Het Stadhuis

.Het Stadhuis, waarvan de gevel volgens deskundigen een der fraaiste voorbeelden is van de Renaissance in ons land, is in twee fasen gebouwd. De achterzijde van het gebouw is van de 15e eeuw, het voorste gedeelte uit de 16e eeuw. Vermoedelijk is de achtergevel in de beginperiode de voorzijde geweest.

Voorgevel

De Cyerlycken Ghevel uit 1599, vervaardigd door Cornelis Claeszoon is bij de vorige restauratie (1891) geheel afgebroken. De raad was eerst niet bereid de gevel te laten restaureren, maar toen ze tenslotte instortte, ten dele tijdens een raadsvergadering, was er geen ontkomen meer aan. De architekt Margry uit Rotterdam heeft de gevel toen in oude stijl gerestaureerd. De stijl is Hollandse-Renaisnance uit 1599 met een typische Vredeman de Vries-top. Kenmerkend hiervoor zijn de in- en uitzwenkende rollagen met daartussen een rood venster (oeil de boeuf).

De gevel wordt bekroond met een beeld, voorstellende de Barmhartigheid. Op en naast de rollagen staan zogenaamde vazen, waarvan de originelen zich in het Zeeuws museum te Middelburg bevinden. De waterlijsten zorgen voor de horizontale lijnen. In de boogtrommels boven de vensters treffen we cartouches aan met merkwaardig vroege verschijningsvormen, bijvoorbeeld haakvormige voluten aan het jaartalschildje en de volle weke vormen boven de middelste vensterrij. De cartouches in de boogvelden boven de onderste vensterrij zijn nog vlak en de krullen rond de wapens van Zeeland en Brouwershaven hebben meer relief.

Boven de deur bevindt zich in een nis een beeldje van Vrouwe Justitia. Onder het driehoekig fronton boven de ingang staat de spreuk Lex republicae conservatio (de wet is het behoud van de republiek) Margry heeft ook de stenen kruisvensters aangebracht, die aan de achterkant van het gebouw beslist origineel waren. Bij de laatste restauratie zijn de toen nog aanwezige luiken weer weggelaten.

Om aan de groeiende behoefte aan extra ruimte te voldoen werd het belendende pand aan de Noorddijkstraat 1 afgebroken. In plaats daarvan werd de uitbreiding van het stadhuis gebouwd. In de gevel werd door middel van speklagen herrinnerd aan het pand, dat tot 1915 op die plaats stond.

Inmiddels is door de gemeentelijke herindeling op in 1997 het stadhuis eigendom van Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland, die het exploiteert als bedrijfsverzamelgebouw voor kantoren.