Rik Torfs

oude man in een containerpark

hij loopt alsof zijn hoofd

en schouders het grote heimwee

betonen, het delen van weefsel

in de vrede van atomen

hij scharrelt, koestert wat

hij aanraakt, hij wil het al

bewaren, heel dit park van

containers, die oeroude

dieren met hun open muil

hij kan het niet toestaan

deze geeuwhonger die hapt

naar het mooie dat overbodig

werd: een koperen olielamp,

een smeedijzeren naaitafeltje

dat nog krult als meisjeshaar

rusteloos schuifelt hij, schuw

insect, even beroeren zijn

vingers, langer strelen zijn

ogen, hij mompelt een

verschrikt excuus wanneer

hij uit de weg moet gaan

hij luistert naar het piepschuim

dat geduldig wordt gebroken

het werkvolkje plaagt hem:

neem het maar mee

de windhanen onder de journalisten

Nog maar 14 dagen geleden schreef Guy Tegenbos in De Standaard dat er in de toekomst moet bezuinigd worden in de sociale uitgaven. Naar aanleiding van een rapport over de armoede in België schrijft deze helderziende vandaag dat er juist meer zal moeten worden geïnvesteerd in de armoedebestrijding.

Journalisten volgen gewoon de waan van de dag, zij zijn de beste stuurlui aan wal. Maar vraag van hen geen consistente en consequente visie op de grote problemen van deze tijd, dat gaat hun bevattingsvermogen te boven. En dit is geen schande, als je tenminste de eerlijkheid opbrengt om toe te geven dat jij het ook niet zo duidelijk meer weet.

Tegenbos is van oordeel dat minstens 70 % van onze bevolking zal moeten tewerkgesteld worden om de sociale noden op te vangen. Hij zegt er wel niet bij hoe deze activiteitsgraad moet worden bereikt. Dan kan je net zo goed beweren: iedereen moet rijk worden, dan is de armoede opgelost.

In die stijl kan een kleuter het ook vragen aan Sinterklaas.

een moeder toch?

- bij een interview met Wim Distelmans -

hoe vertrouwelijk komt ze

nader, moedertje Dood: een hand

op je schouder en zoetjes, zoetjes

wordt ze zwaarder, worden haar

diepe kussens een zee

doezel, sluimer: voel je

dat je van suiker bent en

langzaam, langzaam oplost

in het lauwe water

hoe zelfverzekerd, een vrouw

van schaduw en je huid

verkleurt, een korenveld

in een milde avond

geen leeuwerik roert, een

veldmuis ritselt, een onrust

die zich schuilhoudt alsof

hij nog wacht op zijn beurt

de moeder zalft, jaagt

de demon naar de zwijnen

en veilig glijd je zoals

het kind van toen, de sneeuw

was nooit zo zalig

Waaslandia

dwars over de nog autoloze Noordstraat

stond een reclamewagen

een stacaravan van een nieuw

soort zigeuners

jingles uit de jukebox

een metalen stem die schalt

en lalt, grappen nabootst

van regionale radioclowns

de buurvrouwen vegen hun handen

aan hun schort, troepen samen

op de stoep alsof de dode koningin

weer verrezen is, het dorp

vereert met een bezoek

vlaggen, wimpels, cadeautjes

voor groot en klein: speculaas

en peperkoek uit de fabriek

in het bloeiende land van Waas

loten, zakkenlopen in lange

jutebalen – jij doet mee, valt

keer op keer, komt als laatste aan

de lolligaard wijst op de golvende

klinkers van de straat:  'geildre, kunt
lachen en smullen maar wie gaat er

al die putten weer vullen'

hij vraagt jouw naam: 'ha,

Staafke Mottebol, geen wonder'

ha, nee 't, zeker, een dubbel wonder:

de geboorte van een naam, een

geuzennaam, en een beurs

met vijftig knikkers

laat dat stuk eigenwaan

zijn lol en kraam: 'applaus

voor Mottebol, zijn billekens

van puree'

Staafke straalt, de buurmeisjes,

zelfs de kijvende wijven

glunderen mee

over regeldrift en cynisme.

Gilbert Roox hekelt in De Standaard van zaterdag 24 maart de reglementitis of ‘regeldrift die een beetje een socialistische kwaal is, zeker over de taalgrens.’ De aanleiding voor zijn tirade is natuurlijk het recente schandaal over de praktijken van de Citibank en het socialistisch protest daartegen.

Roox citeert de nieuwe pin-up van  Open VLD, Dewi van de Vijver: ‘Mijn stelling is: wie zich in zijn eentje kan redden, tant mieux. Wie dat niet kan, tant pis. Dan kunnen we nog altijd zien hoe we hem opvangen.’

Kortom, laat de aasgieren van de vrije markt maar los op de bevolking, wanneer die zo dom is om zich te laten beetnemen, zal er met belastingengeld wel een zalfje worden betaald om op de financiële builen te smeren.

Dit is de traditionele visie van de liberaal: laat de profijten aan de markt, om het even op welke manier de winst verworven wordt; de gemeenschap moet opdraaien voor de schade.

Roox vindt dat gedupeerden hun eigen verantwoordelijkheid hebben, ze moeten maar weerbaarheid tonen: ‘Alsof de consument een weerloos kind is dat niet nee kan zeggen (…)’

Dit is juist het heikele punt: in vele gevallen staan twee ongelijke partijen tegenover elkaar, een uiterst geslepen verkoper en een argeloze klant. Zeker met de moderne technieken, zoals de telefooncampagnes via call centers – heb je wat gekocht of ben je ergens op geabonneerd eer je er erg in hebt. Zelf heb ik Germaanse gestudeerd, ik ben opgeleid om kritisch om te gaan met teksten en heb de reputatie uiterst kritisch te zijn, en toch ben ik er al zo vaak ingetuind. Wat kan men dan verwachten van mensen zonder enige vorming in kritische analyse?

De verklaring voor het cynisme van mensen als Roox en de VLD-deerne is allicht dat er onder hun publiek weinig OCMW-klanten zijn, weinig langdurig werklozen of gepensioneerden met een nauwelijks leefbaar inkomen.

Weerbaarheid tegen misleidende boodschappen zou inderdaad al van in de lagere school moeten worden aangeleerd, zoals in het spreekwoord dat zegt: ‘als de vos de passie preekt, boer let op je ganzen.’

Maar van overheidswege of als commentator een houding aannemen  zoals de briljante Roox die formuleert: ‘Wie zijn gat brandt, moet op de blaren zitten’  getuigt van arrogantie en een volslagen gevoelloosheid voor de kwetsbare mens. Alleen types die zo vol van zichzelf zijn dat zij rotsvast geloven ver boven die kwetsbaarheid te staan, kunnen zo’n pervers evangelie verkondigen.

Een tienkamp voor het onderwijs (Frank Vandenbroucke in De Morgen van 22 maart)

Mag het ook eens positiever klinken? Reeds verscheidene keren heb ik erop gewezen dat weinigen twijfelen aan twee kwaliteiten van de huidige minister van onderwijs: zijn buitengewone intelligentie en zijn zo mogelijk nog grotere werklust. Het pijnpunt was meestal zijn vervreemding van de alledaagse praktijk – denk aan zijn maatregelen in de kinesitherapie toen hij minister van volksgezondheid was. Maar de man zit niet stil en heeft in zijn huidige functie heel wat veldwerk verricht en daarin schuilt het verschil met zelfs de meest onderlegde leerkracht: die ziet een deelprobleem, maar het grote overzicht vraagt een dossierkennis waar alleen een verzameling experten toe komt – indien zij bereid zijn de feiten te zien zoals ze zich voordoen. De problematiek van onderwijs en opvoeding is zo complex dat je ervan kunt duizelen: het gaat immers niet alleen om de scholen en de leerkrachten, de ouders zijn essentieel en heel de maatschappelijke omgeving. In concreto: probeer jongeren van allochtone afkomst maar eens te motiveren om verder te studeren als zij zelf kunnen vaststellen dat een oudere broer of kennis zelfs met een universitair diploma niet aan werk geraakt vanwege zijn andere huidskleur of vreemd klinkende naam. Om die reden is racisme en vreemdelingenhaat geen afwijking die we met enige goedmoedigheid kunnen gadeslaan, een kinderziekte van volwassenen die zijn blijven bedplassen. Racisme en discriminatie zijn een kanker of zoals Staf Nimmegeers het noemde (over Brussel dan wel): ‘een tijdbom’.

Zelf ben ik betrokken geraakt bij het debat over kennisgericht versus vaardighedengericht onderwijs, met de nodige aarzeling. Want de ruimere doelstelling is inderdaad zoals de minister vandaag schrijft: ‘gelijke kansen op uitstekend onderwijs voor àlle Vlamingen’.

Dus geen gelijkschakeling naar beneden, maar een opwaartse beweging wat de oorspronkelijke betekenis van het woord emancipatie inhoudt: men heeft de vrouwen niet geëmancipeerd door de mannen minder rechten toe te kennen, maar door er meer toe te kennen aan de vrouwen en aan allebei. Emancipatie betekent een verruiming van het aantal keuzemogelijkheden in het leven, niet een inperking. Laksheid is geen emancipatie: niet het diploma is de doelstelling wel de kwaliteit die door een diploma zou moeten gegarandeerd worden.

Zo heeft de minister volkomen gelijk met deze stelling: ‘Zeg niet dat iederéén naar de universiteit of de hogeschool moet.’ Liever een bekwame metselaar dan een onbekwame onderwijzer, liever een goeie verkoper dan een poenscheppende leegloper van een advokaat.

De keuze begint bij de ouders en hun kinderen: zij moeten leren inzien dat het maatschappelijk prestige van bepaalde studies die in werkelijkheid niet passen bij de eigen begaafdheid van hun kind, neerkomt op een illusie, vaak op de nog steeds geldende waan dat handenarbeid voor losers is en intellectuele arbeid voor de winnaars. Tot zo’n overwinnaar met twee ‘linkerpoten’ voor een lekkende kraan staat. Veel nodeloze kwellingen beginnen bij zelfbedrog: laat kinderen ontdekken waar hun talenten liggen en moedig ze aan daar tenvolle

Vervolg op het vorige bericht:

Hoe kan een lezer zich een oordeel vormen over een feit op basis van de informatie in zijn vertrouwde krant? Na De Standaard lees je De Morgen van dezelfde dag en wat zijn de verschillen?

Ten eerste wordt de dokter in DS bij naam genoemd, in DM slechts aangeduid bij haar initialen. In DS staat alleen dat besloten werd de patiënt ‘niet nodeloos aan de beademingsmachine te leggen’. DM spreekt van ‘twee injecties met een slaapmiddel en een spierverslappend middel’.

DM deelt mee dat ‘drie gerechtsdeskundigen in hun verslag oordeelden dat ze onzorgvuldig gehandeld had’ en dat na tegenexpertise diezelfde deskundigen tot het tegengestelde besluit kwamen. Hoe deskundig zijn deze deskundigen dan: je zal het maar meemaken dat jij over een minder gedreven advokaat beschikt die er niet aan denkt een tegenexpertise aan te vragen, en hoe kan een zogenaamde deskundige in een en dezelfde zaak zo verschillend oordelen? Het gaat tenslotte niet om een ordinair verkeersongeval.

In feite vormen deze twee berichten een ideaal studieobject voor studenten in de journalistiek en voor iedereen die zich met tekstanalyse bezig houdt – om nog te zwijgen over de morele en juridische aspecten van heel dit dossier.

Dokter is geen moordenares. ( zie De Standaard van 21 maart)

In Boom is een longspecialiste vrijgesproken die werd beschuldigd van moord op een terminale patiënt. In werkelijkheid had zij de kunstmatige beademing stop gezet. Om die reden zat zij 10 weken in de gevangenis. Alsof er een kans bestond dat zij het land zou willen ontvluchten of in herhaling zou vallen – wat te voorkomen zou zijn met een tijdelijke schorsing in afwachting van de uitspraak.

En dan maar klagen dat onze gevangenissen overbevolkt zijn.

Ten tweede, en dit is het meest delicate punt: alweer blijkt het te gaan om iemand die werd ‘verklikt’ door een collega. De vraag is wat deze collega heeft bewogen: gaat het om een daad van burgerzin of om iemand die zich geroepen voelde op te treden als lid van een zedenpolitie?
(Om nog te zwijgen over meer laagbijdegrondse motieven als afgunst)
Dit is het dilemma: enerzijds heeft een maatschappij nood aan burgers die hun verantwoordelijkheid opnemen, en anderzijds kunnen we alleen maar huiveren voor een mentaliteit die herinnert aan de Oost-Duitse Stasi of aan ons eigen oorlogsverleden.

ook de moraal is een kwestie van tijd – G. G. Márquez

de Homeros van Macondo

bezingt zijn droeve hoeren

zijn stem gaat over in een geur

een geur uit trieste huizen

van specie die brokkelt uit zilte lagen

het brosse van steengruis

verstorven papier

thuis was een winter

met plavuizen uit de oven

en geraniums in de zomer

die met hun poezelig muffe

een bromvlieg konden verdoven

een kamer bij de Blaarmeersen

waar de regen gutste door een koker

die als een haakse renbaan

onder je boeken liep,  ze sierde

met  schimmel op snee

een rijhuis aan de Leie

waar het stucwerk van de balken zakte

omdat de bewoner was gaan schaatsen

in een Elfstedentocht

’s avonds zag je de torens

in een oker condoom

en over het dode water lag de glans

van wie is bezocht en voldaan

het somberste van alle

stond bij een oorlogsbrug

aan de zoom van een dorp

met een Bourgondisch kwartier

het Huis van je Geesten

die je naam riepen op zolder

en toen je ging groeten

keek je in de groene ogen

van een opgejaagd dier

trieste huizen en zo graag

heb je daar bij wijle gewoond

woonde je daar nog vandaag

ze hadden iets van droeve hoeren

die een kwelling ruilden voor een plaag