Sinterklaas

De drie veldheren (legende)

Keizer Constantijn stuurde drie veldheren naar Phrygië om een opstand aldaar te onderdrukken. Een ongunstige wind dreef hen echter naar de kust van Lycië en dwong hen in Andriake, vlakbij Myra aan land te gaan. Om te voorkomen dat er botsingen zouden plaatsvinden tussen de bevolking en de soldaten, spoedde bisschop Nicolaas zich naar Andriake. Hij sprak met de veldheren,won hun vertrouwen en nodigde hen uit voor een maaltijd. Tijdens de maaltijd ontving hij het bericht dat gedurende zijn afwezigheid drie onschuldige burgers door de landvoogd, die was omgekocht, ter dood waren veroordeeld. Nicolaas stond onmiddelijk op van tafel en haastte zich met zijn gasten naar de plaats van de terechtstelling. Daar trof hij de veroordeelden aan , geblinddoekt, geknield, de hals ontbloot, terwijl de beul met geheven zwaard op het punt stond het vonnis te voltrekken. Nicolaas wrong zich met kracht naar voren en rukte kwaad het zwaard uit de handen van de beul. Hij slingerde het ver weg. Daarna liet hij de onschuldigen opstaan. Samen met hen en de drie veldheren ging hij naar de landvoogd. Deze liep hem al tegemoet, maar Nicolaas riep verontwaardigd: 'Jij, vijand van God, hoe durf je na zo'n misdaad mij nog onder ogen te komen?'
De landvoogd toonde berouw en op voorspraak van de drie veldheren schonk de bisschop hem vergiffenis.
De drie veldheren keerden enige tijd later zegevierend terug van hun veldtocht in Phrygië. In de hoofdstad overlaadde Constantijn hen met lovende woorden en geschenken. Dit wekte jaloezie op. De hoogste raadgever vertelde de Keizer de leugen dat de drie een staatsgreep voorbereidden,  omdat hun aanzien bij het volk zo gestegen was. De Keizer liet de drie veldheren direct in de gevangenis werpen en hij veroordeelde  hen ter dood. In deze uitzichtloze situatie herinnerde een van de veldheren, Nepotianus, zich de gebeurtenissen in Myra en het optreden van bisschop Nicolaas. In hun grote nood smeekten zij om zijn hulp.
Nog diezelfde nacht verscheen Nicolaas in een droom aan Constantijn en beval hem de drie veldheren vrij te laten omdat ze vals beschuldigd waren. Ook verscheen hij in een droom aan de eerste raadgever en beval hem de Keizer de waarheid te vertellen. De volgende morgen liet de keizer onmiddelijk zijn eerste raadgever roepen. In dat gesprek werd alles duidelijk. De drie veldheren werden uit de gevangenis gehaald en aan de keizer voorgeleid.
'Met welke tovenarij hebben jullie er voor gezorgd dat wij zulke dromen kregen?' vroeg de keizer. Zij zeiden dat ze onschuldig waren en in hun nood de hulp van de bisschop van Myra, Nicolaas, hadden ingeroepen. En zij vertelden wat ze op hun reis hadden meegemaakt. De Keizer liet hen daarop meteen vrij en zond hen, zeer onder de indruk, met geschenken naar Nicolaas. Hij echter dankte God voor de hulp.
uit: Sinterklaas op school  
 
    

Het graanwonder   ( Legende)

Toen Nicolaas enige tijd bisschop van Myra was, ontstond er een barre hongersnood in de stad. Alle voorraden waren uitgeput en nergens was er meer een greintje voedsel te vinden. In die barre dagen hoorde Nicolaas, dat er - om een storm te ontwijken - een schip de haven was binnen gelopen dat graan vervoerde. Nicolaas haastte zich erheen en vroeg de kapitein dringend honderd zakken graan af te staan voor de hongerende bevolking van de stad. Maar de kapitein zei: 'Geachte heer, dat kan ik u niet geven. Het gewicht is in Alexandrië precies gewogen. Het graan is bestemd voor de graanschuren van de keizer en we zullen ons voor hem moeten verantwoorden.'
Daarop antwoordde Nicolaas: 'Geef mij die honderd zakken graan en ik zeg u, bij de wil van God, dat u geen gram minder gewicht aan boord zult hebben als u in Rome arriveert.'
De kapitein deed wat de vastberaden bisschop hem beval en gaf zijn matrozen opdracht de gevraagde hoeveelheid graan aan wal te brengen. Toen de storm was gaan liggen, zeilden ze uit. Bij de aankomst in Rome bleek er bij controle precies evenveel graan aan boord te zijn als in Alexandrië geladen was. Nu vertelden ze wat er hun in Myra was overkomen en ze prezen God en zijn dienaar Nicolaas. Intussen had Nicolaas het graan laten uitdelen onder de behoeftige bevolking en ieder kreeg zijn deel.
Hoewel het slechts honderd zakken waren, had de stad gedurende twee jaren meer dan voldoende te eten en bleef er nog genoeg over om te zaaien.

uit  Sinterklaas op school  

Redding op zee (legende)

Doordat er onverwacht een hevige storm opstak, raakte een schip met pelgrims in groot gevaar. De mast stond op breken, de zeilen klapten dubbel. Elk ogenblik dreigden de schepelingen over boord te slaan. In deze grote nood riepen zij Nicolaas te hulp. 'Nicolaas, als het waar is wat we over U gehoord hebben, red ons dan.'
Daarop verscheen hun een man die met bekwame hand de mast stutte en de zeilen weer op orde bracht. En als op bevel ging de storm dadelijk liggen. Hierna verdween de onbekende man even plotselijng als hij was gekomen.
 Spoedig belandde het schip veilig in de haven van Myra en vol dankbaarheid liepen de schepelingen naar de bisschopskerk. Aldaar herkenden zij in bisschop Nicolaas de man die hen op hun smeekbede gered had op zee. Zij knielden en dankten hem. Maar hij zei bescheiden: 'Niet ik, maar uw geloof en Gods genade hebben u gered.'

Er is een relatie tussen deze legende en Sint-Nicolaas als de patroon van de schippers.

Uit:  'Sinterklaas op school' jos Beke - Peter van Hasselt 

Een Volksheilige


In de late twintigste eeuw zijn de religieuze hoogtijdagen van Sint Nicolaas inmiddels ruimschoots verleden tijd. Op de keper beschouwd heeft de bisschop van Myra zelfs weinig van zijn kerkelijke achtergrond behouden. Sinterklaas is simpelweg iemand anders geworden dan Sint Nicolaas was. Hij is veranderd in een volksheilige, iemand in wie symbolen en verhalen zijn samengesmolten met historische gegevens. Hetgeen waarschijnlijk de reden is van zijn brede populariteit: Sinterklaas staat namelijk boven alle verschillen. Hij is veelzijdig, plooibaar, en op geen enkele manier exclusief voor één bevolkingsgroep.
En juist daarom blijft hij springlevend!!

Sint Niklaas, die goeie heer,
Die komt alle jaren weêr,
Met zijn paardje en zijn wagen,
Zoo komt Sint Niklaas aanjagen. 

Miraculeuze gebeurtenissen tijdens zijn leven

De bruidschat  (legende)

In de buurt van Nicolaas woonde een koopman die in ernstige financiële moeilijkheden was geraakt. Daardoor was hij niet in staat zijn drie huwbare dochters een bruidschat mee te geven. Geen enkele man, ook niet van lagere afkomst, wilde met hen trouwen. Toen de nood zo hoog gestegen was dat de ongelukkige koopman zijn kinderen niet meer kon onderhouden, besloot hij hen te laten werken in een bordeel.
Dit kwam Nicolaas ter ore. Hij was een bemiddeld man geworden na het overlijden van zijn rijke ouders. Met dit vermogen wilde Nicolaas de man en zijn drie dochters helpen.
Midden in de nacht liep hij stilletjes naar het huis van de koopman en wierp een flinke buidel met gouden munten door het geopende raam naar binnen. De koopman, die de buidel de volgende morgen vond, was zeer verbaasd. Hij kon niet bedenken aan wie hij deze gave te danken had en hij meende dat het beste was het geld te gebruiken als bruidschat voor zijn oudste dochter. De volgende nacht keerde Nicolaas terug. Voor de tweede keer wierp hij een precies even grote buidel met gouden munten door het raam, zodat ook de tweede dochter in het huwelijk kon treden.
Nu besloot de koopman om de komende nacht wakker te blijven en uit te zoeken wie die gulle, nachtelijke gever was, die hem en zijn dochters uit de benarde situatie redde.
Die derde nacht wierp Nicolaas zijn buidel met weer precies evenveel gouden munten door het raam en maakte zich uit de voeten. Toen de koopman de goudstukken op de planken vloer hoorde vallen, sprong hij op, ging onmiddelijk naar buiten en haalde spoedig de gehaast weglopende man in. Hij greep de onbekende bij zijn mantel en toen deze zich omkeerde, herkende hij Nicolaas. De koopman viel op zijn knieën en vol tranen bedankte hij hem. Maar Nicolaas dwong hem op te staan. Hij verplichtte hem onder ede het gebeurde geheim te houden, zolang als hij, Nicolaas, leefde.

Er is een relatie tussen de legende van 'De bruidschat' en bepaalde gebruiken bij ons sinterklaasfeest:

* Het strooien en het schoenzetten;
* Het 'anoniem' geven van geschenken;
* De 'zak met muntsnoepjes' in de snoepwinkel.
De benaming 'goedheiligman' is ook terug te voeren op deze legende. 'Goedheiligman' is een verbastering van 'goed heilik man', waarin 'heilik' 'huwelijk' betekend.
uit Sinterklaas op school- (Jos beke - Peter van Hasselt)   
     

Stadium van "Symbolische, Intuitieve Inteligentie" (2)

Van 1,5 j tot 6 - 7 j :

We zien dat de kinderen nu 'net-alsof-spelletjes' gaan doen : een houtblok wordt een autootje, een telefoonhoorn; de pop krijgt te eten; zachtjes mompelend wordt de krant gelezen. Kinderen blijken na te doen wat ze eerder gezien en gehoord hebben.
Symbolisch stadium, omdat de voorstelling los komt te staan van de eigenlijke handeling. Ook kunnen niet aanwezige - situaties worden opgeroepen.

Intuitief, omdat het kind nog niet in staat is om verrichtingen uit te voeren volgens logische denkregels. De kinderen kunnen zich nog niet verplaatsen in de positie van een ander. Ze maken nog geen onderscheid tussen eigen waarnemingen, gedachten en gevoelens en die van anderen.

De contouren van een zelfstandige buitenwereld en een eigen binnenwereld tekenen zich maar vaag af. Ze kunnen niet loskomen van hun eigen gezichtshoek. Zo bepalen eigen wensen en behoeften in hoge mate de kijk die het kind op zijn
werkelijk-heid heeft. In deze kijk op de wereld - die fysiognomisch waarnemen wordt genoemd - is het vanzelfsprekend dat dieren praten, dat bomen verdriet hebben.
Het kind leeft in een wereld waar alles mogelijk is (kinderlijk egocentrisme)

Rond de leeftijd van vier jaar zien we her en der een glimp van een zakelijker en nuchterder kijk op de dingen en omstandigheden.
Waarnemen en denken verliezen geleidelijk aan  hun sterke subjectieve inslag en gaan zich verzelfstandigen
 
  S.N.G. (Sinterklaas en de kinderwereld)


 

" De Goede Sint " uitspraken

Betekenis van het Sinterklaasgebeuren voor kinderen van 0 tot 9 jaar met psychologische en pedagogische implicaties.


                 'Sint Nicolaas is lang geleden gestorven'
                 'Die uit Spanje toch zeker niet ?'
                              meisje, 3 jaar

'Sinterklaas is net in de stad gekomen. 'Gaat hij gauw weer weg ?'- 'Waarom, hij is er nog maar pas.'- 'Ja maar, ik wil niet  altijd zo lief zijn.'
                               jongen 5 jaar 

'Mama, aan Sint Nicolaas, daar is toch iets niet juist aan ?'
'Waarom niet ?' -'Hij kan toch niet meer met zijn lichaam in de wereld komen ?'
                             jongen 7 jaar

'Opa kan ons zien maar wij hem niet, dan is hij een soort Sinterklaas geworden. '
                            meisje, 3 jaar

'Ik weet waarom Sinterklaas niet doodgaat. Omdat hij zo lief is.
                             meisje, 5 jaar

        'Als Sinterklaas niet bestaat bestaat God ook niet.'
                             meisje, 6 jaar

'Ma, waarom doen de grote mensen dat, de kindjes zo van alles wijsmaken ?'- 'Wat dan ?'- 'Ja, Sint Niklaas is niet waar, klokken ook niet en de kindjes kopen ze niet maar die komen uit het lichaam van de moeder.'
                            jongen, 7 jaar

Sinterklaas en de kinderwereld
       Geert Vandenhende (S.N.G)     
  

Waarom is het belangrijk de Sinterklaastraditie verder te zetten? Hoe gebeurd dat best?

Sinterklaas is een heerlijk feest voor het gezin. Het versterkt de band tussen ouders en kinderen. Het creëert een bijzondere sfeer van verwachting, gevoed door verhalen en rituelen (schoentje zetten, zingen, tekeningen maken, brieven schrijven enz...). Het vergt van de gezinnen en de opvoeders vandaag veel creativiteit en overtuigingskracht om de Sinterklaastraditie op een fijne, persoonlijke manier in te vullen zonder de traditie geweld aan te doen.
Zorgvuldig nadenken hoe men het als (groot)ouder of onderwijzer zal aanpakken, hoeveel sinten een kinderoog kan verdragen vooraleer het geloof aangetast wordt en hoe de verbeelding gevoed kan worden. Ook het onthullen van het sinterklaasgeheim dient met zorg te gebeuren. De legende van Nicolaas van Myra, de heilige die rechtvaardig en mild was, kan hier wonderen doen. Het oudere kind dat inzicht aangereikt krijgt over het ontstaan van legendes en tradities voelt zich niet bedrogen maar opgenomen in de wereld van de "volwassenen". Hij of zij kan nu verder de traditie een handje toesteken.

Sinterview met Rita Ghesquiere ( SNG)
 

4. De transformatie van Sinterklaas in Father Christmas en Santa Claus

De transformatie van Sinterklaas in Father Christmas of het Kerstmannetje greep het eerst plaats in Duitsland en later  in andere protestantse landen, waar de Reformatie aanstoot nam aan de viering van een rooms-katholieke heilige.
Tenslotte waaide dit gebruik over naar Frankrijk. Het kerstmannetje wordt gevierd op Kerstmis of op Nieuwjaarsdag.

De Nederlandse protestantse emigranten die Nieuw Amsterdam (het huidige New-york) stichtten, brachten het gebruik van de Sinterklaasviering mee naar de overkant. Zij vervingen in de 17de eeuw de heilige bisschop Nicolaas door Santa Claus, een goedmoedig tovenaartje met een knalrood pak dat uit het Noorden kwam op een rendierslee. Santa Claus deelt op Kerstmis geschenken uit.
Verder groeide dit feest uit tot een populaire folklore in de U.S.A. en in Engeland.