Als laatste item in deze eerste fase wil ik nog een kleine bespreking van de kleding doen. Zoals je kan zien is de volledige vorm (omtrek en binnenwerk zoals plooien en kleurverschillen) van de kleding reeds aangegeven en is er ook een eerste kleuropzet gemaakt. Ik heb hier gekozen voor een sprankelende rode kleur omdat dit mijns inziens een goede ondersteuning van het portret zal geven. De opbouw van de verschillende plooien in het T-shirt zijn vrij eenvoudig gehouden omdat het niet de bedoeling mag zijn om hier een ingewikkeld patroon van lijnen en plooien weer te geven. Daar zijn in de eerste plaats andere schilderijen beter voor geschikt en in de tweede plaats zou het de aandacht van het werkelijke focuspunt afleiden. Het is dus hier weer een evenwichtsoefening tussen enerzijds de kleding aantrekkelijk houden maar ze anderzijds niet alles overheersend te laten worden. De lichte band in het midden van het T-shirt zorgt voor een goede onderbreking en het mooie is dat hier geen enkel stukje witte pastelkrijt aan te pas is gekomen en dat toch de meeste zoniet alle toeschouwers spreken over de witte band. Hoe worden plooien door mij geconstrueerd? Eerst kijk ik welke lijnen interrresant genoeg zijn om weer te geven. Van het moment dat ik deze heb getekent ga ik bepalen welke plooien, ik diep wil weergeven en welke een oppervlakkige structuur (kreukel) zijn. Ook is het van belang dat je in zulk vlak goed de verschillende onderdelen (anatomisch) op hun juiste plaats aanbrengt dwz dat je bv de schouderpartij en de armen vrij goed moet aangeven wil je een geloofwaardig geheel bekomen. Hoe maak ik een diepe plooi? Ik zet op de lijn die de diepste plek voorstelt een zeer donkere toon (hier een omber gebrand donker) daartegen zet ik de lichtere toon (hier een carmijnrood midden). Om nu een overgang te bewerken tussen deze twee kleuren ga ik de donkere toon en de lichtere tonn in elkaar werken waardoor er een mooie overgangskleur ontstaat. Wanneer ik niet tevreden ben over het bereikte resultaat zet ik er bv aan de lichtkant (daar moet je steeds rekening mee houden - van waar komt het licht) een lichtere kleurtoon tegen en werk ik dat weer inelkaar wordt door deze toon de plooi minder diep en wil ik ze opniew verdiepen dan plaats ik op de diepste punten opnieuw een donkere toon en werk ik dit weer in elkaar. Dit gaat door totdat ik tevreden ben voor de eerste fase en dat is meestal na twee a drie keren aanpasssen (uit ervaring weet ik dat ik dan even moet stoppen ).Als afsluiter van deze eerste fase geef ik het geheel een lichte fixatie waardoor het schilderij iets veeg vaster wordt en het de hele cyclus voor de tweede fase kan doorstaan, zonder de eerste fase volledig te niet te doen. Zoals je kunt zien is de compositie vrij eenvoudig gehouden ttz de figuur zelf is iets uit het midden gepaatst en ook iets hoger dan de helft van het tekenblad . Dit heeft als voordeel dat het gezicht onmiddelijk als aantrekkings pool werkt en dat niet de omgeving of de klederen de volle aandacht zullen trekken (tenzij dat je bedoeling is) wat met de rode kleur niet zo evident is. Vanaf morgen wil ik met de tweede fase starten.
Gebruik deze foto zoals beschreven IN TIP op 4/09/2005 om een beter resultaat tussen uitleg en foto. Je kan natuurlijk ook de foto gebruiken die bij de TIP staat.
Als allereerste punt wil ik zeggen dat, hetgeen hier beneden beschreven staat als TIP vanaf nu steeds zal gebruikt worden ,om een duidelijke uitleg te combineren met een vergrootte tekening, zodat alles veel gemakkkelijker te volgen is. Zoals gisteren aangekondigd ga ik vandaag nog een hoofdstuk over licht en donker in het gezicht beschrijven. De lichtste plaatsen van het gezicht zijn natuurlijk de plaatsen die door een felle lichtbron worden beschenen of die een bepaalde reflectie van die lichtbron opvangen. In het geval van het model komt de lichtbron van rechts en kan je dan ook al in deze eerste opzet fase zien. Een gedeelte van de rechterkant en een gedeellte van de voorkant zijn redelijk licht ingekleurd. De lichtbron komt niet helelmaal van rechts maar eerder uit het midden rechtsonder schijnt naar links middenboven. Het is ingewikkeld om dit te beschrijven maar laten we zeggen dat de lichtstraal diagonaal over het gezicht loopt van rechtsbeneden naar linksboven. Daardoor krijg je van rechtsonder vanaf kin ,naar het topje van de neus, over het linkeroog,en op het voorhoofd de grootste licht intentsiteit. Hier vinden we dan ook de lichtste kleuren. Om deze lichte kleuren te bereiken kan men op verschillende manieren werken. Ik ga niet alles beschrijven maar degene die ik frequent toepas in het gezicht en in drapage. Een eerste mogelijkheid is dat de lichtste kleur de kleur van het papier is. Dat de middentoon een lichte kleur is die een paar nuances donkerder is dan de kleur van het papier en dat de donkere toon de kleur is die meestal de complementaire kleur van de lichte (middentoon) is. Even zeggen: lichte kleur of lichte toon is niet hetzelfde. Ieder kleur heeft verschillende tonen(gradaties) dwz dat je van bv citoengeel verschillende gradaties (tonen) van licht over neutraal(werkelijke kleur) naar donker gaat. Men kan ook en dat doe ik meestal, de drager (papier) als middentoon laten fungeren waardoor men de lichte kleur hierover kan zetten en de donkere kleur tegen de lichte kleur aan kan leggen.Gezien in dit geval het papier wit is lijkt het nogal logisch dat ik het witte papier voor de hooglichten gekozen heb en dat ik hier volgens de eerste methode gewerkt heb. Bij het model heb ik aan de twee zijkanten een donkerdere kleur opgezet, en wel omdat de donkere kleur de eigenschap heeft om iets te verdiepen (denk als je een gat of put in een oppervlak wil tekenen dan hoef je alleen maar dat gat of die put een net iets donkerder stip te plaatsen in de omgevingskleur en je krijgt de indruk dat op die plaats een deuk in het gladde oppervlak zit (kijk naar de neusholte zeer donker aan linkse kant iets minder donker rechts maar toch er zijn twee holtes ontstaan). Het is natuurlijk ook zo, dat onze hersenen hun rol vervullen bij het kijken van en naar een voorwerp, en ik moet zeggen bij een tekenaar of schilder is die invulling (door de hersenen) niet altijd even positief (later in een volgende fase meer uitleg). Maar bij het kijken naar de neus weten we automatisch via onze hersenen dat er twee holten onder die neus zitten. Dus donkere zijkanten geven de indruk dat het plat vlak (papier) op die plaats terug wijkt, en dat moet ik hebben, om de driedimensionaliteit van het hoofd te krijgen. Om dan de donkere tonen niet te hard tegen de lichte tonen (in dit geval wit ) te laten uitkomen (anders krijg je diepe ravijnen ) zorg ik ervoor dat de de twee kleuren in elkaar overlopen, door ze in elkaar te wrijven (zo verkrijg je heel zachte overgangen). Dit hele proces herhaal ik verschillende malen in deze eerste fase en natuurlijk ook in de volgende fases. Als laatste daad bij deze fase geef ik een heel lichte fixatie aan het oppervlak en dit om volgende reden, doe je dit niet dan ga je bij de volgende fase weer alles (eerste fase met tweede fase enz.) door elkaar halen en kan je nooit iets in verschillende lagen opbouwen. Morgen wil ik het hebben over kleding in deze eerste fase.
Door op de foto te klikken kun je deze in een appart scherm openen ( en nog eens extra vergroten opdoor in dit venster te klijken rechtonder waar het vierkantje verschijnt) en kun je de hele tekst nog beter toetsen aan het model.
In de eerste plaats wil ik de volhouders van het eerste uur bedanken om steeds terug te keren naar mijn blog om iets te lezen of te schrijven in mijn dagboek. In de tweede plaats wil ik de nieuwkomers uitnodigen om ook de andere schilderijen te bekijken die op mijn blog te bezichtigen zijn. Veel plezier!! De orde van de dag is nog enkele details bespreken van twee belangrijke zintuigen namelijk de mond en de oren. Als afsluiter van deze eerste fase over het gezicht wil ik nog iets kwijt over de licht donker verhouding in het gezicht. Vanaf morgen wordt de kleding in de eerste fase besproken. 3) de mond: de mond is natuurlijk ook een zeer uitgesproken kenmerkend gegeven. Denk maar aan een pruilmond hebben of iemand die een strenge mond heeft (dunne lippen) iemand met een volle mond(dikke lippen) enz..... In het geval van mijn model was het een nog jeugdig iemand met mooi gevormde lippen die altijd lachte en met een een heel mooi gebit. Je mag er namelijk van uitgaan dat iemand portretteren met open mond geen lachertje is. Waarom? Wel omdat je dan ook nog eens alle onderdelen in de mond bv tanden, tong of gehemelte moet onderwerpen aan de wetten van licht en schaduw (hij of zij mag bv door jouw toedoen geen paardengebit krijgen .....tenzij hij /zij zo'n gebit heeft, maar dan portretteer je deze persoon beter met gesloten mond (om estetische redenen) alleen Fernandel was indertijd fotogeniek genoeg met zijn gebit en hij heeft geld uit zijn paardegebit gehaald met natuurlijk de nodige dosis humor en acteer talent dat hij bezat. Zoals je kan zien heb ik de lippen fijn ingetekent daarna de onderlip reeds voorzien van een hooglicht waardoor de dikte van deze lip iets voller wordt. Belangrijk is natuurlijk dat dit gedeelte van de mond reeds meer licht vangt in deze pose. De mond hoeken zijn reeds aangegeven door te werken met kleine verschillen in kleur. Tenslotte heb de geul die de verbinding vormt met de neus en de mond ook een lichte aanzet gegeven. 4) de oren: ik moet zeggen dat bij heel wat portretten de oren nogal stiefmoederlijk worden behandelt. Wel ik doe dat niet omdat ik vind dat ook deze onderdelen de nodige aandacht verdienen te krijgen en mooi kunnen uitgebeeld worden. Je kan op de tekening zien dat de linker oor meer in het zicht zit dan de rechter. Hier moest ook rekening gehouden worden met het feit dat de linkerkant de schaduwkant is.Je kan duidelijk zien dat de oorrand het meeste licht vangt (is normaal gezien de plaats aan de buitenkant van het oor) ook kan je zien dat de oorschelp een groot gedeelte van dat licht meeneemt en reflecteert op de andere onderdelen van het oor. Tenslotte zijn er odonkere partijen onder de oorrand en aan de ingang van het oor aangebracht. 5)de haren zijn nog maar zeer summier weergegeven omdat zij in een eerste fase enkel het doel hebben (voor mij altans ) om de vorm van de schedel te camoufleren en in dit geval waren zij nog extra kort geknipt zodat ik niet zoveel moeite moest doen in deze fase van de strijd (want dat is het toch wel hoor). Je zal dan ook zien dat de schedel in de hele cyclus met inbegrip van de afgewerkte tekening redelijk zichtbaar blijft. Over het algemeen is het niet gemakkelijk om haren weer te geven ook omdat men er dient op toe te zien dat de haren OP de schedel groeien en niet voor een gedeelte de schedel vervangen. Ik had gedacht om ook nog de licht en donker nuances in het gezicht te bespreken maar dit ga ik volgende keer doen anders wordt het te veel tekst. Dus morgen Licht- en Donker op een gezicht of hoe krijgt men een gezicht driedimensionaal uitgebeeld. Graag zou ik van de lezers te horen krijgen of de uitleg helder genoeg is of dat er teveel uitleg gegeven wordt of er zijn mischien nog andere suggesties om mijn blog te verbeteren. In elk geval ik voel er mij enorm goed bij.
Indien je enkele dingen die je leest wil toetsen aan de tekening kan je best naar de foto hierboven gaan die kun je goed uitvergroten door er op te klikken. Om nog duidelijker te laten zien hoe een portret opgebouwd is geef ik nog enkele details over het gezicht, hoe ik dit in de eerste fase aanpak. Als start voor een portret (los van de achtergrond of drapage) begin ik steeds met de ogen daarna neus en mond dan de verschillende schaduwen op het gezicht en als laatste de oren. Ik ga nu een tweetal zintuigen bespreken, en beginnen doe ik met de zintuigen waarmee ik aan een portret begin namelijk de ogen en de neus. Dit gedeelte van het gezicht is reeds van groot belang om een goede gelijkenis van in het begin te verkrijgen. 1) De ogen: als je goed kijkt zul je zien dat het oog op zijn eigen reeds alle kleurschakeringen heeft die er nodig zijn om een oogbol te suggereren. Een van de bepalende eigenschappen in een oog is de iris en hoever gaat deze iris schuil onder het bovenste ooglid (dit verschilt van mens tot mens). Een tweede bepalend punt is de pupil en de hooglichten in die puipil. Je dient er goed op te letten dat de pupil in het midden van de omtrek van de iris staat. Dus meestal korter bij het bovenste ooglid (gezien de iris voor een gedeelte schuilgaat achter het bovenst ooglid). Ook is het van belang goed te kijken naar de kleur van de iris omdat deze kleur een verloop heeft van de buitenste rand van de pupil naar de iris toe en dat het kleurverloop naar het midden meestal lichter wordt. De wimpers teken in deze fase nog niet omdat deze alleen maar hinderlijk zijn bij de verdere uitwerking. Hier kom ik later op terug . Wat ik wel belangrijk vind is dat het bovenste en onderste ooglid nu reeds juist worden ingetekend en ook voor het nodige licht en schaduw op het oog zorgen. 2) De neus en de neusbrug: het is van belang dat je goed kijkt naar de vorm van de neusbrug en deze brug aangeeft in kleur tesamen met de eventuele groeven(volwassene) en schaduwlijnen (kinderen) op het gezicht. In dit portret zie je dit goed aan de linkerkant. De neusbrug is aan deze kant donkerder aangezet dan de rechterkant maar......dat er ook schakeringen in kleur zijn in deze schaduwkant. En dan komen de neusvleugels en neustop aan de beurt. Ook deze zijn natuurlijk van kapitaal belang voor een goede gelijkenis. Het juist aanbrengen van bijvoorbeeld de schaduw in de neusgaten kan een werkje van zeer lange adem zijn omdat hiermee (hoe gek het ook mogen klinken) een groot gedeelte van de neus qua vorm bepaald wordt. In het voorbeeld kun je goed zien dat deze neusgaten een elips als grondvorm hebben en dat zij een klein beetje in hoogte verschillen.Ook dat het topje van de neus zijn schaduw werpt op de linker neusvleugel en dat deze op zijn beurt (ondanks aan de schaduwkant te zitten) een hooglicht heeft dat doorloopt tot aan de befaamde snotgeul. Ik wil hier benadrukken dat ik niet de pretentie wil hebben om als tekenlaar te fungeren en dat ik hier geen tekenlessen wil geven alleen vind ik het persoonlijk fijn om mensen een indruk te geven wat een "kunstenaar" in de gaten moet houden om een gelijkend portret (is natuurlijk heel iets anders dan zomaar een portret want dit lijkt altijd gezien men de geportrettteerde niet kent) af te leveren. Ik hoop dat ik op deze manier bijdraag dat het publiek op een andere manier naar de klassieke teken- en schilderkunst gaat kijken en mischien ook iets anders een geschilderd portret gaat bekijken. Volgende uitleg zal handelen over de mond,oren en kleurgebruik op het gezicht.
De verschillende onderdelen van het gezicht zijn in deze eerste fase reeds goed te onderscheiden. 1) ogen: je kan zien dat de ogen reeds redelijk ver uitgewerkt zijn: er zijn wel nog geen wenkbrauwen of wimpers aangegeven maar de kleur nuances zijn in dit eerste stadium reeds aanwezig. Wel kan je zien dat de oogleden door enkele donkere lijnen een eerste aanzet hebben gekre-gen waardoor het oog iets meer zijn beslotenheid (oogkas)krijgt. 2) de neus: de neusbrug ontstaat door de zijkanten van de neus aan te geven, eveneens is het belangrijk om in deze eerste fase reeds goed te letten op de vorm en lengte (wipneus, dikke neus, brede neusvleugels enz.) van dit zintuig. 3) de mond: is samen met de ogen en de neus natuurlijk zeer belangrijk. De lippen zijn ongeveer van dezelfde kleurintensiteit maar toch zie je reeds dat op de onderste lip meer licht valt dan op de bovenste. Ook het stuk tussen neus en mond (de snotgeul noem ik het nog al eens oneerbiedig) dient de nodige aandacht te krijgen in deze eerste fase. 4) de oren: zijn enkel door het kleur verschil tussen licht en schaduw aangegeven. 5) voor het haar: zijn er enkel wat donkere streepjes gezet om toch een bepaalde vorm van het schedeldak te verkrijgen ( typisch en kenmerkend voor iedere persoon verschillend en ook nog verschillend bij kinderen, adolecenten, of volwassenen). Tot slot wil ik nog iets zeggen over de kleur op het gezicht zelf (ik ga niet vertellen welke kleuren ik hiervoor gebruik), maar wel het verschil tussen de linker en rechterkant van het gezicht. Zoals je kan zien is de linkerkant reeds heel wat donkerder aangezet dan de rechter (lichtkant) met als gevolg dat het gezicht nu reeds een drie-dimentionele vorm verkrijgt. Ook is het van belang om dit licht- donkercontrast over de hele tekening (schilderij) te bewaren omdat hierdoor het geheel zeer veel aan expressie wint. Tot slot zie je dat de achtergrond zeer licht is aangezet (met lichte pasteltinten) met een kleur verloop van onder naar links boven en vandaar verder naar rechts. Die kleuren zijn met een draaiende beweging in het papiergewerkt, hier komt de sterkte van dit zwaardere aqua-papier op de voorgrond. In de volgende detail bespreking wil ik me richten tot ogen neus, mond en oren..