Archief

India – Taj Mahal
In onze website beschrijven we onze reiservaringen: http://users.telenet.be/siti4/india.htm (in opbouw) In deze blog geven we achtergrondinformatie over de architectuur en het liefdesverhaal dat aan de grondslag ligt.

De Taj Mahal is een 17e-eeuws bouwwerk in de Noord-Indiase stad Agra (Uttar Pradesh). Het is een mausoleum dat tussen 1631 en 1648 werd gebouwd in opdracht van de Indiase grootmogol Shah Jahan, als grafmonument voor zijn hoofdechtgenote Mumtaz Mahal, die in 1631 in het kraambed overleed. Later werd ook zijn eigen lichaam erin bijgezet naast de tombe van zijn vrouw.
Het gebouw is het hoogtepunt van de mogol-architectuur, een mengvorm van islamitische en hindoe-architectuur. In 1631 stierf Mumtaz Mahal, de tweede vrouw van Shah Jahan, keizer van het Mogoelrijk ten tijde van de grootste welvaart, tijdens de geboorte van hun veertiende kind, Gauhara Begum. Hij beloofde zijn vrouw een gebouw te laten bouwen dat net zo mooi was als zij.
De hofkronieken over Shah Jahans verdriet verhalen van de liefdesgeschiedenis die traditioneel wordt gezien als de bron van inspiratie voor de bouw van de Taj Mahal.
De bouw van de Taj Mahal begon in 1632, een jaar na de dood van Mumtaz Mahal. Het belangrijkste praalgraf werd voltooid in 1648 en de omringende gebouwen en de tuin werden vijf jaar later afgewerkt. De Taj Mahal is gebaseerd op ontwerptradities van de Perzische architectuur en de eerdere Mogoel-architectuur.
Specifieke inspiratie kwam van succesvolle Timoerid- en Mogoelgebouwen, met inbegrip van de Gur-e Emir (de tombe van Timoer Lenk in Samarkand), Tombe van Humayun, Tombe van Itmad-Ud-Daulah (ook wel de Baby Taj), en Shah Jahan’s eigen Jama Masjid in Delhi. Terwijl vroeger Mogoelgebouwen vooral werden gebouwd van rode zandsteen, bevorderde Shah Jahan het gebruik van wit marmer ingelegd met halfedelstenen. Gebouwen onder zijn beschermheerschap bereikten nieuwe niveaus van verfijning. Jean-Baptiste Tavernier zorgde voor de mythe dat het oorspronkelijk de bedoeling was dat aan de overkant van de rivier de Yamuna nog een tweede mausoleum van zwart marmer zou verrijzen, bedoeld voor de grootmogol zelf, maar dat dit nooit tot stand is gekomen omdat Shah Jahan in 1666 in gevangenschap stierf. Hij werd in dat jaar in de Taj Mahal bijgezet.
In een uitzending van National Geographic jan. 2012 werd de hypothese van een tweede, zwarte mausoleum aan de kant geschoven door onderzoekers. Ze vonden wel archeologische vondsten, maar die wijzen op de aanbouw van een tuin die een spiegeling was de grote tuin van de Taj Mahal.
(bronnen: Wikipedia, reisgidsen en eigen opzoekwerk in Google),

Toen ik bezig was een nieuwe blog te maken, vernam ik op de radio dat Phil Bosmans - de man van De Bond zonder Naam - vanmorgen dinsdag 17jan. 2012 - overleed in Mortsel. Hij was bijna 90 jaar.

Ik heb de beste herinneringen aan hem en velen met mij. Ik woonde ooit eens een voordracht van hem bij en ik vroeg welke mensen hem de spreuken aanleverde voor de spreuken van de Bond zonder Naam. Met een twinkeling in zijn ogen met zijn zangerig Limburgse accent zei hij: Ik doe dit allemaal op mijn eentje.

Meest bekend waren zijn kleine pancartes met spreuken die je in vele huiskamers aantrof op de dressoir of op de schoorsteenmantel.
Hij was een gevierd en bekroond schrijver. Zijn boek ‘Menslief, ik hou van je’ 1972 was een van de meest verkocht boeken in Vlaanderen. In Duitsland werden tot in totaal twee miljoen exemplaren verkocht. In 1968 en 1991 ontving Phil Bosmans de Visser Neerlandiaprijs en de prijs van de Vlaamse Gemeenschap in ontvangst nemen.

Al die gegevens kan je vinden op internet en op de website http://www.bzn.be/NL/index.php
Ook deze website bracht al het nieuws van het overlijden van Phil Bosmaans.
En in een raampje op de Home stond onder zijn foto: Mijn laatste woord: dankbaarheid.

Phil: Welke spreuk zou je bedacht hebben bij je heengaan? Je zou zeker een glimlach bij mij en vele anderen uitlokken.
Je foto op de website van BZN lacht me toe, dat is je antwoord.
Dank je wel.

Naar Sint-Truiden: heiligenlevens en abdijen

Bloggers die mijn interesse kennen voor heiligenlevens en abdijen - zie mijn publicatie Kerken, heiligen en toerisme (2011), Antwerpen, Halewijn – attenderen mij geregeld op interessante daguitstappen. Zo kreeg ik een mail van Guy P. :

“Noteer almaar een daguitstap naar Sint-Truiden, in de lente tussen 17 maart en 17 juni 2012 o.a. tentoonstelling over mystieke streekheiligen Christina de Wonderbare (of: Mirabilis) en Lutgardis in onze Begijnhofkerk, over Clara in het museum de Mindere (bij de minderbroeders), Trudo en Eucherius in de kleine schatkamer van de hoofdkerk. Welkom. Mooiste tijd van het jaar is hier de bloesemtijd, meestal tweede helft van april: dit jaar misschien vroeger.”
Ik kijk er al naar uit Guy P.

Kijk vooraf ook naar de website van de dienst Toerisme Sint-Truiden om nog enkele andere aspecten te leren kennen: fruitstad, wandelen, abdijen en kloosters, uitstappenplanner en berichtjes via Facebook, Twitter.
Surf naar http://www.toerisme-sint-truiden.be/Startpagina-Toerisme.html

Kerststal opbergen en kinderlogica

In de meeste gemeenten worden de kerstbomen na Driekoningen door de gemeentediensten (vroeger door jongeren) opgehaald om verbrand te worden, met de brandweer op de achtergrond en de jeugdbewegingen en organisaties op de voorgrond, die drankjes en versnaperingen verkopen om hun kas te vullen.

In vele grote warenhuizen in de VS gaan de kerstbomen met alles erop en eraan gedumpt wat goedkoper uitvalt. Meestal gaan we de versieringen afdoen en opbergen voor volgend jaar. Het behoort tot de jaarlijkse rituelen die we graag in stand houden.

Ook gebeurt dit met de kerststal waar we de beeldjes in aparte kartonnen dozen opbergen. In dit verband hoorde ik een pittige anekdote van een jongetje van vijf die voor het kerstfeest het beeld van het kindje Jezus in een lade bij oma had gevonden. Oma zou dit beeldje plaatsen in de kerststal op Kerstmis zelf. Het jongetje zei: 'Oma, je moet Jezus zo vlug mogelijk op een andere plaats leggen, want hier heeft het niet genoeg adem.'

En zo kwamen op een andere anekdote in verband met Sinterklaas. Een jongetje van zes zei tegen zijn oma: "Het zou toch erg zijn als Sinterklaas nu zou doodgaan. Niet enkel voor hem maar vooral voor de kinderen over de hele wereld.'

Je moet wel creatief en empathisch zijn om 'respectvol' om te gaan met die kinderlogica.

Driekoningen en sterzingen

Driekoningen wordt in Keulen en in vele streken en steden in Duitsland goed gevierd.
In onze streken beperkt zich dat meestal tot het sterzingen door kinderen (vroeger ook door volwassenen) om geld te verzamelen voor het goede doel of voor snoep en zakgeld.

Meer verspreid is de Driekoningentaart met frangipane of appel. In de taart is een boon verstopt en de persoon die de boon terugvindt is die dag "koning(in)" en mag een kroon dragen.

Een van de gebruiken in sommige streken in Duitsland is dat huizen gezegend worden en daarvoor een merkteken krijgen, met kalk op de deurstijl.
20 C + M + B 12 betekent dat in het jaar 2012 dit huis werd gezegend, de C, M en B verwijzen naar de beginletters van de namen van de drie koningen Caspar, Melchior en Balthasar.
Onlangs las ik zowel in Kerk en Leven als in Wikipedia dat deze uitleg over C M B de afkorting is van een huiszegen Christus mansionem benedicat: Christus zegene deze woning. Voor mij moeilijk uit te maken welke de juiste uitleg is. Ik blijf opteren voor de beginletters van de drie koningen (wijzen), in combinatie met de zegening van het huis.

In de Dom van Aken bevindt zich een schrijn waarin relikwieën van de Drie Koningen bewaard worden? Dit schrijn is het grootste goudsmeedwerk dat in de Middeleeuwen vervaardigd werd. Ongeveer veertig jaar is eraan gewerkt en het is 220 cm lang, 110 cm breed en 153 cm hoog. Het vertoont de vorm van een basilica en bestaat uit twee sarcofagen waar een derde bovenop geplaatst is. Het is gemaakt uit goud en het binnenwerk uit eikenhout. In de zijwanden staan meerdere beelden van apostelen en andere figuren, alle uit verguld zilver. Meer dan duizend edelstenen vullen het geheel aan.

Prachtige en unieke religieuze kunst.

Ik heb bij uitgeverij Halewijn (Antwerpen) een boek uitgegeven Kerken, heiligen en toerisme met o.a. een kleine bijdrage over de Sint-Salvatorskathedraal, waarvan ik zeg dat ze ook een basiliek is. Ik weet wel – ik ben een geboren Bruggeling – dat dit vreemd klinkt, maar ik heb me gesteund op Wikipedia lemma basilieken.
Wikipedia - St Salvators: vermeld in de lijst van de basilieken in België. http://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_basilieken#Belgi.C3.AB Maar ik vond nergens op Google een bevestiging. Ik kreeg al enkele reacties (Bruggelingen) om te zeggen dat ik fout ben.

Ik vroeg het aan Jan Tilleman van de kathedraal om uitsluitsel te geven:
“Er zijn tot nu toe geen documenten waar er sprake is van een basiliek. Er zijn in de kathedraal ook geen attributen aanwezig zijn, die verwijzen naar een basiliek (zoals in de H. Bloedbasiliek).
Ik vermoed dat er hier verwarring is tussen het gebruik van termen: basiliek en kathedraal. De Sint-Salvatorskerk is een kathedraal sedert de heroprichting van het bisdom in 1834.”

Voor een correctie in het boek is het nu te laat; de boreling ligt al op de Boekenbeurs.

Kerken, heiligen en toerisme 
reclametekst van uitgeverij Halewijn.
http://www.kerknet.be/microsite/halewijn-uitgeverij/catalogus/uitgave.php?uitgaveID=1470
 "Kerken, heiligen en toerisme
Dit boek is bestemd voor wie graag religieuze cultuur, bedevaartroutes en evenementen zoals processies kiest voor een uitstap of een reis. Het beschrijft meer dan 100 grote en kleine kerkgebouwen, bedevaartsoorden en ander religieus erfgoed in België, Frankrijk en Italië. De selectie is een persoonlijke keuze van de auteurs en wil geen aanspraak maken op representativiteit of belangrijkheid. Alle beschreven plaatsen zijn per land alfabetisch gerangschikt op gemeente. De plaatsbeschrijvingen worden aangevuld met achtergrondinformatie waar nodig. Georges De Corte is professor emeritus aan de Universiteit Antwerpen. Hij schreef dit boek samen met zijn echtgenote Marleen Moeremans, internist-geriater. Catalogusprijs 20 euro."

Heiligen en heiligenbeelden
In kerkgebouwen en huiskamers staan vaak gipsen heiligenbeelden.
De heiligen achter deze beelden worden vereerd met kaarsjes en gebeden.
Sinds het tweede Vaticaans Concilie (1962-65) werden deze beelden nochtans meer en meer uit de kerkinterieurs verwijderd.
Devotiebeelden in gips worden doorgaans als minderwaardig beschouwd. Het zijn industriële serieproducten, die vanaf het midden van de 19de eeuw massaal werden verspreid. Ze zijn de exponenten van het katholieke reveil van de 19de en 20ste eeuw en getuigen van een glorieuze maar strak geleide Kerk en van een volkse, sterk doorgedreven devotiecultuur. Tot op vandaag zijn ze dragers van geloof en er gaan meer en meer stemmen op in studiedagen en publicaties om met dit - ogenschijnlijk minderwaardige – erfgoed niet lichtzinnig om te gaan.
Documentatie Heiligen:
Op Google zoeken met ‘Heiligenkalender’ en ‘Lijst van christelijke heiligen’.
Een zeer veelzijdige Nederlandstalige site is www.heiligen-3s.nl/index.php met 5249 heiligen. Een interessant boek is Het Heiligenboek van Tom Zwaenepoel (Lannoo, 2008).

Leven na de dood?
We willen meestal zekerheid hebben over leven na de dood. De idee dat het na de dood met alles is afgelopen is voor velen ondraaglijk, omdat dan het leven geen enkel zin zou hebben gehad. Gelovigen en niet - gelovigen kunnen geen 'zekerheid' verkrijgen over leven na de dood. Geloven dat we op een of andere manier verder leven na de dood geeft troost, hoop en vertrouwen.

Gebed voor Ianka een vroeg gestorven kind
God, ik weet niet waar Je woont,
misschien boven de wolken,
vast heel dicht bij de zon.
God, Ianka komt eraan, Heel plotseling gestorven, voorgoed bij ons vandaan.
Doe voor haar open, God, want wij blijven hier achter,
Wij kunnen niets meer doen.
God, Ianka komt eraan.
Wil Jij haar goed ontvangen, Je armen om haar slaan?
Bron: Naomi Van der Velden pastor Sint - Vincentius GZA Antwerpen

Gebed voor een overleden partner
(...) Jij zult altijd in mijn gedachten zijn.
Ik zal nog van je dromen en je stem nog horen.
Ik kan niet begrijpen dat jij weg bent, voorgoed. (...)
Bron: Marinus Van den Berg, pastor

Deze en andere teksten over kristelijke spiritualiteit verschijn in 2012 in een apart cahier ADEM (uitgeverij Halewijn, Antwerpen)

Slavenschepen en bedevaarders

Een van de treffendste beelden van de slaverij is het vervoer in slavenschepen. Ze liggen in het ruim als 'sardienen in een doos', in miserabele hygiënische omstandigheden, met te weinig drinken en voeding. Het gevolg daarvan was een grote sterftegraad. Dit resulteerde in een hoge sterftegraad wat een zwaar financieel verlies betekende voor de eigenaars, de investeerders en de kapiteins.

Volgens recent onderzoek blijkt dat procentueel er verhoudingsgewijs meer bemanningsleden onderweg stierven (Laurens Priester, 1989) . In een andere studie (L. Lehman 1987) vinden we dat in de zestiende eeuw pelgrims vanuit Genua en Venetië naar het Heilig Land werden vervoerd voor de bedevaart naar de heilige plaatsen. Hun duur betaalde plaatsen in het ruim verschafte hen nagenoeg even weinig plaats als op de slavenschepen, namelijk 1.8 op 0.6 meter.

Maria Magdalena, Madeleine

We hebben een boontje voor Maria Magdalena, Madeleine. Dit komt op de eerste plaats omdat mijn parochiekerk in Brugge naar haar genoemd was. Dan kwam de basiliek Sainte - Madeleine in Vézelay met daarbij de discussies met mijn stapgenoten wie deze heilige feitelijk was: zondares, vrijgevochten rijke en intellectuele vrouw, eerste van de apostelen...

Nog voor Vézelay hadden we deze heilige leren kennen via het Provençaalse spoor in Zuid – Frankrijk – omgeving Marseille, Saintes-Maries-de-la-Mer, waar ze zou zijn beland met andere heilige vrouwen en mannen (Magdalena, Martha, Lazarus, Maximinus). Ze werd er vereerd en ze leefde er dertig jaar teruggetrokken in een grot in het nabije massief La Sainte Baume, waar ze gevoed werd door de engelen en haar lang haar diende als kledij. Ze wijdde haar leven – zoals een nieuwe woestijnheilige – voor haar liefde tot de gekruisigde. Haar teruggevonden relieken werden bijgezet in de nieuwe basiliek van Saint- Maximin. Nadien was er discussie en ruzie over haar relieken tussen Vézelay (Benedictijnen) en de basiliek van Maximinus (Dominicanen) om de meest vereerde relieken te hebben naast die van Jacobus de Jongere (Compostela). Want relieken trok pelgrims aan en dus aanzien en inkomsten. Hier ook een guerre de reliques, Vlug leerde ik dat deze heilige vele ‘levens’ had gehad, maar dat geldt voor de meeste heiligen. De boeken die ik onlangs raadpleegde (o.a. Mark Heirman, Maria Magdalena, de vrouw van zijn leven; Leuven, Antwerpen, Houtekiet, 2010 en Guido Kindt, Maria Magdalena, vrouw minnares of apostel van Jezus, Van Halewyck) waren boeiend maar konden ook geen uitsluitsel geven evenmin als op de vele vindplaatsen op internet. Voor zover dit überhaupt mogelijk is… Komt daarbij de hype die kwam omdat Magdalena een sleutelfiguur speelde in de beststeller: De Da Vinci Code van Dan Brown, met bijhorende film en commentaren. Deze figuur is vaak aanwezig in de religieuze kunst (zie bij Kindt) waar ze als icoon de vrouw met de albasten kruik optreedt of als publieke vrouw maar meer als treurende vrouw aan de voet van het kruis. In de evangelies wordt ze enkele keren vernoemd, meer dan vele apostelen, en vormen zo een bron vorm van kennis omtrent haar. Gaat het dan over dezelfde persoon: de vrouw die de voeten van Jezus waste en zalfde en door hem vergiffenis kreeg van haar zonden; de vrouw die bij de gekruisigde Jezus stond met Maria – moeder Gods – ( tussen haakjes waar bleven de mannen?). De vrouw die als eerste vaststelde dat Jezus niet meer in het rotsgraf lag (gift van de rijke Jozef van Arimatea) en aangesproken werd door een engel en door de verrezen Christus.
Voor een groot deel kan ik de redenering volgen dat ze als het ware werd weggeveegd na de evangelies en geen plaats kreeg in de Handelingen van de Apostelen. In de vier erkende evangelies is nergens sprake dat zij de vrouw was van Jezus de Nazarener, zoals er ook geen bevestiging of ontkenning te vinden is dat Jezus ongehuwd bleef. Ze speelde een rol in de lijdensverhalen in de vier erkende of canonieke evangelies. Zeker is dat in de Middeleeuwen er een grote verering was voor Maria Magdalena; een verering die (later) enkel overtroffen werd door de verering van Maria als Moedergods. In het Westen was er vaak een vermenging van de publieke zondares die zich bekeerde met Maria van Betanië en Maria Magdalena. De boetvaardige zondares (de zwarte Madonna) werd het menselijk gezicht waarin alle zondaars zich konden herkennen. Naast de zwarte Madonna stond Maria, Moeder Gods als de witte Madonna). Interessant zijn de uitweidingen over de apocriefe Magdalena; dus zoals ze optrad in de niet erkende, afwijkende, geheime of verborgen geschriften (o.a. Nag Hammadi vondsten) en de achteruitstelling van de vrouw (en van Magdalena) in het christendom vanaf de vierde eeuw, mede in de hand gewerkt door het verplicht celibaat en het voorbehouden van de priesters aan mannen. De vrouwenhaat is in zoveel citaten bij theologen in de ME terug te vinden, Kindt heeft er een karrenvracht verzameld van ‘De vrouw is slechts een onvolledige of gebrekkige man’ (Thomas van Aquino); De vrouw is een mislukte man en bijgevolg inferieur (Albertus Magnus). ‘De mannelijke kerk duldde niet langer dat een vrouw, behalve de Maagd Maria, een vooraanstaande rol zou spelen.’ (Kindt, 27)

Heirman schrijft in zijn slotparagraaf:
‘Voor mij blijft Magdalena een vrouw die ons zal blijven verbazen. Dat is haar grootste liefde – de Nazarener – ook verschuldigd. Of ze zijn vrouw was of zijn meest geliefde leerling, en of we haar mogen gelijkstellen met Maria van Bethanië of een berouwvolle zondares, zullen we nooit weten. Slechts één zaak staat vast. Dat ze Zijn meest geliefde was. De vrouw van Zijn leven.’