Pastel: Portrt van Eliona: Fase 2/ Voorontwerp 2

Vandaag ga ik weer wat nieuws brengen over dit schilderij. Je moet er blijven rekening mee houden dat dit nog steeds een voorontwerp is. Weliswaar het tweede voorontwerp maar dan ook helemaal verschillende ten opzichte van het eerste.

Ik ben nu verder gegaan met het invullen van het gezicht. Dit is meestal het eerste wat ik doe na het maken van de tekening. Want bij een portret gaat het over het gezicht en de gelijkenis. Ik weet dat de omkadering ook zeer belangrijk is, maar, voor mij is het gelijkend portret het belangrijkste. Soms denk ik als ik iets aan het schrijven ben dat ik in herhaling val, en dat is ook zo, maar van de andere kant denk ik dan ook weer dat het wel nodig is om sommige dingen opnieuw uit te leggen en in het daglicht te plaatsen.

Het gezicht wordt nu in de eerste plaats uitgewerkt om te kijken of de gelijkenis er wel degelijk in te krijgen is. In het eerste voorontwerp zat het er al in maar dit is nu een heel ander uitgangpunt. Je kan de compositie nog zo goed maken als je wil wanneer er bij een portret geen gelijkenis is dan is het portret voor mij niet geslaagd. En ook hierover verschil ik dikwijls van mening met andere “kunstenaars” als ik het woord  “kunstenaar” voor mij mag gebruiken. Ik weet dat er mensen zijn die zeggen, de gelijkenis moet er niet zijn, het is het gevoel dat je overbrengt naar de toeschouwer dat moet er zijn en is belangrijk. En dan zeg ik daar meestal op “dat is juist het gevoel moet er zijn” maar wanneer het portret niet gelijkend is dan is er voor mij ook geen gevoel, en nog minder bij de opdrachtgever denk ik er in één gedachte bij. Meestal draai ik het gegeven dan om en zeg “ik ga ervan uit dat het portret dient te gelijken maar er moet een goed gevoel en uitstraling van uit gaan  voor mezelf en de toeschouwer/opdrachtgever. Meestal kan je dat goed gevoel niet vinden op een foto. En dat heb ik op de Bilzerse Kunstmarkt meermaals mogen horen bij dit portret, “Het schilderij is veel levendiger dan de foto”, “Het kind spreekt veel meer en is niet zo vlak”. Natuurlijk doen dit soort uitspraken je goed, want dan weet je dat het portret dat je maakte in alle opzichten geslaagd is.

Op de foto kan je zien dat ik begonnen ben met kleur aan te brengen in het gezicht en het haar. Denk er aan het is een voorontwerp en dan is alles niet zo fijn uitgewerkt dan op het schilderij zelf. Maar ik zie nu al dat het prima gaat worden, ondanks dat het nog niet echt lijkend is. Ik voel dat aan wanneer iemand goed op papier pakt of niet. Want geloof me vrij dat zie en voel je onmiddellijk. Maar ik heb nu ook al een gevoel dat ik iets zal moeten “bijsturen in de Compositie”. Wat het is ga ik voor later houden maar er is een deel van het schilderij dat niet goed staat zoals het er nu staat.

Aan de rechterkant van het gezicht moet ik nog gaan werken . Want de hoek tussen het gezicht en de aanraking met het kleedje is niet goed. Maar dat hoort natuurlijk bij een voorontwerp je kan niet alles in een keer juist maken. En juist daarom vind ik een voorontwerp bij een portret zo noodzakelijk. Hier kan je rustig experimenteren tot alles juist zit en goed overkomt, als je dat in het schilderij zelf moet doen dan wordt het heel moeilijk en verandert je schilderij snel in een knoeiboel. De verschillende knuffels heb ik erbij verzonnen en daar zal ik ook nog het nodige werk aanhebben, om die allemaal klaar te krijgen. Door al deze knuffels te tekenen en achteraf te schilderen maak ik het mij weer extra moeilijk want de meeste van mijn collega’s maken alleen “de kop” als portret. Zelf vind ik dat wat weinig, maar ik heb het ook al gedaan. Voor een kind is het wel aangewezen om iets extra’s toe te voegen. Ook en dit is zeer belangrijk voor mij, ik ga daardoor een mooiere compositie maken.

De volgende bespreking zal handelen hoe ik de knuffels bewerk en of ik iets gedaan krijg met de rechter gezichtshelft van Eliona. En ik hoop u allen weet terug te zien en te horen welke commentaren er geschreven worden, want daar doe ik het tenslotte ook wel voor.  Ik hoop altijd dat er iemand iets opsteekt van mijn schrijfseltjes rond de schilderijen die ik maak.

Foto 19

Vandaag ga ik weer verder met het portret dat ik schilderde van Eliona. Het is me opgevallen dat wanneer je een portret van iemand maakt, de mensen altijd geboeid staan kijken naar het werk en de foto van de geportretteerde. Want dat is een van de voornaamste uitdagingen  die je moet doen als je een portret wil laten zien, de foto van de geportretteerde erbij zetten, want dat maakt het hele verhaal nog veel beter. Natuurlijk dien je er voor te zorgen dat het portret dat je maakte gelijkend is, dat is evident, maar als dat het geval is dan kan het allemaal niet meer stuk. Ik heb zondag deze theorie nog maar eens uitgeprobeerd op “de Kunstmarkt in Bilzen” en weeral gaf het een aantal fantastische reacties. De fijnste reactie die ik er kreeg is dat het geschilderde portret  er veel beter uitzag dan de foto. Het portret was veel warmer en de uitdrukking van Eliona was veel mooier werd me gezegd. Het portret leefde en de foto was dood volgens de verschillende getuigen. Wel op dat moment gaat je hart toch weer wat sneller slaan en denk je bij jezelf, dat, dit soort opmerkingen alle frustraties die je oploopt tijdens het maken van het portret het waart waren om beleefd te worden.

Hetgeen je nu te zien krijgt is het tweede voorontwerp dat ik maakte. Ik heb nu een horizontale compositie gemaakt en volgens mij gaat dit beter uitkomen dan de verticale

Op de foto zie je hoe ik begonnen ben met het opzetten van het voorontwerp. Het heeft me een beetje werk gekost maar de tekening staat erop. Als je de tekening bekijkt dan zie je dat de compositie bestaat uit een denkbeeldige driehoek. Waarbij de onderzijde van het blad de schuine zijde van de rechthoekige driehoek is. Als je dan helemaal links van het blad een rechte lijn naar het midden van Eliona haar hoofd trekt dan is dat hoofd het hoogste punt van de driehoek. Als je dan vanuit de rechter beneden hoek een lijn trekt door de kop van de grote beer dan gaat die rechte lijn,  de lijn van links naar Eliona’s hoofd  snijden iets binnen het hoofd. En net, daar, bevindt zich de rechte hoek van deze denkbeeldige driehoek. Waarom leg ik dit nu weer uit? Wel het is van groot belang dat je de kijker weet te boeien met het onderwerp dat je schildert. Als je een portret maakt ,dan dien je er ook voor te zorgen dat het portret het meeste opvalt. Alles wat je rondom het portret zet (in dit geval de knuffels) mogen een aanvulling zijn maar mogen de aandacht niet van het hoofdonderwerp wegnemen. En dat is natuurlijk het portret. Het voordeel van zo’n driehoekige compositie is dat je oog steeds naar dat hoogste punt wordt getrokken. En laat daar nu net het hoofd van Eliona zich bevinden . Toevallig of niet toevallig? Wat denk je, Natuurlijk is dit niet toevallig maar duidelijk gekozen, waardoor het portret vaan Eliona zeer goed gaat opvallen. Althans dat hoop ik op dit moment nog maar.

Tot slot wil ik zeggen dat er nog een paar regels zijn die meespelen om een mooi portret af te leveren maar dat leg ik de volgende keer uit.

Zoals afgesproken in de vorige bespreking ga ik vandaag enkele zaken tonen waartoe een voorontwerp zoal kan dienen. Wanneer je een portret gaat schilderen en je gaat er van uit dat het een gelijkend portret moet zijn dan heb je enkele grote voordelen wanneer je met voorontwerpen gaat werken.

In de eerste plaats kan je gaan uittesten waar de moeilijke punten liggen in het gezicht om de gelijkenis te maken. Het is natuurlijk zo dat ieder gezicht een aantal specifieke kenmerken heeft. Die kenmerken kunnen soms moeilijk overgebracht worden op een tekening zonder dat je het risico loopt een karikatuur te maken. Ik verklaar me even iets duidelijker. Wanneer je bv iemand moet schilderen met een redelijk grote neus of oren. Pas op dit zijn twee zeer gevaarlijke onderdelen van het gezicht waarbij je moet oppassen om niet een karikatuur te maken. Maar eveneens zijn deze twee onderdelen zeer kenmerkend voor deze persoon. Wel dan moet je proberen te werken met schaduw en of kleuren. Wanneer je bijvoorbeeld oren die te groot zijn in de schaduw kan plaatsen, waardoor ze alleen al daardoor minder gaan opvallen dan krijg je wel een goede herkenbaarheid maar gaan die oren niet overheersen. Voor iemand met een grote neus zorg ik er meestal voor dat ik dan een frontaal portret maak. Daardoor gaat de neus niet zo groot lijken als dat je deze persoon bijvoorbeeld in een zijaanzicht of driekwart gaat tekenen. Het is natuurlijk ook zo dat je voor iemand met grote oren niet naar een frontaal zicht gaat weergeven want dan staan die oren pas goed in het licht en vallen ze nog des te meer op.

In de tweede plaats kan je kijken naar je compositie of die goed is of dat er dingen dienen aangepast  te worden om tot een goede compositie te komen. Ook dit is een zeer moeilijk punt als je met een portret onmiddellijk als goed gaat ervaren. Als je door middel van een voorontwerp kan zien dat je compositie toch niet dat is wat je dacht, dan kan je dat rustig gaan aanpassen in je ontwerp en je weet dan ook dat het goed zit.

Een derde heel belangrijk punt is het kleurgebruik dat je kan uittesten. In het geval dat hier nu voorligt zie je heel duidelijk dat de kleur van de kleren veel te veel gaan overheersen. Daarom probeerde ik door middel van een vrij en onbewerkte achtergrond de aandacht weg te nemen van de kleren en de aandacht terug naar het gezicht te brengen, maar dat is zeker niet gelukt. Dus er zal een achtergrond dienen te komen die de kleur van de klederen gaat absorberen, of, ik moet de kleur van de kleren gaan aanpassen. Ook het bijplaatsen van de pop op de bank haalt praktisch geen aandacht weg van de overheersende kleur van de kleren. De plaatsing van de pop vind ik wel goed omdat ze iets meer de aandacht trekt en daardoor het oog min of meer kan leiden in of uit de tekening. Maar ook dat begeleiden van het oog is voor mij onvoldoende geslaagd om alles te laten zoals het nu is.

Een vierde punt is, dat je met een aantal voorontwerpen eens kan gaan kijken hoe de opdrachtgevers tegenover het een of ander ontwerp zullen aankijken. Daardoor kan je ook al een bepaalde voorkeur ontdekken of je kan in elk geval meer duidelijkheid krijgen bij de voorkeur  van je  opdrachtgevers .

En het vijfde en laatste punt is  je kan ook met je voorontwerpen naar de plaats gaan waar het uiteindelijke schilderij / werk eventueel komt op te hangen. Want ook hier leer je natuurlijk veel over hoe het in dit geval een portret er dient uit te zien. Zeker kan je daar constateren of een horizontaal of verticaal werk het best tot uiting komt. Maar je kan ook zien of er voldoende licht aanwezig is om het portret te laten uitkomen en of je redelijk donker kan gaan of dat het integendeel heel licht moet zijn omdat de omgeving te donker is.

Je ziet dat er een aantal dingen voordelig zijn om bij een portret opdracht met voorontwerpen te werken. Er zijn natuurlijk ook enkele nadelen verbonden aan deze manier van werken. Eén van de nadelen is dat het meer werk vraagt van de kunstenaar omdat hij/zij nu eenmaal een aantal voorontwerpen dient te maken. Ook gebruik je meer papier en verf/pastel maar geloof me de meeste nadelen kunnen niet opwegen tegen de voordelen die ik net heb opgesomd.

Op de bijgaande foto laat ik je nu zien dat ik op het voorontwerp een aantal notities maak die later kunnen van past komen als we gaan werken in deze opstelling. Je kan zien dat ik een opmerking gemaakt heb over de zichtbare hand. Dat de vorm van de hand niet goed is er zijn enkele dingen die niet helemaal juist overkomen. Een andere opmerking heb ik erbij geschreven die gaat over de hevige kleur van de kleren maar ook staat er bij dat de kleuren van de pop veel heftiger dienen te worden. De afmetingen van het schilderij heb ik erop gezet en ook heb ik aangegeven dat de compositie niet helemaal goed zit. Ook vermeld ik vanuit welke richting het licht komt. Dit is zeer belangrijk als je bezig bent met schilderen dat je altijd vanaf dezelfde kant het licht  op je onderwerp laat vallen.

Je ziet dus dat dit voorontwerp meer dan zijn nut heeft gehad en dat het weinige aan werk dat ik er extra ingestoken heb niets anders dan voordelen heeft gegeven.

Mijn volgende bespreking zal handelen over het tweede voorontwerp dat ik maakte van Eliona en ook zal ik dan weergeven welk voorontwerp uitgekozen wordt (in samenspraak met de ouders/opdrachtgevers om als voorbeeld te dienen voor het latere schilderij.

Vandaag ga ik weer wat verder met mijn uitleg omtrent dit portret. Het is namelijk zo dat ik al uitgelegd  heb dat ik van ieder portret dat ik maak altijd  een aantal voorontwerpen maak. Ik heb nog niet gezegd hoe groot deze voorontwerpen zijn of in welk formaat ik dan werk. Voor portretten wil ik meestal werken in het formaat dat ook het echte portret zal hebben. Dit heeft ook weer zijn redenen. Enerzijds omdat het achteraf veel gemakkelijker werkt omdat je het uiteindelijke portret gewoon kan overnemen en  anderzijds ga je heel goed de fouten of de zaken die je wil veranderen zien en die kan je dan gemakkelijk wijzigen op je origineel portret.

Dit voorontwerp is dan ook gemaakt op een “full blad papier” wat betekend dat het ongeveer 54 x 76 cm meet. Dit is niet klein maar dit is een formaat dat voor de opdrachtgever perfect is omdat het schilderij op een blinde muur moet komen te hangen en daardoor wat ruimte mag innemen.

Terug naar het portret nu. Je ziet in de allereerste plaats dat ik begonnen ben met het kleur geven aan alles wat kleren van het model uitmaakt. Ook heb ik al een kleine invulling van het gezicht gemaakt ,want dat gaat straks toch het belangrijkste zijn bij dit (en andere) portret. Ook heb ik al een eerste aanzet van de haren gemaakt en bijzonder heb ik gekozen om het zichtbare hand zo duidelijk als mogelijk uit te werken. Je mag en of moet echter weten dat handen (en voeten) een zeer moeilijk weer te geven onderdeel van het menselijk lichaam zijn. Het gaat meestal niet over de handen op zich, maar meer over de stand van de handen  van het model ten opzichte van de toeschouwer. Ik ben al meer dan eens tegengekomen dat iets wat op foto redelijk goed overkomt geschilderd op papier helemaal foutief lijkt. Het is daarom ook dat ik zoveel aandacht aan de handen besteed. Je ziet dat ik één hand weergegeven heb en de andere hand wordt verborgen door de lappenpop. Het strategisch plaatsen van de lappenpop is in dit portret zeer belangrijk. Enerzijds dient deze pop het geheel van meer kleur te voorzien maar ook verbergt de pop de hand die onmogelijk te schilderen was in de stand waarin het zich bevond. Als je eens teruggaat naar de foto waarop het model is gefotografeerd dan zie je dat de hand plat op de bank drukt. Dit is een minder natuurlijke houding maar ze is ook zeer moeilijk juist weer te geven door de verschillende verkortingen die optreden (zeker de lengte van de vingers) in de pose waarin het model zit. Zo zie je dat ik door het oordeelkundig bijplaatsen van een object twee zeer voorname elementen toebrengt of anderzijds vermijd. Want geloof me er is niets zo lelijk als je een portret van een model schildert en dat de onderdelen van het geschilderde portret niet voldoen aan de eisen en vorm die als normaal worden ervaren door de toeschouwer.

Het volgende berichtje zal gaan hoe ik dit voorontwerp heb afgemaakt en welke opmerkingen ik heb toegevoegd om het uiteindelijk portret te verbeteren indien deze pose door de opdrachtgevers zou gekozen worden.

Het is nu wel heel lang geleden dat ik nog iets schreef op mijn blog. Maar ik heb zo veel verschillende dingen gedaan en de kleinkinderen zijn op vakantie geweest waardoor de tijd om iets te schrijven rond het schilderen zeer miniem was. Ik was al tevreden als ik af en toe een paar uurtjes kon schilderen. Maar goed vandaag neem ik de draad op daar waar ik hem heb laten liggen enkele weken geleden. Ik wil er ook nog even bij vermelden dat ik het vanmorgen weer warm en koud tegelijkertijd kreeg omdat ik niet op internet kon komen. Ik dacht dat ik het weer zitten had (virus) of iets anders maar door een paar dingen te laten controleren en te laten aanpassen (vraag me niet waarom dit nu ineens weer moest) is alles weer goed gekomen. Zo blijft het na zo’n grote debacle altijd een beetje bang afwachten of alles zal marcheren zoals je het graag zou hebben. In elk geval ik ben weer vertrokken en daar ben ik zeer blij mee.

Zoals altijd bij een portret maakte ik ook voor dit portret weer een aantal voorontwerpen. Je kan denken waarom maak je in godsnaam die voorontwerpen? Voor mij is het essentieel dat ik op voorhand weet waar de moeilijkheden in het portret (lees gelijkenis) liggen en ook dienen deze voorontwerpen om de compositie en kleurgebruik op mekaar af te stemmen. In dit geval heb ik twee voorontwerpen gemaakt en ik ga deze ook even met u bespreken zodat je kan zien waarom deze dienen. Het kost natuurlijk wel meer tijd als je op deze manier werkt maar je zorgt er tegelijkertijd voor dat de kans op mislukken voor een groot gedeelte vermindert. Helemaal uitschakelen kan je dit niet maar je kan toch een aantal valkuilen lokaliseren en hiervoor een oplossing bedenken zonder dat je bang moet zijn om het schilderij te beschadigen.

In het geval van Eliona heb ik een verticaal en horizontaal voorontwerp gemaakt en nadat deze op papier stonden ben ik met dit gegeven naar de opdrachtgevers getrokken om te vragen in welk formaat zij hun dochtertje wilde geschilderd zien.

Als je op de bijgeplaatste foto kijkt dan zie je dat ik begonnen ben zoals altijd met het maken van een schets van de persoon zelf. Dit doe ik altijd even nauwkeurig want als je dat niet doet dan kan je het gezicht niet goed in de vingers krijgen. Ook kan ik er bij zeggen dat al mijn voorontwerpen gemaakt worden met het medium waarin het portret zal gemaakt worden. En ook dat is natuurlijk heel normaal want anders kan je de moeilijkheden die het portret gaat opleveren niet juist inschatten. De ondertekening is meestal uitgevoerd in een dunnen lijntekening en dat kan zijn ofwel met potlood ofwel met pastelpotlood. Ik zal niet snel de lijntekening opzetten met penseel of pen.

De volgende bespreking zal ik je laten zien hoe snel ik werk voor zo’n ontwerpschilderij presentabel te maken waardoor ik het aan de opdrachtgever(s) kan aanbieden en zij zich een gedacht kunnen vormen van de ene of andere uitvoering.

Zoals ik de vorige keer gezegd heb zou ik iets meer gaan zeggen over de afwerking van het schilderij.

Ik kan zeggen dat alles wat langer geduurd heeft dan normaal maar dit komt door de warmte. De hitte die de voorbije week heerste kan ik niet zo goed aan. Vermits we nog geen airco hebben in de kamer waar mijn PC staat kon ik door de hitte niet veel werken op de PC. Maar vandaag is het weer veel beter het haalt de graden die ik het liefste heb. Natuurlijk kan het niet altijd 25° zijn maar ik hoop toch nog een tijdje en die 35°à 36° mogen voor mij gerust wegblijven. Eigenlijk alles wat boven de 30 uitstijgt is voor mij” trop” en “trop” is te veel zoals Van den Boeynants is zijn tijd zei.

Naar het schilderij nu. Ik heb vorige keer geschreven dat de plakband rond het schilderij een bepaalde reden had. Vandaag kan je zien welke reden dat is. Het de bedoeling is om daar waar de plakband zit  geen kleur te krijgen waardoor je als het ware een passe-partout rond je werk legt en onmiddellijk na het verwijderen van de plakband een totaal ander zicht hebt op je werk. Je ziet ook dat er op een paar plaatsen een heel klein beetje verf onder de plakband gekomen is. Deze verf ga ik proberen weg te wassen iets wat meestal nogal goed lukt omdat het geen grote hoeveelheden verf zijn. Ook zie je dat de randen van het papier gekarteld zijn wat aangeeft dat het handmate papier is. Ik heb vroeger al eens gezegd dat ik het spijtig vind om deze mooie rand achter een passe-partout te plaatsen want dan gaat het gegeven van dit mooie handgeschept papier verloren. En je mag wel laten zien vind ik dat je werk gemaakt is op het beste papier wat je kan vinden. Door ervoor te zorgen dat je al een eerste passepartout verkregen hebt met het  afplakken kan ik nog verder gaan experimenteren bij het inkaderen. Maar de  volgende keer zal ik je het resultaat laten zien en ook de uitleg geven hoe alles tot stand gekomen is..

Het is wel warm maar ik ga vandaag toch weer een stukje schrijven over deze aquarel. Er zijn momenten in een mens zijn leven dat de ontgoocheling in en door mensen zeer groot en zwaar om te dragen is. Maar ook met dit soort zaken maak je best zo snel mogelijk korte metten. En dat heb ik bij deze ook gedaan. Ik ben over een denkbeeldige lijn gestapt en met daar over te stappen is mijn leven niet verandert maar mijn zicht op een aantal dingen is wel degelijk verandert. Maar ook dit soort wijzingen in een mensenleven heeft zijn goede kanten. Het is zoals Johan Cruijff indertijd zei” Ieder nadeel heb zijn voordeel”.  En dat voordeel ga ik nu benutten in mijn verder leven.

Vandaag ga ik één van de laatste episodes van dit schilderij bespreken. Je kan op de foto zien dat de kleuren nog wat meer zijn opgehaald en dat het geheel meer diepte gekregen heeft.  Door over verschillende onderwerpen een extra laag te leggen krijg ik weer een betere eenheid in het werk. Ik heb hiervoor een zeer transparante en doorzichtige kleur gebruikt. Ook heb ik de achtergrond geglaceerd en nog wat meer in elkaar gewerkt  en alles lijkt me nu meer en meer te lijken op het werk dat ik bij het begin in mijn hoofd had. Het is zelfs mijn inziens beter geworden dan ik hoopte; omdat er nogal wat mysterie blijft bestaan over  verschillende onderwerpen. Vooral door op de voorkant (onderkant) van het schilderij een aantal zaken te schilderen die geen echte betekenis hebben maar eerder gekozen in functie van de rest van de aquarel. Ook heb ik de donkere vlek die ik schilderde om aan te geven dat er op de grote pot rechtsonder een stuk ontbrak en stuk was, lichter gemaakt. Ik heb met een vochtige borstel (geen natte borstel want dan ga je vlekken maken en misschien teveel kleur wegnemen) een gedeelte van de donkere partij terug weggenomen en opgelicht. Ik heb dit ook op een onregelmatige manier gedaan waardoor alles weer wat beter uitkomt en deze donkere kleur wel goed bijdraagt aan het geheel.

Je kan ook heel goed de plakband, die op het papier plakte en daardoor het schilderij afbakende, onderscheiden. Wat de bedoeling is en hoe ik het allemaal verder ga afwerken dat  verneem je de volgende keer.

Het is weer enige tijd geleden dat ik nog wat schreef over deze aquarel. Natuurlijk is het in dit geval de schuld van de wereldbeker voetbal maar zelf voel ik me ook schuldig omdat ik veel te weinig schilder. In de eerste plaats omdat ik een portret heb opstaan van het dochtertje van een kennis en dat het seffens meer dan een half jaar geleden is dat ik hem beloofde om het schilderij af te maken. En eerlijkheidshalve moet ik erbij zeggen dat er niet heel veel werk meer aan is. Het is  daarbij ook nog fantastisch gelijkend en toch ga ik er niet aan verder. Waarom? Ik weet het niet met zekerheid maar de hele rompslomp rond mijn pensionering en de onwaarschijnlijke en misplaatste werkwijze van de gemeente Bilzen is zeker één van de oorzaken. Ik voel me een beetje als bij het huisvuil gezet  door de stad want men heeft mij niet behandeld zoals het  hoort. De manier waarop men mij gepensioneerd heeft is zeer laakbaar. En het is niet de administratie die in de fout gegaan is maar eerder de beleidsmensen van Bilzen die hun plichten en afspraken niet nagekomen zijn. En geloof het of niet maar dit alles heeft  er voor gezorgd dat ik niet al te best heb gefunctioneerd in de voorbije weken. Het gaat nu een beetje beter maar nog niet zoals het zou moeten zijn. Eigenlijk heeft dit alles weinig met schilderen te maken maar van de andere kant kan ik door deze zaak niet doen wat ik graag doe namelijk schilderen.

Nu verder met het schilderij zelf. Je kan duidelijk op de foto zien dat er weer een aantal dingen aangepast zijn. Vooral de kleuren van de verschillende urnen en potten heb ik weer wat verder verdiept door er een nieuwe kleurwassing  over aan te brengen.  Je ziet het bijzonder goed aan de bovenkant van de aquarel waar alle onderwerpen veel beter tot hun recht komen tegen de blauwe achtergrond van het water. Maar ik ben ook begonnen met iets meer detaillering aan te brengen. Je weet zo goed als ik dat een voorwerp dat een tijd op de zeebodem ligt verschillende soorten onderzeese  organismen en stoffen op gaan inwerken. Ook gaan zich een aantal minuscule kleine deeltjes zich vasthechten aan die voorwerpen. Waardoor er een soort van wratten ontstaan die meestal alle mogelijke kleuren hebben maar zeer zeker worden beïnvloedt door de kleur van en het materiaal waaruit de blootgestelde onderwerpen gemaakt zijn. Deze verschillende deeltjes heb ik in eerste instantie aangebracht in de nog licht vochtige kleurwassing. Het gevolg is dat die nieuw aangebrachte kleuren lichtjes gaan uiteenlopen, waardoor je een mooie tint en een duidelijk kleurverschil krijgt.

Het is allemaal nog niet zoals ik het graag zou willen, maar het gaat nu stilletjes aan de goede richting uit. Althans dat gevoel heb ik als ik het werk maar zeker de foto bekijk. Weet je dat je soms meer ziet op een foto dan op het schilderij alhoewel het schilderij veel groter kan zijn dan de foto. Maar een foto kan je heel gemakkelijk het onderste boven houden, waardoor je een aantal dingen vanuit een heel ander perspectief kan bekijken. Je zou dit ook eens moeten doen met een foto (uit een weekblad of krant) en gegarandeerd ga je dingen zien die je niet ziet op de normale manier.

De volgende keer ga ik weer wat verder en ik hoop dat ik weer wat meer goesting krijg om te schilderen, want de klok terugdraaien in mijn geval gaat in geen geval en dat is maar goed ook.

Het is een hele tijd geleden dat ik nog wat geschreven heb op mijn blog. Door de vele administratieve documenten en paperassen die je moet bijhouden en invullen voor mijn pensioen is alles wat het blog aangaat iets op de achtergrond verdwenen. Ja het schilderen heeft er bij moeten inboeten en dat is nog het meest spijtige van alles vind ik.

Maar nu ben ik er weer en ik hoop dat het vanaf nu weer wat beter kan gaan. Op de bijgeplaatste foto zie je weer een duidelijke vooruitgang. Zoals altijd probeer ik ook nu weer aan de hand van deze foto de verschillende stappen die ik verder genomen heb aan te tonen.

Allereerst zou je de achtergrond nog eens goed moeten vergelijken met de vorige achtergrond. Je kan ook hier weer zien dat ik alles nog meer door elkaar gewerkt heb. Hierdoor mag ik stellen dat nu stilletjes aan de achtergrond heb die ik voor ogen had toen ik aan het werk begon.

Vervolgens dien je de linkerkant ook eens te vergelijken met de vorige foto. Ook hier zijn er nogal wat wijzigingen in de voorwerpen aangebracht. Als je goed kijkt dan zie je dat de verschillende kleuren dieper gemaakt zijn. Dit is een werk dat je enkel kan bereiken met veel geduld. Het wordt gedaan met steeds de ene na de andere wassing over elkaar aan te brengen. Het gevaar bij aquarel bestaat er wel in dat je de te overschilderen ondergrond niet genoeg laat drogen en dan krijg je problemen. Als de onderlaag niet volledig droog is dan ga je geen zuivere kleuren meer krijgen en dan gaat heel veel van de zo typische aquarelglans verloren. Meer nog je kan er dan een redelijke smeerboel van maken. Om het droogproces enigszins te versnellen gebruik ik een haardroger waarmee het gedeelte dat ik wil beschilderen kurkdroog maak en dan pas zet ik er een laag overheen. Je ziet nu ook in denk waarom het zo van belang is om een goede kleurmenging te maken maar  je moet er zeker ook voor  zorgen dat je genoeg van die bepaalde menging hebt om eventuele wassingen extra aan te brengen.

Ook aan de rechterkant heb ik verder gewerkt. Hier heb ik een aantal dingen verder verdiept maar ik heb ook de pot die tegen de grote kruik aanligt van een eerste kleurlaag voorzien. En ik heb deze foto bewust genomen omdat je nu heel mooi kan zien hoe de eerste laag en de tweede/derde laag eruitzien. Je ziet heel duidelijk dat de kleur van de pot die pas geschilderd is veel bleker is dan de kruik die reeds een derde laag heeft gehad. En dit is dan weer één van de eigenschappen van aquarelverf die je extra kan gebruiken. Je kan hierdoor een achtergrond nog verder naar achteren duwen door de kleuren op de voorgrond te verdiepen. Dat is wat hier nu gebeurt. Wanneer ik alle kleuren van de verschillende voorwerpen even duidelijk zou schilderen dan zou het dieptezicht een heel stuk minder zijn.

Ik lees nog al eens een keer op mijn blog van mensen die aquarellessen volgen dit soort weetjes niet te horen krijgen op hun cursus. Wel dat vind ik zeer vervelend en ook zeer oneerlijk van deze begeleiders die eigenlijk de meest voor de hand liggende eigenschappen van het medium aquarel niet meegeven aan hun cursisten

De volgende keer, die hopelijk niet zo lang duurt als nu het geval was, zal ik weer iets meer van dit werk onthullen.
Foto 006

Vandaag weer iets meer over deze aquarel. Er is me gevraagd hoelang ik aan dit soort aquarel werk. Wel dat is nooit helemaal nauwkeurig te zeggen omdat je niet altijd achter mekaar aan het schilderen zijt maar ook omdat je met aquarel heel veel moet wachten tot de lagen droog zijn eer je een nieuwe laag kunt aanbrengen. En als ik het bekijk op de laatste manier dan kan ik toch zeggen dat je een kleine 35 uren aan zulk een werk bezig bent. Het kan ook langer zijn maar om de waarheid te zeggen ik hou het niet nauwkeurig genoeg bij. Dit is toch iets wat ik meer en beter moet gaan doen omdat ik dan ook iets nauwkeuriger kan zeggen aan de hand van de uren wat de prijs is. Maar versta me niet verkeerd de prijs van een werk bepaal ik niet aan de hand van het aantal gewerkte uren maar op de kwaliteit van het werk (ook de in kadering speelt nog een bijzondere rol). Dus je ziet het is meer een kwestie van gevoel dan een kwestie van rekenkundige sommen. Alhoewel ik dat toch eens moet mee opnemen.

Vandaag weer iets meer over deze aquarel. Als je op de bijgeplaatste foto kijkt dan zie je dat ik een aantal eerste lagen opgebracht heb. Maar dan zie je ook goed dat ik al bij sommige stukken een tweede laag en of detaillering aangebracht heb. De eerste laag stukken zie je het duidelijkst bij de lange fles aan de rechterkant. Ik heb het systeem dat ik gebruikte bij de vorige onderdelen gewoon verder gezet namelijk door een gedeelte van het voorwerp nat te maken en daar kleur in aan te brengen alles mooi te laten uitvloeien. Dit lijkt eenvoudig maar het is het niet maar dat heb ik in de vorige bespreking al uitgelegd.

Vervolgens ben toen de stukken van de eerste opzet nog nat waren overgegaan naar de andere onderdelen en ben ik daar een beetje beginnen te spelen met de verf. Ik heb dat gedaan nat op droog waardoor de verschillende kleuren en stippen een iets scherpere rand kregen en daardoor de indruk verwekken dat deze stukjes op de potten zitten. Je kan dit heel goed zien op het handvat en de opening aan de bovenkant van de pot aan de linkse kant. Door dit te doen krijg ik ook wat meer vorm en diepte in de potten en ik heb besloten om de twee technieken van nat in nat en nat op droog door elkaar te gaan gebruiken. Dit wil niet zeggen dat ik dit zo maar ga doen. Neen dit moet heel overwogen gedaan worden en het zal nog alleens zo zijn dat ik een nat in nat laag eerst helemaal moet laten drogen alvorens ik er met nat op droog kan gaan over zetten. En dit is natuurlijk het gegeven wat ik in het bovenste stukje heb uitgelegd over “hoe lang werk je aan zo een aquarel”.

Ook kan je heel goed zien dat ik aan de onderkant de verschillende onderdelen ben beginnen in te kleuren. Op dit moment kan je nog niet zo goed zien wat het allemaal is maar daar zal wel een beetje verandering in komen als alles nog wat verder uitgewerkt is. Toch ga ik er ook voor zorgen dat niet alles helemaal duidelijk en afgelijnd overkomt want dan, zou iets van het raadselachtige van dit schilderij verloren gaan. Met andere woorden ik wil dat er een aantal zaken blijven die niet helemaal duidelijk zijn zodat de toeschouwer zelf de kans krijgt om een invulling aan dat gedeelte te geven. Ik hoop dat mij dat lukt want het is meestal zo dat ik toch weer te veel ga invullen en aflijnen zodat het allemaal heel goed zichtbaar is. Neen het is nu de bedoeling dat alles iets mysterieuzer over gaat komen. Alvorens af te sluiten moet je ook eens naar de achtergrond kijken dan kan je goed zien wat ik gedaan heb om de donkere kleuren en lichtere kleuren niet zo naast elkaar te zetten maar ik heb ze eerder helemaal in elkaar laten vloeien. Hoe ik dit en nog andere zaken gedaan heb vertel ik een volgende keer weer.

De volgende keer weer iet s meer van dit werk en dan zal alles weer wat verder gevorderd zijn.

Vandaag ga ik weer wat verder met de uitleg over deze aquarel. Een van de meest  voorkomende problemen bij het maken van dit soort grote aquarellen is dat je genoeg verf moet aanmaken bij het begin van je schilderij. Maar het is nogal moeilijk om deze verf, waterverf of aquarelverf, op te slaan en te bewaren. Want als je de aquarelverf gewoon op je palet laat en je schildert een dag niet dan is het water verdampt of grotendeels toch en dan moet je opnieuw water gaan toevoegen aan het geen achtergebleven is op je palet en dan heb je natuurlijk niet meer dezelfde kleur. Ik heb er nu iets op gevonden om deze verf redelijk goed en ook redelijk lang te kunnen bewaren. In het tijdperk van de digitale fotografie is het niet meer zo evident om filmroldoosjes te hebben maar deze potjes zijn dus het ideale materiaal. Waarom? Heel eenvoudig je kan ze zeer goed afsluiten met het dopje dat bij deze potjes is en daardoor kan geen water verdampen en blijft je verf qua samenstelling praktisch hetzelfde als toen je ze aanmaakte. Alleen ik heb niet zoveel van die potjes meer. Ik heb er een hele hoop gehad (ik deed daar zaad van bloemen in) maar na een grote opruimactie heb ik die natuurlijk weggedaan waardoor ik er maar enkele meer heb. Maar goed ik kan me behelpen met deze potjes waarin ik mijn verf bewaar zodat ik tijdens het hele proces kan putten uit dezelfde samengestelde verf. Ik kan de verf terug opzuigen met een injectiespuit en op die manier terug op mijn palet brengen.

Maar nu tot de orde van de dag het schilderij zelf. Op de bijgeplaatste foto kan je zien dat ik weer wat verder ben gegaan met het schilderij af te werken.

Je kan nu duidelijk zien dat ik de grote pot aan de rechterzijde ben beginnen in te schilderen. Ik heb dat gedaan met gebrande Sienna Umber natuur in verschillende samen stellingen nat in nat op te brengen. Door dit te doen loopt de verf mooi in elkaar over en heb je geen scherpe randen. Je moet er natuurlijk wel op letten dat je alleen dat gedeelte van de tekening nat maakt dat je wil gaan beschilderen. Dit lijkt een evidentie te zijn maar veel beginnende aquarellisten vergeten dit nogal eens. Meestal als zij het woord nat in nat horen dan denken zij dat je het hele blad moet nat maken maar dat is natuurlijk niet nodig. Want door allen maar het gedeelte in dit geval de vaas aan de rechterkant, gaat de verf mooi in elkaar lopen maar gaat ze een harde rand nalaten daar waar je het papier niet nat gemaakt hebt en dat is natuurlijk mooi meegenomen omdat je daardoor de vorm van de vaas mooi kan vastleggen. Hetgeen ik hier nu vertel wordt door de meeste aquarellisten niet zomaar gezegd daar moet je meestal een aantal lessen voor nemen bij hen en dan nog wordt niet alles in één keer verteld. Maar goed hetzelfde procedé heb ik toegepast op de pot aan de linkerkant maar dan met de kleuren ultramarijn en Veridiangroen en Gummigut geel. En door een paar mixen te maken en uit te proberen op een stukje papier of in een voorontwerp zoals ik gedaan heb, kom je dan tot de meest  fantastische kleuren en kleurcombinaties.

Volgende keer weer iets meer of dit grote werk met al zijn problemen en uitdagingen.

Vandaag weer wat nieuwe uitleg over deze aquarel. Je kan op de bijgeplaatste foto zien dat ik begonnen ben met de verschillende objecten van een kleur te voorzien. En ik moet zeggen dat dit me uitstekend meevalt. Ik heb besloten om zoals ik vorige keer vertelde alles wat losser te gaan schilderen en door dat te doen gaat het inderdaad ook een beetje vlotter. Dat losser schilderen wil niet zeggen dat ik alles zomaar ga inkleuren zonder rekening te houden met het geschilderde object. Neen ik ga de kleuren meer in elkaar laten lopen en ik ga de objecten meer op mekaar afstemmen zeker wat de kleur betreft.

Je ziet nu al goed dat er maar een drietal kleuren gaan gebruikt worden maar door het meer nat in nat te schilderen ga ik proberen om met deze drie kleuren veel nuances te verkrijgen. Als je bv de middelste vaas bekijkt dan zie dat ik daar al een aantal kleuren in elkaar hebben laten samenvloeien, maar, ik heb er eveneens voor gezorgd dat er een aantal stippen in een contrasterende kleur zijn aangebracht. Om die stippen niet geheel te laten uitvloeien heb ik het gedeelte van het papier waarop het object is getekend goed laten opdrogen. Daarna heb ik de nieuwe kleur op de onderlaag aangebracht en heb ik tegen deze nieuwe kleur wat extra water gezet. Hierdoor gaat de  kleur (gebrande Sienna) wel nog een beetje uitvloeien (door het beetje extra water)  maar ze gaat zich niet vermengen met de onderste kleurlaag. Je moet er wel opletten dat je de onderste laag helemaal droog laat worden. Doe je dit niet dan gaan de kleuren zich vermengen en dan kan je moeilijk scherp afgelijnde onderdelen op een reeds gekleurde ondergrond schilderen.  

Ook kan je zien dat bij de dikkere kruik de donkere kleur aangevuld is met een heel lichte (blauwe waas) kleur. Wel dit is gedaan om achteraf als alles klaar is, een mooie lichte vlek te laten verschijnen, die als het ware licht gaat geven in het schilderij. Deze dingen kan je zeer goed doen met aquarel, omdat aquarel nu eenmaal transparanter is dan de meeste andere mediums zoals olieverf, acryl of pastel. Je verstaat nu ook wel dat je een aantal dingen goed moet plannen bij aquarel alvorens te gaan schilderen. Men zegt weleens dat aquarelleren 40 % schilderen is en 60 % wachten tot het geheel droog is of nadenken over de volgende stappen die je wil nemen in je schilderij.

Tevens is deze techniek op de andere kruiken toegepast maar daar zal in de volgende bespreking meer over gezegd worden.