordehandhaving in Sudetenland (westelijk Tsjechoslowakije) in te staan.
Duitse troepen trekken Polen binnen onder toezicht van Hitler. De snel opgerichte 'Schutzdienst' wordt een eigen nazileger dat de terreur tegen de Tsjechen en 'onwillige' Sudentenduitsers veralgemeent. Tot Duitsland zich opwerpt als 'held' om de door hun zélf ontstoken brand te blussen en het gebied in oktober 1938 bezet. ● En Nederland? Hitler had Nederland beloofd ons land niet aan te vallen. Maar Hitler was niet te vertouwen! Het ene moment zei hij dit, en het andere moment handelde hij juist andersom. Op 10 mei 1940 vielen de Duitse legers tóch ons land binnen. Het Nederlandse leger verzette zich fel. Toen Hitler besloot Rotterdam tebombarderen om zodoende het verzet van het Nederlandse leger te breken, gaf Nederland zich over. Zoveel burgerslachtoffers wilde de regering niet! De strijd duurde 5 dagen!
6 JUNI 1944 6 JUNI 2014 De landing op Normandie op 6 juni 1944 was het begin van de bevrijding van West-Europa. In Oost-Europa waren de Duitsers al aan het verliezen van de Sovjet-Unie. Op deze dag werd een beslissende slag geleverd voor het verdere verloop van de Tweede Werledoorlog.
Totaal waren er 209.000 geallieerde slachtoffers tijdens D-Day 1944.
Wij herdenken op 6 juni hen die toen voor onze vrijheid van nu vochten.
De Atoombom
Hiroshima was de eerste stad in de geschiedenis van de mensheid die met een atoombom werd aangevallen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd op 6 augustus 1945 om kwart over acht 's ochtends boven Hiroshima de uraniumbom Little Boy (die 4400kg woog) afgeworpen uit de Amerikaanse B-29 Superfortress bommenwerper Enola Gay. Harry S. Truman was toen president. Een half uur voor het vallen van de atoombom liet een andere B-29 Superfortress die ter verkenning voorop vloog, het luchtalarm afgaan. Dit werd na ongeveer 25 minuten afgeblazen, waardoor de uraniumbom viel toen alle inwoners juist de schuilkelders uit waren. Er verliepen 45 seconden tussen het afwerpen van de bom en de explosie. De bom kwam 580 meter boven de grond tot ontploffing.
De stad werd door de explosie van de bom geheel verwoest, en 78.000 mensen kwamen in een fractie van een seconde om. Een enorme vuurbal van een 300 meter doorsnede ontwikkelde zich. Onder deze vuurbal liep de temperatuur op tot 4000 °C. Na de vuurbal verspreidden gammastralen en infraroodstralen zich en volgde een schokgolf die zich voortbewoog met de snelheid van het geluid. Vele tienduizenden personen raakten gewond en zwaar verbrand. Enkele minuten na de explosie vielen er dikke regendruppels, zwart van de as en rook en zwaar radioactief besmet, op de stad.
Door de na-effecten als gevolg van de radioactieve straling liep het dodental uiteindelijk op tot ongeveer 140.000 eind 1945. Eén van de bekendste slachtoffers van de atoombom is Sadako Sasaki, het meisje van de 1000 kraanvogels. Zij kreeg leukemie 10 jaar na de explosie van de bom.
Overlevenden van de kernaanval worden met de term hibakusha aangeduid.
Een van de weinige grote gebouwen die zijn blijven staan is het Vredesmonument in Hiroshima (Genbaku Dome). Japan wilde de gevolgen van de bom oorspronkelijk volledig uitwissen.
Op 9 augustus werd ook boven Nagasaki een atoombom Fat Man tot ontploffing gebracht, en enkele dagen later capituleerde Japan (dat al voor 6 augustus aan de Russische troepen had laten weten dat het zich onder bepaalde voorwaarden wenste over te geven, maar volgens sommige historici te zeer verdeeld was om met een voor de geallieerden acceptabel voorstel te komen).
Volgens opgave van de Japanse autoriteiten, die ook de slachtoffers registreerden die jaren later vielen door bijvoorbeeld kanker als gevolg van straling, kostten de bommen aan totaal ruim 240.000 mensen het leven.
Nationale Dodenherdenking op de Dam.
De Nationale Dodenherdenking, Nationale Herdenking of Dodenherdenking vindt jaarlijks plaats op 4 mei met onder andere twee minuten (vroeger een minuut) stilte om 20.00 uur. De landelijke herdenking op de Dam in Amsterdam wordt georganiseerd door het Nationaal Comité 4 en 5 mei, terwijl honderden andere plaatselijke comités eigen herdenkingen organiseren. In eerste instantie ging het hierbij uitsluitend om de Nederlandse slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog, maar tegenwoordig wordt officieel een ruimere definitie gehanteerd die alle oorlogsslachtoffers of omgekomenen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog omvat.
De eerste dodenherdenking werd gehouden op 9 mei 1945 op de Dam in Amsterdam. Het gemeentebestuur had daar de dag ervoor over beslist. Er werd een minuut stilte gehouden om de gevallenen te herdenken.
De nationale herdenking op de Dam in Amsterdam vindt plaats volgens een vast patroon:
Vanaf 18.55 uur vindt in de aan de Dam gelegen Nieuwe Kerk een plechtigheid plaats waar, naast leden van de koninklijke familie en regeringsleden, oorlogsgetroffenen en nabestaanden en anderen die zich hebben aangemeld aanwezig zijn. Deze plechtigheid duurt een half uur en wordt rechtstreeks uitgezonden op een van de publieke tv-netten. Tijdens de plechtigheid wordt ook de 4 mei-lezing uitgesproken.
Om 19.50 uur verlaat de Koning de Nieuwe Kerk en loopt, tezamen met zijn echtgenote en enkele politieke en militaire hoogwaardigheidsbekleders, door een erecouloir van veteranen naar het monument op de Dam. Voor het monument stopt de groep.
Een lid van het Nationaal Comité 4 en 5 mei spreekt de volgende tekst uit:
"Tijdens de Nationale Herdenking herdenken wij allen - burgers en militairen - die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, en daarna in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Alle herinneringen daaraan komen samen tijdens de Nationale Herdenking. Om 20.00 uur is het overal in Nederland twee minuten stil. Twee minuten, waarin we ons realiseren dat we hier in vrijheid twee minuten stil kunnen en mogen zijn. Ter nagedachtenis aan allen die zijn omgekomen, leggen zijne Majesteit de Koning en hare Majesteit de Koningin de eerste krans bij het Nationaal Monument."
Hierna leggen de Koning en Koningin een krans bij het monument namens alle burgers van Nederland.
Vervolgens wordt het signaal Taptoe gespeeld, dat om acht uur eindigt; de Klok van de Nieuwe Kerk slaat en er worden twee minuten stilte gehouden ter nagedachtenis aan degenen die zijn omgekomen.
Na de twee minuten stilte wordt een couplet van het Wilhelmus gespeeld, waarbij van de aanwezigen wordt verwacht dat ze meezingen.
Hierop volgt een korte toespraak over de betekenis van 4 mei.
Kransen worden vervolgens gelegd door vertegenwoordigers van de regering, waaronder de minister-president, van het parlement, de krijgsmacht, verzetsbeweging en allerlei organisaties en groeperingen in de maatschappij
Er wordt een zelfgeschreven gedicht uitgesproken door een scholier.
Hierna leggen plaatselijke schoolkinderen bloemen bij het monument.
Ten slotte begint het defilé, waarbij eenieder langs het monument kan lopen en bloemen kan neerleggen.
De plechtigheid op de Dam, van het verlaten van de Nieuwe Kerk door de Koning en Koningin tot het begin van het defilé, wordt sinds 1987 op alle publieke zenders uitgezonden, alsmede op de SBS-zenders. De RTL-zenders zenden de herdenking op de Waaldorpervlakte uit.
Andere herdenkingen
Op andere plaatsen in Nederland worden soortgelijke plechtigheden gehouden, meestal bij plaatselijke monumenten voor slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Het patroon is gelijk: het trompetsignaal Taptoe (of in sommige gevallen, zoals in Elburg, de Last Post), twee minuten stilte, het Wilhelmus en kransleggingen. De bezoekers wandelen daarna langs de kransen en voegen er bloemen aan toe. Voorbeelden zijn de Waaldorpervlakte in Scheveningen, het ereveld Grebbeberg in Rhenen en honderden andere plaatsen waar graven of monumenten aan de slachtoffers en de bezetting herinneren.
De twee minuten stilte gelden in het hele land, ook op plaatsen waar geen plechtigheid wordt gehouden. Treinen en bussen worden stilgezet en van iedereen wordt verwacht dat hij om acht uur een moment van stilte in acht neemt, waar hij zich ook bevindt. Het blijft echter verboden een auto op de snelweg stil te zetten. Automobilisten kiezen daarvoor een geschikte afrit of parkeerplaats. Verder spreekt het vanzelf dat hulpdiensten (ambulance, brandweer enz.) normaal actief blijven.
Op 15 augustus wordt op verschillende plaatsen in het land bij Indische monumenten de capitulatie van Japan en de bevrijding van voormalig Nederlands-Indië herdacht, hoewel in principe de slachtoffers uit Indië ook op 4 mei worden herdacht.
Een dag later, op 5 meiwordt de bevrijding van de Duitse bezetting (1940-1945) gevierd. De Indische gemeenschap houdt 15 augustus aan als bevrijdingsdag, vanwege de Japanse capitulatie in Nederlands-Indië op 15 augustus 1945. Vlaggen
Op 4 mei hoort de vlag van 18.00 uur tot zonsondergang (in Amsterdam is dat 21.10 uur) halfstok te hangen. Indien er bij de dodenherdenking een vlag halfstok hangt, wordt de vlag in top gehesen nadat het volkslied is gezongen. Volgens het nieuwste protocol uit 2001 mag de vlag na het volkslied ook halfstok gelaten worden.
TWEEDE WERELD OORLOGS FILMS
17-08-2024
OORLOGSWINTER
Oorlogswinter 2008
De film speelt zich af in een dorp op de Veluwe, in de hongerwinter van 1944; er ligt veel sneeuw. Michiel van Beusekom is de 14-jarige zoon van Johan, de burgemeester; die probeert diplomatiek met de bezetters, Duitsers, om te gaan om de ellende voor zijn dorp te beperken. Michiel vindt dat slap en wil 'in het verzet'; iedereen vindt dat te gevaarlijk voor iemand van zijn leeftijd. Michiel vindt een voorbeeld in zijn oom Ben, die 'in het verzet zit' en bij de Van Beusekoms inwoont, omdat hij zich wil onttrekken aan de 'Arbeitseinsatz'.
Michiels oudere buurjongen Dirk neemt Michiel in vertrouwen: hij gaat een munitiedepot overvallen en geeft Michiel een brief die hij aan de smid Bertus van Gelder door moet geven als Dirk niet terugkomt. Dirk wordt gearresteerd; Bertus slaat op de vlucht als de Duitsers hem komen arresteren en wordt gedood. Daarom leest Michiel de brief maar zelf. Er staat een locatie in het Dagdalerbos in beschreven.
Michiel gaat daarheen en vindt er een ondergrondse schuilplaats, waar een Engelse soldaat Jack zich verscholen houdt. Jack is gewond; hij waarschuwt Michiel dat hij tegen niemand mag vertellen dat hij daar zit ondergedoken, maar moet er later wel mee instemmen dat Michiels oudere zus Erica, die verpleegster is, zijn gewonde been komt verplegen.
De gewonde Jack moet naar Zwolle, aan de overkant van de rivier de IJssel en Michiel gaat hem helpen daar te komen. Ze kunnen 's middags om drie uur de veerpont nemen, dan drinken de Duitsers altijd thee in een huis in de buurt; Michiel en Jack moeten dan wel wat eetbaars voor de schipper meenemen. Ze gaan op de fiets maar moeten uit elkaar gaan omdat ze Duitsers tegenkomen. Michiel denkt daarna dat Jack door de Duitsers is opgepakt, maar die avond blijkt dat hij gezien heeft hoe de Duitsers een dode Duitse soldaat gevonden hebben in het Dagdalerbos.
Michiel vindt de Engelse soldaat Jack terug in diens schuilplaats en komt erachter dat deze het is die de Duitse soldaat eerder heeft doodgeschoten. De Duitsers arresteren als represaille enkele dorpelingen, onder wie de vader van Michiel, Johan. Michiels oom, Ben, gaat naar het gemeentehuis, waar Johan gevangen zit, om bij de Duitsers diens vrijlating te bepleiten. Om te voorkomen dat Johan geëxecuteerd wordt wil de Engelse soldaat Jack zich aangeven, maar daar houdt Michiel hem vanaf; hij denkt namelijk dat zijn oom Ben ervoor zal zorgen dat zijn vader Johan vrijkomt. Ben komt inderdaad met goed nieuws: Michiels vader zal de volgende dag worden vrijgelaten.
De volgende ochtend wordt Michiel wakker door het gelui van de kerkklok. Als hij naar zijn oom Ben rent, blijkt dat de zaken er toch anders voorstaan dan het de vorige avond leek. Michiel springt op zijn fiets en racet naar de dorpskern, waar hij nog net op tijd is om te zien hoe zijn vader gefusilleerd wordt door een groep Duitse soldaten. Michiel verwijt Ben de dood van zijn vader; maar tegen Jack zegt Michiel dat Johan is vrijgelaten en het goed maakt.
Bij een nieuwe vluchtpoging nemen de twee een koets. Er loopt een wiel af, maar enkele Duitsers en Schafter, een aanhanger van de Nationaal-Socialistische Beweging, helpen hen het wiel er weer op te zetten. Jack ziet hoe deze NSB'er, Schafter, praat met de Duitsers als ze weer wegrijden; daardoor vertrouwt hij er niet op, dat het veilig zal aflopen. Terecht, zo blijkt bij de pont, waar Duitsers hen opwachten. Jack en Michiel vluchten het bos in, waar het ze lukt de Duitsers van zich af te schudden. Het paard loopt echter een open beenbreuk op. Michiel kan het niet over zijn hart verkrijgen het dier te doden; als Jack dan het paard doodschiet, vermindert Michiels sympathie voor Jack.
Na de vlucht vertelt Michiel Jack de waarheid over zijn vader. Als de twee bij de schuilplaats komen, blijken de Duitsers deze te hebben ontdekt. Er zit niets anders op dan dat Michiel Jack mee naar huis neemt.
Als Jack en Michiel door de achtertuin van Schafter moeten, zien ze hoe een Joods meisje daar een sneeuwpop aan het maken is. Ze merken hoe Schafter het meisje toeroept snel naar binnen te gaan, waar ook de moeder van het meisje is. Als Schafter dan de sneeuwpop kapot trapt ziet hij Jack en Michiel in zijn achtertuin. {Michiel en Schafter kijken elkaar aan en knikken begrijpend.}
Wanneer Michiel aan zijn oom Ben vertelt over Jack, neemt die de zorg voor hem op zich; hij zal samen met Erica over de brug Jack overbrengen over de IJssel. Ben zegt echter iets dat Michiel verdacht vindt. Ben weet blijkbaar iets dat hij eigenlijk niet zou kunnen weten. Michiel wordt in zijn argwaan versterkt doordat hij verdachte spullen vindt in de dubbele bodem van Bens koffer. Michiel gaat daarom achter Ben, Erica en Jack aan, en zegt tegen Jack dat Ben een verrader is. Samen overmeesteren ze hem en binden hem vast.
Michiel confronteert Ben met zijn verdenking dat hij zit achter de arrestatie van Dirk, de poging tot arrestatie van Bertus en het vermoorden van Johan. Ben geeft impliciet dat van Dirk en Bertus toe, maar vertelt dat hij zelf de Duitsers overreed heeft om in plaats van Johan een willekeurige dorpeling te vermoorden, maar dat Johan liever zich zelf opofferde.
Terwijl Michiel deze nieuwe informatie probeert te verwerken en ziet hoe Jack veilig de overkant van de IJssel bereikt, maakt Ben zich los van hen en gaat er vandoor. Michiel rent zijn oom achterna de bossen in. Als Ben valt, neemt Michiel zijn oom onder schot. Ben probeert Michiel over te halen om hem te laten gaan, wat aanvankelijk ook lukt. Ben loopt richting een stoet Duitsers die door het bos trekken. Nu kan Michiel niet anders dan de trekker alsnog overhalen, waarop Ben dood neervalt.
Bij het bevrijdingsfeest kijkt Michiel toe. Hij lijkt ouder geworden en feest niet mee, ook niet als zijn moeder hem daartoe aanspoort. Wat later in de achtertuin komt zijn beste vriend Theo hem halen en probeert Michiel het alsnog. Als hij speels met een slang boven zijn hoofd zwaait, ontstaat voorzichtig een glimlach op zijn gezicht.
HET MEISJE MET HET RODE HAAR 1982 Schaft werd geboren als dochter van Pieter Schaft, leraar op de Rijkskweekschool, en Aafje Talea Vrijer. Haar moeder was doopsgezind, haar vader voelde zich sterk verwant aan de SDAP. Ze volgde de HBS en ging in 1938 rechten studeren aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam. Schaft raakte bevriend met haar Joodse medestudentes Philine Polak en Sonja Frenk (die beiden later, tijdens de oorlog, bij Hannies ouders ondergedoken zaten). Hierdoor voelde ze zich toen de Tweede Wereldoorlog begon persoonlijk geraakt door de vervolging van de Joden.
Nadat ze als studente had de geweigerd loyaliteitsverklaring te tekenen, trok ze weer bij haar ouders in. Ze nam steeds actiever deel aan het verzet en hielp onderduikers met gestolen bonkaarten en persoonsbewijzen. Haar schuilnaam werd Hannie en haar bijnaam het meisje met het rode haar. Uiteindelijk sloot ze zich aan bij de raad van verzet (RVV), een organisatie die door haar nauwe banden met de CPN door andere verzetsbewegingen sterk werd gewantrouwd. Samen met Freddie en Truus Oversteegen pleegde ze verschillende aanslagen op Duitsers, collaborateurs en landverraders.
Op 8 juni 1944 pleegde ze te Heemstede samen met verzetsstrijder Jan Bonekamp een aanslag op de NSB'er en banketbakker Piet Faber. Hij overleed zes dagen later. Bekend is de aanslag op W.M. Ragut op 21 juni 1944, waarbij Jan Bonekamp dodelijk gewond raakte. Hannie dook daarna onder. Op 5 september 1944 (Dolle Dinsdag) Mislukte een aanslag van Hannie Schaft en Jan Heusdens op politie-agent Willemsen. Hannie Schaft en Truus Oversteegen waren van plan om Fake Krist op 25 oktober 1944 te liquideren, maar andere Haarlemse verzetsstrijders waren hen voor.
Hannie Schaft leerde vloeiend Duits spreken en papte aan met Duitse soldaten. Hierdoor werd ze door sommige verzetslieden beschouwd als een verraadster. Nadat een subafdeling van de RVV in Velsen zonder toestemming van hogerhand een boer vermoordde, bracht ze met twee andere vrouwen een lijst met de daders naar de leiding van haar groep. Later werden de personen die hierop stonden verraden aan de Sicherheitsdienst, waardoor ze een wisse dood tegemoet gingen. Zelf heeft ze waarschijnlijk niet geweten wat de gevolgen waren van haar actie. Na de oorlog is deze affaire door een speciale onderzoekscommissie grondig onderzocht.
Op 1 maart 1945 werd NSB-agent van politie Willem Zirkzee door Hannie Schaft en Truus Oversteegen doodgeschoten. Dit vond plaats ter hoogte van het Krelagehuis aan de Leidsevaart in Haarlem. Op 15 maart pleegden Hannie Schaft en Truus Oversteegen een aanslag op Ko Langendijk. Deze kapper uit IJmuiden was voor de Sicherheitsdienst gaan werken. Een eerdere aanslag op hem door Jan Bonekamp was mislukt.
Hannie Werd door de Duitse bezetter gehaat, Omdat ze aan het einde van de oorlog nog allerlei, in hun ogen zinloze, aanslagen pleegde. Ze Werd op 21 Maart 1945 bij een wegversperring aan de Jan Gijzenkade (bij de Mauermuur) gearresteerd toen ze illegale bladen en een wapen bij zich bleek te hebben. Op het politiebureau van Haarlem ontdekten de Duitsers met wie ze van doen hadden. Het is Emil Ruhl geweest die Hannie Schaft vanuit Haarlem naar het Huis van Bewaring aan de Amstelveenseweg te Amsterdam heeft gebracht.
Hoewel aan het einde van de oorlog een akkoord bestond Tussen de bezetters en de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) om geen vrouwen om te brengen, werd Hannie drie weken voor het einde van de oorlog (op 17 april 1945) in opdracht van Willt Lages doodgeschoten in de duinen bij Bloemendaal. Hierbij zou ze, na een schampschot, koelbloedig hebben gezegd: "Ik schiet beter", waarna SD-er Maarten Kuiper zijn machinepistool op haar leeg schoot.
Where Eagles Dare is een Britse actiefilm uit 1968 die zich afspeelt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De film gaat over een groepje Amerikaanse en Britse elite-militairen die in een zwaarbewaakte Duitse legerbasis (gevestigd in het kasteel Schloss Adler) moeten binnen dringen om daar een Amerikaanse krijgsgevangengenomen generaal te bevrijden.
Het script voor Where Eagles Dare werd geschreven door de romanschrijver Alistair MacLean. Later zou MacLean zijn eigen scenario bewerken tot een roman. Where Eagles Dare is dus niet, zoals veel mensen denken, een verfilming van een roman.
Where Eagles Dare was destijds een enorm bioscoopsucces en de film is intussen een klassieker in het oorlogsgenre geworden. Opmerkelijk is dat Where Eagles Dare geen enkel raakvlak met de realiteit heeft, niet alleen is het verhaal volledig fictief, de film wordt ook wat vormgeving en historische gegevens betreft als zeer onwaarschijnlijk beschouwd. Juist vanwege het hoge kitsch-gehalte heeft de film intussen een cult-status verworven.
HET DAGBOEK VAN ANNA FRANK 1959 Anna Frank krijgt voor haar 13e verjaardag een dagboek van haar ouders cadeau. Vanaf dat moment zal ze er ook, met tussenpozen, in schrijven. Anne noemt haar dagboek "Kitty", ze mist een vriendin waar ze al haar geheimen aan kwijt kan. De frequentie van het schrijven neemt toe wanneer ze in 1942 moet onderduiken. Door de drukte van het achterhuis, en het constant op elkaars lip moeten zitten nemen de spanningen onderling ook toe. Vooral haar relatie met haar moeder, die zeer turbulent is, en haar opkomende gevoelens voor één van de andere onderduikers, Peter Van Pels, vormen een belangrijke basis voor de dagboekbrieven.
Het Achterhuis is de titel van het dagboek van Anna Frank 1929 - 1945. Het is genoemd naar de bijnaam van het onderduikpand op de Prinsengracht en is het levensverhaal van een jong meisje ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.
Nadat de familie Frank, samen met de familie Van Daan (echte naam Van Pels) en de joodse tandarts Mr. Dussel (echte naam Fritz Pfeffer) door de Grune Polizei zijn opgepakt en afgevoerd naar concentratiekamp Westerbork wordt er in de persoonlijke eigendommen van de families een dagboek gevonden door Miep Gies (in het dagboek Miep van Santen genoemd) en Bep Voskuijl (in het dagboek Elli Vossen genoemd), twee van de verzorgers van de onderduikers. Omdat op dat moment de situatie van Anne nog niet zeker is wordt het dagboek zorgvuldig bewaard. Na de oorlog blijkt dat Anne, net als haar moeder, zus, de familie Van Daan en Mr. Dussel, het kamp niet overleefd heeft. Alleen de vader van Anne, Otto Frank overleeft de gruwelen.
Otto Frank besluit om het dagboek te redigeren en uit te geven, en dit gebeurt dan ook in 1947 onder de titel "Het dagboek van Anne Frank". Het boek is sindsdien in vele talen vertaald en er is een toneelstuk op gebaseerd. In de oorspronkelijke uitvoering speelde Martine Crefcoeur de rol van Anne. In de meeste bekende uitvoering speelde Jip Wijngaarden Anne en Jeroen Krabbe haar vader. Verder zijn er diverse films op gebaseerd, zoals The Diary of Anne Frank (1959), dat drie Oscars won.
In 1943 wordt een grote groep geallieerde ontsnappingsspecialisten overgeplaatst naar een nieuw kamp, genaamd Stalag Luft Nord. Dit kamp was speciaal voor hen gebouwd, met de nieuwste ideeën voor veiligheid en bewaking van de gevangenen. Wanneer de gevangenen in het kamp zijn, worden er al pogingen gedaan om te ontsnappen. Deze mislukken echter en twee gevangenen komen de eerste dag zelfs al meteen in De Bunker. Hiermee wordt de eenzame opsluiting bedoeld in een afgesloten deel van het kamp.
Het blijft hier niet bij, er gaan al nieuwe ideeën het kamp rond om een tunnel te maken en dan te ontsnappen. Deze plannen lopen vertraging op wanneer er een nieuwe gevangene bijkomt en de Gestapo de gevangenen bedreigt met de dood wanneer ze het wagen nog een keer een ontsnappingspoging te ondernemen. De plannen worden gewijzigd, mensen worden aangesteld om tunnels te maken, voor afleiding te zorgen, kaarten te maken door eerst te ontsnappen en nog veel meer. Wanneer de beslissende dag van de uitbraak aanbreekt, blijkt dat de tunnel niet lang genoeg is en dat ze 6 meter te kort komen van het tunnel-einde tot aan het bos. Dit was hun zwakste punt dus moesten ze het met behulp van een andere methode doen. Iemand trekt aan het touw aan het einde, dan is de kust veilig om uit de tunnel te komen en naar het bos te sluipen. Wanneer de lichten uitgaan tijdens een luchtaanval kunnen er meerderen tegelijk ontsnappen. De ontsnapping valt in duigen wanneer iemand op de grond valt en een Duitser de tunnel ontdekt. 76 man kon ontsnappen de rest werd opgepakt in het kamp.
Hierna zal er een grote drijfjacht zijn op de ontsnapte gevangenen, velen worden doodgeschoten wanneer hen wijs gemaakt wordt dat ze even mogen wandelen en uitrusten. Degenen die niet gedood zijn, moeten terug naar het kamp.
Aanvankelijk werkte Süskind in Keulen als vertegenwoordiger levensmiddelen voor een margarinefabriek. Vanaf 25 maart 1938 woonde hij in de Burg. Mathonstraat 7 te bergen op Zoom. Vanaf 19 maart 1942 woonde hij met zijn vrouw Johanna Süskind-Natt en zijn op 28 maart 1939 geboren dochter Yvonne aan de Nieuwe Prinsengracht 51 huis te Amsterdam met het oogmerk naar de Verenigde Staten te emigreren. Hij raakte tijdens de oorlog betrokken bij het laten onderduiken van kinderen via de crèche op de Plantage Middenlaan in Amsterdam.
Süskind werkte, nadat hij zijn baan als metaaldraaier in een machinefabriek moest opgeven, voor de Joodse Raad als chef bagage & ordedienst. Hij was beheerder van de Hollandse Schouwburg, waar Amsterdamse Joden zich moesten melden voorafgaand aan hun deportatie naar Kamp Westerbork. In die functie kon hij de gegevens van vooral kinderen manipuleren. Ook door zijn goede relatie met de Duitse autoriteiten kwam hem goed van pas bij zijn activiteiten om kinderen te helpen ontsnappen. Süskind had met de in Amsterdam werkzame SS-officier Ferdinand aus der Fünten op school gezeten en kon dat gebruiken, zodat Aus der Fünten niet doorkreeg dat er bedrog in het spel was.
Tegenover de Hollandsche Schouwburg op de Plantage Middenlaan 38 bevond zich een créche. De Joodse directrice daarvan, Henriette Rodriques Pimentel, zette met Süskind en de Amsterdamse econoom Felix Halverstad (ook werkzaam in de schouwburg) een systeem op om Joodse kinderen via de crèche te laten onderduiken. Baby's brachten zij en helpers achterom door de tuin naar de Hervormde Kweekschool, twee huizen verder. Hierbij kregen zij de hulp van de directeur van de kweekschool, Johan van Hulst. Vanaf daar gingen ze in een rugzak, wasmand of boodschappentas naar buiten. Süskind en Halverstad zorgden ervoor dat kinderen niet werden ingeschreven of verwijderden hun namen uit de administratie van de schouwburg. De kinderen gingen dan per tram en trein naar Limburg en Friesland, vaak met hulp van het Utrechts Kindercomité van Piet meerburg en van de NV, een onderduikorganisatie die in Limburg vele adressen wist te organiseren. Mede dankzij Walter Süskind konden ongeveer 600 kinderen worden gered.
Op 15 december 1943 moest Walter Süskind met zijn vrouw en dochtertje naar Kamp Westrerbork. Door zijn goede relaties met de SS-leiding van de Hollandse Schouwburg mocht hij weer naar Amsterdam, maar hij ging uiteindelijk weer terug naar zijn gezin in Westerbork. Hij wilde daar ook mensen laten ontsnappen, wat niet lukte. Zijn vrouw en dochter werden in oktober 1944 vermoord in Auschwitz. Zelf stierf hij tijdens één van de dodenmarsen op 28 februari 1945 op een niet bekende plek in Midden-Europa.
RIPHAGEN 2016 Riphagen is een Nederlandse film (2016) en miniserie (2017) over de Amsterdamse crimineel Dries Riphagen, onder regie van Pieter Kuijpers. Dries Riphagen, bijgenaamd 'Al Capone', is een crimineel in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij maakt jacht op Joodse onderduikers, perst ze af en verraadt ze aan de Nazi's. Hij wordt schatrijk door deze praktijken, en waant zich onaantastbaar. Totdat de politieagent Jan van Liempd de jacht op hem opent.
IN DE SCHADUW VAN DE OVERWINNING 1986 In de schaduw van de overwinning is een Nederlandse film uit 1986 van Ate de Jong. Het is gebaseerd op een verhaal van Edwin de Vries. De film heeft als internationale titel Shadow of Victory.
ESCAPE FROM SOBIBOR 1987 Dit is een verfilming van een echte gebeurtenis, beschreven door Richard Rashke. Op 14 Oktober 1943 vond deze uitbraak plaats, waarna op bevel van Heirich Himmler het kamp werd gesloten en met de grond gelijk gemaakt. De achtergebleven joden, moesten tot uitputtens toe werken, waarna ze werden vermoord.
De film speelt zich af in het vernietigingskamp Sobibór in Polen. De film opent met de aankomst van een trein met nieuwe gevangenen. Bij de aankomst wordt vrolijke muziek gespeeld, en de werkgevangenen krijgen de opdracht te glimlachen als de trein aankomt. De werkgevangenen helpen de nieuwe gevangenen uitstappen, en geven enkelen het advies te zeggen dat ze naaister of schoenmaker zijn als daarom wordt gevraagd. De nieuwe gevangenen moeten in twee groepen gaan staan: vrouwen en kinderen en de andere groep zijn mannen en jongens vanaf 14 jaar. SS'er Niemann vertelt, dat de mensen op een werkkamp zijn aangekomen, en dat ze hard zullen werken. Om tyfus te voorkomen, moet er eerst een douche genomen worden. Voordat er gedoucht wordt, wordt er eerst nog gevraagd of er naaisters of schoenmakers tussen de mensen zitten, en er stappen een aantal mensen naar voren. De rest gaat zich "douchen".
De nieuwe naaisters en schoenmakers gaan naar de werkbarakken. Als een jongen een gouden muntstuk voor een SS'er op moet halen in blok 3, de douches, komt hij erachter, dat iedereen die de douches levend binnengaat, er dood uitkomt. De andere naaisters en schoenmakers horen dit, zijn eerst verdrietig, en daarna uit op wraak. Een van de oudere gevangenen, Leon Feldhendler (gespeeld door Alan Arkin), vertelt hen dat er ontsnappingsplannen zijn.
Op een dag komt er een nieuwe groep gevangenen binnen, Russische, Joodse soldaten. Ze zijn op Sobibór aangekomen om zwaar werk in het noordkamp te doen. Leon Feldhendler nodigt, via Kapo Porchek, hun leider uit. De leider van de Russen, Alexander "Sasha" Pechersky (Rutger Hauer), komt 's avonds naar Leon toe, en Leon legt hem uit dat hij wil dat ze elkaar vertrouwen. Sasha gaat terug naar zijn soldaten, en vertelt dat Leon zijn vertrouwen wil winnen, hij vermoedt om te ontsnappen.
Een groep gevangenen is aan het werk in het bos om hout te hakken. Twee gevangenen moeten, onder begeleiding van een soldaat, water halen. Als de twee op weg zijn, doden ze de soldaat en vluchten het bos in. Het nieuws bereikt de andere gevangenen, en dertien proberen hen te volgen. Ze worden weer gevangengenomen, en krijgen te horen dat ze nog dezelfde dag zullen sterven. Maar dat is nog niet alles, sergeant Wagner zegt hen dat alle ter dood veroordeelden iemand moeten uitzoeken, om met hen te sterven. Dit weigeren zij, maar Wagner zegt dat als zij niemand uitkiezen, hij er 50 uitkiest. Aan hen de keuze: 13 of 50 doden extra. Met tegenzin zoeken de ter dood veroordeelden iemand uit en alle 26 worden doodgeschoten.
Leon en Sasha komen weer bij elkaar, en Leon zegt nu duidelijk tegen Sasha dat hij een ontsnapping wil voorbereiden, voor alle 600 mensen in het kamp. Sasha vindt het waanzin, maar Leon zegt hem, dat er anders weer een wraakoefening komt tegen de overgebleven mensen in het kamp. Het duurt even, maar uiteindelijk is er een plan, waardoor alle gevangenen kunnen ontsnappen, behalve de mensen die de lijken uit de douches verbranden, aangezien deze geen enkel contact met de anderen hebben. Leon en Sasha besluiten, dat alle 12 SS'ers op het kamp gedood moeten worden. De overgebleven 125 Oekraiense soldaten zullen dan niet weten wat er aan de hand is, en zijn verward. Het plan is de SS'ers tussen vier en vijf uur 's middags uitgeschakeld worden, en dat ze tijdens het appél ontsnappen. Leon zorgt ervoor dat Schlomo zoveel mogelijk messen maakt en er wordt gezorgd voor wapens en munitie.
Op een dag wordt besloten dat ze de volgende dag over gaan tot de grote ontsnapping. De volgende dag worden messen uitgedeeld, en gaan de mensen die de SS'ers moeten vermoorden op pad. 10 van de 12 SS'ers worden gedood, behalve sergeant Frenzel en Bauer. Na de moorden verzamelt iedereen zich voor het appél, terwijl Frenzel het kantoor van sergeant Beckmann binnenloopt. Hij vindt de vermoorde Beckmann en wil alarm slaan, maar de telefoon- en elektriciteitsdraden zijn doorgesneden. Op dat moment komt een Oekraïense soldaat erachter dat twee andere SS'ers (Niemann en Fallaster) zijn vermoord, waarop Bauer twee Joodse jongens doodschiet.
Sasha neemt op de verzamelplaats het woord, en zegt dat het nu ieder voor zich is. Leon voegt hieraan toe, dat de overlevers de buitenwereld moeten laten weten wat er gebeurd is. De vuurwapens worden uitgedeeld, en de groep trekt ten strijde tegen de soldaten. Frenzel probeert samen met de overige bewakers, er voor te zorgen dat ze worden tegengehouden, en de soldaten beginnen in de wilde weg te schieten. De meeste gevangenen weten uit het kamp te komen, maar op hun vlucht richting het bos zijn de meeste van hen neergeschoten of opgeblazen door mijnen. De mensen die niet vluchtten, zijn later geëxecuteerd door de soldaten. Sasha en Leon wisten te overleven, maar Leon werd een jaar later vermoord door landgenoten vanwege zijn geloof. Sasha is teruggegaan naar Rusland.
LA VITA É BELLA 1997 Guido Orefice is een Joodse man vol vitaliteit en vrolijkheid. Hij verlaat het Toscaanse platteland om zijn geluk te beproeven in Rome. Op de weg naar Rome ontmoet hij Dora en vanaf het eerste moment is hij verliefd op haar. Hij noemt haar principessa (prinses) en zal dat de hele film blijven doen. In Rome loopt hij Dora weer tegen het lijf. Hij laat zijn charmes met succes los op Dora. Guido droomt ervan om een boekwinkel te openen maar wordt in de tussentijd aangenomen als kelner in het Grand Hôtel, het hotel van zijn oom Eliseo. Als hij moet werken tijdens de bruiloft van Dora, die zich met tegenzin blijkt te gaan verloven met een fasist, neemt hij haar mee tijdens het feest.
Enkele jaren later is Guido met Dora getrouwd en hebben ze een klein zoontje. Ze leven tevreden samen, Guido heeft inmiddels de boekwinkel die hij wilde en ze trekken zich weinig aan van het toenemende antisemetisme in hun land. Dan, als hun zoontje Giosuè jarig is en bezoek zal krijgen van Dora's moeder, vindt die met haar dochter een leeg huis: Guido en Giosuè zijn samen met Guido's oom opgepakt door de Duitsers om afgevoerd te worden naar een Nazi-Concentratiekamp. De katholieke echtgenote van Guido, Dora, wil haar gezin niet in de steek laten en besluit met hen mee te gaan.
Guido tracht Giosué na opname in het concentratiekamp te beschermen door de verschrikkelijke waarheid achter te houden. Hij doet alsof het kamp eigenlijk het decor van een moeilijk spel is, waarin de gevangenen spelers zijn die meedoen voor een hoofdprijs. Als Giosué zich goed aan alle regels houdt, zal hij punten krijgen. Als hij 1000 punten heeft zal hij winnaar worden van het spel en een echte tank winnen. Daarbij stelt Guido alles in het werk om de schijn op te houden en het verblijf in het kamp zo aangenaam mogelijk te maken. Zo vertelt hij Giosué dat de kampbewaarders gemeen zijn, omdat ze de tank voor zichzelf willen houden, en dat alle kinderen zich verscholen houden om het spel te winnen. Guido houdt daarbij vol dat Giosué op koers ligt om het spel te winnen.
De film eindigt met de nachtelijke chaos rondom de bevrijding van het kamp door de Amerikanen. Guido beveelt Giosué om zich te verstoppen totdat iedereen is vertrokken en dat dit de laatste test is om de tank te bemachtigen. Guido gaat intussen op zoek naar zijn vrouw Dora, maar wordt daarbij ontdekt en door de Duitsers doodgeschoten. Giosué is, niet beseffende wat zich de nacht ervoor heeft afgespeeld, door het dolle heen als de volgende ochtend een tank van de Amerikanen het kamp binnenrijdt en overtuigd dat hij die gewonnen heeft. Zittend bovenop de tank ziet hij zijn moeder weer en wordt met haar verenigd.
Kelly's Heroes (1970) is een komische actiefilm die zich tijdens de Tweede Werelsoorlog afspeelt.
De film gaat over een groep militairen die vlak voor het einde van de oorlog geen zin meer heeft om te vechten. Bij een Duitse soldaat wordt goud gevonden. Om te achterhalen waar dat goud vandaan komt wordt de soldaat dronken gevoerd. In zijn dronken loslippigheid vertelt de Duitser dat er een grote lading goud achter de vijandige linies verborgen ligt. Het groepje vrijbuiters onder leiding van luitenant Robert Kelly (gespeeld door Clint Eastwood) gaat op zoek naar het goud en moet daarbij een gevaarlijke tocht door Duits gebied afleggen.
De Russische-JoodseSalomon 'Sally' Sorowitsch (Karl markovics) is een kunstenaar die zijn talenten inzet voor het produceren van vervalsingen. Hij maakt onder meer valse schilderijen en identiteitsbewijzen, maar zijn ultieme doel is het maken van niet van echt te onderscheiden Amerikaanse dollars. Sorowitsch ziet er namelijk de logica niet van in om kunst na te maken en dan te verkopen voor geld, wanneer het geld zelf rechtstreeks na te maken is. Op een dag wordt zijn zaakje echter opgerold door politie-inspecteur Friedrich Herzog (Devid Striesow). Wanneer Sorowitsch tijdens de Tweede Wereldoorlog afgevoerd wordt naar de concentratiekampen, bemerken de kampcommandaten al snel zijn artistieke talenten, waardoor hij als producent van portretten van hen een relatief makkelijk leven leidt in gevangenschap. Zijn geluk lijkt een onwelkome wending te krijgen wanneer hij wordt overgeplaatst naar een ander kamp. Daar blijkt echter zijn oude bekende Herzog als sturmbannführer de scepter te zwaaien. Deze wenst van Sorowitsch' vaardigheden gebruik te maken in het grootschalig produceren van vals buitenlands geld. Een dilemma, want hij ziet in zijn omgeving links en rechts onwillenden en onkunnenden de dood ingeholpen worden. Terwijl hem voor zijn hulp juist kleine privileges aangeboden worden, zoals een tafeltennistafel in de barak en sigaretten. Aan de andere kant helpt hij door vals geld te creëren de nazi's wel om hun oorlog te financiëren.
Władysław Szpilman (Adrien Brody) is een getalenteerde Poolse pianist uit een rijke Joodse familie, die in de jaren dertig grote bekendheid geniet. Samen met zijn familie (zijn ouders, twee zussen en een broer) woont hij in een comfortabele flat in Warschau. Alhoewel de familie op de hoogte is van de plannen van Hitler, geloven ze aan het begin van de invasie van Polen nog dat de Nazi-overheersing van korte duur is en met de oorlogsverklaring van Groot-Brittannie aan Duitsland denken ze dat de oorlog snel voorbij zal zijn. Als de radiostudio waar hij optreedt wordt vernietigd door Duitse bommen verandert deze houding. Het wordt de familie moeilijker gemaakt om geld te verdienen en zij moeten zich te allen tijde kunnen identificeren.
Eerst rekent Szpilman zich nog veilig door zijn status als gerespecteerd musicus, waardoor hij een baantje kan krijgen bij een restaurant en de benodigde papieren voor zijn vader kan regelen. Maar naarmate de bezetting vordert wordt de familie gedwongen te verhuizen naar het getto van Warschau. In het getto wordt de familie geteisterd door honger, vernederd door de Nazi's en is er de dreiging om te worden mishandeld of doodgeschoten. Uiteindelijk wordt de familie geselecteerd om te worden gedeporteerd naar de concentratiekampen. Władysław weet dankzij een goede vriend te ontkomen en hij verstopt zich in een appartement.
Als deze vriend plotseling verdwijnt, staat Szpilman er alleen voor. De jaren daarna weet hij te overleven, eerst in de lege appartementen van de verlaten getto, later als dwangarbeider in de bouw, waar hij uiteindelijk uit ontsnapt. Dankzij Dorota (Emilia Fox), een niet-Joodse vrouw die hem nog kent van voor de oorlog als pianist), kan hij onderduiken op verscheidene adressen. Tijdens het onderduiken is hij getuige van de verschrikkingen van de bezetting, waaronder de opstand in het getto in 1943 en de reactie van de Duitsers daarop.
Naarmate de tijd verstrijkt en Warschau, na de Opstand van Warschau in 1944 bijna volledig verwoest raakt, gaat het ook slecht met de gezondheid van Szpilman. In een zoektocht naar voedsel stuit hij op een Duitse officier, kapitein Wim Hosenfeld (Thomas Kretschmann). Als een uitgehongerde Szpilman uitlegt dat hij een pianist is, brengt Hosenfeld hem naar een piano, waar Szpilman "Ballade in g mineur" van Frédéric Chopin speelt. Hosenfeld is geroerd en besluit de pianist te helpen. Hij verstopt hem op zolder en brengt hem regelmatig voedsel.
Enkele weken later rukt het Rode Leger op en de Duitsers, waaronder Hosenfeld, zijn gedwongen te vluchten. Hosenfeld geeft Szpilman zijn jas, om hem te beschermen tegen de kou, en hij vlucht weg. Szpilman wordt hierdoor bijna aangezien voor een Duitse officier door het Sovjetleger, maar weet ze te overtuigen dat hij Pools is. Uiteindelijk worden de Duitsers, waaronder Hosenfeld, opgepakt en weggevoerd. Na de oorlog wordt Szpilman weer een succesvol pianist. Hosenfeld sterft in 1952 in een gevangenenkamp in de Sovjet-Unie.
PEARL HARBOR 2001 Twee vliegeniers van de US Airforce, Rafe McCawley en Danny Walker, kennen elkaar al sinds hun kinderjaren. Rafe heeft een relatie met de verpleegster Evelyn Johnson en krijgt de kans om in Groot-Brittannie met de Royal Air Force tegen de Duitsers te vechten. Hij neemt deze kans aan, maar wordt neergeschoten en er wordt Danny gemeld dat Rafe dood is.
Danny brengt Evelyn het slechte nieuws. Beiden worden spoedig overgeplaatst naar Pearl Harbor op Hawai waar zij elkaar troosten over het verlies van hun vriend. Maar dan worden ze verliefd op elkaar. Kort voor de Japanse aanval, duikt Rafe opeens op. Er ontstaat een ruzie tussen de twee vrienden omwille van Evelyn, die hevig wordt onderbroken door de aanval op hun basis. Een bloedige slag volgt, waarbij meerdere schepen tot zinken worden gebracht en talloze soldaten omkomen.
Beide vrienden nemen deel aan de tegenaanval van de Verenigde Staten: de Doolittle Raid op de Japanse stad Tokio. Nadat de mannen tijdens de aanval door brandstofgebrek neergestort zijn en Danny dodelijk gewond raakt, vergeten ze hun conflict over Evelyn. Rafe vertelt dat Evelyn zwanger is van Danny, waarop Danny vraagt of Rafe samen met Evelyn voor zijn kind wil zorgen.
Tora! Tora! Tora! is een film uit 1970. Het is een gedramatiseerde reconstructie van de Japanse aanval in 1941 op Pearl Harbor, de aanval die ertoe leidde dat Amerika formeel in de tweede Wereldoorlog betrokken raakte.
De film toont niet alleen de aanval zelf, maar ook de aanloop naar de aanval. Zowel de Japanse als de Amerikaanse marine worden gevolgd, waarbij sleutelfiguren worden uitgelicht, met hier en daar ook aandacht voor diplomaten en politici. De scènes over Japanse personen zijn Japans gesproken en gaan vergezeld van Japanse muziek. In feite zijn het twee aparte films, door twee geheel gescheiden film-teams, die later samengemonteerd zijn, met de scènes in chronologische volgorde.
De reconstructie heeft bijna de nauwgezetheid van een documentaire (welhaast tot op het pijnlijke af), behalve waar het gaat om het vliegend materiaal (dat van Japanse kant niet meer beschikbaar was). De film won een Oscar.
Dresden 2006 De Duitse verpleegster Anna Mauth heeft niets met de soldaten die haar vaderland aanvallen. Echter, op een dag komt de Duitssprekende Engelse piloot Robert het ziekenhuis binnen en verstopt zich. Als Anna hem ontdekt, slaat de liefde toe. Dit zorgt voor veel problemen voor Anna, omdat ze verloofd is met de hoofddokter Alexander Wenninger.
Ondertussen is de vader van Anna, Carl, die de directeur is van het ziekenhuis, bezig om zijn familie naar Zwitserland te verhuizen. Dit doet hij door samen met zijn aanstaande schoonzoon grote hoeveelheden medicijnen te verduisteren en door te verkopen. Robert komt hierachter, wat hij aan Anna laat weten die haar vader daarmee confronteert. Anna verstopt zich met Robert, maar ze worden al snel gevonden.
Carl en Alexander besluiten om beiden gescheiden op te sluiten totdat de medicijnen zijn verkocht en het papierwerk over de verhuizing rond is. Wanneer dit zover is, beginnen de bommen te vallen boven Dresden. Alexander en Anna schuilen in de schuilkelder, maar moeten hier weer snel weg vanwege koolstofmonoxidevergiftiging. Op straat komen ze Robert tegen, die wist te ontsnappen. De drie zoeken een veilige schuilplaats, Robert wordt hierbij bedolven door puin. Anna gaat in eerste instantie verder met Alexander, maar besluit later terug te gaan en graaft Robert uit.
Na het bombardement gaan ze de straat op waar alles in puin ligt. Robert gaat de toren van de Frauenkirche in en kijkt uit over de verwoeste stad, wetende dat hij dit zelf heeft aangericht bij andere Duitse steden.
Aan het eind wordt verteld dat Robert 4 maanden later neerstort boven de noordzee, Hij wordt nooit meer gevonden.Hij was op weg naar Dresden voor de geboorte van zijn dochter en die van Anna
Een dag later stort de Frauenkirche in en er wordt beeldmateriaal vertoond van de Frauenkirche na de restauratie.
Enigma is een Amerikaanse speelfilm uit 2001 onder regie van Michael Apted. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek uit 1995 van Robbert Harris.
Het verhaal speelt zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog in maart 1943 in Bletchley Park (Engeland) en maakt gebruik van een aantal waargebeurde feiten zoals het het kraken van de Enigma machines.
De Overval is een Nederlandse zwart-wit film uit 1962. Het is een van succesvolste films in de Nederlandse cinema met ca. 1.474.000 bezoekers. Het heeft als internationale titel The Silent Raid.
Lou de Jong schreef het scenario naar aanleiding van een waargebeurd verzetsverhaal, dat wel tot een van de grootste verzetsdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt gerekend. Tijdens WOII vonden overigens 80 bevrijdingsacties uit penitentiaire inrichtingen plaats.
Escape to Athena is een oorlogsfilm, geregisseerd door George P. Cosmatos. De hoofdrollen werden vertolkt door Roger Moore, Telly Savalas, David Niven en Elliott Gould. Bijrollen werden vertolkt door onder anderen Claudia Cardinale, Richard Rounndtree en Stefanie Powers. De film kwam op 6 juni 1979 in de VS uit en werd op locatie opgenomen in Griekenland.
Tijdens de tweede wereldoorlog worden een aantal Amerikanen gevangen gehouden op een Grieks eiland. Om een op handen zijnde geallieerde invasie te ondersteunen willen zij met het Griekse verzet de nabijgelegen oliedepot opblazen. Om dit te bereiken willen zij het gevangenkamp overnemen en later ook nabijgelegen dorpje. Na een lange strijd lukt het ze om naar de macht te grijpen en het oliedepot op te blazen.
Maar op het eiland is nog wel een klooster dat in Duitse handen is. Daar zouden vele schatten zijn met een waarde van vele miljoenen Zwitserse franken, aldus het Griekse verzet. Alleen daar aangekomen blijkt de waarheid toch anders.
Hitler: The Rise of Evil is een TV-miniserie uit 2003 over de opkomst van Adolf Hitler. De film wordt vooral getoond vanuit het oogpunt van Ernst Hanfstaengl en zijn bijdrage aan Hitlers opkomst. Een ander belangrijk personage is Fritz gerlich, een Duitse journalist die zich vrijwel vanaf het begin verzet tegen Adolf Hitler en de NSDAP, en hier uiteindelijk met zijn leven voor betaalt.
DE AANSLAG 1986 Tijdens de hongerwinter wordt het Haarlemse gezin Steenwijk, bestaande uit vader, moeder en twee zoons, dat juist in een bijna klassieke rust aan een spelletje 'Mens erger je niet' wil beginnen, om acht uur 's avonds opgeschrikt door zes schoten: de collaborerende politiechef Fake Ploeg is door het verzet gedood. Buren verslepen het lijk tot voor het huis van de familie Steenwijk. De oudste zoon poogt het lichaam alsnog te verplaatsen, maar de Duitsers arriveren en zijn jongere broer, de twaalfjarige Anton, komt in een Duitse legerauto terecht. Vader, moeder en broer Peter worden - bij wijze van represaille - met andere buurtbewoners vermoord; Anton blijft alleen achter. Op cruciale momenten in de wereldgeschiedenis ontmoet de lezer Anton dan weer, die naarmate de tijd vordert steeds meer naar die ene, alles bepalende gebeurtenis in zijn leven "terug groeit".
De IJssalon is een Nederlandse film uit 1985 van Dimitri Frenkel Frank. Het verhaal is gebaseerd op een script van Dimitri Frenkel Frank. De film heeft als internationale titels The Ice Cream Parlour en Private Resistance.
Otto Schneeweiss, van Joodse afkomst, is in 1939 van Berlijn naar Amsterdam verhuisd, vanwege de onderdrukking in Duitsland. Positief als hij is, start hij een nieuwe onderneming, de ijssalon Koco. Ook als in Nederland de dreiging komt van de Tweede Wereldoorlog denkt Otto dat het wel over zal waaien. Dan komen er Duitsers zich vestigen in de hoofdstad, Otto raakt bevriend met een officier, maar naarmate de deportatie van de Joden op gang komt, moeten ze beiden hun keuzes maken of hun trouw en loyaliteit tegen de oorlog bestand is.
THE LAST DROP 2005 De film speelt zich af in de achtergrond van de tweede Wereldoorlog tijdens Operatie Market Garden, de grootste full scale lucht invasie in de geschiedenis. Corporal Powell (Newbon), een undercover Britse Intelligence Officier, is het commando van een kleine eenheid van mannen, codenaam Matchbox. Hun opdracht is een horde Nederlandse goud en kunstschatten op te halen die is geplunderd door de Nazi en nu in een schijnbaar onneembare Berlijn ligt. Simpel, maar als Matchbox kort van het schot, hun plan misgaat en is Powell gedwongen om de hulp van een aantal kleurrijke personages, waaronder een slimme kruimeldief (Moran), een dronken bom verwijderings deskundige (Flanagan), en een vlotte piloot met een scherp oog voor de dames (Zane).
Als Powell en zijn zwervende groep van buitenbeentjes zich een weg vechten door een Duitse tegenaanval, hebben leden van het Nederlands verzet( Gaskell en Beed) de locatie van de gestolen buit gelokaliseerd maar het wordt nauwlettend bewaakt door de afschuwelijke SS Major Kessler (Fox) en zijn elite team van stormtroepen. Met gevaar voor eigen leven, communiceren ze deze essentiële informatie aan de Britse inlichtingendienst in een moedige poging om Holland te bevrijden. Terzelfder tijd, proberen afvallige Duitse troepen de buit in hun handen te krijgen. Het is een race tegen de klok, in het midden van een verhitte strijd, die eindigt met een boeiende climax.
Laconia 1948 Het Laconia-incident speelde zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog en was de aanval van een Amerikaanse bommenwerper op de Duitse U-boten U-156 en U506 en U-507 en de Italiaanse onderzeeboot Cappellini op 16 september 1942. De onderzeeboten hadden op dat moment schipbreukelingen van het door de U-156 getorpedeerde Britse schip Laconia bij zich. Door de aanval werden zij gedwongen te duiken en honderden schipbreukelingen in het water achter te laten. Het incident had als gevolg dat de Duitse admiraal Karl Dönitz het verbood om later nog hulp te bieden aan overlevenden.
Windtalkers werd opgenomen op Hawai met een budget van $100 miljoen dollar, maar bracht -nadat de première meerdere malen werd uitgesteld- slechts 40 miljoen op in de Verenigde Staten en 70 miljoen wereldwijd. Centraal staat de Slag om Saipan in de Tweede Wereldoorlog, waarbij aan Japanse zijde meer dan veertigduizend mensen omkwamen en aan Amerikaanse zijde circa 5.000. Recensies waren wisselend over de film. Veelgehoord was dat de film zich te veel focuste op Cage's personage en te weinig op de codetaal zelf, waar de titel op slaat. Wat ook werd opgemerkt is dat Cage, alhoewel hij een gevestigde acteur is, wellicht te oud is voor de rol van een jonge, verwarde legerofficier. Wat eveneens opvalt is dat het Amerikaans leger in werkelijkheid de slag vrij ruim won, terwijl in deze film aan zowel Japanse als Amerikaanse zijde grote verliezen worden geleden.
Het verhaal speelt zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar de goedaardige maar sullige Ducker een sigarenzaak beheert. Als er op een avond een Engelse parachutist in het dorp landt met een missie als geheim agent, blijkt deze man, genaamd Dorbeck, erg veel gelijkenis te vertonen met Ducker. Deze probeert hem tot verzetswerk te dwingen, zoals sabotage tegen Duitse officieren. Verder passeren velen ontvluchtingen en vermommingen de revue in de film.
THE GREAT RAID 2005 In de winter van 1944 kwam de Tweede Wereldoorlog op zijn einde. Japan hield sommige Amerikaanse krijgsgevangenen die de dodenmars van Bataan hadden overleefd, vast in een kamp in Cabanatuan, waar ze hard werden behandeld. Op het moment van de inval waren er zo'n 500 gevangenen in het kamp aanwezig, velen ervan hadden malaria.
De film begint met het afslachten van krijgsgevangenen in Palawan door de Kempietai, de Japanse militaire geheime politie.
Ondertussen beveelt generaal Walter Krueger het zesde rangersbataljon, onder leiding van Luitenant-Kolonel Henry Mucci, alle krijgsgevangenen in het kamp van Cabanatuan te bevrijden, voor ze worden vermoord door de Japanners. Hierbij krijgen ze hulp van Filipijnse guerrilla's. Gedurende de film wisselen de standpunten tussen die van de krijgsgevangenen in Cabanatuan, de Rangers, het Filipijnse verzet en de Japanners.
De aanval wordt ingezet en de Amerikanen weten de gevangenen uit het kamp te bevrijden, waarbij twee Amerikaanse soldaten, één krijgsgevangene en 523 Japanners omkomen.
DE DIJK IS DICHT 1950 De dijk is dicht is een Nederlandse film uit 1950 in zwart-wit.
De film werd gezien als eerste grote productie na de oorlog. De titel verwijst naar, dat het verleden voorbij is en weer naar de toekomst moet worden gekeken of dat het boek gesloten is. De film begint in Walcheren, Zeeland waar het dorp Westkapelle gebombardeerd werd in 1944. Na de oorlog begint de wederopbouw, maar de eenzame Bert blijft in een depressie hangen over zijn vrouw die hij verloor tijdens de gruwelijke oorlog. Door zijn groot verdriet vergeet hij de bewoners van zijn dorp en toont geen belangstelling voor hun problemen, en steekt niet de handen uit de mouwen die zo nodig waren. Maar uiteindelijk worstelt hij zichzelf omhoog en probeert de verloren tijd goed te maken met zijn medebewoners.
HAAR NAAM WAS SARAH 2010 In de nacht van 16 juli 1942 zijn de joodse Sarah Starzynski en haar broertje Michel in hun slaapkamer wanneer de Franse politie binnenvalt. Sarah verstopt haar broertje in een kast, en zegt hem dat ze hem zo vlug mogelijk zal komen halen. Ze doet de kast op slot en gaat samen met haar moeder met de politie mee. Ze moeten naar een kamp, maar Sarah weet samen met een ander meisje te ontsnappen.Ze komen in een dorpje terecht, een man en een vrouw helpen hen. Maar tijdens de ontsnapping is het andere meisje heel ziek geworden en zij sterft. Wanneer de Duitsers binnenvallen in het huis, wordt het andere meisje meegenomen door de Duitsers. De Duitse soldaten kunnen Sarah echter nergens vinden. Wanneer Sarah haar verhaal heeft verteld over haar broertje in de kast, gaat Sarah met de man en de vrouw naar Parijs, want ze heeft haar broertje Michel immers beloofd om hem op te halen. Als ze bij het appartement komen en de kast open doet, komt ze tot de afschuwelijke ontdekking dat haar broertje Michel dood is. Later wordt Sarah zwanger van een zoon voedt de jongen op maar pleegt uiteindelijk zelfmoord. De zoon weet niks over haar verleden als klein meisje. Dus de man van Sarah moet alles vertellen, en doet dat ook op het einde van de film.
In het Parijs 2002 gaat de Amerikaanse journaliste Julia Jarmond samen met haar man Bertrand en dochter Zoë in het ouderlijk huis van haar schoonouders wonen. Wanneer ze voor haar werk onderzoek moet doen naar de jodendeportering in 1942, komt ze tot schokkende ontdekkingen over het huis en haar schoonfamilie.
De Film begint net na de capitulatie van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De familie keert terug van de evacuatie vanwege de inval. Haar vader vindt onderduiken niet nodig, al zijn ze joods. De verhalen over jodenvervolging geloven ze niet, en Duitsland klinkt zo ver weg… Wanneer ze een paar bezetters passeren, die hen niets doen zegt haar vader ‘Zie je wel, ze doen ons niets.’ De ik-persoon denkt terug aan de tijd toen ze jonger was en aan hoe ze gepest werd omdat ze joods was. Kinderen riepen haar toe dat de joden Jezus zouden hebben vermoord.
De ik-persoon krijgt tbc en hun gezin verhuist tegelijkertijd naar Amersfoort. Daar moet ze naar het ziekenhuis. Haar broer Dave en schoonzus Lotte wonen ook in Amersfoort. Op een dag komt haar vader thuis met Jodensterren die alle Joden moeten dragen. Terwijl ze de sterren op hun kleren bevestigen praten ze alleen over de kleur garen die ze gebruiken, en of de ster bij hun jasje kleurt.
Het blijft niet bij sterren; vader en haar broer Dave krijgen een oproep voor een werkkamp. Omdat haar vader een huidaandoening heeft wordt hij afgekeurd. Dave doet alsof hij ziek is door een bruinkleurig drankje te gebruiken. Zo voorkomen ze dat ze naar het werkkamp moeten. Nog steeds duiken ze echter niet onder, ondanks het feit dat er veel razzia's plaatsvinden, waarbij zelfs Bettie, haar zus, opgepakt wordt.
Op een gegeven moment komt het niet-joodse buurmeisje langs en zegt dat ze een aantal spullen van de ik-persoon mooi vindt. Die antwoordt daarop dat het buurmeisje ze mee kan nemen, omdat zij er toch geen gebruik meer van kan maken. Het komt er op neer dat het buurmeisje met armen vol spullen het huis verlaat.
Weer komt er een oproep, maar nu voor het hele gezin. De ik-persoon, Dave en Lotte komen er onderuit met behulp van de dokter, die hen ziek verklaart, hoewel ze dat eigenlijk niet zijn. Lotte mag dan blijven om hen te verzorgen. Haar vader en moeder worden weggevoerd naar een getto in Amsterdam.
Op een dag besluit de ik-persoon om haar ouders op te gaan zoeken in Amsterdam, ook al is dat levensgevaarlijk geworden voor joden. In Amsterdam aangekomen besluit ze een tijdje te blijven. Terwijl ze in Amsterdam is komt er een inval in haar ouderlijk huis.
Haar ouders worden opgepakt, de ik-persoon kan nog net via de achterdeur ontsnappen. Maar omdat haar jas dan nog in het huis hangt, met daarin haar persoonsbewijs, weten de bezetters alles van haar.
Ze gaat naar Dave en Lotte. Ze bleekt haar haar, net als Lotte en Dave. Dit trekt de aandacht van de buurvrouw, en ze besluiten uit elkaar te gaan. Voor ze helemaal uit elkaar gaan, besluiten ze voor de laatste keer de bioscoop te bezoeken. Dan gaan ze op reis naar Utrecht. Lotte en Dave worden opgepakt en de ik-persoon is nu alleen over. Ze gaat maar weer naar Amsterdam en daar helpt Wout haar aan een onderduikadres. Zij had Wout al eerder ontmoet, waarbij Wout haar had beloofd, wanneer ze in moeilijkheden zou zitten, hij haar zou helpen. In haar onderduiktijd, tot het einde van de oorlog, wisselt ze nog een paar keer van onderduikadres. Na de oorlog bezoekt ze haar oom en tante in Zeist. Deze oom en tante waren niet opgepakt omdat haar tante geen joodse was. Haar oom wacht haar op bij de tramhalte en ze is blij dat hij haar opwacht. Dat blijkt hij iedere dag van de week te doen. Deze oom blijft geloven dat haar vader ooit nog eens terug zou komen. Tenslotte sterft ook die oom nog.
Ik miste het geloof van mijn oom. Zij zouden nooit terugkomen, mijn vader niet, mijn moeder niet, Bettie niet, noch Dave en Lotte.
Niet tervergeefs 1948 Niet tevergeefs is een Nederlandse film uit 1948 van Edmond T Greville. De film is gebaseerd op een onderduik- en verzetsverhaal van overleveringen uit de Tweede wereldoorlog. In augustus 1944 zitten bij boer Alting en zijn dochter een Joodse bankier met zijn vrouw, een student en een communistische typograaf ondergedoken. Tegen het - schijnbare - einde van de bezetting op Dolle Dinsdag treden de verschillen tussen hen opeens weer sterk op de voorgrond. Maar dan volgt nog de zwaarste beproeving: de hongerwinter
DE TWEELING 2002 De Tweeling is een Nederlandse speelfilm van Ben Sombogaart naar het gelijknamige boek van Tessa de Loo uit 2002. Na de dood van hun ouders groeien de tweelingzusjes Lotte en Anna Bamberg gescheiden op. Anna blijft in Duitsland en moet haar hele leven hard werken voor anderen. Lotte verhuist naar een Nederlandse familie die haar op het eerste gezicht alle kansen biedt. Aanvankelijk missen de zussen elkaar en proberen ze alles om weer bij elkaar te zijn. Omstandigheden en de tijd waarin ze leven zorgen echter voor obstakels die groter zijn dan de band die ze altijd voelen. Anna trouwt met een SS-officier die aan het einde van de oorlog sneuvelt. Lottes verloofde wordt vermoord in Auschwitz. Vijftig jaar na hun laatste, pijnlijke ontmoeting probeert Anna nog één keer in contact te komen met haar tweelingzus.
HET BOMBARDEMENT De film begint in mei 1940 in en rond de stad Rotterdam, waar de jonge bakkersassistent en veelbelovend bokstalent Vincent de Graaf de mooie vermogende Eva von Heerle ontmoet. Ze is de dochter van een gevluchte Duitser afkomstig uit Nazi-Duitsland. Eva is verloofd met de rijke industrieel Dirk Lagewaard van wie ze eigenlijk niet houdt. Vincent heeft zijn eigen problemen en maakt de overweging om naar de Verenigde Staten te emigreren om een geneesmiddel te vinden voor zijn zieke broer. Echter worden de twee verliefd, terwijl de Duitse troepen Nederland binnen vallen. Vincent biedt aan Dirk aan om Eva en haar ouders naar Rotterdam te brengen, wat resulteert in een gevaarlijke reis tussen de frontlinies, waar de Nederlandse en Duitse troepen in bittere strijd verkeren. Als de twee Rotterdam bereiken, word er een ultimatum gesteld aan de Nederlandse troepen die Rotterdam nog verdedigen, om zich over te geven of om omgebracht te worden. De Nederlandse soldaten weigeren en Rotterdam word gebombardeerd, wat de toekomst drastisch verandert voor elke betrokkene.
DUNKIRK 2017 Het filmepos gaat over Operatie Dynamo, een actie tijdens de Tweede Wereldoorlog aangaande de evacuatie van geallieerden uit Groot-Brittannië, België, Canada en Frankrijk op het strand te Duinkerke. Operatie Dynamo vond plaats tussen 26 mei en 4 juni 1940, het beginstadium van de Tweede Wereldoorlog. De film kent drie verhaallijnen: het strand, de zee en de lucht. Tijdens operatie Dynamo werd er een week lang gevochten op het strand, een dag op zee en slechts een uur in de lucht. Daardoor verloopt het verhaal in de film niet-lineair.