Taalkundig-culturele democratie kan slechts gerealiseerd worden door gebruik van een Gemeenschappelijke, Eenvoudige, Neutrale, Tweede (= G.E.N.T.) taal, zoals het Esperanto.
20-02-2023
'Dat geleuter over cancelcultuur in Vlaanderen, mensen toch' - DM 11/02/2023
'Dat geleuter over cancelcultuur in Vlaanderen, mensen toch'
Geachte professor,
Naar aanleiding van uw interview met De Morgen in de krant van 11/02/2023, wil ik graag enkele bedenkingen uiten in verband met de volgende passage:
... Ik weet wel: wie een tekst kant-en-klaar voorgeschoteld krijgt, heeft nooit moeten nadenken over hoe die te structureren, die ziét misschien niet eens de structuur van die tekst. Maar het zien van structuren, dat is wel een belangrijke vorming. Het leert je systemen te doorgronden.
Reeds meer dan 25 jaar informeer ik politici, journalisten, academici en vooraanstaande intellectuelen uit de culturele wereld over de pedagogisch-didactische troeven van een geconstrueerde taal, zoals het Esperanto. Tot nog toe tevergeefs. Graag wil ik, aan de hand van enkele teksten, uw aandacht vragen voor de mogelijke bijdrage die het Esperanto via het onderwijs zou kunnen bieden in de algemene, en meer specifiek: de taalkundige, vorming van leerlingen. Hopelijk wil u daar de nodige aandacht aan besteden?
Vriendelijke groet,
Dan Van Herpe
's Heerenveld 2/V008
8820 Torhout
Als bijlagen voegde ik volgende teksten toe:
- Esperanto in het onderwijs: een terreinverkenning en aanbevelingen voor de overheid - André Staes (22-05-2017)
- Esperanto as a starter language for child second-language learners in the primary school - Angela Tellier - 2013
- Pedagogisch-didactische troeven van Esperanto - eigen tekst
Lezersbrief naar DM die (gedeeltelijk: de passages in het rood werden geschrapt) werd gepubliceerd op 24 02 2023.
Beste,
N.a.v. het gedicht 'Op de radio' van Stijn De Paepe, graag volgende geparafraseerde bedenking.
Wanneer ik hoor welk taaltje zoal door pers en media klieft, bijvoorbeeld als men… die andere tussentaal, zeg maar: kromtaal, hoort waarmee men met onnodige Engelse woorden en uitdrukkingen niet alleen het AN maar ook zijn intellectueel prestige wil opkrikken, dan zou ik meer dan eens #WABLIEFT?!!! willen roepen! Daarover bestaat heel wat minder verontwaardiging in de betere kringen. Wat zou Stijn hiervan gevonden hebben, vraag ik me af?
In zijn lied: ‘Ai-lof-joe-so’, laat Robert Long er geen twijfel over bestaan: 'Ze hebben kennelijk besloten: Help je moedertaal, help je moedertaal, Help je moedertaal maar rustig naar de kloten.' (https://muzikum.eu/en/robert-long/ai-lof-joe-so-lyrics)
Onderstaande tekst stuurde ik op 13 oktober 2025 naar de nieuwsombudsvrouw van de VRT.
'Eejaaj’
Als men het in programma’s op radio en TV over AI (artificiële intelligentie) heeft, gebruiken de meeste, zo niet alle, presentatoren de Engelse uitspraak ‘eejaaj’. Ook als het over de ‘sociale media’ gaat, gebruikt men meestal de Engelse termen ‘social media’ of ‘socials’.
Ik vind het zeer betreurenswaardig dat programmamakers , vooral zij die voor kinderen werken, zoals Jensen Baert met Karrewiet, steevast de Engelse uitspraak ‘eejaaj’ gebruiken. Jonge kinderen worden, wat onnodig Engels betreft, al genoeg ‘gehersenspoeld’ via hun schermen. Maar ook in de nieuws- en duidingsprogramma’s is men vaak in het zelfde bedje ziek.
Gisteren in ‘De Afspraak’ was Kristin Van Damme de enige die consequent koos voor de Nederlandse uitspraak van AI. Ook professor Lode Lauwaert, die in een eerdere aflevering zijn boek over AI voorstelde, was niet te beroerd om in een intellectueel gezelschap te kiezen voor de Nederlandstalige uitspraak van AI (waarop de overige gespreksparters niet anders durfden dan daarin mee te gaan!). Proficiat voor hen die kiezen voor het Nederlands in deze tijden van algemene Anglo-waanzin.
Op 14 oktober 2025 kreeg ik volgende reactie.
Geachte heer Van Herpe,
Bedankt voor uw bericht. Het nieuwsombudsteam waardeert dat u uw mening te kennen geeft. U zou liever de Nederlandse uitspraak van AI horen dan de Engelse.
We kregen eerder al klachten over de uitspraak van AI. De taalraadsvrouw van VRT vertelde ons toen dat "Eei aai" de meest voorkomende uitspraak is, ook in het Nederlands. Vandaar dat die ook meestal te horen zal zijn op VRT.
Het is goed dat u ons gecontacteerd heeft. We zijn altijd benieuwd naar reacties op de berichtgeving.
Met vriendelijke groeten,
Luna Maeremans
Medewerker van Judit Verstraete - Nieuwsombudsvrouw VRT NWS
Waarom zou ik in AI-tijden nog een vreemde taal leren? - Knack van 8/10/2025 - pag. 64-68
Beste heer Zuallaert,
N.a.v. uw bijdrage Waarom zou ik in AI-tijden nog een vreemde taal leren? in de Knack van 8/10/2025, graag enkele bedenkingen.
Vooreerst wil ik u herinneren aan uw bijdrage in de Knack van 21/11/2018: Vlaams taalonderwijs in crisis: Voor veel leerlingen is Frans een dode taal.
In een reactie wees ik u op de pedagogische troeven van een plantaal, zoals het Esperanto, voor het (talen)onderwijs en op de mogelijkheden van een Gemeenschappelijke, Eenvoudige, Neutrale, Tweede (G.E.N.T.) taal in de internationale communicatie.
Het Esperanto werd/wordt in intellectuele kringen echter sedert vele decennia hooghartig afgedaan als een onvolwaardige, artificiële, zielloze taal, zonder cultuur.
Waarom zou je nog moeite doen om steenkolen-Spaans te leren voor op vakantie, als je perfect kunt communiceren via je smart phone?
Vandaag blijkt men in dezelfde kringen hoog op te lopen met communicatie via een artificieel, zielloos (zielig!)‘bakje’ dat zich bedient van artificiële intelligentie (eejaaj) om, interface-to-interface, een gesprek te voeren. Zelfs als die overdracht gepaard gaat met kwaliteitsverlies of een minder goed functionerende mobiele telefoon. Want wat ga je doen als het internet of het bakje plat ligt (lege batterij), als het bakje stuk (laten vallen), verloren of gestolen is, als de vertaalapplicatie spartelt…
Men verkiest een artificieel object boven een levende taal die al vele decennia wereldwijd mensen verbindt, op een gebruiksvriendelijke en neutrale manier, face-to-face, met zin voor nuance, gevoelens, emoties en zonder kwaliteitsverlies! Is dit niet hypocriet, waarde lezer?
De realisatie van AI (ChatGPT) vereist een gigantische investering (miljarden euro’s voor o.m. datacentra) en een waanzinnige hoeveelheid energie (elektriciteit, water: invloed op milieu!). Het realiseren van Esperanto als G.E.N.T.- taal vereist een minimale investering van tijd, geld en menselijke (!) energie.
Tegelijk biedt artificiële intelligentie unieke kansen wanneer het over het leren van vreemde talen gaat”, aldus professor De Keyser (universiteit van Maryland, VS). Ook hoogleraar Lieven Buysse (KU Leuven) is absoluut overtuigd van de blijvende meerwaarde van vreemdetalen-onderwijs op de arbeidsmarkt.
Een G.E.N.T.- taal doet daar geen afbreuk aan, evenmin aan het belang van kennis van het Engels als belangrijkste wereldtaal. Ze kan zelfs een belangrijke troef zijn in de methodiek van het taalonderricht: verscheidene internationale studies hebben de propedeutische waarde van een plantaal als tweede taal aangetoond.
Inderdaad, die arrogantie is misplaatst, waarde lezer.
Waarop wachten media, politici en academici om dit democratisch, economisch en niet-discriminerend alternatief met open geest, objectief en onbevooroordeeld in overweging te nemen?
Vriendelijke groet,
Dan Van Herpe
’s Heerenveld 2/V008
8820 Torhout
P.S. Ter info beveel ik u nog twee artikels aan.
1. Zie bijlage: Een opiniestuk van Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands en Academische communicatie aan de Radbout Universiteit van Nijmegen en voorzitter van Esperanto Nederland
2. Een column van docent Jacob Eikelboom van de Hogeschool van Amsterdam (HvA).
Van: Jeroen Zuallaert <jeroen.zuallaert@knack.be> Verzonden: zondag 19 oktober 2025 19:32 Aan: Dan Van Herpe <vanherpedan@gmail.com> Onderwerp: RE: Waarom zou ik in AI-tijden nog een vreemde taal leren?
Dag meneer Van Herpe
Dank voor uw uitgebreide bericht/reactie.
Voor alle duidelijkheid even helder: ik ben een taalnerd. Ik heb talen gestudeerd als hobby, zonder daar enige echte economische motivatie voor te hebben. Ik kan mij uitdrukken in acht talen (wel niet in alle acht even vloeiend), en doe dat puur voor de fun. Dat talen leren interessant, stimulerend, prikkelend is snap ik bij uitstek.
Maar tegelijk erger ik mij dood aan taalliefhebbers die machinevertaling afdoen als wat gepruts in de marge, dat nooit goed genoeg zal werken om een mens te vervangen. Want in zekere zin is het irrelevant wat wij daarvan vinden. Als genoeg mensen machinevertaling zien als een handige tool en goed genoeg werkend om zelf geen tijd en moeite meer te steken in het leren van talen, zal vreemde talen leren veel minder vaak gebeuren. Ik word zelf uiteraard niet vrolijk van dat vooruitzicht. Maar ik vind wel dat we over die mogelijkheid moeten nadenken.
Ik heb, voor alle duidelijkheid, niets tegen Esperanto of tegen plantalen. Maar tegelijk zie ik niet in hoe een plantaal zou ontsnappen aan de logica van betere taaltechnologie. Ja, plantalen zijn gemakkelijker om te leren, maar de hoeveelheid tijd en moeite is ook voor Esperanto niet gering.
Vriendelijke groet
Jeroen Zuallaert
Knack Magazine
Mijn antwoord
Van: Dan Van Herpe <vanherpedan@gmail.com> Verzonden: Maandag, 20 Oktober, 2025 19:48 Aan: vanherpedan <vanherpedan@gmail.com> Onderwerp: Re: Waarom zou ik in AI-tijden nog een vreemde taal leren?
Dag mijnheer Zuallaert,
Van harte dank voor uw reactie en toelichting.
Ook ik heb talen gestudeerd uit interesse. Op school leerde ik Latijn (6 jaar), Grieks (2 jaar), Frans (9 jaar: vanaf het 5de leerjaar tot het 4de jaar Normaalschool) en Engels (3 jaar in de Normaalschool). Daarnaast leerde ik, op eigen initiatief, Spaans (uit een Prisma-boekje: Zo leer je Spaans) en Duits (o.a. via de TV-cursus uit 1980 met professor Jos Wilmots en Marlène de Wouters). Wel met de bedoeling ze ooit tijdens een vakantie te kunnen spreken.
In tegenstelling tot u, heb/had ik van die moderne talen vooral een passieve kennis. Wat het spreken betreft, kwam ik nooit verder dan een steenkoolversie (Pfaff-Duits, Marchal-Frans en Vlengels).
De reden daarvan schreef ik reeds in mijn mail van november 2018: gewone stervelingen moeten voor een actieve beheersing van een taal geregeld en gedurende langere tijd in een milieu verblijven waar uitsluitend die taal gesproken wordt. Professor Decoo, hoogleraar in Antwerpen en Provo (VS) en auteur van onder meer de lesmethodes Eventail en Vocapuces, stelde: je moet als leerder zélf, op allerlei wijzen, en zoveel mogelijk, dagelijks met de taal bezig bezig bezig zijn. (De Standaard 20/03/2001 : Bezig, bezig, bezig zijn). Dat is niet iedereen gegeven.
Tenslotte, uit desillusie, leerde ik Esperanto, via een Teleac-cursus (1972) met Koot en Bie (Wim van Kooten en Kees de Bie) waarvan enkel nog de klankversie bestaat.( https://www.youtube.com/playlist?list=PLQiw0BHRN9-aaCabIVX5T4KFm1ozwMnUJ ) en later via een leerboek: Esperanto programita van Hermann Behrman – uitgave Vlaamse Esperantobond.
Ja, plantalen zijn gemakkelijker om te leren, maar de hoeveelheid tijd en moeite is ook voor Esperanto niet gering.
Ik ken iemand die Esperanto leerde tijdens een 7-daagse cruise en bij thuiskomst de taal vloeiend sprak. Anderen leerden Esperanto op het toilet: in plaats van de Knack te lezen (ook een nuttige bezigheid!), legden ze daar een cursus Esperanto!
Tolstoj was meertalig (zoals bijna alle Esperanto-sprekers) en ook Esperantist. In 1894 zei hij: Ik vond Volapük zeer moeilijk, maar het Esperanto heb ik als zeer eenvoudig ervaren. Het is zo eenvoudig dat ik, (..) al na twee uur de taal wellicht niet kon schrijven, maar toch vlot lezen kon. (..) De offers die een Europeaan zou brengen door tijd aan de bestudering van deze taal te besteden, zijn zo klein en de resultaten ervan van dien aard, dat men niet weigeren kan het te proberen."
Waarom zou u, als taalnerd, de uitdaging niet aangaan, puur voor de fun?
Taaldemocratie 
