19/8 De 3 tips van de H. Bernardus om wijsheid te verwerven - Aleteia

Door Pr Michael Rennier

Wijsheid vind je vooral in kennis, waarvan de bron liefde is.

Ik dacht altijd dat ik wijs zou worden als ik maar genoeg boeken las en er maar goed over nadacht. Na jarenlang dikke boeken over filosofie te hebben doorgenomen, besefte ik dat ik gewoon niet zo slim ben. Natuurlijk pikte ik een paar intellectuele zinnen op om in gesprekken te gebruiken en mensen te intimideren, en kon ik indrukwekkend verkondigen dat ik de complete werken van Plato en Aristoteles had gelezen, maar ik was nog steeds brutaal, onmatig en had een gebrek aan wijsheid.

Hoe dan ook, toen ik eenmaal op de universiteit zat en mensen ontmoette die filosofie echt begrepen, wist ik dat ik er naast zat. Wijsheid is niet hetzelfde als intelligentie. De fout die ik maakte, was te denken dat als ik een opleiding kon volgen, al mijn vragen zouden verdwijnen en ik wijs, tevreden en gelukkig zou zijn. Zo werkte het echter niet. Ik bleef alleen maar met meer vragen zitten.

Dit kwam doordat ik de bron van wijsheid volledig verkeerd begreep. Paus Benedictus XVI legt in zijn commentaar op de leer van Bernardus van Clairvaux over wijsheid uit:

"Bernardus herinnert ons eraan dat zonder een diep geloof in God, gevoed door gebed en contemplatie, door een intieme relatie met de Heer, onze reflecties op de goddelijke mysteries het risico lopen een lege intellectuele oefening te worden en hun geloofwaardigheid te verliezen... Samen met Bernardus van Clairvaux moeten ook wij erkennen dat mensen God beter zoeken en Hem gemakkelijker vinden in gebed dan in discussie."

Met andere woorden, wijsheid wordt vooral gevonden in kennis, waarvan de bron liefde is, in het bijzonder de liefde voor God.

Bernardus legt in een preek drie manieren uit om wijs te worden.

1. Loof en dank

"Wie wijs is," zegt hij, "zal zijn leven meer als een reservoir dan als een kanaal beschouwen." Een kanaal vindt zijn doel in het verstrekken van water, en een reservoir in het ontvangen ervan. Te vaak, zegt de H. Bernardus, schenken we onze gaven uit voordat we er klaar voor zijn. We zijn nog niet vervuld van liefde. We hebben nog niet geleerd het leven te benaderen met lof en dank.

Wijsheid is overal om ons heen. De vogels in het veld spreken over Gods glorie, de rotsen roepen tot Hem en de kosmos weerspiegelt Zijn waarheid. We kunnen wijsheid ontdekken in een kind dat een paardenbloem waardeert, of in het kalme geduld van een oudere verwant, of in de stille liefde die gedeeld wordt tussen partners van vele jaren. Een wijs mens hoeft zich niet te verdiepen in exotische filosofieën, een hogere opleiding te volgen of Latijn te leren.

Een wijs mens is iemand die God overal weerspiegeld ziet, in al zijn werken. Door de glorie in de kleine dingen te begrijpen, door lof en dank te brengen, ontdekt een mens de ware waarde van al het geschapene en laat hij genade erdoorheen stromen en hem vervullen. Dát is wijsheid.

De wereld is als een akker, zegt de H. Bernardus: "Laten we erin werken en wijsheid opgraven." Kijk niet alleen in boeken, maar met een oog dat gericht is op lofprijzing, en "als je ernaar op zoek bent, kijk dan echt."

Het lijkt me dat we hier zijn om te graven. Wie weet welke schat we opgraven?

2. Ga biechten

Het advies om te biechten om wijsheid te vergaren, is eigenlijk het advies dat ik mijn parochianen regelmatig geef wanneer ze me vragen hoe ze een belangrijke beslissing moeten nemen. In eerste instantie lijkt het advies nergens op te slaan. Wat heeft biechten te maken met het nemen van een verstandige beslissing?

De reden wordt duidelijk zodra we ons herinneren dat zonde irrationeel en ongeordend is. Het reinigen van onze ziel van zonde door middel van de sacramentele biecht herstelt ons feitelijk tot rationaliteit. Het stelt ons in staat om helderder te zien.

Om wijs te zijn, zegt de H. Bernardus, moeten we ons bekeren van onze oude gewoonten. Bekering is een omkering en een nieuwe richting inslaan. Wanneer we biechten, keren we ons af van de zonde en keren we ons tot God, de bron van wijsheid. We bekeren ons van onze eigenzinnigheid en kijken niet langer naar onszelf als bron van wijsheid, maar naar God. Wijsheid is niet gebaseerd op onze eigen middelen, meningen en voorkeuren. We moeten vanuit onszelf handelen.

3. Wees voorzichtig in je verlangens en je woorden

Een wijs persoon moedigt anderen aan door hun beste kwaliteiten te zoeken. Vrijgevigheid in je woorden weerspiegelt innerlijke voorzichtigheid. Wijsheid is, net als nederigheid, een paradox. Degenen die er onvoorzichtig naar verlangen, hebben het niet. Degenen die openlijk spreken en opscheppen over hun wijsheid, zijn dat waarschijnlijk niet.

Wijze mensen zijn altijd stil en bescheiden, omdat ze weten dat, als zij al wijs zijn, andere mensen dat ook zijn. Een wijs persoon observeert anderen en observeert hun wijsheid. Een wijs persoon geeft geen ongevraagd advies, maar put wijsheid uit de mensen om zich heen.

Degenen die geobsedeerd zijn door wijs worden, worden zelden wijs. Dit komt omdat, zoals de H. Bernardus leert, wijsheid voorzichtigheid inhoudt. Een wijs persoon is evenwichtig, waardeert wijsheid, maar is ook bereid om nederig toe te geven dat niemand van ons ooit volmaakt wijs is. We kunnen niet wijs worden zonder fouten te maken en daarvan te leren. We kunnen niet zo verlangen naar wijsheid dat we niet toegeven dat we fouten maken.

De H. Bernardus vergelijkt wijsheid met honing en zegt: "Eet niet zoveel dat je te vol raakt en alles naar boven brengt." Eet de juiste hoeveelheid, zegt hij, en weet dat een wijs mens altijd honger heeft, altijd op zoek is, van anderen leert en bovenal God om hulp vraagt.

Wijsheid gaat niet over de glorie van wijs te zijn. Daar gaat het niet om. Als je wilt weten wie wijs is, zoek dan naar iemand die rustig bemoedigend en positief is. Als je zelf wijs wilt zijn, zoek dan naar wijsheid bij anderen en erken die.

Begin met gebed en liefde

Uiteindelijk komt de H. Bernardus' leer over wijsheid neer op één factor: liefde. Wijsheid is verbonden met liefde voor God en naastenliefde. Liefde keert altijd terug naar de bron, wat hij de "fontein" noemt. We worden rechtstreeks gevoed door de bron en uit de bron leren we waarheid, voorzichtigheid en allerlei deugden.

"Van alle bewegingen, sensaties en gevoelens van de ziel is liefde de enige waarmee het schepsel kan reageren op de Schepper", zegt hij. Zelfs onvolmaakte liefde begint een eenheid met God te scheppen. Dus als we verstandig willen zijn, begin dan niet met een academisch boek. Begin met gebed en liefde.