Vandaag ga ik deze eeerste fase afsluiten. Op de bijgeplaatste foto kan je duidelijk zien dat ik nu de grote vorm en kleur van het gezicht klaar heb. Je ziet nu heel duidelijk dat alles in het gezicht zijn eerste kleurlaag heeft en ik vind dit voldoende voor deze eerste fase. Ik stop dan nu ook voorlopig met het gezicht. Vanaf nu ga ik met het tweede deel beginnen en dat zijn in dit geval de haren en de kleren. Op dit moment lijkt het gezicht wat de herkenbaarheid aangaat vrij goed in elkaar te zitten. Het is natuurlijk nog lang niet wat ik in mijn gedachten heb maar voorlopig kan het erdoor. De volgende fase zal als eerste punt de haren bespreken en vervolgens zal ik dan ook de eerste opzet van de kleren aanpakken. Als deze beide onderdelen goed in elkaar zitten wat kleur en vorm betreft en dat ik de juiste toon gevonden heb dan kan ik verder gaan met het afwerken van het gezicht. Maar eer ik zover ben zal er nog wel het één en ander om de hoek komen kijken alvorens het geheel in zijn laatste fase treedt. Ik weet wel dat het allemaal nogal omslachtig lijkt maar als je dit soort werk goed wilt maken dan moet je er voor zorgen dat alles maar dan ook alles op de juiste manier afgewerkt wordt. De volgende bespreking zal handelen over fase twee en hierin zal als eeste deel het haar besproken worden. En ik kan je verzekeren dat dit onderdeel me heel wat kopbreken bezorgd heeft. Want Pascal zijn haartooi is niet van de eenvoudigste vorm.
Vandaag wil ik verder gaan met enkele woorden uitleg te geven over het schilderen van huidtonen in pastel. Op de hierbij geplaatste foto kan je duidelijk zien dat er twee verschillende huidtonen zijn. Ik heb deze foto speciaal genomen om te laten zien hoe ik een huidtoon opbouw in pastel. Het gezicht is op dit moment als het ware in tweeën verdeeld. Je ziet enerzijds dat het gedeeldte tot pakweg aan de neus een normale huidskleur vertoont en het gedeelte onder de neus nogal groenig van kleur is. Ik kan je zeggen dat het onderste gedeelte de eerste opzet van de huidtoon is en dat het bovenste gedeelte een verder afgewerkt stadium is. Waarom geef ik nu deze foto? Zals je weet of niet weet bestaat het menselijk lichaam voor een groot gedeelte uit water. Het bloed dat in ons lichaam zit is overal aanwezig en de meeste mensen zien dit wel eens over het hoofd als ze huidtonen willen schilderen en gaan dan kleuren zo uit de tube of de zogenaamde huidskleur pasteltinten krijtjes gebruiken. Ook gaan veel mensen er van uit dat het bloed alleen maar door onze aderen stroomt. Maar niets is minder waar. Onze heel huid wordt gevoedt door het bloed en dit door heel kleine onderliggende haarvaatjes. Wel deze doorbloeding geeft de zo typische kleur aan onze huid. Om deze typische kenmerken van onze huid weer te geven dien je iets extra's te doen bij het schilderen van de menselijke huid. Zeker bij het blanke ras moet je letten op deze bijzonderheid omdat de huid van de blanken zo teer lijkt. Rubens die een meester was in het weergeven van menselijke figuren, was een van de eerste die het mysterie omtrent het schilderen van huid wist te ontrafelen en te perfectioneren. Ik ga niet de hele werkwijze die Rubens bezigde om de huidtonen perfect weer te geven uit de doeken doen maar in het kort kwam het er op neer dat hij een groene onderschildering (olieverf) gebruikte. Deze onderschildering liet hij vervolgens meespelen in het hele verder schildersproces dat hij toepaste. En dat was in zijn geval, en nu nog steeds, dat hij de huid opbouwde door te glaceren. Wat is glaceren? Dit is een manier van schilderen die men perfect kan toepassen bij olieverf en wel door een aantal doorschijnende lagen verf over elkaar aan te brengen. Doordat deze lagen doorschijnend zijn gaan de onderste lagen de bovenste steeds beïnvloeden qua kleur. Dit komt dordat er door deze verschillende lagen een verschillende breking van licht gebeurt in deze lagen. Wel ik doe hetzelfde met pastel. Ik breng een groene onderschildering aan bij het schilderen van huidtonen. Maar omdat pastel dekkend schilderen is moet je rekening houden met een aantal extra voorwaarden Die voorwaarden ga ik niet verklappen want laat dat nu net het geheim van de meester zijn. Dus je ziet dat het niet altijd maar kleur opbrengen is om een juiste toon te schilderen het is ook dikwijls uitproberen van verschillende zaken en experimenteren maar ook het uitdiepen van je kenneis door lectuur en materialenkennis om tot een goed resultaat te komen.
Vandaag ga ik eindelijk nog eens wat meer kunnen schrijven over dit schilderij. Het is inderdaad al van 21 november geleden dat ik nog een stukje heb geschreven maar er zijn van die dagen dat het gewoonweg niet gaat. En deze keer heeft de fibromyalgie goed huis gehouden in mijn lichaam en ik kan zeggen dat het nog niet voorbij is. Maar genoeg daarover het is op bijgaande foto goed te zien wat er in dit stukje gaat beschreven worden. Het gaat inderdaad over het aanbrengen van een verbindingskleur in het gezicht. Je kan het eigenlijk beter gewoon de huidstoon noemen, maar in mijn geval is dat niet correct. Meestal probeer ik, nadat ik de verschillende onderdelen zoals ogen, neus, mond, oren heb ingewerkt en uitgetekend een eerste verbinding tussen deze onderdelen tot stand te brengen. Ik heb daarom voor deze foto gekozen omdat je hier nog een klein onbewerkt stukje kan vinden. Beneden onder aan de kin is er nog geen kleur aangebracht en kan je goed zien wat nu eigenlijk het verschil is tussen wel of geen verbindingskleur. Zoals je kan zien gaat zij de verschillende onderdelen met mekaar verbinden. Maar wat meer is, deze toon zorgt er nu reeds voor dat het spel tussen licht en schaduw begint mee te spelen. Het komt nu zeker nog niet tot zijn volledig recht maar je kan toch reeds het onderscheid goed waarnremen. Mede hierdoor komt er al een goede plasticiteit in het gezicht tot stand. Nu kan je ook al duidelijk zien waar het naar toe zal gaan met het portret. Het is nog veel te vroeg om te spreken van een geslaagd schilderij maar op dit moment krijg ik toch al een indruk of het een goed portret gaat worden of dat het redelijk hard werken gaat worden om een goed portret af te leveren. En je weet dat voor mij een goed portret een gelijkend portret is dat de geportretteerde op zijn voordeligst naar voor laat komen. En ik denk dat het hier in de goede richting zal evolueren. Volgende keer zal ik iets meer schrijven en laten zien hoe de huidtoon er verder voor zorgt om een eenheid in het portret tot stand te brengen.
Vandaag ga ik het één en ander schrijven over het opzetten van dit portret. Zoals steeds ben ik begonnen met een vrij gedetaïlleerde tekening van het model. Iets wat ik uitvoerig beschreven heb in deel1. Nu wil ik verder gaan met het opzetten van de eerste kleurstreken met pastel in het gezicht. Steeds als ik een portret van iemand teken probeer ik te streven naar een zo groot mogelijke gelijkenis ten opzichte van het model. Je zal van mijn hand niet snel iets zien waar je kruis nog munt van kunt herkennen, zeker niet als het om een portret gaat. Ook probeer ik de geportretteerde zo optimaal mogelijk in beeld te brengen. En dat optimaal in beeld brengen bedoel ik letterlijk en dat vind ik dan ook één van mijn belangrijkste doelstellingen bij het maken van een portret. Ook probeer ik altijd de kenmerken van de persoon zo voordelig mogelijk te schilderen. Ook deze doelstelling vind ik enorm belangrijk. Om dit alles zo goed mogelijk uit te voeren begin ik bij een portret steeds met de ogen daarna volgt de neus, de mond en de oren. Wanneer deze onderdelen mijn goedkeuring wegdragen dan ga ik verder met het hele gezicht en al de andere onderdelen van het schilderij. Waarbij ik meestal eindig met de achtergrond. Ook voor het portret van Pascal ben ik op deze manier te werk gegaan. Op bijgaande foto kan je goed zien dat ik eerst ben begonnen met de onderdelen die ik hierboven heb beschreven. Je kan op de foto goed zien hoe extreem de eerste kleuren zijn die ik gebruik in het gezicht. Je ziet dat de lippen zeer rood zijn ook zie je dat de lichtplekken op de neus vrij donker rood zijn aangezet. Ook zie je dat er een geelgroene kleur gebruikt wordt om de huidtoon weer te geven. Op dit moment is dat nog niet van zo een groot belang, die huidtoon, omdat ik in de eerste plaats de ogen, neus en mond op de juiste plaats en met de juiste afmetingen wil weergeven. Maar je kan toch duidelijk zien dat door het linker gedeelte van het gezicht van kleur te voorzien de neus voor een groot gedeelte haar vorm krijgt. Ook kan je duidelijk zien dat de mond zijn proporties heeft maar nog lang niet zijn definitief stadium bereikt heeft. Ik wil hiermee zeggen dat alle kleuren op dit moment nogal eentonig en zwaar zijn aangebracht maar die zullen in de volgende fases nog verschillende behandelingen krijgen alvorens ze hun definitieve kleur zullen hebben. Het is dan ook zoals ik al gezegd heb de bedoeling om de onderdelen van het gezicht zijn juiste plaats te geven. In de volgende bespreking zal ik het hebben over het aanbrengen van een verbindingskleur in het gezicht en de invloed die de verschillende kleuren van deze verbindingskleur hebben op het gezicht.
Vanaf vandaag wil ik aan de hand van een aantal besprekingen het ontstaan van dit portret weergeven. Ik kan zeggen dat tijdens het werken aan dit portret voor mij één van de fijnste schildersessies heeft opgeleverd tot nu toe. Dit komt natuurlijk niet alleen door het schilderen maar door de ontmoeting met Pascal en de gehele gebeurtenis die rond dit project werden gevoerd hebben daartoe bijgedragen. Het is natuurlijk gemakkelijk achteraf dit soort dingen te vertellen maar de waarheid mag en moet gezegd worden. Vandaag wil ik dan starten met de eerste opzet die ik gemaakt heb van Pascal. Ik heb in dit geval gekozen voor een houding die hem, volgens mij tamelijk goed typeerd. Het is een ietwat gedraaide houding van het torso maar de geportretteerde kijkt je vanop het papier duidelijk aan. Ook kijkt hij de toeschouwer aan met een iet wat terughoudendheid die hem zo typeerd, en hij heeft die geheimzinnige glimlach rond zijn mond die ook weer zeer kenmerkend is. Ik kan je verzekeren dat ik nog een tijdje kan doorgaan waarom ik voor deze houding en deze gelaatsuitdrukking heb gekozen maar dat ga ik niet doen omdat alles anders te uitgebreidt en te melig zou kunnen overkomen en dat is niet nodig denk ik. Op de foto die bij dit artikel geplaatst is zie je dat ik een schets gemaakt heb van het model en dat deze schets vrij gedetailleerd is. Maar voor degenen onder u die mijn blog regelmatig volgen is het natuurlijk geen nieuwtje meer. Zij weten immers dat ik meestal start met een goed uitgewerkte tekening. Je kan trouwens op de foto goed zien dat ik in deze fase al de schaduwen op het gelaat maar meer nog op de kleding aangegeven heb. De schaduwvlekken in het gezicht heb ik op dit moment wel niet donker ingekleurd omdat die hinderend zouden kunnen werken bij het verder afwerken van het portret. Mijn volgende bespreking zla handelen over de eerste aanzet van het gezicht met name de ogen, mond en neus.
Vandaag wil ik wat meer uitleg geven over het verloop van een eerste kennismaking en de daarbij horende eerste tekensessie. Mijn eerste kennismaking met Pascal verliep toch wel anders dan gewoonlijk. Het was namelijk zo dat er tijdens deze samenkomst een aantal ongebruikelijke dingen moesten mee verwerkt worden. Ons eerste gesprek werd namelijk op film vastgelegd en dat was toch voor mij een ietwat stresserende bedoening. Het was een eerste kennismaking tussen Pascal en mij maar tegelijkertijd moest deze eerste kennismaking vastgelegd worden op film zodat dit filmmateriaal later zou kunnen dienen voor de opstart van kanaal50. En ik kan je verzekeren dat dit soort opnames wel het één en ander betekenen voor de personen die daraan meewerken. Ook maakten men een hele reeks opnames over hoe een portret tot stand komt en wat daar allemaal bij hoort. Ook dat gaf wat meer stress dan bij een normale sessie. Maar goed we zijn gestart die dag zoals ik gewoonlijk doe namelijk met een gesprek tussen mij en de persoon wiens portret ik mag schilderen. Dat gesprek moet de te portretteren persoon een inzicht geven in mijn werkwijze en hetgeen hem of haar te wachten maar ook tegelijkertijd probeer ik een beeld te krijgen van de innerlijke persoon die ik ga portretteren. Zo'n eerste gesprek is voor mij van het allergrootste belang omdat je daar meestal een inzicht krijgt hoe en wat de gast verwacht van zijn portret, maar hetgeen voor mij nog belangrijker is dat ik dan probeer om een inzicht te krijgen over de dingen des levens die deze persoon beroeren. En deze iets meer sociale dingen beïnvloeden voor een groot gedeelte hoe dat ik het portret uiteindelijk zal schilderen. Na deze eerste babbel die meestal in mijn salon plaats vindt gaan we voor een kleine werksessie naar mijn atelier. Deze eerste werksessie duurt ongeveer een driekwartier tot maximum één uur. Daarna gaan we nog wat bijpraten en genieten van een versnapering waarna we vervolgens nogmaals een uurtje gaan werken in mijn atelier. Tijdens deze twee eerste sessies neem ik wat aantekeningen en maak ik wat schetsen die later wanneer ik het schilderij aan het schilderen ben van pas kunnen komen. Op de foto kan je een aantal van deze eerste tekeningen en kleurschetsen zien. Op het einde van deze eerste dag maak ik ook nog wat foto's en bepaal ik samen met de geportretteerde de afmetingen en de wijze waarop het portret zal gemaakt worden. Deze afspraken kunnen gaan van het materiaal waarin het schilderij gemaakt wordt tot in welke houding het model wil geportretteerd worden. Ook wordt dan gesproken over de lijst en de prijs van het protret. Wanneer al deze dingen besproken zijn en zowel het model als ik tevreden zijn over de werkwijze wordt een tweede schildersessie vastgelegd zodat het model enig idee heeft hoe en wanneer we opnieuw samenkomen om verder te werken. Hoe ik de tussentijd tussen deze eerste en tweede samenkomst invul wil ik in de volgende besprekingen verder uitleggen.
Vandaag wil ik starten met de uitleg over het portret dat ik mocht schilderen van Pascal Vyncke. Ik heb indertijd redelijk wat succes gehad met de wedstrijd die ik inrichte om de bekende Vlaming te raden en waarbij een aquarel van mijn hand kon gewonnen worden. De aquarel is gewonnen door Johan van het blogje Johan 1958. Johan was en is nog altijd (hoop ik ) zeer tevreden met zijn prijs. Om een portret van iemand te schilderen dien je toch wel wat zaken vooraf in orde te maken en op te volgen. Vandaag wil ik deze eerste stappen even in beeld brengen. Meestal begin ik een opdracht met enkel foto's op te vragen of te maken van de persoon die ik wil of mag schilderen. Aan de hand van deze foto's maak ik dan een aantal schetsen en of tekeningen. Deze voorstudies zoals ik die noem dienen om mij met het gezicht van de betrokkene iets vertrouwder te maken. Het zijn meestal nogal verschillende poses of standen van het gezicht die ik op dat moment teken. Ook kunnen deze tekeningen uitgevoerd worden in verschilllende technieken. De ene keer maak ik zo'n voorontwerp in potlood de andere keer in inkt of nog een andere keer met pastel of aquarel. Het gebeurt ook al eens dat ik voor één welbepaald portret de verschillende technieken gebruik in evenveel voorontwerpen als dat ik welbepaalde technieken nodig acht. In dit geval maakte ik een voorontwerp in potlood en pen. Maar ook maakte ik een aantal schetsen van onderdelen van het gezicht. Nadat ik een aantal voorontwerpen gemaakt heb aan de hand van deze eerste foto's nodig ik de persoon van wie ik een portret teken of schilder uit voor een eerste sessie. Op deze bijeenkomst leer ik de persoon nog wat beter kennen en probeer ik een aantal dingen die kenmerkend zijn voor hem of haar vast te leggen. Na deze sessie start ik met het echte ontwerp van het portret. Als het portret een stuk is gevorderd nodig ik de geportretteerde opnieuw uit voor weer een zitsessie waar ik de nodige aanpassingen kan uitvoeren indien dit nodig is. Na deze sessie werk ik het portret verder uit. Vervolgens nodig ik de persoon nogmaals uit om een laatste sessie te komen zitten en toets ik het portret nogmaals aan de werkelijkheid. Is alles zoals ik het wil en kan de persoon van wie het portret is zich vinden in het geheel dan werk ik verder. Waarna ik het portret beëindig. Je ziet dat er bij het tekenen van een portret meer komt kijken dan alleen maar tekenen of schilderen. Neen voor mij komt er ook een beetje psychologie bij kijken. Ik bedoel hiermee dat ik eigenlijk een beetje wil doordringen en of nader kennismaken met de persoon die ik mag schilderen. Op de foto's bij dit stukje zie je twee portretten die ik maakte aan de hand van de eerste foto's van Pascal. Eén portret in potlood en één in pen. Mijn volgende besprekeing zal handelen over de eerste zitsessie en de vorderingen die ik maakte tijdens deze sessie.
Vandaag wil ik een laatste foto met wat uitleg over deze aquarel geven. Op de foto zie je de aquarel zoals ze er op dit moment uitziet. Ik heb alleen een passepartout rond het schilderij geplaatst omdat de lijst nog niet geleverd is. Ik denk dat ik aan het werk zelf niets meer moet toevoegen om het nog te verbeteren. Sterker zelfs al wat ik nu nog ga bijvoegen gaat het werk verminderen in kwaliteit . In deze laatste fase heb ik niet veel aanpassingen meer uitgevoerd. Ik heb het hele schilderij nog eens overlopen en hier en daar nog een paar kleine aanpassingen zoals kleur die iets te flauw was opgehaald of enkel kleine lichtvlekken aangebracht op de vaas zelf en een passepartout gesneden om het geheel te omkaderen. Het is niet altijd even gemakkelijk om op tijd te stoppen aan een schilderij maar bij dit werk vind ik op dit moment dat het nu volledig klaar is. Wanneer ik de lijst rond het werk heb staan zal ik een laatste foto plaatsen en dan zal het werk volledig afgewerkt zijn.
Vandaag wil ik weer iets meer vertellen over deze aquarel. In het bijzonder wil ik nu iets meer uitwijden over het schilderen van de trap en de vaas. Waarom hecht ik nog al wat belang aan dit onderdeel van mijn schilderwerk? Het is natuurlijk zo dat ik als ik iets probeer af te beelden ik tamelijk waarheidsgetrouw te werk ga. Ik las laats op iemands blog dat er schilders zijn die een beeld van de werkelijkheid willen weergeven. De desbetreffende schrijver vergeleek deze schilders nogal smalend met pseudo-kunstenaars die iets willen weergeven wat niet per sé moet weergegeven worden vermits de werkelijkheid niet kan weergegeven worden. En wanneer men dat toch wil doen men dat beter met een foto kan doen. Ik ben het daar duidelijk niet mee eens omdat ik vind dat je met een foto niet die weergave kunt doen die je met borstel en penseel wel kunt doen. En omdat de foto klakkeloos imiteerd wat er staat of is (en dat kan soms zeer groot nodig zijn) maar een schilder die zoals ik te werk gaat geeft zijn gevoel en zicht op een onderwerp zoals hij dat voelt weer. Want ik zeg ook niet dat zij die schilderen zonder bepaalde regels van perspectief en andere wetten na te leven zomaar iets er op los kliederen en met een paar verfvegen een bepaald onderwerp proberen weer te geven, pseudo-kunstenaars zijn. Alhoewel het voor mij gemakkelijk zou zijn om te bewijzen dat het moeilijker en technisch veel meer onderlegdheid vraagt om iets realistisch weer te geven. Maar dat heb ik al eens gedaan op mijn blog en ik ga dat niet meer herhalen. Als iemand goesting of zin heeft om dit te lezen dit kan je gemakkelijk terugvinden in mijn overzicht. Dus waarom hecht ik belang aan die juiste weergave, omdat natuurlijk dan je schilderij aan realistische waarde wint. Als je naar de trap kijkt dan zie je bevoorbeeld dat deze niet egaal ingekleurd is. Neen aan de rechterkant is er een donkere schaduw die over de gehele trap valt. Je kan je nu afvragen waar komt deze schaduw vandaan? Als je het schilderij goed bekijkt dan zul je zien dat het licht dat op de trap valt, komt door het venster in de achterste muur. Dit venster werpt zijn licht over de trap en daar bovenop maar over een gedeelte van de trap. Dit om de eenvoudige reden dat het niet breed genoeg is om de hele trap te belichten en omdat de vaas met haar sokkel in de weg staat om de hele trap te belichten. Als je nu nog beter kijkt, dan zie je dat het net is of de schaduw naar boven toe breder wordt. Dat is ook zo maar dat heeft dan weer met perspectief te maken. De trap die loopt van beneden naar boven smaller uit door het perspectief dat zoals je weet steeds smaller wordt naarmate je de horizon nadert. Maar in dit geval komt het licht van achter (lees boven) de trap en dat volgt eigenaardig genoeg maar tegelijkertijd ook weer normaal dezelfde regel en loopt dus van boven naar beneden. Vermists de trappen onder het breedste zijn (door het perspectief) lijkt de schaduw onder het smalst en het licht het breedst. Ik weet dat dit redelijk ingewikkeld lijkt en best ook moeilijk te begrijpen is voor een leek maar neem maar van mij aan als je dit niet toepast zoals ik het beschreven heb (en zoals je het ook ziet als je naar de natuur schildert) je geen realistische voorstelling krijgt. Ik denk dan ook dikwijls bij mijn eigen dat het misschien, om dit soort en nog andere regels, mening modern schilder zich laat verleiden tot wat kliederen en veel pragmatische zever over wat zijn schilderij te verbeelden heeft, laat verleiden. Ik hoef in dit geval aan niemand te zeggen dat dit een trap is waar aan de bovenzijde een vaas staat en dat die trap belicht wordt door het licht uit het venster boven aan de trap. Want dat ziet iedereen die naar het schilderij kijkt. Wat ik hier wel wil uitleggen is hoe ik tot dit tafereel kom en welke regels ik daarvoor dien te respecteren en dat het best moeilijk kan zijn om zulk een eenvoudig tafereel goed en waarheidsgetrouw te schilderen. Tot slot wil ik nog zeggen dat de vaas die boven aan de trap staat belicht wordt door dezelfde lichtbtron als de trap namelijk het raam en dat daardoor de vaas aan de linkerzijde lichter van kleur is dan rechts. Want die rechterkant ligt natuurlijk in de schaduw. Ook wil ik er nog even op wijzen dat je van de tekenfout die ik gemaakt had bij de opzet van het schilderij niets meer merkt. Dit ,omdat ik dat door kleur weg te halen en achteraf weer kleur aan te brengen dat missertje mooi heb kunnen wegwerken. Mijn volgende bespreking zal de afwerking van het schilderij inhouden.
Vandaag ga ik iets meer vertellen over de verdere afwerking van dit schilderij. In de eerste plaats zou ik je er willen op wijzen dat je van het stuk dat ik verkeerd intekende praktisch niets meer terug vindt. Ik heb door verschillende keren verf weg te wassen en naderhand enkele extra kleurwassingen te plaatsen, de tekening zo ver aangepast dat je niet meer kan zeggen dat er iets foutiefs was aan de ontwerptekening. Hierdoor wil ik duidelijk aantonen dat je ook met aquarel de nodige correcties kunt aanbrengen als je maar de juiste handelingen uitvoert en goed materiaal gebruikt. Een tweede opmerking wil ik maken over het muurtje dat de trap van het linker gedeelte scheidt. Je kan nu goed zien dat ik door stippelen en spatten een welbepaalde struktuur aan deze muur heb gegeven. Je moet bij deze werkwijze er goed op letten dat je papier niet te nat is want anders loopt alles door elkaar. Dit is dus een techniek die je eens moet uitproberen op een appart stukje papier. Neem voor deze test hetzelfde papier als het papier waar je schilderij op staat zodat je met dezelfde waardemeter kunt meten waardoor je de gevolgen van je experimenteren op dezelfde leest schoeit. En de derde opmerking handelt over de linker muur. Ik heb zoals ik in de vorige bespreking reeds zei ook hier iets extra's aan gedaan. Zoals je nu kan zien is de groene kleur lang niet meer zo hard als op de vorige foto. Ik heb een kleurwassing over het hele linker muur gedeelte gelegd. Een wassing van sterk verdunde gummigut (dit is een zeer doorzichtig geel) die het geheel een warmere uitstraling geeft en daardoor het schilderij aan waarde doet winnen. Ik zie dat dit een goede uitwerking heeft op het schilderij en ik denk dat ik nog een extra wassing over dit gedeelte ga leggen. Tot slot zie je ook dat ik heel wat werk in de trap en de vaas gestoken heb. Hoe ik dat gedaan heb ga ik de volgende keer in detail bespreken.
Pastel: Portret van Pascal: fase1/deel5
Vandaag ga ik deze eeerste fase afsluiten. Op de bijgeplaatste foto kan je duidelijk zien dat ik nu de grote vorm en kleur van het gezicht klaar heb. Je ziet nu heel duidelijk dat alles in het gezicht zijn eerste kleurlaag heeft en ik vind dit voldoende voor deze eerste fase. Ik stop dan nu ook voorlopig met het gezicht. Vanaf nu ga ik met het tweede deel beginnen en dat zijn in dit geval de haren en de kleren. Op dit moment lijkt het gezicht wat de herkenbaarheid aangaat vrij goed in elkaar te zitten. Het is natuurlijk nog lang niet wat ik in mijn gedachten heb maar voorlopig kan het erdoor. 
