Een tienkamp voor het onderwijs (Frank Vandenbroucke in De Morgen van 22 maart)

Mag het ook eens positiever klinken? Reeds verscheidene keren heb ik erop gewezen dat weinigen twijfelen aan twee kwaliteiten van de huidige minister van onderwijs: zijn buitengewone intelligentie en zijn zo mogelijk nog grotere werklust. Het pijnpunt was meestal zijn vervreemding van de alledaagse praktijk – denk aan zijn maatregelen in de kinesitherapie toen hij minister van volksgezondheid was. Maar de man zit niet stil en heeft in zijn huidige functie heel wat veldwerk verricht en daarin schuilt het verschil met zelfs de meest onderlegde leerkracht: die ziet een deelprobleem, maar het grote overzicht vraagt een dossierkennis waar alleen een verzameling experten toe komt – indien zij bereid zijn de feiten te zien zoals ze zich voordoen. De problematiek van onderwijs en opvoeding is zo complex dat je ervan kunt duizelen: het gaat immers niet alleen om de scholen en de leerkrachten, de ouders zijn essentieel en heel de maatschappelijke omgeving. In concreto: probeer jongeren van allochtone afkomst maar eens te motiveren om verder te studeren als zij zelf kunnen vaststellen dat een oudere broer of kennis zelfs met een universitair diploma niet aan werk geraakt vanwege zijn andere huidskleur of vreemd klinkende naam. Om die reden is racisme en vreemdelingenhaat geen afwijking die we met enige goedmoedigheid kunnen gadeslaan, een kinderziekte van volwassenen die zijn blijven bedplassen. Racisme en discriminatie zijn een kanker of zoals Staf Nimmegeers het noemde (over Brussel dan wel): ‘een tijdbom’.

Zelf ben ik betrokken geraakt bij het debat over kennisgericht versus vaardighedengericht onderwijs, met de nodige aarzeling. Want de ruimere doelstelling is inderdaad zoals de minister vandaag schrijft: ‘gelijke kansen op uitstekend onderwijs voor àlle Vlamingen’.

Dus geen gelijkschakeling naar beneden, maar een opwaartse beweging wat de oorspronkelijke betekenis van het woord emancipatie inhoudt: men heeft de vrouwen niet geëmancipeerd door de mannen minder rechten toe te kennen, maar door er meer toe te kennen aan de vrouwen en aan allebei. Emancipatie betekent een verruiming van het aantal keuzemogelijkheden in het leven, niet een inperking. Laksheid is geen emancipatie: niet het diploma is de doelstelling wel de kwaliteit die door een diploma zou moeten gegarandeerd worden.

Zo heeft de minister volkomen gelijk met deze stelling: ‘Zeg niet dat iederéén naar de universiteit of de hogeschool moet.’ Liever een bekwame metselaar dan een onbekwame onderwijzer, liever een goeie verkoper dan een poenscheppende leegloper van een advokaat.

De keuze begint bij de ouders en hun kinderen: zij moeten leren inzien dat het maatschappelijk prestige van bepaalde studies die in werkelijkheid niet passen bij de eigen begaafdheid van hun kind, neerkomt op een illusie, vaak op de nog steeds geldende waan dat handenarbeid voor losers is en intellectuele arbeid voor de winnaars. Tot zo’n overwinnaar met twee ‘linkerpoten’ voor een lekkende kraan staat. Veel nodeloze kwellingen beginnen bij zelfbedrog: laat kinderen ontdekken waar hun talenten liggen en moedig ze aan daar tenvolle

voor te gaan. Een minister met een valse baard is een belachelijk gezicht, maar Sinterklaas kan niet zonder. ‘Schoenmaker blijf bij je leest’ is een wijsheid die begint met het maken van de juiste keuze.

Vervolg op het vorige bericht:

Hoe kan een lezer zich een oordeel vormen over een feit op basis van de informatie in zijn vertrouwde krant? Na De Standaard lees je De Morgen van dezelfde dag en wat zijn de verschillen?

Ten eerste wordt de dokter in DS bij naam genoemd, in DM slechts aangeduid bij haar initialen. In DS staat alleen dat besloten werd de patiënt ‘niet nodeloos aan de beademingsmachine te leggen’. DM spreekt van ‘twee injecties met een slaapmiddel en een spierverslappend middel’.

DM deelt mee dat ‘drie gerechtsdeskundigen in hun verslag oordeelden dat ze onzorgvuldig gehandeld had’ en dat na tegenexpertise diezelfde deskundigen tot het tegengestelde besluit kwamen. Hoe deskundig zijn deze deskundigen dan: je zal het maar meemaken dat jij over een minder gedreven advokaat beschikt die er niet aan denkt een tegenexpertise aan te vragen, en hoe kan een zogenaamde deskundige in een en dezelfde zaak zo verschillend oordelen? Het gaat tenslotte niet om een ordinair verkeersongeval.

In feite vormen deze twee berichten een ideaal studieobject voor studenten in de journalistiek en voor iedereen die zich met tekstanalyse bezig houdt – om nog te zwijgen over de morele en juridische aspecten van heel dit dossier.

In elk geval: hoe vaak worden de lezers van slechts één krant – ook in onze democratie - niet gemanipuleerd, nu eens de ene kant opgestuurd, dan weer een andere, zonder dat zij er zich bewust van zijn?

Dokter is geen moordenares. ( zie De Standaard van 21 maart)

In Boom is een longspecialiste vrijgesproken die werd beschuldigd van moord op een terminale patiënt. In werkelijkheid had zij de kunstmatige beademing stop gezet. Om die reden zat zij 10 weken in de gevangenis. Alsof er een kans bestond dat zij het land zou willen ontvluchten of in herhaling zou vallen – wat te voorkomen zou zijn met een tijdelijke schorsing in afwachting van de uitspraak.

En dan maar klagen dat onze gevangenissen overbevolkt zijn.

Ten tweede, en dit is het meest delicate punt: alweer blijkt het te gaan om iemand die werd ‘verklikt’ door een collega. De vraag is wat deze collega heeft bewogen: gaat het om een daad van burgerzin of om iemand die zich geroepen voelde op te treden als lid van een zedenpolitie?
(Om nog te zwijgen over meer laagbijdegrondse motieven als afgunst)
Dit is het dilemma: enerzijds heeft een maatschappij nood aan burgers die hun verantwoordelijkheid opnemen, en anderzijds kunnen we alleen maar huiveren voor een mentaliteit die herinnert aan de Oost-Duitse Stasi of aan ons eigen oorlogsverleden.

In het artikel wordt niet vermeld of deze dokter nu recht heeft op een morele schadeloosstelling en wie die dan zou moeten betalen. Vraagt dit fait-divers niet om een bezinning: wanneer wordt een respectabele ‘klokkenluider’ een achterbakse verklikker; op welke manier maakt de maatschappij goed wat zij een individuele burger ten onrechte heeft aangedaan?

ook de moraal is een kwestie van tijd – G. G. Márquez

 

 

de Homeros van Macondo

bezingt zijn droeve hoeren

zijn stem gaat over in een geur

 

een geur uit trieste huizen

van specie die brokkelt uit zilte lagen

het brosse van steengruis

verstorven papier

 

thuis was een winter

met plavuizen uit de oven

en geraniums in de zomer

die met hun poezelig muffe

een bromvlieg konden verdoven

 

een kamer bij de Blaarmeersen

waar de regen gutste door een koker

die als een haakse renbaan

onder je boeken liep,  ze sierde

met  schimmel op snee

 

een rijhuis aan de Leie

waar het stucwerk van de balken zakte

omdat de bewoner was gaan schaatsen

in een Elfstedentocht

’s avonds zag je de torens

in een oker condoom

en over het dode water lag de glans

van wie is bezocht en voldaan

 

het somberste van alle

stond bij een oorlogsbrug

aan de zoom van een dorp

met een Bourgondisch kwartier

het Huis van je Geesten

die je naam riepen op zolder

en toen je ging groeten

keek je in de groene ogen

van een opgejaagd dier

 

trieste huizen en zo graag

heb je daar bij wijle gewoond

woonde je daar nog vandaag

ze hadden iets van droeve hoeren

die een kwelling ruilden voor een plaag

 

uit Overschotjes

stay with me – Lemon

 

 

kon je wel dichter komen

ten slotte was er nog weinig

verbeelding nodig

om te zien wat mocht zijn

 

je zal mogelijk blijven

zoals een reis

waarover men zoveel heeft gelezen

dat men ze niet meer onderneemt

 

meer nabij kon je niet naderen

men moet uiteindelijk spaarzaam zijn

met omzien en verlaten

 

het is de verwachting

die van ons vogels maakt

de warmtestroming

die ons moeiteloos draagt

en een landschap toont

dat  geen vorst zal overschouwen

 

kom niet nader

ik wil je verwachten

en niet je berouwen

 

blijf zo’n dal

verborgen onder verblekende nachten

word geen ander die ik verlaten zal

 

uit Van Toen en Thuis

een hamertje

 

het was maar een hamertje

met kersenhouten steel

en op een nacht in de stad

was je weer vergeten de deur

van je wagen af te sluiten

en heel de alaambak verdween

 

samen met het hamertje

van zwart staal en kersenhout

het hoorde in het rekje dat vader

had getimmerd bij zijn werkbank:

 

boven de schroefklem en de littekens

van hakken en klieven en de lievere

sporen van schaven en polijsten –

de kleine dromen die een werkmens

soms toonbaar maakt

 

het was maar een hamertje

dat hoorde bij een stal

bij de smalte van een venster

en een baksteen die ontbrak:

een oog in de muur dat jou

voortdurend beloerde

 

want ook jij wou wat maken:

een wagen die nooit rolde,

een voetbaltafel met baren

die stroef draaiden

 

verdraai maar de feiten

doch nooit de waarheid:

het was maar een hamertje

van donker paarsrood kersenhout

 

en wat je ook droomde daar

en toen in die stal, je wist al

van tevoren: zonder vader

gaat het fout

uit Van Toen en Thuis

de vrouwen van de straat

 

de straat was arm maar proper

de vrouwen werkten niet

ze waren bezig

 

nog vóór het licht werd

- na de zomer - om de kachel

op te poken, het pompwater te koken

voor de koffie

 

daarna werd een man gewekt

en gingen zij weer slapen

daarna een zoon en later nóg een kind

zij bleven op bij het derde kraaien

 

want de dagen wachtten niet,

de scharrelkippen met hun zoele klachten,

de wasdraad na het kloppen en het roeren

met een bleke bezemsteel: het schuim

en blauwsel in een zinken tobbe

dan een strijkbout die in de oven stond

van de Leuvense stoof

 

want ze waren proper

je kon eten van hun vloer

van de plavuizen buiten

na het schuren van de koer op vrijdag

 

terwijl ze dachten aan een plankje,

een boeman van papier

in de winkel van het straatje,

een donker rijhuis waar je niet eens

je kont kon draaien

 

bleef er over van de markt

op zaterdag? dat moest wel,

alleen bij ziekte

ging je over de schreef -

het negertje knikte

 en ze zongen soms

bij het keren van het koertje, het zemen

van de ramen wanneer Bob Benny galmde

tussen het ruisen

van het bakelieten bakje

 

ze lachten soms

om de piepstem van Will Ferdy,

ze lachten en hun ogen traanden –

ze dipten hun vingers in een porseleinen

of tinnen vaatje, herschikten het gewijde takje

en sloegen een kruis

 

en ’s zomers zaten ze in de vroege avond

samen voor de kapel op de hoek

waar kaarsjes brandden, een beeldje glom

van een moeder, een huisvrouw, een Eva

die ze nooit zouden evenaren

in vlijt

in deemoed

in kuisheid van gemoed

in heiligheid

 

want zij werkten niet

ze waren bezig, vulden hun tijd