2/7 Pr Mike Schmitz: negeer deze 7 seconden in de mis niet - Housing our faith

De epiclese (kro-ncrv.nl)

De epiclese is het onderdeel van het eucharistisch gebed waarin de priester smeekt om de goddelijke kracht die brood en wijn verandert in het Lichaam en Bloed van Christus en de communicanten heiligt. 

Aanroeping: Het Nederlandse woord 'epiclese' is afgeleid van het Griekse epiklèsis, dat verschillende betekenissen heeft: 'bijnaam', 'benaming', 'appèl' en 'aanroeping'. Het is samengesteld uit epi- ('erbij', 'aan', 'op') en kalein ('roepen'); epiklèsis als christelijke term betekent doorgaans 'aanroeping'.

Afsmeking van H. Geest: In ruime zin kan iedere aanroeping van God een epiclese worden genoemd. In beperkte zin is een epiclese een gebedsonderdeel waarin de Heilige Geest wordt afgesmeekt. Het vaakst wordt de term gebruikt ter aanduiding van een bepaald element in het Eucharistisch Gebed. De epiclese in dat gebed is tweeledig. Zij bestaat uit de consecratie-epiclese en de communie-epiclese. 

Consecratie epiclese: In de Romeinse misliturgie gaat de consecratie-epiclese tijdens de Eucharistie aan de Consecratie vooraf. Tijdens deze epiclese strekt de priester zijn handen uit over brood en wijn en bidt God de Vader dat Hij deze offergaven heiligt 'met de dauw van de Heilige Geest'. Daarmee wordt verondersteld dat de Geest de consecrator is: Hij is de degene die consacreert en niet de priester.

Communie epiclese: In de communie-epiclese bidt de priester dat de gelovigen die te communie gaan door de Heilige Geest worden vergaderd tot één gemeenschap (communio). De communie-epiclese ligt in het verlengde van de consecratie-epiclese. Want zoals de Geest de gaven heiligt, zo heiligt Hij ook de gelovigen die deze geconsecreerde gaven nuttigen. 

Niet in Romeinse Canon: Het Romeins Missaal van 1970 kent vier officiële eucharistische gebeden. Het eerste is de Romeinse Canon, die eeuwenlang het enige eucharistische gebed van de rooms-katholieke Kerk is geweest. Opvallend is dat daarin geen expliciete epiclese staat. Wel wordt God voorafgaande aan de consecratie gevraagd of hij de offerande wil zegenen, zodat zij het Lichaam en Bloed van Christus worden. Na de consecratie vraagt de priester aan God om de communie tot heil van de communicanten te laten strekken. 

Canon II, III, IV: De tekst van de epiclese in de andere drie andere canons van de officiële Nederlandse missaalvertaling luidt als volgt.

Consecratie-epiclese:

II: Heilig deze gaven met de dauw van uw Heilige Geest, dat zij voor ons worden tot Lichaam en Bloed van Jezus Christus onze Heer.

III: Wij hebben deze gaven hier gebracht om ze aan U toe te wijden. In alle ootmoed vragen wij U, ze te heiligen door uw Geest en ze Lichaam en Bloed van Jezus Christus, uw Zoon, onze Heer, op wiens woord wij deze geheimen vieren.

IV: Daarom smeken wij U, Heer, dat uw Heilige Geest deze offergave wil bezielen, opdat zij het Lichaam en Bloed worden van onze Heer Jezus Christus.

Communie-epiclese:

II: Zo delen wij in het Lichaam en Bloed van Christus en wij smeken U dat wij door de Heilige Geest worden vergaderd tot één enige kudde.

III: Vervul ons van zijn Heilige Geest opdat men ons in Christus zal zien worden tot één lichaam en één geest.

IV: Verleen genadig dat zij die van dit brood eten en uit deze beker drinken door uw Heilige Geest tot één lichaam worden verzameld, in Christus voltooid tot een levende offerande tot uw lof en eer. 

Wat als ik je vertelde dat je elke keer dat je de mis bijwoont en de consecratie bijwoont, misschien wel het meest cruciale moment mist, het moment waarop brood en wijn niet langer louter elementen zijn, maar het ware Lichaam en Bloed van Christus worden? Wat als het negeren van het heilige moment in een heel reële spirituele zin betekent dat je de Heilige Geest afsnijdt uit je leven en uit de gemeenschap om je heen? Dit is geen abstracte theologische nuance.

Het is een diepe, urgente crisis die de kern van ons Katholieke geloof en de genaden die we door de Eucharistie ontvangen, raakt. De epiclese, de aanroeping van de Heilige Geest, is het cruciale moment in de mis waarop Gods kracht de gaven voor ons transformeert. Het negeren ervan is meer dan een gebed verkeerd begrijpen. Het is het afsnijden van de levensader van het sacramentele leven van de Kerk. Velen kennen de woorden van het eucharistisch gebed uit hun hoofd.

Ze volgen het ritueel. Ze zien de Priester de hostie en de kelk opheffen, maar weinigen begrijpen de bovennatuurlijke realiteit die zich op dat moment ontvouwt. De epiclese is de aanroeping van de Priester, waarbij hij de Heilige Geest aanroept om de gaven van brood en wijn te heiligen, zodat ze werkelijk Christus' Lichaam en Bloed worden. Het is de Heilige Geest die dit wonder volbrengt en gewone materie transformeert tot goddelijke aanwezigheid.

Zonder dit moment, zonder die aanroeping, is er geen ware consecratie. Het brood en de wijn blijven brood en wijn, hoe plechtig de ceremonie ook is. Dit is het verschil tussen het ontvangen van Christus en het simpelweg consumeren van een symbool. Waarom is dit zo belangrijk? Omdat de Kerk ons ​​duidelijk leert dat de Eucharistie de bron en het hoogtepunt is van het Christelijk leven. (Lumen Gentium 11). De Catechismus van de Katholieke Kerk in paragrafen 1322-1323:

De heilige Eucharistie voltooit de christelijke initiatie. Zij die door het Doopsel tot de waardigheid van het koninklijk priesterschap verheven zijn en door het Vormsel nog meer gelijkvormig zijn geworden aan Christus, hebben door de Eucharistie deel aan het offer zelf van de Heer, samen met heel de gemeenschap.

"Tijdens het laatste Avondmaal, in de nacht waarin Hij werd overgeleverd, heeft onze Verlosser het eucharistisch offer van zijn lichaam en bloed ingesteld, om het kruisoffer door de eeuwen heen te bestendigen tot aan zijn wederkomst en zo aan zijn geliefde bruid, de Kerk, een gedachtenisviering van zijn dood en verrijzenis toe te vertrouwen: Sacrament van goedheid, teken van eenheid, band van liefde, Paasmaaltijd, waarbij Christus genuttigd, het hart met genade vervuld en ons een onderpand van de toekomstige heerlijkheid wordt gegeven". 

De Eucharistie is het sacrament dat het Lichaam en Bloed van Christus tegenwoordig stelt onder de gedaanten van brood en wijn. De catechismus beschrijft ook expliciet de rol van de Heilige Geest in deze sacramentele transformatie. De catechismus benadrukt dat het de aanroeping, de epiclese, is die de verandering tot vervulling brengt. Pr Mike Schmidtz benadrukt in zijn homilieën dat het de Heilige Geest is die de goddelijke kracht van de Eucharistie uitoefent.

Hij waarschuwt dat het negeren of bagatelliseren van de epiclese leidt tot een misverstand dat de Eucharistie reduceert tot louter een gedenkteken of symbool. En haar berooft van haar kracht om gelovigen te genezen, te voeden en te verenigen met Christus en elkaar. Als de leer van de Kerk over de epiclese wordt verwaarloosd, zijn de gevolgen ernstig. Het is een spirituele scheiding van de genade die door het sacrament stroomt. De eucharistie is een ware ontmoeting met Jezus Christus, levend en aanwezig in de geconsacreerde hostie en kelk.

Zonder de heiligende kracht van de Heilige Geest, aangeroepen in de epiclese, vindt deze ontmoeting niet plaats. Hoevelen hebben de communie ontvangen onder deze misvatting, in de verwachting van genade, maar zonder iets te ontvangen? Hoevelen voelen zich ver van God verwijderd omdat het transformerende moment nooit volledig door hen is gerealiseerd? De Bijbelse basis voor deze waarheid is krachtig en compromisloos.

In Johannes 6 verklaart Jezus: "Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, heeft eeuwig leven, en Ik zal hem opwekken op de jongste dag." Christus benadrukt de realiteit van Zijn aanwezigheid, lichaam en bloed in de Eucharistie. Paulus' eerste brief aan de Korintiërs herinnert de gemeenschap eraan dat de beker van zegening die wij zegenen, geen deelname is aan het bloed van Christus, het brood dat wij breken, geen deelname is aan het lichaam van Christus. (1 Korintiërs 10:16)

De transsubstantiatie is reëel, substantieel en vereist de kracht van de Heilige Geest om te bewerkstelligen. De epiclese, waarbij de Priester de Heilige Geest aanroept om te komen en deze gaven te heiligen, is daarom onmisbaar. Velen behandelen de Eucharistie tegenwoordig als een sentimenteel ritueel, een prachtige herdenking van het Laatste Avondmaal, een moment van gemeenschappelijke solidariteit, maar ze omarmen de bovennatuurlijke kracht ervan niet. Dit creëert een gevaarlijke spirituele kloof. Het bevordert een lauw geloof dat troost zoekt, maar de radicale transformatie die Christus biedt, uit de weg gaat.

De epiclese is de poort naar genade, het moment waarop de Hemel de aarde raakt. Deze overslaan of als een bijzaak beschouwen, is de leiding van het goddelijke leven verbreken. Er is ook een persoonlijke dimensie aan deze crisis. Elke gelovige die deelneemt aan de communie moet de ernst van het ontvangen van Christus in Zijn Lichaam en Bloed begrijpen. Het is een diepe verbondenheid met Gods leven zelf. Pr Mike Schmidtz herinnert ons eraan dat het ontvangen van de Eucharistie zonder geloof of zonder deze realiteit te begrijpen spiritueel gevaarlijk is.

Het kan heiligschennis worden, een verloochening van de gave die Christus schenkt. De epiclese is het moment waarop de Priester, handelend in persona Christi, de geest aanroept die deze gave mogelijk maakt. De schade die wordt veroorzaakt door het negeren van de epiclese beperkt zich niet tot het moment van de consecratie. Deze breidt zich uit tot het leven van de Kerk en de ziel van elke gelovige. Wanneer de rol van de Heilige Geest wordt geminimaliseerd, wordt de Kerk een gemeenschap die zich verzamelt rond symbolen in plaats van realiteiten, rond herinneringen in plaats van ontmoetingen. Geloof vervaagt.

Hoop vervaagt en liefde verliest haar bron van vernieuwing. De Geest is degene die de Kerk opbouwt, heiligt en verenigt, en de Eucharistie is Zijn belangrijkste instrument. De Geest hier afsnijden is de hartslag van de Kerk zelf afsnijden. De gevolgen daarvan sijpelen naar buiten, verzwakken de evangelisatie, doven de ijver en laten zielen hongeren naar de volheid van Gods aanwezigheid. Zonder de kracht van de Geest aan het altaar loopt de Kerk het risico een lege huls te worden, een gemeenschap die vergeet dat ze geroepen is om het levende Lichaam van Christus in de wereld te zijn.

Dit is een oproep tot waakzaamheid, een oproep tot geloof en een oproep tot bekering. De traditie van de Kerk, het Bijbelse getuigenis en de hedendaagse leer komen samen om aan te tonen dat de epiclese onmisbaar is. Het is de adem van God op het altaar, het moment waarop de schepping verlossing wordt, de geschiedenis in beweging. Haar negeren betekent het werk van de Geest ontkennen, de genade die Christus biedt verwerpen. Het betekent zich afsnijden van de rivier van leven die door de Eucharistie stroomt.

Katholieken vandaag moeten de volheid van deze waarheid heroveren. De catechese moet de epiclese met hernieuwde helderheid en urgentie benadrukken. Priesters moeten de gelovigen leren het moment te herkennen en te eren waarop de Heilige Geest neerdaalt om de gaven te transformeren. De gelovigen moeten de communie met eerbied benaderen, met begrip voor de werkelijke aanwezigheid die mogelijk wordt gemaakt door de kracht van de Geest. Dit is het geloof dat ooit aan de heiligen is overgeleverd.

Het geloof dat de Kerk door eeuwen van beproeving en triomf heen drijft. Het hart van de Kerk klopt in de Eucharistie. De Heilige Geest blaast dat hart leven in tijdens de epiclese. De geest afsnijden is het hart zelf afsnijden. De genade, de genezing, de heiliging die uit de Eucharistie voortvloeien, houden de Kerk en elke gelovige staande. Wanneer we dit moment niet opmerken, verhongeren we onze ziel en verzwakken we het lichaam van Christus.

Het moment waarop brood en wijn Christus zelf worden, kan niet worden genegeerd of vergeten. Het vraagt ​​onze volledige aandacht, onze eerbied en ons geloof. De epiclese is niet zomaar een gebed. Het is de goddelijke werking van de Heilige Geest die de Eucharistie werkelijk, levend en levengevend maakt. Haar negeren is onszelf afsnijden van de grootste gave die God biedt: Zichzelf. Laat geen enkele Katholiek onwetend of onverschillig blijven voor deze waarheid. De Heilige Geest roept.