Archief

Keizers, keurvorsten en prins-bisschoppen: vermenging van wereldlijke en kerkelijke macht - 1 -

 Bij culturele reizen bezoeken we altijd kerkelijke gebouwen zoals kerken, kloosters en, abdijen. In die zin zijn we prototypes van religieuze toeristen.
Bij recente bezoeken aan Trier, Aken, Keulen … zagen we interessante voorbeelden van vermenging van wereldrijke en kerkelijke macht weerspiegeld, die terug gingen naar het vroege christendom, vooral door het optreden  van Constantijn de Grote.

Constantijn de Grote sprak als eerste Romeins keizer zich uit voor het christendom rond 313: zo kwam er een einde aan de christenvervolgingen en kreeg het christendom een eersterangsrol toebedeeld.
Hij stichtte een nieuwe hoofdstad Constantinopel ( eerst genoemd Nova Roma - Nieuw Rome - op de plaats van Byzantium, dat strategisch lag aan een kruispunt van land- als zeeroutes; zo ontwikkelde zich het Byzantijnse Rijk.
Constantijn steunde de kerk financieel, hij bouwde basilieken en kerken zoals Heilig Grafkerk in Jeruzalem en de oude Sint-Pietersbasiliek te Rome, gaf belastingvoordelen aan de geestelijken enz. Hij besliste niet over de inhoud van de de christelijke godsdienst (de verering), taak van de bisschoppen, maar hij verplichtte zijn onderdanen die doctrine te volgen.

De keurvorsten waren van 1198 tot 1806 verantwoordelijk voor het verkiezen van een nieuwe koning van Duitsland, resp. keizer van het Heilige Roomse Rijk. De zeven keurvorsten bestonden uit drie geestelijke keurvorsten, de aartsbisschoppen van Mainz, Trier en Keulen. De vier wereldlijke keurvorsten waren de  Paltsgraaf aan de Rijn, de Koning van Bohemen, de Hertog van Saksen en de Markgraaf van Brandenburg. Geestelijke keurvorsten zijn typische vertegenwoordigers van de vermenging van wereldrijke en kerkelijke macht

De vermenging van wereldrijke macht en kerkelijke macht zagen we ook bij de prins-bisschoppen. Zij kwamen voor in Nederland (Utrecht bijv.), België (prinsbisdom Luik), Engeland, Macedonië, Polen maar waren sterk in het Heilige Roomse Rijk met een vijftigtal prins-bisdommen.
In feite vermengden vroeger heel wat abten, bisschoppen... met uitgestrekte landbouwbezittingen ook deze twee machten. Op kleinere schaal kon dit ook het geval zijn in gemeenten en dorpen met de plaatselijke geestelijkheid. Door de Franse revolutie, de scheiding van kerk en staat, de toenemende secularisering ging dat proces verder zijn gang.

Anekdote over Constantijn: Heilig of enkel Groot? In de Byzantijnse liturgische kalender is hij, zoals zijn moeder Helena, opgenomen als heilige. In de meeste orthodoxe en katholieke kerken van het Oosten wordt Constantijn als een heilige vereerd. Hij wordt in de oosterse kerk tezamen met zijn moeder Helena op 21 mei vereerd als een ‘apostelgelijke’ heilige. In het westen schrikt men terug voor zijn krijgszuchtige karakter. In de Latijnse lijst van heiligen is hij niet vermeld, maar hij wordt daar geëerd met de titel "de Grote". In de Westerse kerken is zijn heiligheid zeer omstreden, omdat men in hem de grondlegger zien van de verstrengeling van wereldse en geestelijke macht.

Dit is enigszins te vergelijken met de ‘Heilige’ Karel de Grote die in 1165 op bevel van keizer Frederik Barbarossa heilig verklaard door de aartsbisschop van Keulen. De naar Frankrijk uitgeweken paus Alexander III weigerde dit te bekrachtigen en men stapte naar de tegenpaus Paschalis III deed dat wel deed. De Rooms-Katholieke Kerk erkent Karel niet officieel als heilige. Wel wordt toegestaan dat hij in Aken en omgeving als 'zalige' wordt vereerd.

Compostela dichtbij
Compostela begint weerom te pieken met keuzen voor een verre tocht (te voet, met de fiets), of een deel ervan bijv. in onze regio.
Het zeer actieve Vlaamse Compostela Genootschap speelde recent op kleinschalige projecten en ontwikkelde een Jacobskerkenpad voor wandelaars en fietsers, met achttien Vlaamse Jacobskerken die verwijzen naar de apostel Jacob de meerdere, de ‘patroonheilige’ van de Compostelabedevaarten. info http://www.compostelagenootschap.be/default.aspx?id=409

Zo kwamen we terecht in Sint-Jacobskapelle, een klein polderdorp en deelgemeente van de stad Diksmuide. Dit dorpje heeft een band gelegd met de Compostela bedevaarten als vertrekplaats of als tussenstop. Aan de Sint - Jacobskerk (beschermd monument; naamgeving door de schenker) staat sinds 2007 een levensgrote bedevaarder in brons van Eddy Maelfait.
Langs de weg, rechtover de kerk is er een pancarte met een lofzang uit 1868 van Guido Gezelle uit zijn gezinsblad Rond den Heerd:
'Het kerksken ligt vlak in de weiden, ene sterke halve ure gaans van Dixmude, en in het schilderachtigste en bekoorlijkste oord dat men vinden kan.'
Voor verse soep en broodjes en vooral veel streekbieren kan je terecht in het typische dorpscafé De Gevallen Engel, (langs GR IJzer) vlak naast de kerk.

Oeren: in de moeren - De Belgische militaire begraafplaats - grafschennis 
Compostelabedevaarders zijn meestal benieuwd naar de natuur- en cultuurlandschappen die ze ontmoeten. Voor de wandeling in de Westhoek zijn dat bijv. De Moeren (F: moëres) met interessante aspecten van inpoldering (bemalen), en onder water zetten om militaire redenen. Zo kwamen we onder de indruk van Oeren: dit dorpje leed fel onder de Eerste Wereldoorlog.
In de zomer van 1915 ontstond de militaire begraafplaats van Oeren als tijdelijke noodoplossing. De begraafplaats kreeg in 1917 een definitief karakter. In 1918 vond er een grootschalige grafschennis plaats waarbij 38 'Vlaamse' heldenhuldezerkjes besmeurd werden. Naar aanleiding van deze grafschennis vond hier in 1923 de vierde IJzerbedevaart plaats onder het thema Eerherstel aan de geschonden graven. De begraafplaats telt nu nog slechts vijf heldenhuldezerkjes met Keltisch kruis, een meeuw of Blauwvoet en de letters AVV-VVK, ontworpen door de frontsoldaat, schilder en tekenaar Joe English. De Belgische militaire begraafplaats werd in 2008 werd beschermd als monument.

Bezoek Houtem: kerk en pastorie/refuge (refugie).
Pastorie: Deze mooie pastorie (1636) met torentje was ooit de refuge van de abdij van Sint - Niklaas uit Veurne, en is nu omgeven door een walgracht.
Een refuge als kerkelijk gebouw verwijst naar een 'veilige' buiten - verblijfplaats voor abdijen en kloosters. Ook gebruikt in vredige tijden als voorlopige verblijfplaats voor bijzondere gasten. Refuge verwijst nu meestal naar een of ander asielcentrum, bijv. voor uitgeprocedeerde asielzoekers of voor ketsbare vrouwen en kinderen. Interessante refuges van abdijen in Mechelen (van de abdij van Grimbergen) en in Brugge (van Ter Duinenabdij).
In deze pastorie/refuge van Houtem had Koning Albert I tijdens WO I zijn hoofdkwartier.
Kerk: De Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk is sinds 1948 beschermd en is een gotische hallenkerk met een logge, zware westertoren met steunberen, uit de 15e-17e eeuw. Enkele Romaanse ijzerzandstenen, delen van de vroegere kerk, zijn bewaard.

Terwijl ik die tekst maakte, hoorde in op de radio een interview met striptekenares Judith Vanistendael die net terug was van een voettocht van 850 km. naar Santiago de Compostela: zes weken alleen met rugzak, stapschoenen, dagelijks 30 kilometer en een tekening bestemd voor een tentoonstelling en een boek. Ze heeft veel mensen ‘gezien’. Ze was een van de 50 000 pelgrims en voelde zich ook niet zo uniek.   Bij haar vertrek voor de Camino francés zei ze dat ze deze hedendaagse pelgrimstocht niet ondernam uit religieuze overwegingen, maar omdat wandelen naar Compostela - volgens iedereen die zij er naar vroeg, een onbeschrijfelijke ervaring was. Zo verwoordde zij wat het aanvoelen is van de meeste stappers.
Ik moet tevens denken aan Oikoten (nu Alba) die in 1982 het initiatief nam om met jongeren uit de bijzondere jeugdzorg tussen 16 en 18 jaar (gesloten instelling, drugs…) gedurende drie – vier maanden te stappen met een individuele begeleider naar het verre Compostela. http://www.alba.be/oikoten_tochten.php
Als ze zonder kleurscheuren – groeiend naar eigen verantwoordelijkheid - toekwamen, mochten ze de instelling verlaten. Zo’n tocht is zeer lastig en confronterend voor de jongeren en de begeleiders; ongeveer 70 tot 80 procent halen het einddoel. De herintegratie: een op de drie vrij goed, een op de drie hervalt en een op de drie zwalpt.

Kathedralen en Antwerpen
De vragen naar de reisbestemming in de grote vakantie nemen met de dag toe. Iemand zei me: “Op de heenreis zullen we de kathedraal van Chartres bezoeken.” Omdat ik materiaal verzamel over interessante kerkgebouwen, vroeg ik wat ze vonden van de Franse kathedralen. ‘Men heeft het over de pracht van de kathedraal van Reims. We vonden dit toch niet veel zaaks: wat slordig aan de binnen- en de binnenkant. Welk een verschil met onze kathedraal in Antwerpen.”
Ik dacht aan een lijstje dat ik had gemaakt van de Franse gotische kathedralen met enkele kenmerken:
Amiens: het hoogste binnenschip; een zee van ruimte
Beauvais: de hoogste kathedraal; de top stortte in. Nadien werden de kathedralen nooit meer zo hoog gebouwd. Het binnengewelf van de kathedraal van Beauvais is het hoogste van de kathedralen.
Chartres: de mooiste glasramen
Rouen: met de hoogste toren (door de gietijzeren toren die achteraf erop werd geplaatst).

Antwerpen zou in dit lijstje zeker niet in misstaan: hoog binnenschip, mooie glasramen, hoge toren (tevens belfort) en vooral naast toeristische trekpleister een levendige kerk voor de parochie en voor bijzondere gelegenheden zoals uitvaartdiensten van bekende personen.
Onlangs werd een nieuwe stille ruimte open gesteld; een van de mooiste die ik zag in een grote kerk, al moet deze stille ruimte moet nog gepromoot worden bij gewone bezoekers en toeristen.
En inderdaad Antwerpen is ‘proper’ van binnen en van buiten, maar dat is ook het geval bij de gotische kathedralen in Frankrijk, ook in Reims.
De Antwerpse kathedraal is de grote publiekstrekker voor het religieus toerisme met gemiddeld per jaar 350 000 bezoekers en is daarmee het meest bezochte cultuurhistorische monument van België.

Sharm el-Sheikh 1 - Egypte - Rode Zee - koralen

In 2010 kwam Egypte op de eerste plaats als toeristische bestemming. De vier grote trekpleisters zijn de cruises op de Nijl, de grote steden Cairo (museum; piramides) en Alexandrië; de woestijn met o.a. bezoeken aan de oude Koptische kloosters en de laatste jaren in stijgende lijn de zon- en zeevakanties aan de Rode Zee.

Enkele badplaatsen en duikgebieden aan de Rode Zee zijn Hurghada, Marsa Alam, Dahab en Sharm el-Sheikh. De Rode Zee is beroemd vanwege zijn prachtige en uitgestrekte koraalriffen, o.a. langs de kusten van Egypte en Soedan. Deze kustriffen behoren tot rijkste koraalriffen van de wereld. Omdat het water van de Rode Zee aan twee zijden door uitgestrekte woestijnen waarin weinig regen valt wordt begrensd, is het water er relatief warm en helder. De koraalriffen van het Noordelijk deel van de Rode Zee behoren tot de meeste noordelijk gelegen koraalriffen van de wereld. Sharm el-Sheikh is een bad- en een duikplaats op het Egyptische schiereiland Sinaï, aan de monding van de Golf van Akaba. De stad is gelegen tussen de Sinaïberg en de Rode Zee.

Via een staketsel (van ons hotel Sunriste Tirana Aquapark - eerst met een shutlle) kan men een eind in de zee en met een trap afdalen tot een plek waar er een grote, verticale koraalwand is. Je hoeft dus niet een boot te huren die je voert naar verder afgelegen koralen, men verzekerde mij dat voor een eerste kennismaking dit zeker volstaat. Je moet wel een minimale uitrusting hebben: gummi schoentjes voor de treden die glibberig zijn en een snorkel.

Terwijl je dit koraal bewondert, is het interessant te weten dat het grootste koraalrif ter wereld het Groot Barrièrerif (Great Barrier Reef) is parallel aan de noordoostkust van Australië, sinds 1981 op de werelderfgoedlijst en de grote trekpleister voor Australië.

Later vernamen we dat dat een Chinees kolenschip een deel van dit werelderfgoed had beschadigd...

Taai ongerief (vervolg): vergrootglas op handvat van de winkelkar Lezers van www.blog.seniorennet.be/actievesenioren en van www.blog.seniorennet.be/siti4 weten dat ik een boontje heb voor taai ongerief (kleine ongemakken), in de eerste plaats voor senioren; zie ook. (Georges De Corte, Senior en Vrijwilliger, Halewijn 2008. Klachten medicamenten: men krijgt de tabletten er moeilijk uit de stripverpakking, waardoor tabletten breken of op de grond vallen. Doordrukstrips uit aluminium veroorzaken problemen: te stug of het lipje waaraan getrokken moet worden is te klein; tablettencontainers: te smalle halsje; druppelflacons enz.Andere klachten: Batterijtjes voor een hoorapparaat. Taai ongerief in warenhuizen: gesneden brood in broodzakken en promoties vinden Hotels: Liften bedienen Parkeren in grote parkings: waar staat mijn wagen; betalen; uitgangen Verpakkingen koekjes – kaasjes:lipje scheurt af. Ontkurken Deksels op bokalen Sterke plastic verpakking bij nieuw, klein computermateriaal. Bijsluiters – handleidingen – productinformatie: taal Pancartes bij natuurwandelingen: moeilijke plaats; teksten te klein en onduidelijk Openen van een melkschuitje (cup) Waspoederdozen met koordje Nieuwe hemden met kopspeldjes Straatnaamborden: te klein, verdwenen. Routeaanduidingen in ziekenhuizen openbare gebouwen, grote parkings. Kleefetiketten op fruit. Nieuwtjes die ik lees in dit verband sla ik op mijn harde schijf op, zo bijvoorbeeld dat in de Zwitserse warenhuisgroep Coop er een vergrootglas aan het handvat van de winkelkar, om zo beter de kleine lettertjes te lezen op de verpakkingen en de prijsaanduidingen. Een goed idee maar dat voorlopig geen opvolging vindt bij ons. Er zijn nog andere gadgets mogelijk: daarover een volgende keer meer.

De eerste maanden 2010 was er geregeld sprake van Congo: gaat Koning Albert II op officieel bezoek naar Congo? Hoe lang, met welk programma; met welke boodschap?
Het is goed dat we even achterom kijken naar de gebeurtenissen in 1959, waar o.a. sprake was van de rechtstreekse aanloop tot de onafhankelijkheid van Congo1959.
In 1959 was er meer aan de hand dan Congo: Cuba, einde Schooloorlog...

Fris je kennis op.

1 januari Cuba: de president Batista van Cuba, een bondgenoot van de Amerikanen, wordt afgezet door FIDEL CASTRO. Deze laatste nam ontslag als president van Cuba in 2008 en werd opgevolgd door zijn broer. 

Op 4 januari breken er in Leopoldstad (Belgisch Congo) ONLUSTEN uit die duren tot 10 januari. Dit is een rechtstreekse aanloop tot de onafhankelijkheid van Congo. 1959

Op 13 januari spreekt Boudewijn de Belgen toe op de radio in het middagnieuws: "Het is onze vaste bedoeling de Kongolese bevolkingsgroepen, zonder nefast getalm maar ook zonder ondoordachte overhaasting, in welvaart en vrede naar de ONAFHANKELIJKHEID te leiden ». Een uur later hoorde het parlement de premier Gaston Eyskens die veel vager sprak, met als einddoel een evenwichtige associatie tussen België en Congo. 


 9 maart de modepop BARBIE die nu verspreid is over de hele wereld, komt van de VS in België.

23 maart In Eindhoven rolt de eerste DAF personenauto van de lopende band. Ook Belgen rijden ermee. 1959

29 mei In België sluiten coalitie en oppositie het schoolpact - de schooloorlog is voorbij.

2 juli Prins ALBERT trouwt met Prinses PAOLA Ruffo di Calabria. 

De verplichte LEGERDIENST verkort van 15 naar 12 maanden.


BOBBEJAAN SCHOEPEN brengt de parodie uit ‘CAFÉ ZONDER BIER’; enorm succes.


ROCCO GRANATA: MARINA. 40 jaar later wereldwijd 100 miljoen exemplaren Het liedje is een evergreen. Honderden artiesten namen een cover op, van Dalida tot Louis Armstrong.


De werknemers van de PTT, de huidige POST, krijgen i nieuwe DIENSTWAGENS: kleine Citroen bestelwagentjes (zie personenwagentje 2 CV – lelijke eendje) en kleine bestelwagen van Volkwagen. Ze zullen de hele jaren '60 rondrijden.


Antwerpen: Afbraak op de hoek van de Groenplaats . Oude woningen moeten wijken voor een lelijke PARKEERGARAGE van Grand Bazar. Deze parkeergarage werd later gesloopt. Afbraak van oude godshuizen en beluiken in de Antwerpse binnenstad. Vele oude huizen in de oude stad, belangrijk erfgoed, zullen de volgende tien jaar VERDWIJNEN. Een jonge schepen BOB COOLS, de latere burgemeester van Antwerpen, zal met veel moeite het tij doen keren. Opstelling van de openlucht kunsttentoonstelling in het nieuwe MIDDELHEIMPARK te Antwerpen. Dat was in de eerste plaats te danken aan de burgemeester Lode CRAEYBECKX.


Aanleg van de BOUDEWIJNSNELWEG tussen Herentals en Geel. 

Kaarsje branden Cees Nooteboom is een Nederlands schrijver van romans, poëzie en reisverslagen en kreeg in 2009 de driejaarlijkse Prijs der Nederlandse Letteren. In een tv- interview (18.03.2010) over zijn pas overleden vriend Hans Van Mierlo had hij het over hun gemeenschappelijke religieuze, katholieke herkomst en hoe dit geëvolueerd is. Nooteboom had zijn humaniora gedaan bij de Paters Augustijnen waar hij de beste herinneringen aan overhield: streng, degelijk, cultureel gericht. Bij de vraag of er dan ook sprake was van 'misbruik' van paters zie hij dat hij dit nooit had opgemerkt. Uit die collegetijd stamt nog zijn actieve kennis van Gregoriaanse gezangen (hij zong de eerste regels van het wondermooie Salve Regina) die hij later met zijn goede vriend Van Mierlo – humaniora bij de Jezuïeten – soms zong op de vrolijke momenten. Cees vertelde hoe hij, na de katholieke uitvaartplechtigheid van zijn moeder, met Hans de bedenking maakte: 'Dat was mooi en ontroerend, dat had moeder zeker gewenst; maar we zullen dit zelf niet om vragen, dat is voor ons voorbij." Toen Cees in Venetië hoorde dat Hans overleden was, ging hij naar de kathedraal om een kaarsje te branden. Dat gaf hem grote voldoening, want zo kon hij met hart en geest denken aan zijn overleden vriend. En als hij in Nederland was zou hij dit opnieuw doen. Dit simpele ritueel was voor hem zo belangrijk, want dit was een zijn religieuze wortels en dat hij wil blijven koesteren. "Je draagt deze herkomst je hele leven mee, het is dom van dit te willen wegvegen."

Verwachten, voorspellen: weer, klimaat en religie

Wij zijn het meest vertrouwd met de weersvooruitzichten of -verwachtingen. We weten dat momenteel weersverwachtingen langer dan vijf dagen bijzonder moeilijk zijn in onze streken gezien de complexiteit van het weer. Dat de weerdeskundigen zich kunnen vergissen in hun verwachtingen, ook al steunen zij op computersimulaties, zagen wij de bij de winteropstoot van 10 februari 2010 in België met de langste files ooit.

De empirische wetenschappen zoeken naar wetmatigheden die een bepaalde situatie zullen veroorzaken, oorzaak - gevolg, causlaiteit zijn de sterkste vormen van verwachtingen. Maar discussies zullen blijven – dat is nu eenmaal eigen aan wetenschappen; denkne we maar denken aan de recente klimaatdiscussies.

De toekomst van de religie is een dubbeltje op zijn kant. Ongetwijfeld is de secularisering van de samenlevingen in West – Europa zeer sterk geweest en gebeurde in versneld tempo in de zestiger jaren van de vorige eeuw. Dat bracht over het algemeen een ‘pacificatie door secularisering’ (prof. E. Vermeersch 2010).

Een tijdje geleden was het bon ton je te scharen achter de uitspraken dat bij toenemende verwetenschappelijking en secularisering van het wereldbeeld, dit de invloed zou verminderen van de religies. Sommigen beweerden dat de wetenschappen zeer succesvol waren in het opvegen van de resten van de godsdienst.
Momenteel denken de meesten dat geloof en wetenschap twee aparte werelden van zingeving zijn, die best hun eigen weg zouden gaan.

Van Campenhout, Herman, (2009) damiaan@godmail.com Sint - Niklaas, Abimo

Info website auteur en uitgever:
Voor zijn tweeëntwintigste jeugdboek heeft Herman Van Campenhout zich laten inspireren door de 'Grootste Belg aller tijden', Pater Damiaan. Naar aanleiding van zijn heiligverklaring op 11 oktober 2009 schreef hij deze biografie op kindermaat. In de hedendaagse vorm van een correspondentie via mails tussen de heilige en de schrijver wordt het leven van Damiaan door hemzelf verteld. Er ontstaat vooral een menselijk beeld, waarbij geruchten en roddels ontkracht worden maar Damiaan ook niet heiliger wordt voorgesteld dan hij was.
Op grijze bladzijden tussen de mails wordt bondig en verhelderend informatie gegeven over de tijd waarin Damiaan leefde, over het alledaagse leven in Vlaanderen, de grote invloed van de katholieke kerk destijds, de geschiedenis van Hawaï in het algemeen en van de melaatsenkolonie op Molokai. Het boek telt enkele zwart-witfoto's uit Damiaans leven, een kaartje van de Hawaïaanse archipel en ten slotte een verantwoording van de auteur. Vanaf ca. 12 jaar.

Over Pater Damiaan:
"Pater Damiaan, in de wereld Jozef De Veuster (1840-1889), werd in 1994 zalig verklaard en in 2005 verkozen tot ‘Grootste Belg aller tijden’. De boerenzoon uit Tremelo verwierf als missionaris wereldfaam door 17 jaar lang voor de verstoten melaatsen op Molokai te zorgen, net zo lang tot hij zelf overleed aan die verschrikkelijke, besmettelijke ziekte."
Onze commentaar:
Je kunt via de website een bijhorend lespakket binnenhalen. De 22 'vragen bij de tekst' zijn zinvol voor een grondiger tekstbegrip. De auteur deed er goed aan tevens tien denkvragen en tien doevragen te voorzien die opzoekwerk veronderstellen. Doevragen zoals 'Wat was de grote droom van Damiaan tijdens zijn leven? Is die gerealiseerd?', 'Damiaan was in de eerste plaats geen sociale werker, geen ontwikkelingshelper maar een missionaris. Wat betekende dat concreet? “Melaats op aarde, niet in de hemel.” Wat betekent dat? klinken wat moeilijk maar met begeleiding in de klas kan men zo gaan naar diepere zingeving.
Ik houd niet zo erg van het mailverkeer tussen Damiaan (in de hemel) en de auteur (op aarde). Het komt wat geforceerd over, maar de jonge lezers hebben daar geen problemen mee. De auteur kan zijn didactische houding niet verstoppen: hij geeft de lezer heel wat informatie en inzicht in het sociaal - culturele en religieuze leven van die tijd op de grijze bladzijden.
De kinderen missen wel kleurfoto's of afbeeldingen in kleuren, wat mij dan niet stoorde.
De stijl is niet zeemzoeterig.

De laatste mail van Jozef De Veuster gaat naar de diepte: Ik word heilig verklaard omdat ik een zeer eenvoudig zinnetje uit het Nieuwe Testament heb proberen te realiseren:
"Geen grotere liefde kan iemand hebben dan deze, dat hij zijn leven geeft voor zijn vrienden." Joh. 15,13 (p. 118).

Het nawoord van de auteur (p. 120 -123) bevat paragrafen over de heiligverklaring die niet over rozen verliep is en de tips voor het opzoeken van informatie over Damiaan via internet.
 
Wat ik wel graag had gezien is het plaatsen van de heiligenverering met de mirakels in een ruimere context (Lourdes bijv.); in het 'bovennatuurlijke' en bij het bidden, de spanning tussen wetenschap en geloven. Kinderen en jongeren kunnen best mee denken en erover discussiëren.

Ik was benieuwd naar de leeservaringen van jongeren.
Ik pikte er eentje uit: reacties van Elisabeth G. 12 jaar.

"Ik vind het een goed boek. Het is op kindermaat geschreven en je kan het goed volgen. Het is wel eens leuk om een heel ander soort boek te lezen dan normaal. Je leest niet elke dag een boek over heiligen. Ik vind wel dat er af en toe een prentje in mocht staan. Ik zou het boek zeker aanraden omdat ik het verhaal over Damiaan die voor de melaatsen zoveel moeite heeft gedaan, heel ontroerend vind."
"Het is origineel dat Damiaan - die al lang dood is - kan mailen. Maar ik vind dat de schrijver te veel data gebruikt. Ik vind het wel goed dat er af en toe tijdens het boek eventjes gestopt wordt met het verhaal en dat ze iets uitleggen, en dat ze dat ook in een kleur doen. Maar na een mailtje zeggen ze soms iets dat niet zo veel met het verhaal te maken heeft, en dan is het wel moeilijk om de draad terug op te pikken. Ik vind het goed dat Damiaan boos wordt in zijn mail, en omdat hij teleurgesteld is in Herman, de schrijver van het boek, die de leugens gelooft die over Damiaan verteld worden.  Het was  ontroerend dat er in Damiaans armen 2 kinderen zijn gestorven. Damiaan durfde bij hen gaan zitten en heeft op een Hawaiaanse manier hun pijn proberen weg te masseren zo konden ze pijnloos sterven.
Ik denk dat de sommige mensen op Molokai en op het gewone land wel jaloers op Damiaan waren omdat hij meer gehoord werd dan “gewone” melaatsen. En dat ze daarom zulke domme leugens vertelden. Maar Damiaan is blijven doorgaan: heel knap. "


Mijn conclusie (GDC Siti4) :

Alles bij elkaar een interessante leeservaring voor jongeren en voor mij.
Dit boek heeft me concreet aangezet tot verder nadenken over de mogelijke beleving van het religieuze en de kristelijke identiteit bij jongeren.

Ik was, dus ik ben: verleden, herinneringen, geschiedenis

Personen, families, organisaties maar ook naties en religies hebben een geschiedenis en zijn tevens voor een deel product van deze geschiedenis, De titel: ‘ik was, dus ik ben’ citeer ik uit de wekelijkse column van J.L. Heldring in NRC-Handelsblad van 31 december 2009 http://weblogs.nrc.nl/heldring/2009/12/31/%E2%80%98ik-was-dus-ik-ben%E2%80%99/ Hij verwijst hierbij naar  Marita Mathijsen in de jaarlijkse Huizingalezing (18 december 2009) ‘Historische sensatiezucht. Over de moraal van de geschiedenis'.

Huizinga en Heldring liggen bij mij in de bovenste lade van mijn geschiedeniskast, omdat ze zo knap en diepzinnig spreken over het verleden. Af en toe klom ik op hun schouders zowel in reeks schoolboeken ‘Documentatiemappen’ voor het middelbaar onderwijs (uitg. Kapellen Pelckmans) en recenter in een reminiscentie project voor ouderen bij OCMW Antwerpen (www.verhalenparcours.be) en in mijn laatste boek ‘België. Een geschiedenis van het gewone volk en zijn koningen.' (Leuven, Van Halewyck, 2009).

Wat Heldring in bovenvermelde column schrijft over het koloniale verleden van Nederland, het verwerken ervan door het erkennen van een ‘ereschuld’ en het benadrukken van een ethische richting in de ontwikkelingssamenwerking, kan je ook toepassen op België. Hij wil niet zoeken naar het ‘nut’ van de geschiedenis, wel naar het bewustzijn.

Als ik in groep met ouderen herinneringen ophaal, merk ik dat zij door de kennis die zij zo opdoen tevens een grotere zelfkennis krijgen.
Voor hen geldt ‘Ik was, dus ik ben’.

En dan geeft hen – en mezelf – een grote en diepe voldoening.