abnormaal

Oskar Matzerath

- bij De Blikken Trommel van Grass –

 

een vadergraf van mager

zand, distel, wilde klaver

 

een dorpsgek toont de sporen:

de speelkaart van het laatste spel

een kogelhuls om op te fluiten

 

op weg naar zee kom je er langs

op weg naar strand en meisje:

vanille haar geur en jij de zoon

trommelaar, verrader

 

mager zand, een muur van wit-

kalk over gaten en jij de zoon

trommelaar, verrader

 

op weg naar zee kom je

er langs, een meer ginds ver

van distels, wilde klaver

 

voor het eerst proef je

de vrouw: vanille, een driehoek

met een diepere smaak van

slakken, wormen, slijmen

 

nabij het vadergraf van mager

zand proef je, nabij distels, wilde

klaver, de smaak van vrouw

en aarde: ontbinding, een band

die nooit meer los zal laten

 

vanille, muur en mager zand

een vadergraf van wilde klaver

wanneer wordt homofobie homohaat?

 

Verwarrende communicatie vanuit de kerkelijke hiërarchie: kardinaal Danneels vraagt  bijna smekend om de kerkelijk leer niet te zien als een geheel van verboden en als tegenstem horen we  tegelijkertijd bisschop Léonard die homoseksualiteit abnormaal noemt , een afwijking die moet bestreden worden.

Opvallend is de verwijzing naar Freud: homoseksualiteit zou volgens de Weense meester een onvolgroeide vorm van seksualiteit zijn, leert ons de lezing volgens de Naamse monseigneur. Freud heeft heel wat geschreven over homoseksualiteit die hij vaak inversie noemt en als  lid van de Weense  burgerij heeft hij niet altijd de meest vooruitstrevende ideeën ter zake. In zijn studie ‘Ueber die Psychogenese eines Falles von weiblicher Homosexualität’ (van 1920) schrijft hij echter (ik vertaal):

‘Het libido van ons allemaal schommelt normalerwijze levenslang tussen het mannelijke en vrouwelijke object (lees: partner) …Eerlijk gezegd, waar de schommeling zo grondig en beslissend is, vermoeden wij een bijzonder moment, dat de ene of de andere richting begunstigt, en wellicht heeft de schommeling alleen op het geschikte tijdstip gewacht om de objectkeuze naar zijn zin door te zetten.’

De woorden ‘schommelt’ en ‘schommeling’ kan men vervangen door ‘twijfelt’ en twijfel’ als vertaling van het Duitse ‘schwankt’ en ‘Schwankung’.

Waar Freud op meer dan één plaats op wijst is de biseksuele geaardheid van iedere mens, een idee dat door Jung nog verder werd uitgewerkt met zijn theorie over de ‘anima’ en ‘animus’, een vrouwelijke kern die in iedere man aanwezig zou zijn en een mannelijke in iedere vrouw.

Kortom, voor beide denkers is geen enkele man louter man, en geen enkele vrouw louter vrouw.

Raadselachtig is natuurlijk het zinsdeel ‘naar zijn zin’: er moet volgens Freud dus al een geneigdheid aanwezig zijn waardoor iemand op een gegeven moment in de richting van het hetero- of homoseksuele wordt gestuwd. Over de oorsprong van die geneigdheid formuleert Freud allerlei ingewikkelde speculaties, maar in geen geval is zijn theorie zo simpel en ongenuanceerd als door bisschop Léonard gesuggereerd wordt.

Wat Léonard doet is bovendien een typisch voorbeeld van een selectief aanhalen van een autoriteit. Het zal bij Léonard allicht nooit opkomen dat in zijn sterke essay ‘Die Zukunft einer Illusion’ (1927) Freud de godsdiensten gelijk gesteld heeft met een kinderziekte, met het  zich op een ziekelijke manier vasthouden aan het geloof in Sinterklaas en de Paashaas.

Léonard zal evenmin bij Freud gaan lezen hoe gezond het verplichte celibaat wel is.

En laten we niet vergeten dat Freud in 1939 is gestorven en dat de psychologie  - en in het bijzonder de seksuologie – sedert  dat jaar niet is blijven stilstaan.

 

Vandaag vrijdag 6 april publiceert De Standaard over de uitspraken van Léonard een briefje van ene Philippe Van der Sande ‘mandataris van Vlaams Belang en voorzitter Beweging voor Christelijke Solidariteit’. Deze  man schrijft: ‘De katholieken hebben begrip voor de situatie waarin homoseksuelen zich bevinden, maar niet voor homoseksualiteit. Dat blijft tegennatuurlijk en abnormaal en moet bestreden worden’.

Een eerste vraag: hoe kan iemand voorzitter worden van een beweging voor ‘christelijke solidariteit’ en tegelijk zich aansluiten bij de slogan ‘eigen volk eerst’. Is het geen wezenlijk kenmerk van het christendom dat het een universele godsdienst is, heeft Christus niet duidelijk gemaakt dat  zijn boodschap gericht is tot alle mensen?

Ten tweede: wat betekent de frase ‘begrip hebben voor de situatie’ als jij zelf die situatie creëert, het is juist door het optreden van warhoofden zoals Van der Sande dat de situatie van de holebi’s problematisch wordt, in de maatschappelijke zin althans. Het klinkt alsof een ontvoerder zegt tot zijn slachtoffer: ik heb begrip voor jouw angst maar ik ga jou nog wat langer vasthouden.

De geestesgenoten van deze VB-mandataris hebben in het verleden altijd een viriele machocultuur verspreid, tot zij  ontdekten dat een deel van hen ‘anders’ was. Toen brak ‘de nacht van de lange messen’ aan: homoseksuele SA-soldaten en –officieren die werden afgemaakt door het elitecorps van de raszuivere hetero’s van de SS . Men kan hier dieper over nadenken  en zich afvragen  waar dit geweld vandaan komt: is het afgezien van de rivaliteit tussen beide corpsen en hun leiders, geen  bewijs dat sommigen er zoveel moeite mee hebben hun eigen biseksuele geaardheid toe te geven, dat zij niet alleen bij zichzelf  maar ook bij anderen de tekenen hiervan desnoods met extreem geweld moeten onderdrukken.

Los van het historisch voorbeeld: is de strijd tegen de homoseksualiteit bij anderen niet in de eerste plaats een verkrampte poging om zijn eigen geaardheid te negeren en te overschreeuwen zoals iedere bangerik veel lawaai maakt om de eigen angst te overstemmen?

De volgende vraag is natuurlijk waar deze angst dan wel vandaan komt: ontstaat die uit de incestvrees (term van Freud) of uit de maatschappelijke druk? In ieder geval kan men er niet naast kijken dat de homofobie gewelddadige vormen aanneemt daar waar nog altijd een patriarchale maatschappij bestaat met een uitgesproken machocultuur, dus daar waar een man een man moet zijn en een vrouw een vrouw.

Het is geen toeval dat het VB bekend staat als een organisatie met een strikte hiërarchie waar de mannen het voor het zeggen hebben; de vrouwen binnen de partij fungeren als garnituur en decorplantjes: zij worden geduld zolang zij kakelen wat de hanen kraaien.

 

Tot slot: wat is abnormaliteit? Kan men niet beter spreken over een minderheidsgedrag?

Heteroseksualiteit is de norm als men seksualiteit louter en alleen in functie van de vruchtbaarheid ziet. En dit verschijnsel ‘tegennatuurlijk’ noemen, getuigt van weinig kennis van het seksuele gedrag in de natuur. Bovendien, behoort het niet tot de natuur van de mens dat hij het zoogdierniveau  overstijgt met zijn verbeelding, met een scala aan gedragsvormen dat zoveel ruimer is dan  het gamma van andere diersoorten?

Als je naar een norm zoekt voor intiem gedrag, zou die dan niet kunnen liggen in de buurt van woorden zoals: liefde, tederheid en lust?

 

 

Van Toen en Thuis

 

-  ruim 280 bladzijden proza en poëzie over Hamme in de jaren 1950-60  en nadien –

door

Staaf de Wilde

tekeningen: Jef Deyaert 

voorstelling op vrijdagavond 1 juni 20 uur in

 

Cultureel Centrum Jan Tervaert, Kaaiplein Hamme

 

Deze verzameling is het mollige nakomertje van Terug naar Hamme, de gretig gelezen en bekeken portretten van Hamse figuren en feiten uit de jaren ’50 en ’60.

 

Een groepsfoto met dame in de vorm van een mozaïek: een legpuzzel van bontgekleurde steentjes, de lezer zal zelf aanvullen wat er aan stukjes ontbreekt.

 

In deze bundeling zijn de familieprentjes vervangen door prozafragmenten die vaak een achtergrond verschaffen bij de gedichten, er zijdelings licht over strooien.

 

Vanuit de Weststraat, vanonder het tochtige dak van huisnummer vier, wordt een tocht ondernomen door de buurt, het dorp, tot over de grenzen van Durme en Schelde, met als plek voor overpeinzing de dijk en de rimpelende Oude Durme: Hamme wordt ook bekeken van over het veer van Tielrode en Driegoten, en door de ogen  van de doden die de levenden blijven gadeslaan.

 

presentatie: Erik Boone

 

voordracht door

 

Lisette Waterschoot, Monique Cornelis en Erik de Corte

 

 

toegang gratis

 

prijs boek: 20 euro, bij vóórintekening (via Jan Tervaert  info@jantervaert.be  of Davidsfonds Hamme stafdekeyser@skynet.be  of de auteur staf.de.wilde@pandora.be ) 18 euro.

 

 

uit Van Toen en Thuis

zaagsel

 

weemoed komt wanneer je hout bewerkt:

de zoete adem van zaagsel, het spint

van een dode stam die je in moten deelt

voor de kachel van gietijzer en roet

 

je staat dan weer in de oude stal

gebogen over een bergje aanmaakhout

dat je in een tenen mand de ladder op

zal dragen,  en gezeten op de schelf

kijk je naar het gele meertje

over de cementen vloer: spaanders

en splinters – het hakmes als een zwarte

reiger nu rustend in het blok

 

je boort en het hout ademt

olie en terpentijn, een vluchtig hars

dat bij kruiken en vazen hoort, bij amforen

in een Oosters  verhaal

 

weemoed wanneer je een spijker drijft

of telkens een plint even weerstaat

aan een schroef, aan de kras

op de tekening van uitgevloeide tijd:

sporen die overblijven van toen de boom

nog groeide en boog en zwiepte: zijn vele

gebaren die spraken met windstoten en hagel

 

je bent weer in de stal onder het tiktak

op cementen pannen, die braken en lekten –

dan lag een zwarte plas op de vloer en werd

het gele meer een duinengordel met asters

en helmgras: de glinstering van knikkers

en kogeltjes uit lagers, vergeten

na het smeren van een wiel

 

weemoed telkenmale je hout bewerkt en weet:

het ademt, het spreekt, deze materie heeft een ziel

eelt op mijn ziel: Newspeak en Doublethink

Politici als Patrick Dewael zijn zeker niet te benijden: voor wie kan deze man in feite goed doen?
Enerzijds heb je de duizenden Vlamingen die net als Pim Fortuyn denken: de boot is vol, er kan geen vreemdeling meer bij. En daartegenover staan de honderden Vlamingen die solidair zijn via een lokaal actiecomité met een inwijkeling zonder papieren die zij persoonlijk hebben leren kennen. Het voorbeeld van Vlaams Blokker Guido Tastenhoye springt het meest in het oog.
Dewael heeft al verscheidene keren zelf geschreven dat er bij de migratieproblematiek drie niveaus betrokken zijn: het nationale, Europese en  het  oorzakelijke dat vaak buiten Europa ligt. Dewael is enkel voor het eerste niveau direct bevoegd en moet in de eerste plaats daarop beoordeeld worden -voor het uitblijven van een Europees beleid  zijn eerder zijn partijgenoten De Gucht en Verhofstadt medeverantwoordelijk.
Dewael kan echter wel afgerekend worden op zijn woorden en daden inzake de behandeling van asielaanvragen in eigen land. De casus van het Kazachse gezin waarover de laatste dagen zoveel heisa wordt gemaakt, is ontmaskerend.
In De Zevende Dag zei Dewael onder meer dat 'illegalen' niet mogen beloond worden omdat zij de wet omzeilen en onderduiken na een bevel  om het Belgisch grondgebied te verlaten. Hier zijn twee  rare kantjes aan: is het gebruik maken van wettelijk voorgeschreven en toegestane beroepsprocedures een manier om de wet te omzeilen? Kan men spreken van 'onderduiken' wanneer de kinderen zichtbaar en controleerbaar naar school gaan?
Daarnaast verklaarde Dewael dat deze ouders proberen 'op de kap van hun kinderen' in ons land te blijven. De liberalen hebben er de laatste tijd de mond vol van dat zij als enige partij  het menselijk individu vertrouwen, zij verwijten socialisten en christen-democraten hun 'betutteling', hun regeltjes die zouden bewijzen dat deze partijen geen vertrouwen hebben in de mensen. En nu blijkt dat de humanist Dewael er niet eens aan denkt dat de Kazachse ouders juist omwille van hun kinderen hier zouden willen blijven: getuigt dit oordeel van vertrouwen in de mensen?
De meest gehoorde liberale slogan  is de laatste maanden: niet de afkomst telt, wel de toekomst. Wat doe je dan met mensen die duidelijk de ambitie hebben om mee te werken aan de toekomst van ons land en daar ook alle moeite voor doen? Wordt dit Kazachse gezin om een andere reden uitgewezen dan om zijn afkomst? In zijn boekje 'eelt op mijn ziel' schrijft Dewael zelf dat integratie een voorwaarde zou moeten worden om de Belgische nationaliteit te verwerven, en wat blijkt: ondanks de getuigenissen van de lokale overheid, van de betrokken scholen en van medeburgers die allemaal verklaren dat deze mensen perfect geïntegreerd zijn, moeten zij volgens de blauwe excellentie toch  desnoods manu militari het land worden uitgezet.
Erg veel consistentie zit er dus niet in de woorden en de daden van deze minister en zijn partij.
Het boek '1984' is vooral vanwege zijn laatste hoofdstuk over 'Newspeak' en 'Doublethink' een profetische tekst en verplichte lectuur om te leren hoe vaak de taal misbruikt wordt om het volk te overtuigen van  het ene terwijl men het tegenovergestelde aan het uitvoeren is.

de uitbuiting van de armoede

 

Vandaag schrijft ene Sofie Staelgraeve, secretaris-generaal van Open VLD, in DS dat spreken over armoede ‘weer “hip” is’. En uiteraard valt zij de partijen aan die daar aandacht aan besteden, zoals de Groenen die het leefloon willen optrekken. Volgens dit zoveelste liberale genie is de oplossing een betere opleiding en een verhoogde tewerkstelling.

Kan  deze Sofie aantonen dat de mensen die nu in de armoede zitten, enige kans maken op een job, zelfs na het volgen van een aangepaste opleiding? De droom van haar idool Verhofstadt om 200 000 nieuwe banen te creëren is niet uitgekomen, ondanks het kunstenvliegwerk van de zwaar gesubsidieerde PAW-jobs voor schoonmaaksters etc

Onder het betoog van elke neoliberaal lees je nog altijd  het clichébeeld van de OCMW-klant als profiteur, net zoals de werklozen in de ogen van een donkerblauwen parasieten zijn.

Maar het zijn niet de liberalen die concrete actie hebben ondernomen om het probleem op te lossen: de vorige minister van onderwijs, Marleen Vanderpoorten, was een liberaal en zij heeft weinig ondernomen om de schooluitval te voorkomen, om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk leerlingen met een getuigschrift de school verlieten; evenmin zijn de liberalen voortrekkers als het gaat om de bestrijding van het racisme op de werkvloer.

Neoliberalen geloven in ‘the American Dream’: iedereen heeft de kans om rijk te worden en wie het niet haalt heeft dat alleen aan zichzelf te wijten, die is te dom of te lui.

Het slot van de Open VLD secretaris-generaal klinkt dan ook als volgt: ‘ de meeste mensen in dit land hebben het goed en zullen in hun leven nooit enige armoede kennen. Daar mogen we trots op zijn.’ Duidelijker kan het niet gezegd: wie uit de boot valt, telt voor de wijd Open VLD niet mee.

wilsverklaring

 

zo graag wou hij bewijzen

hoe lenig, handig hij nog was:

je oefende in hordelopen en hij

op slippers sprong uit stilstand

over een meter en meer

 

en dicht bij het einde stond hij

te schommelen voor de kaal

gebikte buitenmuur, schepte

voegsel uit de trog, lachte

dwaas telkens de mortel weer

van tussen de stenen gleed

 

zo graag wou hij het tonen

het leven voordoen als een

volleerde meester, doorgeven

wat hij kon en was: een trotse

jongen, een vader die zijn trots

verschoof, overdroeg zoals

een bedaarde heerser zijn land

 

zo graag had je hem bewezen

dat hij in vrede weg kon gaan

ergens naar een klooster zoals

een oude keizer ver van het

gewoel, de verwikkelingen,

de kuiperijen, de legers

 

zo graag was je van hem

geweest: drager van zijn zaad

en geest, de estafetteloper

die hem uit zag hijgen en

juichend door het lint zou gaan

 

zo graag had hij zijn naam

gelezen onder de woorden

uit jouw pen, en meest van al

had hij ervan gehouden

om het op zijn schoot te nemen:

het zuigend gevolg van jouw

zaad, zoals de avond verzadigd

dieren, velden aan de

stilte en het duister laat

Guantanamo, ook bij ons?

 

Vandaag besluit Arnon Grunberg zijn reportage over de Amerikaanse gevangenis in Guantanamo Bay (in De Standaard van 31 maart) met de opmerking dat het wereldwijde protest tegen de praktijken in die gevangenis een voorbeeld is van 'selectieve verontwaardiging, of beter: selectieve onverschilligheid'.

Voor een groot deel heeft hij gelijk: ook bij ons fungeren gevangenissen nog als Middeleeuwse 'oubliettes' of vergeetputten. De pretentie van ons gevangeniswezen is dat onze 'penitentiaire instellingen' aan heropvoeding doen, dat ze de reïntegratie van de gevangenen - althans diegenen die ooit vrij zullen komen - voorbereiden.

Dit doel kan onmogelijk worden bereikt met overbevolkte cellen, te weinig en onvoldoende geschoold personeel. Cipiers zouden ook opvoeders moeten zijn en de vraag kan worden gesteld of die mensen daarop worden geselecteerd en voorbereid. En of de werkdruk en -omstandigheden  een opvoedende opdracht mogelijk maken.

Voor de meeste fatsoenlijke burgers geldt in verband met veroordeelden: 'opgeruimd staat netjes', de delinquenten worden veilig opgeborgen en wat er verder mee gebeurt gaat ons niet aan. Tot we dan geconfronteerd worden met recidivisten of met familieleden die een misstap begaan.

Een beschaving bewijst haar kracht en waarde aan de rand: hoe gaat ze om met marginale figuren, met mensen die niet beantwoorden aan het algemene patroon, om het even of het nu over kansarmen gaat dan wel om criminelen.

Niettemin hebben we het recht en zelfs de plicht om de wanpraktijken in Guantanamo aan te klagen. Een land dat de pretentie heeft om andere landen te brandmerken als 'barbaren' of 'the axis of evil' en  voor zichzelf een morele superioriteit claimt, moet uiterst kritisch worden benaderd.

Morele superioriteit wordt bewezen door heel concrete daden niet door ronkende verklaringen.