de trotse nederlandse stad rotterdam werd tijdens de tweede wereldoorlog platgebombardeerd. de verrijzenis daarna was indrukwekkend. rotterdam werd een van de weinige nederlandse steden met een hoge skyline en de talloze wolkenkrabbers geven de stad een hypermodern, internationaal allure. 

elk jaar vindt in rotterdam ook een groots poëziefestival plaats, poetry international. wij waren uitgenodigd op een boekpresentatie.

ik kopieer en plak eerst de aankondiging:

Schilders en dichters gaan voor Gaza

Onder leiding van een professionele veilingmeester gaan bekende Rotterdammers als Straatkrant redacteur Sander de Kramer, oud-CBK directeur Hans Abelman, deelraadsvoorzitter Carlos Gonçalves, D66 gemeenteraadslid Salima Belhaj en Adriaan Zeijlans bij de speciale kunst en cultuurveiling proberen €10.000,- extra binnen te halen voor de medische campagne van de Stichting Palestina. Dit doen zij door onder andere een gedicht van Jules Deelder, een bronzen kat van Albert Kramer en een aquarel van dichter-schilder Rien Vroegindeweij te veilen. De veiling vindt plaats op zaterdag 13 juni van 13.00 tot 18.00 uur in het Centrum Beeldende Kunst aan de Nieuwe Binnenweg 75 te Rotterdam.

Tijdens de veiling presenteert uitgeverij De Brouwerij de Nederlandse vertaling van Mahmoud Darwish bundel Waarom heb je het paard alleen gelaten. Darwish, die vorig jaar overleed, was een graag geziene gast op Poetry International. In samenwerking met Poetry International zullen internationale dichters, onder wie Mourid Barghouti (Palestina), Dunya Mikhail (Irak/VS), Matthew Sweeney (Ierland), Luke Davies (Australië) en Nederlandse dichters als Jana Beranová, Rien Vroegindeweij en Salah Hassan werk van Darwish en van henzelf voordragen.

 

 

 

 

gosh! niet alleen zou ik naar gedichten van mijn geliefde mahmoud darwich kunnen luisteren (wiens bundel trouwens uitstekend vertaald werd door Kees Nijland en Asad Jaber), ook van de gedichten van jana beranova, stadsdichteres van rotterdam, matthew sweeney en luke davies (wiens werk ik reeds kende) zou ik kunnen snoepen.

ik vind een namiddag of avondje poëzievoordracht heerlijk, dus hadden wij (a. en ik) gezwind treintickets richting rotterdam gekocht. maar owee! deze reis zal voor altijd in ons geheugen gegrift blijven! we vertrokken thuis om acht uur en kwamen maar om halftwee in rotterdam centraal aan.....met een halve dag vertraging.

reden? in antwerpen was een bovenkabel gebroken en de ganse flow reizigers werd geëvacueerd naar een treintje richting kapellen. dan 20 kilometer met bussen naar essen, dan op een treintje naar roosendaal, dan weer op de trein naar rotterdam. tussendoor wachten, wachten, wachten...onder begeleiding van het rode kruis en de politie.

ik had 's morgens al een vreemd voorgevoel: toen ik poesje pipo van zijn portie poezenkorrels perfect fit für verspielte energiebündel pour les petites boules d'énergie voor speelse deugnieten voorzag, glipte het zakje pardoes uit mijn handen en daar rolde een zee van korrels over de keukenvloer... daarna morste ik een grote plas koffie op tafel en ik wist het: vandaag zou een onvergetelijk gekke dag worden, met stommiteiten en miserie, vandaag zou alles vierkant draaien haha!

argh! toen we in het kunstencentrum arriveerden, was het eerste deel van het programma reeds afgelopen. toch kon ik nog naar de schitterende barghouti luisteren (die niet van retoriek houdt, naar hij zelf zegt, opmerkelijk, voor een arabier!) en de voordracht van luke davies en matthew sweeney vond ik helemaal ok. 

sweeney, een ierse dichter, was vooral heel erg iers, dat wil zeggen: helemaal dronken (van poëzie!), hij droeg zijn gedichten met de nodige zwier voor, maar vooral luke vond ik heel pittig. een laatste vers van zijn gedicht blijft door mijn hoofdje spoken: 

and I loved him for his pretending.

hij had het over zijn vader, dat hij hield van zijn vaders doen alsof, oooooh.. Yes, I' m a great pretender... het liedje van The Platters startte onmiddellijk op en ik bleef het de hele tijd binnensmonds zingen, tot laat in de namiddag zelfs, op een zonnig rotterdams terrasje, bij het verorberen van een vegetarische koekoe... 

ik hou van mensen die kunnen doen alsof. doen alsof ze dromen, doen alsof ze iemand zijn, doen alsof ze liefhebben, doen alsof ze gelukkig zijn, of treurig, of plezant. doen alsof houdt ons in leven, we moeten zowel de droefheid als het geluk op een staander kunnen zetten, er afstand van nemen, er naar kijken en luisteren, als was het iets buiten onszelf.

dan kan het helemaal geen kwaad.

1.

ik heb een geliefkoosd pintenplekje in halle: een neventerrasje van het café de sleutel op het possozplein, onder de platanen. daar spreek ik dikwijls af met vrienden om een pint te pakken. het bier is er lekker en goedkoop, je zit wat afgezonderd van het café- en grotemarktgewoel en je kunt er ook een balleke verorberen met een kuipje mosterd, een lekkernij die heerlijk smaakt bij een frisse orval, mijn favoriet ardens bier dat naar mijn mening nergens anders in halle op zo’n puike wijze wordt geserveerd.

verleden zaterdag had ik weer prijs. het was wel een beetje kil buiten maar op een of andere manier belandden we toch onder de platanen. ik vertelde aan mijn schrijfmaatje over mijn aardbeienconfituuravontuur. dit keer was het experiment grandioos gelukt: dikke, smeuïge brokken aardbei in een schitterend karmozijnrode jam met tegelijk stevige en zachte textuur.

(van mijn afghaanse buurman had ik een grote hoeveelheid rijpe bioaardbeien cadeau gekregen, als dank voor mijn hulp bij het schrijven van een brief. ik was al om zes uur 's ochtends begonnen met het sorteren van de vruchten, ik wou de te rijpe exemplaren eruit en hield  uiteindelijk nog een enorme hoeveelheid flink gewassen vruchten over, die ik dan gezwind tot heerlijke confituur verwerkte).


ik zeg altijd bij mezelf: ik wil bij literaire gesprekken niet afdwalen, niet beginnen kletsen en roddelen, maar ondanks mijn goede voornemens lukt dit nooit. nadat ik een kersvers (ik wou bijna zeggen: aardbeienvers) verhaal van mijn maatje w. (nee, niet een supersized maatje in een kledingwinkel voor dames met een grote maat, maar de schitterende initiaal van mijn schijfvriend, in het engels klinkend als debbeljoe) onder de loepe had genomen, nadat ik mijn gedicht noet uit mijn tas had opgediept, mijn vorderingen in het sublieme dans, dans, dans van haruki murakami van commentaren had voorzien, nadat ik 's nachts komen de vossen van cees nooteboom en een sublieme dichtbundel van william cliff aan mijn maatje had uitgeleend, kwamen de tongen los en begon het leukste deel van dit literair bedoelde gesprek: een sessietje small talk.

ik vertelde w. (bij het verorberen van het balleke) hoe ik per ongeluk in mijn tuintje vliegen had ingeslikt en mijn haar had verbrand bij het aansteken van een flinterdunne havannasigaar (verbrand haar stinkt trouwens verschrikkelijk!). debbeljoe vertelde me over zijn voornemen om de reuzengrote opgeblazen badeend te gaan bekijken die in de hasseltse kanaalkom ronddobbert (hilarisch!) en natuurlijk had hij het ook over de verkiezingen...

2.

ach, de verkiezingen... eigenlijk wil ik niet teveel tijd besteden aan een item dat ik heb losgelaten (literatuur is al overrompelend genoeg), maar toch las ik de ochtend van de resultaten dat tim vanhamel, rockmuzikant, er ernstig over dacht naar wallonië te verhuizen en op het vrt-nieuws zeiden ze dat weer 450 banen worden geschrapt bij dhl..

daarom knip en plak ik hieronder mijn recent mailverkeer met mijn maatje, de lezer moet maar zijn conmclusies trekken...

 

Subject: RE: la belle

From: Ward Mertensmsn.com

Date: 8/06/2009 20:51

To: Nicole Van Overstraeten@telenet.be

Lieve Aardbeiendame,
 
Ik kan jouw analyse alleen maar bijtreden.
 
Gisterenavond gelezen in William Cliff. Leest zeer vlot, zit vol spitse humor en literaire vondsten. Heerlijk!
 
Groeten,

Ward Mertens @ chocolat


 

Date: Mon, 8 Jun 2009 06:42:20 +0200
From: nicole.van.overstraeten@telenet.be
To: wardmertens@msn.com
Subject: Re: la belle

vanmorgen zoemde al een blogericht door mijn hoofd betreffende de verkiezingen, misschien schrijf ik het wel op. wallonië stemt prachtig links, maar ik heb ook een vaag vermoeden dat de ps en de cd&v voor beide bevolkingsgroepen eenzelfde emo-waarde hebben. wat hun regeringen er in de praktijk zullen van terechtbrengen: wel, ik ken het klimaat in halle en ik ben me er meer en meer van bewust dat ik eigenlijk een grootstedelijke (brusselse) mentaliteit heb. ik bracht ook bijna 40 jaar van mijn leven door in grootsteden. maar wat weet ik van la flandre profonde? niets. ben altijd verbaasd dat vlamingen zo vlaams willen zijn, heb de indruk dat zij steeds bezig zijn met het construeren en reconstrueren van een ego, een platstrijken van een gedeukt gevoel van eigenwaarde. terwijl ik vind dat een gevoel van eigenwaarde niets te maken heeft met pathologie...

wanneer zullen politici zich eens gaan bezig houden met echt grote thema's: het sociaal en ecologisch klimaat, de natuur, werkgelegenheid, menswaardigheid, vriendelijkheid???

dit klinkt erg soft, maar ach, ik vind vriendelijkheid en hoffelijkheid belangrijk...

mvg

nicole

ward mertens wrote:

 

Hey Nicole,
 
Het was gezellig onder de platanen (met Orval en balleke) en ik ben benieuwd naar mijn ontdekkingen in de poëziebundels.
  
Ik ben vandaag voor het eerst elektronisch gaan stemmen en ben de uitslagen aan het volgen via de vrtnieuwssite. Ik weet dat ik niet verbaasd zou mogen zijn, maar dit was niet de uitslag die ik verwachtte. 'k Ben wel blij dat Ecolo het goed doet, maar verdorie toch, de vlamingen stemmen niet (meer?) op Groen. Qua zetels lijken ze wel status quo te blijven. Wel goe dat ze in Halle een procent vooruit gaan. Over Leuven is er nog niets bekend. Tijdens het stemmen zag ik dat Erwin op de lijst stond. Ik heb hem een stem uit sympathie gegeven.
 
Genoeg verkiezingen gezien en erover nagedacht. Ik zwier mijn computer over 5 minuten uit.
 
Morgen nieuwe week, hopelijk een nieuw hoofd, veel schrijven en graag zien. Daarvoor heb ik Groen! niet nodig
 
Groeten,

Ward Mertens @ chocolat  

 

3.

 

Bien, bien, na alle esbattementen en turbulentie, ben ik toch echt van plan om vanaf deze zomer de mooie steden en dorpjes in wallonië te gaan ontdekken…

ben pompaf van de uitstap naar mons gisteren! we kochten een b-dagtrip en bezochten de tentoonstelling* van de duizelingwekkende keith haring, de amerikaanse homoseksuele kunstenaar die in 1990 in new york op 31-jarige leeftijd stierf aan aids. .

voor het eerst in ons land werden authentieke tekeningen, schllderijen, en beelden van deze kunstenaar uit de pop-art of graffiti-art periode, die samen met andy warhol, jean-michel basquiat, en christo (de kunstenaar die befaamde gebouwen inpakte) de artistieke icoon was van de laatste decennia van de twintigste eeuw, getoond.

ach, wij werden bijna draaierig van deze knettergekke fluo-schilderijen! in gifgroen, feloranje, knetterblauw en bloedrood, heel indrukwekkend en grappig allemaal, de details een uitdaging voor het oog en de geest, maar tja, zouden wij zo'n schilderij wel in ons huis willen???? keith haring was een typische straatkunstenaar. zijn oorspronkelijke bedoeling was kunst naar het volk te brengen en zijn reusachtge doeken en tekeningen passen wonderwel op gevels van gebouwen en op muren van scholen, metro's en stations. de t-shirts, het speelgoed, de posters, de badges en de magneetjes van zijn pop-shop (in soho) waren en zijn nog altijd begeerde gadgets, vooral bij het jonge publiek.

.

bergen, de hoofdstad van henegouwen, is werkelijk een fabuleuze stad van bergen: de straten en lanen gaan voortdurend bergop en bergaf en de bestrating is nog met kinderkoppen, zeer hobbelig, met vele trapsteegjes enz... oef! mijn benen zijn vandaag dus niet te doen, want we hebben uren rondgewandeld in deze waalse ville, die overigens heel charmant is, met natuurstenen huizen, spaanse barokke gevels, insolente winkeltjes en grote lommerbomen in plantsoenen en op pleinen...

mons is eigenlijk dichtbij (een halfuurtje met de trein), net zoals edingen, binche, soignies, jurbise, boussu... allemaal stadjes en dorpen op een boogscheut van mijn woonplaats en het ontdekken waard....

.

altijd weer word ik in mijn leven geconfronteerd met de clash van natuur en cultuur. ik vraag mij voortdurend af of het publiek dat tentoonstelligen bezoekt ook het publiek is dat in natuurreservaten naar vogels tuurt en met rubberen laarzen de moerassen intrekt. ik hoor nog altijd de smalende opmerking van dirk draulans, de befaamde vlaamse bioloog die zich inzet voor het populariseren van de sociobiologie, over citytrips, die 'echt niet aan hem besteed waren'.

maar echte natuurreizen en -uitstappen kosten handenvol geld, alleen al aan uitrusting en benzinegebruik, want die gebieden zijn niet met het openbaar vervoer te bereiken. daarom blijf ik bij de gedachte dat een trendy ecologische levensstijl alleen maar voor de gegoeden is weggelegd. ons uitstapje naar mons kostte welgeteld ongeveer 60 euro, treintickets en entreegeld voor de tentoonstelling, terrasjes en lunch inbegrepen.

de laatste tijd heb ik dus de neiging om naar die snoeshanen als dirk draulans nog nauwelijks te luisteren, ik hoor liever toevallige verhalen over hoe delicaat de smaak is van een eerste zelfgekweekte aardbei in een volkstuin...


* In het nieuwe BAM (Beaux Arts Mons, rue Neuve) et Anciens Abattoirs (Place de la Grande Pêcherie) MONS.

.

de menselijke psyche, het menselijk handelen: een ontluisterend enigma. wat zit er onder de ogenblikkelijke realiteit verborgen? wat drijft een mens, wat houdt hem in leven? het ongebreideld consumeren van verrukkingen en genot, de droom van geldstromen en gewin? de actieve en passieve gewelddadigheid waarmee het lenigen* van materiële honger en affectief verlangen gepaard gaat?

de dunne laagjes huid die onze wemelende emoties, onze gedachten en gevoelens, onze stock aan herinneringen en ervaringen omvatten, zijn in werkelijkheid heel transparant. de boomschors die ons lichaam bedekt en beschermt volstaat niet om de positieve en negatieve impulsen, die ons dagelijks beroeren, in bedwang te houden. bij de minste beweging kan die beschermlaag barsten en komen de meest onwaarschijnlijke esbattementen aan de oppervlakte.

wat doen we als wij onze huid voelen barsten? als voorspoed de oorzaak is van deze beweging, dan kunnen wij luidkeels een vreugdelied zingen. als echter het scheuren wordt veroorzaakt door tegenspoed, honger en verdriet komen negatieve gevoelens en impulsen aan de oppervlakte. pijn, agressie, angst en destructief gedrag. maar ook dan kunnen we zingen. geen vreugdelied dit keer, maar een blues of een soullied of een intens droevige ballade...

.
 
vanmorgen geluisterd naar anthony & the johnsons, mijn nieuwe favoriete groep. proberen te peilen hoe diep anthony's verdriet wel (geweest) moet zijn om zo'n indringende muziek te maken, om schuddend en bevend als was zijn lijf aan een eruptie toe, die emoties te verwoorden die mij op een of andere manier raken. en ach ja, ik wil wel zijn teksten kennen, maar zijn lichaamstaal en zijn stemgeluid zeggen me eigenlijk genoeg.

dit doet men dus als de huid begint te scheuren - een ballade zingen, de pijn diep in zichzelf omvormen tot schoonheid. uiteindelijk is dit de enige uitweg. opgekropte frustraties op medemensen projecteren is ordinair en laaghartig, ze omvormen tot kunst voortreffelijk. dat kunstenaars een groot ego hebben, is misschien wel te begrijpen: zij zijn tenslotte de onschadelijke goden die hun medemensen andere waarden dan laaghartig compensatiegedrag presenteren. 

maar ach, ik wil hier niet teveel de zogenaamde superioriteit van kunstenaars benadrukken: zij zijn ook maar mensen. maar wat ze maken kan anderen vreugde verschaffen, hun geest en hun hart verlichten. het aanschouwen, beleven en creëren van schoonheid is tenslotte pure verrukking en vormt een zachtaardig alternatief tegenover de gewelddadig-materiële

wereld.

.

in minder dan 1 maand tijd zag ik drie toneelopvoeringen. op 26 april onschuld van dea loher in de kvs, door het gezelschap kvs en het ro theater, op 8 mei de rafaëls van filip vanluchene, gespeeld door de queeste in het wagehuys in leuven en op 16 mei de tuin van de honger, door de amateurgroep d°effekt in de markten in brussel (zie bijlagen).

het laatste toneelstuk was het meest avant-garde. het decor was origineel en grappig, de teksten steengoed en het jonge, absurd-vertederend spel van de acteurs perfect getimed. vooral de bloemige, pulpeuze jongedame op hoge hakken beheerste zwierig het podium, ondanks de drama's die ostentatief uit de voegen van dit stuk vol onvervuld verlangen losbarstten.

de rafaëls, een toneelopvoering gespeeld door drie vrouwen, speelde zich af tijdens de tweede wereldoorlog, in augustus 1943, de dag voor maria-hemelvaart. een bloedhete zomer lang werden wij, de toeschouwers, geconfronteerd met oeioei! het hemelse en het aardse, de leugen en de waarheid. maar omdat dit stuk, ondanks de tragische achtergrond, met een knipoog werd geënsceneerd en daardoor a sense of humour bevatte, was onze ervaring ronduit positief. de vondst om elke actrice te wapenen met een sifonfles (!) waar zij voortdurend gretig gebruik van maakten (want het was snikheet die zomer, dames en heren), was een voltreffer en zorgde bij het publiek de hele tijd voor gegniffel en binnenpretjes...

maar indien ik dit seizoen alleen het stuk onschuld van dea loher in de kvs had mogen bijwonen, was ik ook volkomen tevreden geweest. dit stuk was ronduit super, het beste wat ik in jaren had meegemaakt. de poëtische teksten, het schitterend decor in geel en blauw en feloranje, de fantastische acteurs maakten van deze toneelervaring een hoogtepunt. alleen al de scène waarin de roodharige actrice fania sorel helemaal naakt een intense blues zingt is de moeite waard....

.
 
in alle drie de toneelstukken stond uiteindelijk schoonheid centraal. desondanks. doorheen het wemelen van (wan)hoop en verlangen, de pogingen tot zingeving en bevestiging, de droom van verlossing, de bevrijdende worsteling met de leugen, de eenzaamheid en de verveling sijpelde een ongeëvenaarde schoonheid - de schoonheid van het leven zelf.



* lenigen: bevredigen -buigzaam maken -laven -lessen -vorm van lenig -mitigeren -nederlands werkwoord -soulageren -stelpen -verhelpen -verlichten -verzachten

vloed. als ik een tekst lees, als ik schrijf, moet het vloeien. teveel worden wij om de oren geslagen met het credo: schrappen, schrappen, schrappen. natuurlijk moeten wij, sublieme schrijffreaks, vervelende passages, een teveel aan bijvoeglijke naamwoorden en nietszeggende bijwoorden (zoals bijvoorbeeld er) durven bannen uit onze epistels, maar als door het veelvuldig schrappen onze tekst op een stoppelveld begint te lijken en de woordenstroom begint te wijken voor onhandig gesputter, dan prefereer ik een vloedgolf van woorden boven een onduidelijk wegebbend gestamel.

het summum van schraplust in de literatuur is natuurlijk de extreem korte japanse haiku. zeventien lettergrepen, alsjeblief en een wereld wordt opgeroepen. maar haiku heeft zo zijn eigen inhoudelijke en formele wetmatigheden. een haiku is een ademtocht, een zucht van verrukking om bijvoorbeeld een schoonheidsbeleving.

niet te vergelijken met proza, moderne (?) westerse (?) poëzie of poëtisch proza - of prozaische poëzie - waarbij de schrijver amechtig een verhaal, een langvolgehouden lijn of beweging, een lang uitgesponnen dans, een lied dat tot in de oneindigheid blijft nazinderen, het voortdurend dreinen van het gemoed dat een leven lang kan blijven duren of een innerlijke of uiterlijke reis verwoordt.

wat ik wil zeggen: een tekst moet gewoon goed zijn, de taal puntgaaf, de inhoud en de vorm in volmaakt evenwicht of eventueel in een schitterende of anders onthutsend (on)evenwichtige balans.

dit zalige weekend las ik mijn lieve schrijfmaatje een paar gedichten voor. hij suggereerde olijk een schrapsessie. misschien had hij gelijk, maar toch vond ik dat mijn hele tekst eraan ging. maar van intocht der orchideeën, mijn laatste onbetamelijk aanmatigend subliem rommelgedicht,  zei hij dat ik eindelijk een gedicht had geschreven dat donker begon en licht eindigde en niet omgekeerd. dat het niet stopte bij een akelig woord als perpendiculair of warmtegeleidingsvermogen was een tweede pluspunt. daarom publiceer ik gezwind dit product. eigenlijk stel ik een zekere fragiliteit (gesymboliseerd door de verzuchtingen van de oude dame) tegenover de overrompeling van een zich steeds brutaler manifesterend leven (de sensueel ogende orchideeën).

het eindigt trouwens ook, denk ik, op een verontrustende noot, ondanks de ogenschijnlijke verlokking..

intocht der orchideeën

 

.

 

eind februari, nog woelt winterkou

door mijn gebeente, ijsrif, bevroren skelet.

 

vrouw van aardalkali ben ik, met krakende,

passerpassend pulserende calciumledematen,

 

lijf van rammelende ouwevrouwenknoken.

heupen als kurkentrekkers, knobbelvoeten, eelt.

 

.

 

nog dreigt sneeuw, maagdelijke snertsneeuw,

merde. bij het haardvuur rommel ik stiekem

 

met de telramen: ze zijn met honderden,

de orchideeën. wereldvreemd, als van papier,

 

parmantig op hun stengel. ze staren me aan,

ietwat verwilderd gracieus, in bochten gewrongen

 

met open mond en nog opener exotische kont.

hij, mijn lachende afghaanse kruidenier,

 

mijn vreselijk bruine buurman met openstaande

kraag, vraagt 15 euro voor een orchidee. daarbij

 

krijg ik ook nog een toef tomaatjes cadeau. waw!

glimlachend glijd ik in de afgrond, mijzelf

 

bevrijdend van referenties of onterechte angst.

kocht ik tekens van leven? met twee potjes

 

kersenjam erbij, de meest exquise toevoeging. 

 

.

 

ach, orchideeën! fel vlees. witgeel, dieproze,

paarsblauw. ongeëvenaard grijs, met schakeringen

 

van - 25%, (black orchid, bijna zwart) - 40%

(bijna halfzwart, met zweem van choco), - 50%

 

(halfzwart) of - 80% (misnoeglijk teder, ietwat vaal).

orchideeën overal, aan ramen, verdomde uitstalramen,

 

op vensterbanken, salontafels, in soaps.

in wachtkamers, etablissementen. op het toilet.

 

(zie je dan niet hoe ze ons elke dag overdonderen,

hoe we schabouweljk verwonderd, verbouwereerd

 

verbaasd, hoe we pertinent, perplex en pardoes

worden gewaarschuwd, hoe we angstig dromen

 

over de intocht, de intocht bij dag, de intocht

bij nacht, de intocht der orchideeën?)

 

in bloemenzaak edelweiss, op sint-rochus,

bij anne k., bij sofie s., op de halleweg nummer 15.

 

ik tel ze elke dag, elk uur, elk moment, ze wenken

me rondborstig van achter het raam, ze lachen me

 

schaamteloos toe, verlokken mij, verlokken mij 

 

 

 

zaterdagavond 28 maart 2009. we stonden op het perron in het station van halle. door een bommelding in het station van edingen had onze trein (van 19u.30) 35 minuten vertraging. we werden zenuwachtig, veranderden van perron voor de volgende trein, om  '54. we hadden tickets voor een avondje muntschouwburg, waar een internationaal literatuurfestival doorging, remapping the world. (programma zie onderaan).

we hadden al zin om terug naar huis te keren, maar toen begon het te regenen. uiteindelijk kwamen we 25 minuten te laat aan de munt, want had me dan nog uiteindelijk vergist in het aanvangsuur: 8u. i..p.v. 8u.30.  dit gebeurt me dikwijls de laatste tijd: als ik iets wil, schijn ik het alleen maar te kunnen bereiken langs een kronkeldroom van omwegen. vertragingen, vergissingen, regen, wijziging van de plannen en dan toch weer niet...

maar dan, aan het einde van de tunnel, de beloning. we kregen een uitzonderlijk leuke plaats in een loge rechts van het podium, een plek met leuke klapdeurtjes en fluwelen zeteltjes. genoten eerst en vooral van het barokke interieur van de muntschouwburg: een en al krulletjes en bladgoud en cupidootjes en zware rode gordijnen.

nawal el saadawi, een tachtigjarige egyptische schrijfster, zei haar sublieme tekst met krachtige stem. ze was gekleed in zandkleurige pantalon, kleurige sjaal en zonnig-oranje trui. ik onthield volgende quote: we are all of mixed origin, waamee ze duidelijk sneerde naar alle extreem populistisch-nationlstische moves die we de laatste tijd in de wereld en ook bij ons moeten gedogen...

ik heb ook goed kunnen zien hoe nawal aan het eind van het programma nog een smaragdgroen jasje aantrok, dan nog een zonnig geel vestje en een extra turkooizen sjaal die schitterend kleurde tegen haar woeste, sneeuwwitte lokken. een heerlijke dame, die nawal. ze was grappig en sterk tegelijk en stak een hart onder de riem van a., omdat ze de palestijnen schitterend verdedigde...

we genoten ook van ramsey nasr, die zijn gedicht ik wou dat ik twee burgers was (dan kon ik samenleven) fantastisch is komen voordragen. de cubaanse zoé valdés besloot haar mooie voorleessessie met: ik wil niet doorzichtig sterven, een intrigerende zin die ik herhaal en herhaal en tot nu toe heel mysterieus vind!

Remapping the world

introductie rolbezetting

Een reis door de hedendaagse wereldliteratuur Tien auteurs van diverse origine geven hun visie op de wereldorde vandaag. De teksten die ze brengen weerspiegelen de huidige tijdsgeest en woelige gebeurtenissen in verschillende werelddelen. Componist Dick van der Harst plaatst de wereld in een nieuwe muzikale context. Annelies Beck et Hadja Lahbib begeleiden het publiek doorheen deze rijkgevulde avond met woord, muziek en beeld. 1989. Een cruciaal jaar in de wereldgeschiedenis. In Europa valt een muur. In China staat een tank stil voor een man. In de Verenigde Staten wordt Bush Senior president. Het einde van de koude oorlog luidt een nieuw tijdperk in. Nieuwe conflictgebieden ontstaan, staten verdwijnen, andere naties worden gevormd. Het woord “grens” krijgt een hele nieuwe betekenis. Welke impact hebben deze cruciale veranderingen op identiteit, taal en literatuur? Nawal El Saadawi geeft een literaire stem aan vrouwen in de Arabische wereld. De Nederlander Geert Mak houdt de vinger aan de pols in een veranderend Europa. Péter Nádas neemt zijn leven in Hongarije als uitgangspunt om te reflecteren over universele thema’s. Ramsey Nasr draagt bij aan de dialoog tussen oosterse en westerse culturen. Joseph O’Neill schrijft over Amerika na 9/11. De Fransman Olivier Rolin laat zich inspireren door reizen in de tijd en in de wereld. Ingo Schulze zet een treffend beeld neer van het leven in Duitsland sinds de hereniging. Elif Shafak biedt een blik op de wereld vanuit Turkije. Zoé Valdés praat over haar geboorteland Cuba, en de Colombiaan Juan Gabriel Vásquez over de toekomst van Latijns-Amerika. Een reis door de hedendaagse wereldliteratuur in acht talen: Arabisch, Duits, Engels, Frans, Hongaars, Nederlands, Spaans en Turks. Met vertalingen in het Nederlands en Frans.

1.

ik ben dus niet verkozen tot stadsdichteres van halle! zeven kandidaten hadden zich aangemeld, drie werden geselecteerd (waaronder de schitterende ondergetekende, yasmin), maar nipt werd een nog onbekende (jonge) halse dichter gelauwerd. zijn naam wordt pas binnen enkele maanden bekendgemaakt. ben heel nieuwsgierig, niet alleen naar zijn persoon, vooral naar zijn schrijfsels. zijn taak (het dus is bijna zeker geen vrouw!), zijn taak zal niet de minste zijn: twaalf gedichten in opdracht schrijven, gedichten in hals dialect schrijven (?), aanwezig zijn bij evementen en in de jury zitten van de halse poëzieprijs, haha!

het interview met de jury was wel spannend (ik was het eerste slachtoffer!), de juryleden hadden zichtbaar pret omdat ze hun vragen zomaar konden afvuren op het leuke grijze dametje dat haar gedichten zo gevoelig kon voordragen. alhoewel ik een beetje uit mijn nek heb zitten kletsen, vond ik toch dat ik goeie reclame voor mezelf heb gemaakt. ach, mijn palmares is toch niet de minste: ben redactielid geweest van twee literaire tijdschriften en heb voorlopig drie dichtbundels uitgegeven. mijn roman in schijfjes zit bij de uitgever, ik heb een literaire blog en zeker genoeg materiaal voor twee nieuwe dichtbundels. ik weet ook iets af van het theater (zie mijn persoonsbeschrijving) en organiseerde talloze schrijfateliers op school. tenslotte ben ik ook een fervente haiku-dichteres, waw!

heb ik er verkeerd aan gedaan te refereren naar david lynch (wiens film inland me toch lichtjes inspireerde voor het gedicht over halle), ramsey nasr (die als stadsdichter van antwerpen probeerde toegankelijke gedichten te schrijven), radio klara (op wiens website ik had zitten lezen over clichés betreffende poëzie), het steenwegenproject (waar ik toch met veel enthousiasme aan had meegewerkt en waarvoor ik de leuke gedichten ontijd en plaslion had geschreven) ???

ach, misschien is het juist die veelzijdigheid, die verspreiding, die veelheid aan referenties, die me de spreekwoordelijke das heeft omgedaan. hoe ouder ik word, hoe meer ik besef dat het beter is je duidelijk met maar een paar disciplines bezig te houden dan je te zeer te spreiden. wat je dan doet, doe je goed en afgelijnd.

ook ontdekte ik bij mezelf misschien te veel gevoelens van bereidheid (ik ben echt te plat gaan liggen, alhoewel ik aan een jurylid, de dorpsdichter van galmaarden, toch brutaal heb durven zeggen dat hij mijn gedicht niet goed had gelezen), te veel enthousiasme en misschien zelfs een beetje te veel happigheid naar geld en eerbetoon (money, money...). niets menselijks is mij vreemd. want alhoewel de 2000 euro, het bedrag dat ik na een snelle berekening vooropstel als totale verloning van de halse stadsdichter, maar een piepkleine maandwedde (in vroegere jaren) voor me betekent, is het geld toch maar goed meegenomen in deze tijden van crisis, haha!

maar er spookt nog een ander argument door mijn hoofdje: werd ik misschien te oud bevonden door de heren en dame van de jury? het is waar: deze winter heb ik voor 't eerst in mijn leven mezelf voelen ouder worden, heel vreemd. ik werd er zowaar depressief van. maar gelukkig ben ik al aan een tegenbeweging bezig: ik ga elke week naar de yoga en probeer trouw (zoals ingeborg) elke dag enkele houdingen op mijn tapijtje in te oefenen.

eigenlijk wil ik dansen.


2.

ondertussen bereiken mij enkele reacties, mensen houden mij op straat tegen om mij moed in te spreken en mij bijna gefluisterde boodschappen door te geven. naar het schijnt doen geruchten de ronde, als zou de verkiezing van de halse stadsdichter nep zijn, een vooropgesteld scenario met politieke connotaties (ik kan er makkelijk zelf enkele bedenken).

dit zou me verbazen en vooral veel verdriet doen, een afgang voor de poëzie, de literatuur en de politiek an sich. ik weet: er is ook zoiets als de tijdgeest en in eerste instantie is het handig om je met de tijdgeest mee te laten drijven. maar ik ben hoogstwaarschijnlijk ouderwets (of liever: wijs) en laat mij niet meer zo makkelijk meeslepen. in dit meest zuidelijke stadje waar nederlands gesproken wordt is het tegenwoordig zowaar de trend het zogenaamde zuivere vlaamse karakter van halle koste wat koste te willen behouden. met het eerste deel van deze wens ga ik plus of min akkoord, alhoewel ik mij voortdurend afvraag wat dat 'zuivere vlaams' nu eigenlijk betekent. over het tweede heb ik enige reserves.

als politieke ideeën mensen tegen elkaar opruien met even ingebeelde als waardeloze argumenten (taal, huidskleur, geslacht, afkomst, ideologie), wat dan resulteert in het goedpraten van onwaarschijnlijk grof en gewelddadig gedrag, dan neem ik afstand. meningsverschillen mogen bestaan, ruzie maken mag (liefst zelfs), maar toch stel ik een warme, menswaardige en open samenleving voorop. uiteindelijk hebben we allen maar 1 gemeenschappelijke vijand: domheid, egoïsme en eigenbelang in al zijn uitingsvormen.

daarbij zijn er, naast de lawine van economische crisissen waarmee we de laatste tijd worden overdonderd (al die ontslagen moeten toch zware gevolgen hebben op de dagelijkse levensomstandigheden van de betrokkenen, zeg?!?!?) geopolitieke evoluties aan de gang waar wij toch even stil moeten bij staan: maandag 23 maart naar koppen XL gekeken, dames en heren? als de aarde 6 graden opwarmt verdwijnt alle leven op aarde...

ach, mijn gedachten zijn misschien te algemeen en te open-minded. misschien moet ik ook een krengerige en hautaine attitude aankweken als ik weet dat dedie en dedie er voor bepaalde zaken een andere mening op nahoudt dan ik, zo pas ik beter in een bepaald plaatje. misschien om deze redenen dat ik (nog) geen stadsdichteres van halle ben geworden?


3.

maar argh, alle gekheid op een stokje: ik ben eerder het type vrouw dat zich amuseert. ben heel tevreden dat ik heb durven deelnemen aan de wedstrijd stadsdichteres van halle. ben ook tevreden over mijn inzending (zie bijlage), die misschien de aanzet is tot een nieuwe cyclus.  ook moest ik een paar dagen geleden monkelen toen een jonge schrijversvriend me voorstelde om schaduwdichteres van halle te worden. ik zou dan iedere keer als de stadsdichter aan het werk wordt gezet een schaduwgedicht (cool!) moeten schrijven. leuk idee, ik zie me al de stadsdichter voortdurend schaduwen, spannend!

lieve leden van de jury (1 vrouw en voor de rest allemaal mannen, haha, heb ze in gedachten allemaal sprookjesnamen gegeven), wees dus gewaarschuwd: dit grijze gevoelige dametje zal - lichtjes loensend misschien van het overdadig (dit zal ondertussen weer een bericht worden van 1785 woorden, de teller duidt het aan) tokkelen op deze verdomde pc-  nooit stoppen met schrijven, of het nu in de schaduw is, of in het immense licht.

 

 

ps: in bijlage twee vragen uit een interview met miriam van hee over het gentse stadsdichterschap (geplukt uit het digitaal literair tijdschrift meander, zie http://meandermagazine.net/wp/2009/03/gedichten-64/).