de niña a madre

de uitbuiting van de armoede

Vandaag schrijft ene Sofie Staelgraeve, secretaris-generaal van Open VLD, in DS dat spreken over armoede ‘weer “hip” is’. En uiteraard valt zij de partijen aan die daar aandacht aan besteden, zoals de Groenen die het leefloon willen optrekken. Volgens dit zoveelste liberale genie is de oplossing een betere opleiding en een verhoogde tewerkstelling.

Kan  deze Sofie aantonen dat de mensen die nu in de armoede zitten, enige kans maken op een job, zelfs na het volgen van een aangepaste opleiding? De droom van haar idool Verhofstadt om 200 000 nieuwe banen te creëren is niet uitgekomen, ondanks het kunstenvliegwerk van de zwaar gesubsidieerde PAW-jobs voor schoonmaaksters etc

Onder het betoog van elke neoliberaal lees je nog altijd  het clichébeeld van de OCMW-klant als profiteur, net zoals de werklozen in de ogen van een donkerblauwen parasieten zijn.

Maar het zijn niet de liberalen die concrete actie hebben ondernomen om het probleem op te lossen: de vorige minister van onderwijs, Marleen Vanderpoorten, was een liberaal en zij heeft weinig ondernomen om de schooluitval te voorkomen, om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk leerlingen met een getuigschrift de school verlieten; evenmin zijn de liberalen voortrekkers als het gaat om de bestrijding van het racisme op de werkvloer.

Neoliberalen geloven in ‘the American Dream’: iedereen heeft de kans om rijk te worden en wie het niet haalt heeft dat alleen aan zichzelf te wijten, die is te dom of te lui.

Het slot van de Open VLD secretaris-generaal klinkt dan ook als volgt: ‘ de meeste mensen in dit land hebben het goed en zullen in hun leven nooit enige armoede kennen. Daar mogen we trots op zijn.’ Duidelijker kan het niet gezegd: wie uit de boot valt, telt voor de wijd Open VLD niet mee.

wilsverklaring

zo graag wou hij bewijzen

hoe lenig, handig hij nog was:

je oefende in hordelopen en hij

op slippers sprong uit stilstand

over een meter en meer

en dicht bij het einde stond hij

te schommelen voor de kaal

gebikte buitenmuur, schepte

voegsel uit de trog, lachte

dwaas telkens de mortel weer

van tussen de stenen gleed

zo graag wou hij het tonen

het leven voordoen als een

volleerde meester, doorgeven

wat hij kon en was: een trotse

jongen, een vader die zijn trots

verschoof, overdroeg zoals

een bedaarde heerser zijn land

zo graag had je hem bewezen

dat hij in vrede weg kon gaan

ergens naar een klooster zoals

een oude keizer ver van het

gewoel, de verwikkelingen,

de kuiperijen, de legers

zo graag was je van hem

geweest: drager van zijn zaad

en geest, de estafetteloper

die hem uit zag hijgen en

juichend door het lint zou gaan

zo graag had hij zijn naam

gelezen onder de woorden

uit jouw pen, en meest van al

had hij ervan gehouden

om het op zijn schoot te nemen:

het zuigend gevolg van jouw

zaad, zoals de avond verzadigd

dieren, velden aan de

stilte en het duister laat

Guantanamo, ook bij ons?

Vandaag besluit Arnon Grunberg zijn reportage over de Amerikaanse gevangenis in Guantanamo Bay (in De Standaard van 31 maart) met de opmerking dat het wereldwijde protest tegen de praktijken in die gevangenis een voorbeeld is van 'selectieve verontwaardiging, of beter: selectieve onverschilligheid'.

Voor een groot deel heeft hij gelijk: ook bij ons fungeren gevangenissen nog als Middeleeuwse 'oubliettes' of vergeetputten. De pretentie van ons gevangeniswezen is dat onze 'penitentiaire instellingen' aan heropvoeding doen, dat ze de reïntegratie van de gevangenen - althans diegenen die ooit vrij zullen komen - voorbereiden.

Dit doel kan onmogelijk worden bereikt met overbevolkte cellen, te weinig en onvoldoende geschoold personeel. Cipiers zouden ook opvoeders moeten zijn en de vraag kan worden gesteld of die mensen daarop worden geselecteerd en voorbereid. En of de werkdruk en -omstandigheden  een opvoedende opdracht mogelijk maken.

Voor de meeste fatsoenlijke burgers geldt in verband met veroordeelden: 'opgeruimd staat netjes', de delinquenten worden veilig opgeborgen en wat er verder mee gebeurt gaat ons niet aan. Tot we dan geconfronteerd worden met recidivisten of met familieleden die een misstap begaan.

Een beschaving bewijst haar kracht en waarde aan de rand: hoe gaat ze om met marginale figuren, met mensen die niet beantwoorden aan het algemene patroon, om het even of het nu over kansarmen gaat dan wel om criminelen.

Niettemin hebben we het recht en zelfs de plicht om de wanpraktijken in Guantanamo aan te klagen. Een land dat de pretentie heeft om andere landen te brandmerken als 'barbaren' of 'the axis of evil' en  voor zichzelf een morele superioriteit claimt, moet uiterst kritisch worden benaderd.

Morele superioriteit wordt bewezen door heel concrete daden niet door ronkende verklaringen.

oude man in een containerpark

hij loopt alsof zijn hoofd

en schouders het grote heimwee

betonen, het delen van weefsel

in de vrede van atomen

hij scharrelt, koestert wat

hij aanraakt, hij wil het al

bewaren, heel dit park van

containers, die oeroude

dieren met hun open muil

hij kan het niet toestaan

deze geeuwhonger die hapt

naar het mooie dat overbodig

werd: een koperen olielamp,

een smeedijzeren naaitafeltje

dat nog krult als meisjeshaar

rusteloos schuifelt hij, schuw

insect, even beroeren zijn

vingers, langer strelen zijn

ogen, hij mompelt een

verschrikt excuus wanneer

hij uit de weg moet gaan

hij luistert naar het piepschuim

dat geduldig wordt gebroken

het werkvolkje plaagt hem:

neem het maar mee

de windhanen onder de journalisten

Nog maar 14 dagen geleden schreef Guy Tegenbos in De Standaard dat er in de toekomst moet bezuinigd worden in de sociale uitgaven. Naar aanleiding van een rapport over de armoede in België schrijft deze helderziende vandaag dat er juist meer zal moeten worden geïnvesteerd in de armoedebestrijding.

Journalisten volgen gewoon de waan van de dag, zij zijn de beste stuurlui aan wal. Maar vraag van hen geen consistente en consequente visie op de grote problemen van deze tijd, dat gaat hun bevattingsvermogen te boven. En dit is geen schande, als je tenminste de eerlijkheid opbrengt om toe te geven dat jij het ook niet zo duidelijk meer weet.

Tegenbos is van oordeel dat minstens 70 % van onze bevolking zal moeten tewerkgesteld worden om de sociale noden op te vangen. Hij zegt er wel niet bij hoe deze activiteitsgraad moet worden bereikt. Dan kan je net zo goed beweren: iedereen moet rijk worden, dan is de armoede opgelost.

In die stijl kan een kleuter het ook vragen aan Sinterklaas.

een moeder toch?

- bij een interview met Wim Distelmans -

hoe vertrouwelijk komt ze

nader, moedertje Dood: een hand

op je schouder en zoetjes, zoetjes

wordt ze zwaarder, worden haar

diepe kussens een zee

doezel, sluimer: voel je

dat je van suiker bent en

langzaam, langzaam oplost

in het lauwe water

hoe zelfverzekerd, een vrouw

van schaduw en je huid

verkleurt, een korenveld

in een milde avond

geen leeuwerik roert, een

veldmuis ritselt, een onrust

die zich schuilhoudt alsof

hij nog wacht op zijn beurt

de moeder zalft, jaagt

de demon naar de zwijnen

en veilig glijd je zoals

het kind van toen, de sneeuw

was nooit zo zalig

Waaslandia

dwars over de nog autoloze Noordstraat

stond een reclamewagen

een stacaravan van een nieuw

soort zigeuners

jingles uit de jukebox

een metalen stem die schalt

en lalt, grappen nabootst

van regionale radioclowns

de buurvrouwen vegen hun handen

aan hun schort, troepen samen

op de stoep alsof de dode koningin

weer verrezen is, het dorp

vereert met een bezoek

vlaggen, wimpels, cadeautjes

voor groot en klein: speculaas

en peperkoek uit de fabriek

in het bloeiende land van Waas

loten, zakkenlopen in lange

jutebalen – jij doet mee, valt

keer op keer, komt als laatste aan

de lolligaard wijst op de golvende

klinkers van de straat:  'geildre, kunt
lachen en smullen maar wie gaat er

al die putten weer vullen'

hij vraagt jouw naam: 'ha,

Staafke Mottebol, geen wonder'

ha, nee 't, zeker, een dubbel wonder:

de geboorte van een naam, een

geuzennaam, en een beurs

met vijftig knikkers

laat dat stuk eigenwaan

zijn lol en kraam: 'applaus

voor Mottebol, zijn billekens

van puree'

Staafke straalt, de buurmeisjes,

zelfs de kijvende wijven

glunderen mee

over regeldrift en cynisme.

Gilbert Roox hekelt in De Standaard van zaterdag 24 maart de reglementitis of ‘regeldrift die een beetje een socialistische kwaal is, zeker over de taalgrens.’ De aanleiding voor zijn tirade is natuurlijk het recente schandaal over de praktijken van de Citibank en het socialistisch protest daartegen.

Roox citeert de nieuwe pin-up van  Open VLD, Dewi van de Vijver: ‘Mijn stelling is: wie zich in zijn eentje kan redden, tant mieux. Wie dat niet kan, tant pis. Dan kunnen we nog altijd zien hoe we hem opvangen.’

Kortom, laat de aasgieren van de vrije markt maar los op de bevolking, wanneer die zo dom is om zich te laten beetnemen, zal er met belastingengeld wel een zalfje worden betaald om op de financiële builen te smeren.

Dit is de traditionele visie van de liberaal: laat de profijten aan de markt, om het even op welke manier de winst verworven wordt; de gemeenschap moet opdraaien voor de schade.

Roox vindt dat gedupeerden hun eigen verantwoordelijkheid hebben, ze moeten maar weerbaarheid tonen: ‘Alsof de consument een weerloos kind is dat niet nee kan zeggen (…)’

Dit is juist het heikele punt: in vele gevallen staan twee ongelijke partijen tegenover elkaar, een uiterst geslepen verkoper en een argeloze klant. Zeker met de moderne technieken, zoals de telefooncampagnes via call centers – heb je wat gekocht of ben je ergens op geabonneerd eer je er erg in hebt. Zelf heb ik Germaanse gestudeerd, ik ben opgeleid om kritisch om te gaan met teksten en heb de reputatie uiterst kritisch te zijn, en toch ben ik er al zo vaak ingetuind. Wat kan men dan verwachten van mensen zonder enige vorming in kritische analyse?

De verklaring voor het cynisme van mensen als Roox en de VLD-deerne is allicht dat er onder hun publiek weinig OCMW-klanten zijn, weinig langdurig werklozen of gepensioneerden met een nauwelijks leefbaar inkomen.

Weerbaarheid tegen misleidende boodschappen zou inderdaad al van in de lagere school moeten worden aangeleerd, zoals in het spreekwoord dat zegt: ‘als de vos de passie preekt, boer let op je ganzen.’

Maar van overheidswege of als commentator een houding aannemen  zoals de briljante Roox die formuleert: ‘Wie zijn gat brandt, moet op de blaren zitten’  getuigt van arrogantie en een volslagen gevoelloosheid voor de kwetsbare mens. Alleen types die zo vol van zichzelf zijn dat zij rotsvast geloven ver boven die kwetsbaarheid te staan, kunnen zo’n pervers evangelie verkondigen.