Verrassende erfgoedplekken in Wallonië

van wellness tot prehistorische mijnen
Vraag een Vlaming naar erfgoed in Wallonië en de kans is groot dat kastelen, abdijen of pittoreske Ardense dorpjes als eerste opduiken. Maar het Waalse erfgoed heeft veel meer verrassingen in petto. Van een stad die haar naam gaf aan wellnesscentra over de hele wereld tot indrukwekkende industriële meesterwerken en een ondergrondse wereld die duizenden jaren oud is. Deze vijf plekken bewijzen dat erfgoed niet alleen over het verleden gaat, maar ook over bijzondere verhalen die vandaag nog altijd tot de verbeelding spreken.
1. Spa: de stad die de wereld leerde ontspannen
Spa is wellicht een van de bekendste Waalse plaatsnamen ter wereld, al beseffen veel mensen dat niet. Het woord 'spa' werd immers afgeleid van deze kuurstad die al sinds de zestiende eeuw bezoekers aantrekt dankzij haar mineraalbronnen. Vandaag maakt Spa deel uit van de Unesco-lijst van de Grote Europese Kuuroorden. Wie er rondwandelt, ontdekt niet alleen thermale baden en elegante gebouwen, maar ook een erfgoedverhaal dat zich over eeuwen uitstrekt. Een bestemming waar geschiedenis en ontspanning moeiteloos samengaan.
2. De scheepsliften langs het Canal du Centre: pure ingenieurskunst
Wie denkt dat erfgoed vooral uit kastelen en kerken bestaat, zal versteld staan van de scheepsliften langs het Canal du Centre. De vier historische hydraulische liften, gebouwd tussen 1888 en 1917 en gelegen vlakbij La Louvière in Henegouwen, behoren tot de laatste werkende exemplaren ter wereld. Met behulp van waterkracht en een ingenieus systeem van tegengewichten hielpen ze schepen hoogteverschillen overbruggen en speelden ze een sleutelrol in de Waalse industrie. Meer dan een eeuw later functioneren ze nog steeds volgens hetzelfde principe voor toeristische doeleinden en prijken ze ook op de Unesco-Werelderfgoedlijst. Tegelijk vertelt het Canal du Centre ook een verhaal van voortdurende innovatie. Even verderop torent de imposante Strépy-Thieu scheepslift boven het landschap uit. Dit modern bouwwerk uit 2002 (110 meter hoog) verving de verouderde capaciteit van de oude liften en overbrugt in één beweging meer dan 73 meter hoogteverschil en vormt een fascinerend contrast met de historische liften.
3. Le Grand-Hornu: van steenkool tot cultuur
In de Borinage vlakbij Bergen, ooit het kloppende hart van de Waalse steenkoolindustrie, ligt Le Grand-Hornu. De indrukwekkende site, met haar karakteristieke neoklassieke architectuur, behoort tot het Unesco-werelderfgoed en geldt als een van de mooiste voorbeelden van industrieel erfgoed in Europa. Opvallend is hoe het verleden hier een nieuwe invulling kreeg. Op de site zijn vandaag twee musea gevestigd: het CID, dat focust op design en innovatie, en het MACS, het Museum voor Hedendaagse Kunst van de Federatie Wallonië-Brussel. Beide organiseren tijdelijke tentoonstellingen, waardoor elk bezoek anders is. Juist die combinatie van erfgoed, design en kunst maakt Grand-Hornu tot een verrassende bestemming voor een culturele daguitstap.
4. De Grote Routepaden van de Vennbahn: fietsen langs een verdwenen grens
De Vennbahn is een van de opmerkelijkste fietsroutes van Europa. Het traject volgt een voormalige spoorlijn die ooit een complexe grens tussen België en Duitsland doorkruiste. Vandaag fietsen bezoekers door tunnels, over viaducten en langs oude stationsgebouwen die herinneren aan een tijd waarin spoorwegen het landschap vormgaven. Het is erfgoed in beweging: geen museumbezoek, maar een actieve ontdekkingstocht door geschiedenis, natuur en grensverhalen.
In België laat de Vennbahn je genieten van de Oostkantons, de Hoge Venen en de prachtige landschappen en de bossen van de Ourvallei.
5. Spiennes: een ondergrondse wereld van 6.000 jaar oud
Vlak bij Mons ligt een Unesco-site die zelfs veel Belgen nog nooit bezochten: de neolithische vuursteenmijnen van Spiennes. Hier groeven mensen al duizenden jaren geleden vuursteen uit diepe schachten, lang voordat er sprake was van steden of landen. Het netwerk van ondergrondse gangen behoort tot de oudste en grootste prehistorische mijncomplexen ter wereld. Wie afdaalt in deze mysterieuze wereld krijgt een zeldzame blik op de vindingrijkheid van onze verre voorouders. Per jaar mogen er maar 5500 personen afdalen in de vuursteenmijnen. Zo blijft de site het beste bewaard.
Wallonië bezit uiteraard zijn deel van de klassieke erfgoedparels, maar net de minder bekende sites maken een bezoek vaak zo verrassend. Ze vertellen verhalen over wellness, technologie, industrie, mobiliteit en zelfs het leven van de eerste landbouwers in Europa. En misschien is dat wel de mooiste les van erfgoed: het gaat niet alleen over wat bewaard bleef, maar ook over wat ons vandaag nog steeds weet te verbazen. Illustraties Thermes de Spa - Caroline Beauvois - WBT-David Augusto Rocaberti Salamanca-Minière © WBT-JL Flémal

























