boek onder lava

Woensdag 24 oktober 2007

tonen van oktober

tonen van oktober

razend op de wereld

race je door een dreef:

dode bladeren, waren ze ooit

zo levend als ritselend

onder je voet en wiel –

de tonen van oktober in licht

gezeefd door duizend vingers?

de bomen zingen het voor

met witte adem: leer eens

door de vingers zien, neem

vrede met de tijd, met stemmen

veelvoudig als de tonen van oktober

oker en zilverdons alsof ze

nadert: het doorzichtig meisje

en je wandelt mee langs tijm,

jasmijn, vertoeft bij rozen

en fontein – een kleine sprong

van een bos naar een Alhambra

leer het van de tonen van

oktober: wie veel wil zien,

zal door de vingers zien,

zal omgaan met de wereld

in mededogen, in mede-ogen,

met de ogen van velen zien

Geschreven door staf de wilde om 15:27 Reageer op dit bericht

Woensdag 24 oktober 2007

hoofddoek

hoofddoek, schaamdoek

Wordt de islamitische hoofddoek de schaamdoek van ons verdraagzaam pluralisme?

De onduidelijkheid spreekt al uit de tekst van Yves Desmet in De Morgen van dinsdag: in wezen gaat het debat over 'zichtbare religieuze symbolen' en onmiddellijk wordt het gereduceerd tot 1 symbool.

Waarom: omdat enkel het joodse keppeltje en de chassidische 'pijpenkrullen' even zichtbaar zijn. Christelijke medaillons en crucifixjes worden onder de kleding gedragen en zijn de facto onopvallend. En chassidische joden postuleren niet voor openbare functies: zij blijven werkzaam binnen hun eigen bevolkingsgroep.

Om die reden lezen we nooit over een chassidische jood in een loketfunctie die weigert zijn krullen af te knippen of zijn keppeltje af te zetten.

Kortom, het verbod op zichtbare tekenen van een godsdienstige overtuiging is niet in principe maar in de praktijk discriminerend: om het even welke snit of kleur een hoofddoek heeft, minimaal of maximaal, het zal altijd een opvallend kledingstuk blijven.

En men kan terecht opmerken dat de inhoud van dit symbool, de repressie van vrouwelijke seksualiteit, verwerpelijk is, maar dat geldt ook voor de executiepaal die het kruisbeeld is, voor de pruiken die gedragen worden door chassidische vrouwen etc

De kern van de zaak is de doelstelling: een verdraagzame pluriforme samenleving. Is het meest geschikte middel daartoe een verbod op een kledingstuk?

Wat erachter kan zitten moet worden bestreden: een mannelijke bekrompen visie op seksualiteit die wordt opgedrongen aan vrouwen en meisjes. Daarom moeten zowel moslimmannen en -jongemannen als moslima's betrokken worden bij ons onderwijs, bij onze cultuur en bij ons openbaar leven. Zodat zij zonder dwang kunnen ondervinden dat het ook anders kan. De seksuele repressie is minstens even sterk aanwezig geweest in onze eigen katholieke traditie. Hoe hebben onze christelijke gelovigen zich daarvan geëmancipeerd: toch niet door ze op te jagen en uit te sluiten?

Ruimdenkendheid - het woord zegt het al - verdraagt geen opsluiting, geen stigma. Niet wat een mens draagt maar wat hij of zij denkt en voelt is essentieel.

Een christen mag vinden dat abortus een moord is maar niet dat iedereen zo moet denken en handelen. Niet de hoofddoek is het probleem wel de intimidatie van moslimmeisjes die kiezen voor 'westerse' kledij.

Anderzijds: waarom hebben wij er zo'n moeite mee dat moslima's soms vrij kiezen voor hun interpretatie van zedigheid? Zijn blote navels opeens de norm geworden?

Vrijheid impliceert de mogelijkheid om te kiezen voor onvrijheid, voor 'onderwerping' wat het woord islam betekent: net zoals christenen voor zichzelf een euthanasie mogen weigeren en liever aftakelen en lijden dat over te gaan tot een daad die volgens hun overtuiging neerkomt op moord.

In het ergste geval zijn moslima's die een hoofddoek dragen slachtoffers. Ga je slachtoffers lastig vallen en dus een tweede keer slachtoffer laten zijn, of ga je de daders aanpakken : de imams, de vaders en broers die meisjes en vrouwen eventueel mentaal en lijfelijk terroriseren?

Geschreven door staf de wilde om 09:17 Reageer op dit bericht

Dinsdag 23 oktober 2007

vergrijzing

vergrijzing volgens Blanpain

De lezersbrief van professor Blanpain (zie De Standaard van vandaag) getuigt van een selectief fatalisme. Om de kosten van de vergrijzing op te vangen acht hij het meer belasten van 'het kapitaal' onmogelijk gezien de fiscale concurrentie tussen de Europese lidstaten. Langer werken is het mantra dat hij overneemt van de meeste politici en commentatoren hoewel we voortdurend signalen registreren van 50-plussers die niet meer worden aangenomen. Kan je dan niet met even veel fatalisme stellen dat het geen zin heeft deze groep te activeren?

Het gaat met andere woorden om politieke wil: Europa kan net zo goed beslissen om te streven naar fiscale harmonisering als de concurrentieslag ongemoeid laten.

Blanpain heeft alle recht om de slogan 'langer werken' in de mond te nemen: samen met Etienne Vermeersch behoort hij tot de meest actieve bekende 60-plussers in ons land. Maar hij moet dan ook erkennen dat zijn job tegelijk zijn passie is en dat kunnen helaas weinig 50-plussers zeggen.

Daarnaast is er het gegeven dat heel wat ge(pre)pensioneerden bezig zijn met activiteiten die voor ons sociaal weefsel essentieel zijn maar de schatkist weinig opleveren: mantelzorg en allerlei vrijwilligerswerk.

Kortom, het probleem van de vergrijzing is veelzijdig en men kan het niet evenwichtig benaderen als men bij voorbaat bepaalde denksporen afsluit.

Het is al meer dan 20 jaar mijn overtuiging dat ons sociaal stelsel in elkaar zal storten als men het in hoofdzaak blijft financieren met belastingen op arbeid.

Zelfs een globale activeringsgraad van 70% zal niet volstaan om de stijgende kosten van vergrijzing, gezondheidszorg en andere sociale diensten te blijven betalen.

Om moreel aanvaardbaar te zijn zal het beleid vooral acht moeten slaan op het rechtvaardigheidsgevoel: Vlamingen en Belgen willen geen duale maatschappij waar de enen worden vertroeteld en de anderen in de armoede worden geduwd.

Geschreven door staf de wilde om 17:39 Reageer op dit bericht

Dinsdag 23 oktober 2007

quo vadis SP.a

volkshuis of volksgazet?

Volgens Yves Desmet (zie De Morgen van maandag) moet de SP.a om te bekomen van haar verkiezingsdebacle zeker niet terug naar de volkshuizen. Omdat 'de gewone man' het ook niet weet en omdat de vroegere succesrijke leiders evenmin de volkshuizen plat liepen.

Dat kan waar zijn. Maar getuigt het niet van navelstaarderij om de oorzaken van de electorale afstraffing alleen of in de eerste plaats in eigen rangen te gaan zoeken?

Analyseer het succes van de overwinnaars en je ziet drie dominante thema's: het communautaire opbod, de veiligheid (meer gevangenissen) en belastingverlaging (of vlaktaks). Op geen van deze thema's heeft SP.a bij monde van voorzitter Vandelanotte hoog ingezet.

CD&V presteerde het om in de goeie ouwe traditie van de CVP-kwal (dixit Louis Tobback) tegelijk mee te gaan in de belofte van een lastenverlaging en hogere uitkeringen en meer investeringen in de zorg te beloven. Dit werd door het publiek blijkbaar geslikt, zoals het succes van LDD er eveneens vlot in ging ook bij 'de gewone man'.

Hoe is dit te verklaren?

Mijns inziens vooral omdat onze Vlaamse media in hoge mate rechts zijn en continu, letterlijk elke dag, ruimte bieden aan rechtse en zelfs extreem-rechtse boodschappen en omgekeerd van de Waalse socialisten hun geliefkoosde doelwit hebben gemaakt. Oproepen tot solidariteit tref je aan in de publicaties van de christelijke vakbond, maar niet of nauwelijks in de meest gelezen kranten.

Waarom kan men vandaag beweren dat de publieke opinie steeds verder opschuift in de richting van het separatisme: lees de opiniebladzijden en de lezersrubrieken (ook op het internet) en je stelt vast dat reeds sedert het begin van de electorale campagne het communautaire allesoverheersend aanwezig is - alleen onderbroken door sensationele items zoals het proces van Temsche of steekpartijen.

Vandaar de titel boven deze tekst: het socialisme moet wellicht niet terug naar de volkshuizen, maar moet wel meer aanwezig zijn in de media met wervende boodschappen. En daarvoor heb je inderdaad charismatische figuren nodig à la Stevaert of Van Miert en geen academische droogstoppel die juiste analyses maakt maar geen enthousiasme kan opwekken.

Trouwens, de Vlaamse ecologisten zijn in hetzelfde bedje ziek: hun resultaat was gezien de huidige contekst niet echt een succes. Links is dus vandaag geen succesverhaal, niet in Vlaanderen en nagenoeg nergens in Europa.

Wanneer de massamedia constant berichten uitsturen van negativisme en bedreigingen allerhande is de kans groot dat mensen zich uit angst terug plooien op zichzelf of hun vertrouwen schenken aan leiders die zekerheid beloven.

(En tussen haakjes: als rood en groen niet in staat zijn om tot een samenwerkingsakkoord te komen dan zouden zij op zijn minst een niet-aanvalsverdrag moeten sluiten: ieder conflict tussen beide is energieverspilling en beide zouden moeten beseffen dat energie in deze tijd een kostbaar goed is.)

De opgave voor links lijkt me erin te bestaan de bevolking ervan te overtuigen dat de grootste zekerheid of veiligheid te vinden is in de solidariteit. De uitdagingen van vandaag en morgen kunnen we enkel aan door samenwerking, door herverdeling, door het streven naar 'kansengelijkheid' wat het modewoord is voor rechtvaardigheid.

Dit begrip is het historische hart van het socialisme en om het wat pathetisch uit te drukken: dit hart moeten we horen kloppen in de media. Niet als theater maar op een geloofwaardige manier.

Geschreven door staf de wilde om 09:44 Reageer op dit bericht

Maandag 22 oktober 2007

donkerblauw

donkerblauwe repressie

In De Zevende Dag verdedigden Hugo Vandenberghe en Bart Tommelein het nieuwe jeugdsanctierecht van oranjeblauw.

Tegen kinderrechtencommissaris Ankie Vandekerckhove zei Tommelein: 'Niet alleen de jonge daders hebben rechten, ook de slachtoffers en de gemeenschap.'

Hier zijn twee opmerkingen bij te maken.

Ten eerste zal dit soort argumentatie zelden door liberalen worden aangevoerd als het gaat om problemen zoals de werkloosheid en de migratie: vrijwel nooit zal een liberaal, en zeker geen donkerblauwe als Tommelein, de klemtoon leggen op de rechten van werklozen en vluchtelingen.

Ten tweede valt het op dat van alle grote democratische partijen de liberalen traditioneel de meest repressieve zijn. Behalve als het gaat om dossiers waarin ook de bovenste lagen van de maatschappij zich kunnen herkennen: homorechten, abortus en euthanasie.

'Meer blauw op straat' is in oorsprong inderdaad een blauwe slogan. Jacht maken op werkonwilligen: de liberalen melden zich graag als de aanvoerders van de meute. Iets minder gretig tonen ze zich als het de jacht op fiscale fraudeurs betreft.

Hoe is deze repressieve voorkeur te verklaren in een partij die het humanisme hoog in het vaandel draagt en dus bij uitstek de rechten van het individu verdedigt?

Zou het kunnen dat het individu dat door donkerblauw wordt verdedigd in de eerste plaats een bezitter is, 'een hardwerkende Vlaming' en liefst met minstens één eigendom en een ruimvoorziene bankrekening?

Wordt ervan uitgegaan dat de kinderen van welgestelden zich niet zo gemakkelijk zullen ontpoppen tot jeugdige criminelen? Alweer met het gebruik van soft drugs als uitzondering want daarin herkennen zich zelfs liberale excellenties: deze menselijke zwakheid is hen niet vreemd.

Vluchten voor armoede, ontsporen als gevolg van sociaal-economische marginaliteit: dat zijn gedragingen die donkerblauwe liberalen zeer bizar en verwerpelijk voorkomen.

Kortom, het humanisme moet net als de christelijke naastenliefde wijken als er hogere belangen in het spel zijn, de hogere waarden van bezit, kasbons en aandelen.

Het humanisme dat zich bekommert om de meest weerlozen kan je niet verwachten van mensen die zichzelf nog nooit als weerloos hebben ervaren.

Geschreven door staf de wilde om 09:24 Reageer op dit bericht

Zondag 21 oktober 2007

Mia miauwt

de eerste oorzaak van honger?

Alweer herhaalt Mia Doornaert (zie De Standaard van zaterdag) haar favoriete dogma: de honger in de Derde Wereld is in de eerste plaats de schuld van corrupte regimes.

Het punt is dat Doornaert in de meeste gevallen voor de helft gelijk heeft, maar de andere helft weigert ze te zien.

Is het toeval dat haar voorbeelden dictaturen zijn met 'een eigen socialisme' of islamlanden?

Recent maakten we het mee dat een interventie van de VN in Darfour stuitte op een veto van China in de Veiligheidsraad: deed China dit om ideologische redenen?

Kijk naar ons eigen postkoloniaal verleden: hoe vaak hebben Belgische en Franse paracommando's het parasitaire regime van Moeboetoe overeind gehouden?

Overal waar je in de ontwikkelingslanden dictaturen vaststelt, of ze nu links of rechts zijn maakt geen verschil, tref je dezelfde constanten aan: overbewapening door Europa of door een van de drie grootmachten, exploitatie van de grondstoffen door multinationals of een van hoger genoemde buitenlanden.

Wie zijn de leveranciers van al de landmijnen die in zovele Derde Wereldlanden de bevolking terroriseren?

Waarom blijft de Kivu of heel Oost-Congo zo gewelddadig: zou dit ook het geval zijn mochten er geen grondstoffen te vinden zijn waar niet alleen de plaatselijke war lords en profiteurs maar ook buitenlandse firma's fortuinen aan verdienen?

Waarom wordt er al jaren campagne gevoerd tegen 'bloeddiamanten': die diamanten worden heus niet alleen verkocht of gedragen door Afrikaanse parvenu's.

Om het even welke studie je leest over Afrika en andere probleemgebieden, telkens lees je over een binnenlandse migratie van het platteland naar de bidonvilles rondom de hoofdsteden. Waarom? Afgezien van geografische oorzaken - droogte bijvoorbeeld - heeft dit te maken met de internationale landbouwpolitiek, met de houding van de Wereldhandelsorganisatie, het IMF etc

Het zijn de machtige landen, de EU inbegrepen, die structureel een beleid opleggen dat nefast is voor de plaatselijke bevolking.

En dan heb je nog de invloed van ingevoerde morele codes die een programma van geboortenbeperking in de strijd tegen de overbevolking onmogelijk dreigen te maken.

Kortom, de Derde Wereldlanden zijn geen economische en politieke eilanden: zij zitten in internationale structuren gevat, legale en illegale, die zelfs een 'verlicht' beleid zwaar belasten. De zeldzame Afrikaanse landen die wel ernstige pogingen doen om aan de armoede te ontsnappen botsen telkens weer op het dumpen van gesubsidieerde overschotten die hun eigen markt boycotten en op opgedrongen regels die duidelijk de belangen van de rijke landen dienen.

Wie er belangstelling voor heeft die zag op onze eigen openbare omroep de beelden van West-Afrikaanse vissers die nauwelijks een petieterig visje uit de oceaan ophalen omdat grote vissersboten vanuit Japan of Europa hun visgebieden leeg plunderen.

Een ander voorbeeld is de massale boskap, zowel in Zuid-Oost-Azië (Thailand en Birma) als in Centraal-Afrika en Latijns-Amerika. De gevolgen zijn desastreus: bodemerosie die stortvloeden en grondverzakkingen teweeg brengt in het regenseizoen, het wegspoelen van vruchtbare gronden, het vernietigen van biotopen, het verdrijven van oorspronkelijke bewoners uit hun natuurlijk leefmilieu etc

Je kan dan zeer terecht opmerken dat lokale potentaten al te gretig hun smeergelden incasseren en voor de slachtoffers geen greintje mededogen opbrengen (denk aan de militaire junta in Birma), maar de eerste verantwoordelijkheid en het grootste profitariaat ligt bij Japanse en andere buitenlandse bedrijven.

Trouwens, mensen die werkzaam zijn in Afrika signaleren een steeds aanzienlijker Chinese aanwezigheid: gelooft er iemand dat de Chinezen daar bezig zijn met ontwikkelingshulp?

Als je dat weigert in te zien om wat voor ideologische reden dan ook, dan geef je de lezers het signaal van : wij zijn goed bezig, het zijn alleen de anderen die steeds dezelfde fouten blijven maken.

Of zoals Doornaert schrijft: 'En neen, ook dat is meestal niet het gevolg van het egoïsme van de rijke wereld, maar van de machtswellust, de corruptie, de onbekwaamheid van de eigen leiders.'

Met die analyse kan iedereen weer met een gerust gemoed naar bed.

Geschreven door staf de wilde om 18:39 Reageer op dit bericht

Zondag 21 oktober 2007

euthanatos

Der Tod ist ein Meister – naar P. Célan

om te benijden:

de ogen die glazig

in een verte staarden,

de adem die vertraagde

zo, zei een meester

in het vak, dit is het:

zo’n verglijden

ons viel te beurt

de vrede van verraders

die vriendschap offeren

voor een hoger doel:

de pijnloze staat

een sluitspier ging open

als een grenspost:

het laatste bewijs

dat men achterlaat

wij dachten, ingewijd,

uitgenodigd: ooit komt

een lieve verrader

en onze adem vertraagt

we glijden in een staat

van vrede, een meester

beweert: zo moet het

zijn, een golfstroom

ondertekent het afscheid

op een uitgespreid doek

Geschreven door staf de wilde om 13:00 Reageer op dit bericht

Zaterdag 20 oktober 2007

de weg naar mekka

Jan Leyers op weg naar Mekka

Het programma Nachtwacht heeft bij mij een bijzondere sympathie nagelaten voor het natuurtalent Jan Leyers.

Maar zijn reisfeuilleton 'De weg naar Mekka' en het interview in Humo, bezorgen mij een zeker onbehagen.

Jan Leyers klaagt het feit aan dat zovele vrouwen in de moslimwereld opgesloten zitten in een gevangenis van textiel.

Wij, mijn partner en ik, zijn zelf in totaal ongeveer een maand in moslimlanden op bezoek geweest en hebben daar de grootst mogelijke diversiteit inzake klederdracht vastgesteld: gaande van spannende spijkerbroeken en sexy topjes naar die afschuwelijke zwarte lap voor het gezicht en in totaal welgeteld 3 boerka's.

Meer fundamenteel is zijn basisstelling dat het laatste wat je in de islamlanden tegen komt de twijfel is. Hoe verklaart onze reizende filosoof dan de diverse facties binnen de islam en de geschiedenis van theologische disputen binnen de islamtraditie: kan men tot een dispuut komen zonder twijfel?

Opvallend is eveneens de toegeeflijkheid van Leyers ten opzichte van ons autochtone christendom.

In de VS staat 'in God we trust' op de nationale munt; een Amerikaans politicus waagt het niet een toespraak tot zijn electoraat af te sluiten zonder de frase: 'God bless you' of 'God bless America'.

Kan men zich inbeelden dat in het huidige Polen een niet-katholiek tot premier of president wordt verkozen? In Polen is een katholieke radio actief, onder leiding van priesters, die zich gedraagt als een propagandazender voor de huidige regering van de nationalistische en antisemitische tweelingbroers.
Een feministische partij durft het thema abortus niet aan te snijden uit schrik voor represailles.
In Italië en Spanje doet de roomse kerk er alles aan om een legalisering van euthanasie tegen te houden. In het oerkatholieke Ierland moeten vrouwen voor een abortus uitwijken naar het buitenland.

Er zijn fundamentele verschillen en die staan in onze grondwet: de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van meningsuiting en de gelijkheid tussen man en vrouw.

Maar zijn deze verworvenheden er gekomen dankzij het christendom of ondanks het christendom? Hoe lang is het geleden dat getrouwde vrouwen ontslag moesten nemen uit het katholiek onderwijs?

Zeff heb ik talloze dreigtelefoontjes ontvangen toen ik mijn leerlingen aanspoorde om naast katholieke kranten ook De Morgen te lezen: dit is nauwelijks 10 jaren geleden.

Waar ik mij mateloos aan blijf storen is deze arrogante tweedeling: de islam is achterlijk en wij hebben alle vormen van mentale dictatuur achter ons.

Voor alle duidelijkheid: ik voel niet de minste neiging om 'the clash of civilisations' (Samuel Huntington) te minimaliseren of te onderschatten.

Maar - zoals de Amerikaanse socioloog en reisauteur Robert D. Kaplan (in Reis naar de einden der wereld) bij herhaling benadrukt: zonder rekening te houden met politieke, demografische en economische verklaringen komt je nooit tot een beter begrip. En daarover zegt Leyers hoegenaamd niets.

Nochtans leert onze eigen Vlaamse en Europese geschiedenis overduidelijk: mensen worden pas vrij en mondig wanneer zij niet meer moeten vrezen dat hun persoonlijke mening en zelfgekozen levenswijze geen represailles uitlokken. En dan nog: hoeveel Vlaamse ouders laten hun kinderen dopen of hun plechtige communie doen uit vrees voor de reacties van oudere familieleden?

Tot op vandaag leven honderdduizenden Europese moslims met respect voor onze wetgeving - zij het niet altijd zonder conflicten en moeilijkheden -: willen wij hen de kans geven eenzelfde emancipatie door te maken als wijzelf is een houding van angst en verkramping eerder een rem dan een bevordering van deze ontvoogding.

Om nog te zwijgen over de hysterie en haatcampagnes van onze eigen extremisten.

En je kan niet verwachten dat mensen die uit onderontwikkelde rurale gebieden afkomstig zijn in een bestek van 20 jaar een proces doormaken waarvoor onze bevolking 200 jaar nodig heeft gehad.

De enige strategie met kans op slagen lijkt me te zijn: onverzettelijkheid inzake de grondwettelijke rechten en geduld met al wat minder essentieel is. In wezen is dit de houding van een goed pedagoog. Een filosoof als Leyers zou dit moeten weten.

Geschreven door staf de wilde om 19:00 Reageer op dit bericht

Zaterdag 20 oktober 2007

Friedrich N

folge Friedrich nach

toen kon het nog:

meisjes hingen hun kleren

als gordijnen voor de wereld

en alle geweld en gruwel

werd een beet, een beetje

kleverig van perziklippen

en ademnood een tijdverdrijf

van gonzende hormonen,

zweet dat gomde over de tijd

nu hangen je kleren

als getuigen van vermiste

lijven, dansen

in de wind

meisjes zijn feiten van

een vermoeid verleden

beelden die de wereld verzint

om voor te buigen:

al de dingen en hun aard

na het scheuren der gordijnen

er staat wel ergens nog een paard

als je in een omhelzing wil verdwijnen

Geschreven door staf de wilde om 12:35 Reageer op dit bericht

Vrijdag 19 oktober 2007

llanto por el C

vamonos a Vallegrande

- llanto por el C. –

na dertig jaar bleven

de botten herkenbaar

aan oogkas, voorhoofd,

polsgewrichten waaraan

de handen ontbraken

(waarom dacht je aan

een asbak waarin een

sigarenpeuk smeult?)

de doos van een speelgoed-

trein onder driehoek, ster

en strepen gedragen door

jongens in ganzenpas

bleven over in shops, bazaars

en kraampjes: de posters,

T-shirts, stickers op

rugzak en pet

zeefdruk, silhouet

op omheining, blinde gevel

baret en baard, en gericht op heel

de wereld: die ogen herkenbaar

aan oogkas en voorhoofd

Geschreven door staf de wilde om 17:17 Reageer op dit bericht

Archief