de puntkomma aan de macht (2)
bezig zijn met taal is een bastion tegen verveling en een middel om gelukkig te zijn met mezelf, zonder bijkomende stimuli. louter geestelijk en emotioneel genot, dat dan nog intenser wordt als ik dan per toeval iemand ontmoet die ook bezorgd is om bijvoorbeeld.... de puntkomma. ik ga danprompt op zoek naar alle aspecten van dit fenomeen, lees teksten na louter en alleen, haha, om mij af te vragen waarom de puntkomma daar staat en wat de gevolgen daarvan zijn betreffende tekstbegrip en -interpretatie... nog beter: ik ben er elke dag meer van overetuigd een juist gebruik van leestekens een tekst levendiger maakt en waarachtiger overkomt.
een komma, een punt, een dubbele punt: iedereen weet waar en wanneeer zo'n leesteken kan worden gebruikt. een komma gebruik je om even te pauseren, een punt gebruik je aan het einde van een zin. een dubbele punt kondigt aan dat je uitleg gaat geven of een opsomming maakt. maar een puntkomma? is een puntkomma een mengvorm van een punt en een komma, of is een puntkomma een dubbele punt afgezwakt door een komma, of nog wat anders????
na een mini-zoektocht op internet kwam ik tot het besluit, dat het weer allemaal niet zo helder en duidelijk is en dat een kommapunt soms gewoon door een komma, een punt, een dubbele punt of een gedachtenstreepje kan vervangen worden... yeah, daar gaan we weer....
hieronder in vogelvlucht mijn notities, met voorbeelden...
* Een kommapunt is een combi van een (dubbele) punt met een komma. Gebruik
je dus om even adem te halen, want wat daarna komt is een hele rits woorden,
opsommingen, uitleg, bedenkingen..
* Een kommapunt gebruik je tussen samengekoppelde zinnen, ze geeft dan een
langere pauze aan dan de komma. in dit geval kan er meestal evengoed een punt
staan.
Over de tuin hangt een late, vale
klaarte; het licht schijnt uit de dingen zelf te stralen.
* Een kommapunt gebruik je tussen gelijkwaardige bijzinnen:
We vermoeden dat die avond de
botsing komen zou; dat geen macht op aarde de twee broeders nog beletten kon,
elkaar te vernietigen; dat we allen laf zouden zijn.
* Er is veel onzekerheid bij het
gebruik van de kommapunt. dikwijls zijn samengekoppelde zinnen slechts door een
komma gescheiden
Kom mee naar de kermis, het is
daar prettig.
* Gebruik echter een kommapunt,
als er reeds komma's staan in de samengekoppelde zinnen:
Wat hij ook doet, alles slaat hem
tegen; hij is een echte ongeluksvogel.
* Een puntkomma gebruikt worden om zowel enige scheiding aan te geven als de
delen enigszins bij elkaar te betrekken. Het nadeel van veelvuldig gebruik van
de puntkomma is dat een tekst erg drammerig over kan komen en een voordeel is
dat door gematigd gebruik ervan een tekst wat meer gaat leven en eventueel
kilheid verliest.
Iedereen is welkom op mijn
verjaardag; ik hoop echter dat mijn neef Piet wegblijft.
* De
puntkomma wordt ook gebruikt in puntsgewijze opsommingen.
mijn finaal besluit: ik denk dat een kommapunt een uiteindelijkheid, een soort eindpunt bij een opsomming of een uitleg accentueert.
en nu genoeg theorie (heel even waande ik me weer een slimme docente!). ik wil dit bericht eindigen met een voorbeeld uit de wereld van de poëzie; een fragment uit een gedicht van elma van haren, uit haar nieuwe bundel flitsleemte*. de aandachtige lezer zal de puntkomma wel hebben opgemerkt. deze puntkomma geeft overduidelijk een scheiding aan, evenals een link naar... en een uiteindelijkheid...
de dichteres maneuvreert ons handig van een fait-divers (de brand) naar een indiansummerdroombeeld (de late vlinder op de tafelrand). en uiteindelijk, in het laatste vers, flitst zij ons de ruimte in (nog nooit lag het leven zo opgelegd) na een ingenieuze opsomming van (ik heb het nageteld) minstens 10 items.
de puntkomma vervangt hier een zee van woorden en verdicht de tekst tot een spannende scène, mooi...
het zijn okerdonkere dagen met diepblauwe luchten,
de was in één middag droog, de verwarming kan uit.
het zijn de hoogtijdagen vol hoop en genade,
euforisch kloppend in een uitwaaierend najaar.
terwijl in een belendend pand de rookwolken uitslaan en
de vlammende brand wordt geblust door een uitzinnige brandweer,
wordt deze kop op de razende voet gevolgd via
moderne communicatie; arcadisch verbeeld door
een vlinder hier op de rand van de tafel, waaraan wij
koffiedrinken midden op een te warme dag eind november.
nog nooit lag het leven zo opengelegd.
* elma van haren, flitsleemte, uitg. de harmonie, 2009
Foto: Pascal Vyncke, SeniorenNet.be
introductie
1 reactie op dit bericht
Goedemorgen Nicole