Intimiteit en seksualiteit bij ouderen.
Tot voor enkele jaren was er terughoudendheid om het te hebben over intimiteit, liefde en seksualiteit bij ouderen. Zorgverleners en familieleden stonden er huiverig over. Voor de volwassen kinderen was het ondenkbaar dat hun moeder (weduwe) of vader (weduwnaar) een vriend of vriendin zou hebben, niet thuis maar zeker ook niet in een WZC.
Als we het hier hebben seksualiteit is dit niet op de eerste over genitale of lichamelijke seksualiteit. Ook dat kan zijn plaats hebben. Belangrijker is de nood aan warmte, tederheid en intimiteit bij ouderen en de accommodatie en de instelling die daarmee samenhangt.
Accommodatie: een gezellige tweepersoonszetel, (love chair; loveseat) mooi en breed, decoratief en een tikkeltje romantisch. Als die zetel staat in een knusse kamer, waar er af en toe geknuffeld kan worden en de zorgverleners en de bezoekers op hun manier kunnen warmte geven aan de ouderen. Instelling bij de zorgverleners en bezoekers: bespreekbaar stellen hoe tederheid en intimiteit best kan. Welke afspraken, wat zijn de mogelijkheden, hoe evalueren? Alleszins rekening houden met ongewenst gedrag. Grensoverschrijdend , ongewenst of ontremd gedrag op het vlak van seksualiteit uit zich in voorstellen om te mogen kussen, strelen, vrijen en in expliciet seksueel gekleurde opmerkingen en vooral in betasten van billen, borsten. Dit gebeurt meer naar vrouwelijke dan naar mannelijke vrijwilligers.
Bij het beoordelen of een gedrag ongewenst is, speelt de perceptie van de zorgverleners en vrijwilligers een belangrijke rol. Negeren kan al afdoend zijn en kordaat afwijzen. Men kan niet alles zomaar accepteren. Het is goed dat een collega of de dienstverantwoordelijke op de hoogte wordt gebracht van het ongewenst gedrag.
Personen met een dementie kunnen ontremd gedrag vertonen. Corrigeren van seksueel getint gedrag veronderstelt dat de persoon met dementie op een bewuste wijze kan bijsturen. Jammer genoeg kan dit niet omdat men controle verliest over zijn eigen handelen. Een vriendelijke maar kordate houding is hier het meest aangewezen: “René, ik heb het niet graag dat je dit doet."
Wat ook een rol speelt zijn je eigen gevoelens. Hoe kijk jij naar seksualiteit en intimiteit? Praat over je gevoelens. Kijk bij jezelf welke gevoelens dit gedrag bij je teweegbrengt. Omschrijf goed je specifieke gevoel of probeer dat bij dit specifieke gedrag. Probeer je ook in te leven hoe de persoon met dementie zich zou voelen. Heeft hij misschien behoefte aan warmte, tederheid, houvast,…? Wanneer seksuele impulsen te onpas worden geuit, kan medicatie een oplossing bieden. Soms is medicatie ook gunstig voor de persoon met dementie, ter bescherming van zichzelf. (info: Jurn Verschraegen, E-dementie, 2004)

