Opzoeken BARBIE

Ouderen vertellen af en toe over feiten en gebeurtenissen die ze vroeger meegemaakt hebben in hun gezin, school, buurt, werk, ... Dit boek wil dergelijke herinneringen bewust uitlokken (reminisceren) want het terugblikken en met anderen erover praten houdt het hoofd en het hart fit.

Herinneringen ophalen bestaat uit een zestigtal anekdotes uit 1935 - 1955. De anekdotes zijn gerangschikt per maand en volgens vijf thema’s: voeding; zingeving; cultuur en ontspanning; gezin en gezondheid; school en werk. De inhouden zijn makkelijk herkenbaar. Ze lokken een glimlach uit, ook al ging het over sobere, soms harde levensomstandigheden. Zij vormen het vertrekpunt om met anderen herinneringen uit te wisselen, erover te communiceren en zo te komen tot eigen levensverhalen. Herinneringen ophalen en erover communiceren geeft een goed gevoel en houdt tevens hoofd en hart fit. 

Elke bijeenkomst is uitgewerkt in doelen en aanpak en vormt zo een praktische handleiding. Tevens is er een reflectie over de inhouden en de goede en minder goede aanpak bij het communiceren. Praktijk en theorie vloeien in elkaar over en geven steunen aan elkaar. De documentatie en de geselecteerde boeken en websites  inspireren voor verdere cognitieve en creatieve nawerking.

Georges De Corte is hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen. De laatste jaren ontwikkelde hij vooral zorgprogramma’s met digitale ondersteuning, ook voor ouderen. Zijn onderzoek is gericht naar competentiegericht leren, werkplekleren en kennismanagement in het kader van levenslang leren.

Sinds enkele jaren hou ik me bezig met motivaties en competenties om te computeren en levenslang te leren. Dit doe ik vooral bij senioren en bij hun begeleiders. Ze hadden veel interesse hoe je vaardigheden (competenties in actie) kunt ontwikkelen om je vlugger en beter te informeren en iets te leren.
Mijn volgende artikels op deze blog zullen gaan over competenties die dit levenslang leren ondersteunen. Zo kan ik op afstand met hen en met jou communiceren.
Ik heb op deze blog, dank zijn seniorennet, het voordeel lezers te ontmoeten die al vertrouwd zijn met de computer. Computeren en leren in het algemeen is actief bezig zijn en dit houdt je mentaal fit.
Als je met anderen kunt spreken waarmee je bezig bent, is dit een prima leermotivatie. Je moet het computeren en het leren gezellig houden en je moet resultaten zien, ook dat zijn goede motivaties. Computeren en leren moeten een goede mix zijn van inspanning en ontspanning.

Waarover zullen we het de volgende keer hebben? Opzoeken in boeken, op internet, naar en in bestanden. Dit zijn vaardigheden die je overal en altijd kunt gebruiken.
We zullen zeer concreet zijn: we bekijken aan de hand van voorbeelden de mogelijkheden die Google biedt en Wikipedia (gratis digitale encyclopedie). Er zijn natuurlijk nog andere zoekmachines dan Google en andere digitale encyclopedieën dan Wikipedia, maar je verdiepen in enkele ‘favorieten’ heeft zo zijn voordelen.

In de week van 23 mei komt een eerste aflevering. Tot dan?

Er worden meer herinneringen opgehaald over de Tweede dan over de Eerste Wereldoorlog. De landing op de Normandische kusten, de bevrijding van de kampen, de uitroeiing van de Joden (holocaust;shoah), de zelfmoord van Hitler enz. Rechtstreekse getuigen en documenten zijn er genoeg.
In België zijn er geen rechtstreekse getuigen meer die kunnen vertellen over het IJzerfront 1914 – 1918. Wel  zijn er veel senioren die herinneringen hebben horen vertellen en herinneringen hebben via  films, documentaires, reportages, romans,  tentoonstellingen (Ieper), manifestaties (Last Post in Menen),  soldatenkerkhoven (Passendale)  tot  en met het IJzermonument (Diksmuide).
Niets gaat boven het  directe verhaal: je kunt rechtstreeks met elkaar communiceren.  Mijn vader, oud-strijder van WO I,  vertelde me over de loopgrachten (tranchées) en de Dodengang. Ik kon vragen stellen en kreeg onmiddellijk een aangepast antwoord. Het waren natuurlijk zijn herinneringen, zijn verhalen. Achteraf heb ik gezien dat ze in grote lijnen overeen kwamen met de ervaringen van anderen. Wat me nog bijblijft zijn de zintuiglijke indrukken zoals de stank, de obussen, het geritsel van de ratten, zompige stappen, gebukt lopen. En daarbij de gevoelens van verschrikking, van angst, verveling, kameraadschap, machteloosheid. Herinneringen zijn op hun best als ze veelomvattend zijn.
Ik dacht dat de Belgische soldaten in de loopgraven aan de IJzer de Duitsers hebben tegengehouden en zo de Eerste Wereldoorlog hebben gewonnen. Ik wist wel dat mijn vader vocht met  soldaten uit  andere landen, maar een globale reconstructie kan niet door enkel herinneringen op te roepen. Slechts nadien kreeg ik een meer globale kijk. En dan nog.

Ik vertel zijn verhalen verder aan mijn kinderen en kleinkinderen. Deze verhalen versterken zo de identiteit en verbinden gisteren, met vandaag en morgen.  Herinneringen moeten verstand, gevoel en zintuigen aanspreken, ze roepen eerder beelden op (evocatie)  van vroeger dan ze historisch te reconstrueren. Ze bevatten een lach en een traan en voor jongeren liefst ook spanning  en herkenbaarheid door ze te binden aan personen van vlees en bloed.  Bij het ophalen van herinneringen komt – als het engiszins kan - eerst de lach, een traan mag erbij komen, maar mag niet overheersen. En jong en oud houden liefst van een happy end,  zonder zedenles wel met waarden. Die waarden zal men ervaren door de accenten die we in de verhalen leggen. Die waarden kunnen besproken en aangevoeld  worden, zonder te gaan beleren.

Jongeren, zeker onder de 10 jaar, horen graag verhalen van vroeger. Zeker als het spannend is en als het gaat over kattenkwaad. Wat we zeker niet moeten doen, zijn die verhalen gebruiken om te moraliseren en te bekritiseren. Kinderen leven vandaag de dag en hebben weinig of geen boodschap aan de waarden van vroeger, zoals soberheid, gehoorzaamheid, spaarzaamheid, werkzaamheid, enz. Wat niet wil zeggen dat die waarden voor hen niet belangrijk zijn.