boek onder lava

Zaterdag 31 maart 2007

lachen met letteren

lachen met letteren

Heeft Marcel van Nieuwenborgh zijn tekst 'Lachen met letteren' in een zwaarmoedige bui opgesteld? (zie De Standaard der Letteren van vrijdag 30 maart) Hij poneert de stelling: ' Ik ken geen Nobelprijswinnaars die grappige meesterwerken hebben geschreven. Meesterwerken vertonen doorgaans overgewicht en zijn humorloos.' Het kan toch niet dat deze man nooit een stuk van Becket heeft gezien of gelezen. Zit er geen humor in het oeuvre van Milan Kundera en Márquez? Om nog maar te zwijgen over de meesterwerken uit de verre geschiedenis: Don Quijote van Cervantes, de toneelstukken van Shakespeare, de geschiedenis van de brave soldaat Schweyck, onze eigen topwerken gaande van het dierenepos Van den Vos Reynaerde tot De Kapellekensbaan van L.P. Boon. En vind je geen humor in de Griekse mythen en sagen, in de Metamorfosen van Ovidius?

Misschien moet van Nieuwenborgh maar eens De rokken van de Ui van Günther Grass doornemen om erachter te komen hoe grillig de herinnering omspringt met het geheugen, in het bijzonder met het onbetwistbare geheugen van de feiten.

Wat is hier nu zo ergerlijk en verwonderlijk aan? Deze Marcel is tientallen jaren hoofdredacteur literatuur van DS geweest, heeft in tal van literaire jury's en commissies gezeteld en beweert nu dat grote literatuur het werk van droogstoppels is zonder enige zin voor humor. Zou je op de duur de kranten niet moeten verplichten om een sticker te dragen: 'opgepast, denk niet dat dit waar is'?

Geschreven door staf de wilde om 09:50 Reageer op dit bericht

Vrijdag 30 maart 2007

Rik Torfs

professoren en hun ivoren toren

Dat de media-optredens van Rik Torfs voor controverse zorgen bij zijn collega's en werkgever is niet verwonderlijk.

Afgezien van de kleine kantjes zoals de afgunst, moet men toch een onderscheid maken. Duidingprogramma's en kwaliteitsbladen vragen Torfs omwille van zijn verrassende inzichten en zijn verbale talent. In die zin is Torfs een jongere en frissere versie van Mark Eyskens.

Maar door amusementsprogramma's wordt hij gevraagd vanwege zijn amusementswaarde. Of hij daarmee de academische waardigheid schaadt, lijkt me minder belangrijk als de vraag hoeveel hobby's iemand erop na kan houden eer zijn beroepsactiviteit eronder gaat lijden?

Vergelijk het met Marc Reynebeau die al 20 jaar een volledige biografie van Paul van Ostaijen aankondigt - en het reeds gepubliceerde deel 'Een dichter in Berlijn' laat het beste verhopen - maar er wellicht door zijn mediatieke gulzigheid niet aan toe komt.

De fundamentele vraag is daarom: kan je tegelijk de massa aangenaam bezig houden en in een bepaald vakspecialisme excellent zijn. Dat zullen we pas weten wanneer er van de hand van Rik Torfs een boek over kerkelijk recht verschijnt dat zowel zijn vakgenoten als het bredere publiek geestig en geestelijk verrijkend zal bezighouden.

Geschreven door staf de wilde om 11:09 Reageer op dit bericht

Donderdag 29 maart 2007

oude man

oude man in een containerpark

hij loopt alsof zijn hoofd

en schouders het grote heimwee

betonen, het delen van weefsel

in de vrede van atomen

hij scharrelt, koestert wat

hij aanraakt, hij wil het al

bewaren, heel dit park van

containers, die oeroude

dieren met hun open muil

hij kan het niet toestaan

deze geeuwhonger die hapt

naar het mooie dat overbodig

werd: een koperen olielamp,

een smeedijzeren naaitafeltje

dat nog krult als meisjeshaar

rusteloos schuifelt hij, schuw

insect, even beroeren zijn

vingers, langer strelen zijn

ogen, hij mompelt een

verschrikt excuus wanneer

hij uit de weg moet gaan

hij luistert naar het piepschuim

dat geduldig wordt gebroken

het werkvolkje plaagt hem:

neem het maar mee

Geschreven door staf de wilde om 18:57 Reageer op dit bericht

Donderdag 29 maart 2007

journalisten

de windhanen onder de journalisten

Nog maar 14 dagen geleden schreef Guy Tegenbos in De Standaard dat er in de toekomst moet bezuinigd worden in de sociale uitgaven. Naar aanleiding van een rapport over de armoede in België schrijft deze helderziende vandaag dat er juist meer zal moeten worden geïnvesteerd in de armoedebestrijding.

Journalisten volgen gewoon de waan van de dag, zij zijn de beste stuurlui aan wal. Maar vraag van hen geen consistente en consequente visie op de grote problemen van deze tijd, dat gaat hun bevattingsvermogen te boven. En dit is geen schande, als je tenminste de eerlijkheid opbrengt om toe te geven dat jij het ook niet zo duidelijk meer weet.

Tegenbos is van oordeel dat minstens 70 % van onze bevolking zal moeten tewerkgesteld worden om de sociale noden op te vangen. Hij zegt er wel niet bij hoe deze activiteitsgraad moet worden bereikt. Dan kan je net zo goed beweren: iedereen moet rijk worden, dan is de armoede opgelost.

In die stijl kan een kleuter het ook vragen aan Sinterklaas.

Geschreven door staf de wilde om 09:42 Reageer op dit bericht

Donderdag 29 maart 2007

talent in het voetbal

Talent

Is er nog een voetballiefhebber die eraan twijfelt dat de huidige generatie Belgische voetballers over minder talent beschikt dan de meeste van hun tegenstanders?

Een bevredigende verklaring hiervoor hebben we nog niet gehoord noch gelezen, en wellicht bestaat die ook niet.

Vorige generaties deden wel internationaal mee en leverden spelers op met Europese klasse: Scifo, Nilis, Degryse, Ceulemans en Gerets; en vroeger: Van Himst, van Moer, Lambert en Puis. En die hadden een gelijkaardige jeugdopleiding doorlopen als de huidige voetballers - hoe verklaar je dan het verschil?

Talent is er of het is er niet; een opleiding kan het alleen verknoeien of omgekeerd stimuleren. Maar of iemand de top haalt en zich daar kan handhaven heeft met die aangeboren begaafdheid te maken, met doorzettingsvermogen en geluk (denk aan de blessuregevoeligheid van Kompany).

Men kan bezwaarlijk aannemen dat sedert Rik Coppens en Jef Mermans het Belgische sperma zo dramatisch is achteruit gegaan, dat er nu alleen nog weke en talentloze kinderen worden geboren. De Belgische voetbalbond mag dan uit een bende knoeiers bestaan, de bond is geen eugenetisch laboratorium.

Trouwens, vergelijk het met de kunst: iedereen doorloopt een vergelijkbaar onderwijs en de ene kan wel schrijven, schilderen of acteren en de andere niet. En de ene doet het, de andere pocht erover op café.

Geschreven door staf de wilde om 09:25 Reageer op dit bericht

Woensdag 28 maart 2007

een moeder toch

een moeder toch?

- bij een interview met Wim Distelmans -

hoe vertrouwelijk komt ze

nader, moedertje Dood: een hand

op je schouder en zoetjes, zoetjes

wordt ze zwaarder, worden haar

diepe kussens een zee

doezel, sluimer: voel je

dat je van suiker bent en

langzaam, langzaam oplost

in het lauwe water

hoe zelfverzekerd, een vrouw

van schaduw en je huid

verkleurt, een korenveld

in een milde avond

geen leeuwerik roert, een

veldmuis ritselt, een onrust

die zich schuilhoudt alsof

hij nog wacht op zijn beurt

de moeder zalft, jaagt

de demon naar de zwijnen

en veilig glijd je zoals

het kind van toen, de sneeuw

was nooit zo zalig

Geschreven door staf de wilde om 13:05 Reageer op dit bericht

Woensdag 28 maart 2007

doping en daarnaast

doping en daarnaast

Het is bon ton de dopingrepressie toe te juichen, om het even welke vormen die aanneemt.

Maar heeft men er al even bij stil gestaan hoe inconsequent de beschermers van de gezonde sport wel zijn.

Zaterdag konden we het nog zien in Milaan-San Remo: de jaarlijkse valpartijen, vaak met ernstige schade voor de betrokken renners.

Er zijn risico's inherent aan het vak, maar andere die volgen uit de onverschilligheid van de organisatoren en de sportbonden en het gerecht voor de veiligheid van de renners. Men kan lijstjes opmaken van al de renners die al zijn omgekomen of voor lange tijd werden uitgeschakeld door nodeloze waaghalzerij.

Stel je in alle eerlijkheid de vraag: is de afdaling van de Cipressa in volle finale wel te verantwoorden? De feiten liegen er niet om.

En dan maak je het mee dat wanneer de renners hiertegen protesteren zoals een paar jaar geleden in de Ronde van België onder aanvoering van Tom Boonen, de dopingdominee bij uitstek, Michel Wuyts, op tv uitroept: 'nu gaan de renners toch te ver, zij moeten toch denken aan hun sponsors en aan hun supporters.'

Kortom, wat is uiteindelijk belangrijk: de gezondheid van de atleet, of het geïnvesteerde kapitaal en de sensatie?

Geschreven door staf de wilde om 09:28 Reageer op dit bericht

Dinsdag 27 maart 2007

Waaslandia

dwars over de nog autoloze Noordstraat

stond een reclamewagen

een stacaravan van een nieuw

soort zigeuners

jingles uit de jukebox

een metalen stem die schalt

en lalt, grappen nabootst

van regionale radioclowns

de buurvrouwen vegen hun handen

aan hun schort, troepen samen

op de stoep alsof de dode koningin

weer verrezen is, het dorp

vereert met een bezoek

vlaggen, wimpels, cadeautjes

voor groot en klein: speculaas

en peperkoek uit de fabriek

in het bloeiende land van Waas

loten, zakkenlopen in lange

jutebalen – jij doet mee, valt

keer op keer, komt als laatste aan

de lolligaard wijst op de golvende

klinkers van de straat: 'geildre, kunt
lachen en smullen maar wie gaat er

al die putten weer vullen'

hij vraagt jouw naam: 'ha,

Staafke Mottebol, geen wonder'

ha, nee 't, zeker, een dubbel wonder:

de geboorte van een naam, een

geuzennaam, en een beurs

met vijftig knikkers

laat dat stuk eigenwaan

zijn lol en kraam: 'applaus

voor Mottebol, zijn billekens

van puree'

Staafke straalt, de buurmeisjes,

zelfs de kijvende wijven

glunderen mee

Geschreven door staf de wilde om 11:55 Reageer op dit bericht

Dinsdag 27 maart 2007

pestwegel

uit Van Toen en Thuis

pestwegel

het water van de Rybeek was vlokkerig blauw

en beefde omdat alle ratten van het dorp

er hun bad kwamen nemen

naast de wegel verborg een bakstenen muur

de moestuin van een nonnenklooster -

de muur droeg een mijter van gebroken glas

we dachten dat de nonnen zich dagelijks bezopen

en hun flessen stuk sloegen omdat de mannen

van het dorp maar schijters waren

die het niet waagden

om over de kuisheidsgordel te klauteren

de beek bracht van lang geleden de echo mee

van een ratel, ze braakte haar kwade adem

in het aangezicht van het dorp, trok

gelijk een blauwe schimmel een zeepspoor

door de Bunt tot aan de Oude Sluis

waar twee werklui zijn verdronken

in het betonnen kokerhuis toen ze

de schroef herstelden en de deuren

toe klapten: een rattenval -

op een vergeelde foto begint de wegel

bij twee stenen bogen alsof de pest

en de cholera twee koningen waren

die ingehuldigd moesten worden, verwend

met de mooiste ogen, de zachtste haren -

het was een wegel om langer weg te blijven

na schooltijd want thuis was er buiten het kijven

en het katten niets te beleven dat óp kon

tegen het gooien van keitjes naar de ratten

Geschreven door staf de wilde om 08:15 Reageer op dit bericht

Zaterdag 24 maart 2007

De kronkelingen van Slangen

(zie De Morgen van 24 maart).

Noël Slangen is een stimulerende geest: hij geeft soms voorbeelden die zijn betoog perfect illustreren, helaas soms in zijn nadeel.

Zo waarschuwt hij ervoor om de kracht van de taal niet te onderschatten en geeft als voorbeeld de Engelse woorden ‘just en ‘fair’ om aan te tonen dat iets tegelijk juist en niet fair kan zijn. Voor zover ik weet betekent de Engelse uitdrukking ‘just and fair’ : ‘gerechtvaardigd en eerlijk’; afgeleid van het latijnse 'justus' slaat het meer op een morele juistheid dan op een semantische. Voor wat semantisch juist is wordt in het Engels meestal ‘'true', correct’ of ‘exactly’ , ‘precisely’ gebruikt, tenzij in emfatische zin zoals 'just now, just as I say'. Ik kan mij vergissen. (deze alinea kan dan worden geschrapt)

Belangrijker is het volgende in zijn tekst. Slangen schrijft: ‘Hiërarchie kan worden doorbroken door humor, maar enkel en alleen in de omgekeerde (van topdown dus) richting. Humor is het wapen van de machtelozen tegen de machtigen. Nooit omgekeerd.’

De makke is echter dat humor van deze soort meer te maken heeft met escapisme dan met weerwerk. Gaande van de hofnar (die verder leeft in figuren als Geert Hoste) tot het jaarlijkse carnaval is de ‘humor van de machtelozen’ vrijwel nooit verontrustend voor de gezagsdragers, integendeel: zij lachen er nog het hardst om.

In haar schitterende boek ‘Joodse humor’ merkt Salcia Landmann (zelf een joodse) op dat die typische joodse zelfspot vooral voorkwam wanneer de jodenvervolging het ergst was, maar nog niet als hopeloos werd ervaren – dus niet tijdens de Holocaust. Deze humor diende om de psychologische druk even te verminderen, niet om aan te sporen tot daden van verzet. Het zou trouwens interessant zijn om te onderzoeken of er een verband bestaat tussen deze ‘psychische elasticiteit’ van de joden en hun fatalisme, hun over het algemeen lijdzame houding bij pogroms en Endlösung.

In elk geval is ‘de humor van de machtelozen’ geen wapen in de politieke betekenis van die term, wel een overlevingsstrategie die in feite de machtsverhoudingen bevestigt en daarom escapisme kan worden genoemd.

Geschreven door staf de wilde om 14:07 Reageer op dit bericht

Archief

lachen met letteren

Rik Torfs

oude man

journalisten

talent in het voetbal

een moeder toch

doping en daarnaast

pestwegel

Meer van boek onder lava