Archief

Twee derde van de Moeren (B/F) ligt (nu) op Frans grondgebied. Als je er rondrijdt valt je de uitgestrektheid op en het desolate karakter.
Bezoek Hondschoote: vroeger een rijke en grote lakenstad; met 20 000 mensen. In de 16e eeuw was Hondscho(o)te zowat de gelijke van Brugge en Gent en behoorde tot de honderd grootste steden van West - Europa. Het stadhuis en de Kathedraal zijn er de getuigen van.
Slag bij Hondschote: 1793 leger van de jonge Franse republiek tegen troepen gestuurd door de Engelse koning, Hannoveranen en Oostenrijkers. De geallieerden werden verslagen en het voortbestaan van de Franse Republiek was gered: zie monument op het marktplein.

Volg kanaal Nieuwpoort-Veurne-Bergues (Sint - Winoksbergen) en bezoek Bergues.
De polderwerken stonden onder leiding van Coeberger  Andere gekende gebouwen van Wenceslas Coeberger zijn de Bergen van Barmhartigheid, ook wel “de eerste banken” genoemd: leningen zonder interest, maar met onderpand. Coeberger ontwierp niet enkel deze gebouwen maar bedacht ze tevens met als inspiratie de “Monte di Pietà” uit Italië. Ze werden gebouwd in Gent, Antwerpen, Brussel, Mechelen en Bergues/ Sint-Winoksbergen en tot in de 20e eeuw gebruikt.Hij had het concept van “De Bergen van Barmhartigheid” meegebracht uit Italië. Naast bouwheer van 15 “Bergen van Barmhartigheid” werd hij er ook hoofdintendant.

Noormannen
Bij onze verkenning van kerkelijk erfgoed viel het ons op hoe vaak kerkelijke gebouwen in West - Europa geplunderd werden door de Noormannen, bijv. de Sint - Pietersabdij van Gent. Geen wonder dat er gebeden werd: Van de Noormannen, verlos ons Heer.

We gingen wat zoeken over Noormannen en wat hier volgt is een synthese.
De Vikingen of Noormannen waren bewoners van (Zuid-)Noorwegen, Zweden en Denemarken. De term Vikingen wordt soms voorbehouden voor de zeevaarders. We wisten al van onze geschiedenislessen dat ze de kusten van West-Europa onveilig maakten en dat ze het binnenland doordrongen via de rivieren tot dorpen en steden vonden die ze konden plunderen. Ze konden makkelijk van de ene rivier naar de rivier opvaren. Er werd ook handel gevoerd. Ze gebruikten daarvoor snelle en lichte boten, de grote de drakkars en de kleine de snekken. Men kon er mee roeien en zeilen.
 

Brugge bezoeken betekent op de eerste plaats de sfeer inademen en proeven van erfgoed en in het het bijzonder van het religieus materieel en immaterieel erfgoed.
Veel kerkelijk erfgoed verwijst naar het Heilig Land.
Guido Gezelle schreef er een pittig gedicht over:

BRUGGE
't Is wonder hoe de Brugse stad
bijna heel ’t Heilig Land bevat:
hier heet een kerk Jeruzalem of Nazareth of Bethlehem,
Bethaniën ligt niet ver van daar,
Sarepta ziet men nog voorwaar,
en Sion met zijn oud convent was eertijds heel de stad bekend.
Van aan Carmelus hoog bekroond
alwaar de Carmelieter woont
tot op de Burg waar ’t Heilig Bloed
Calvarieberg herdenken doet,
brengt Brugge, ’t zij van welke kant
gedachten bij van ’t Heilig Land.

Verkiezingen vroeger en nu - Fonteynelied, een Westvlaams verkiezingslied 19de eeuw

In de 19e eeuw verliepen de verkiezingen bitsiger en ruwer dan nu, als men afgaat op de kiespropaganda en de scheldpartijen van toen. De vrijzinnige liberalen werden steevast de papenvreters (papenfretters), framassons (franc maçons) of geuzen genoemd. De katholieke tegenstanders kregen de naam van tsjeven, kaloten.

Een speciaal hoofdstuk vormt het optreden van priesters uit de 19de eeuw die opkwamen voor de kleine man zoals priester Daens (Gent – Daensisme) en priester Fonteyne (Brugge - Fonteynisme) die verbod kregen van hun bisschop om in het parlement te zetelen maar het toch deden met een verwijdering uit de Kerk als gevolg.
De figuur van Priester Daens zit nog steeds in het collectief geheugen van de doorsnee Vlaming, o.a. door het boek van Louis – Paul Boon, de verfilming en de musical en zijn zesde plaats bij de Grootste Belg – Nederlandstaligen bij de VRT (2005).

Bij de huidige verkiezingen denk ik echter op de eerste plaats aan de figuur van priester Fonteyne met zijn programma voor sociale rechtvaardigheid. Hij was een strijdgenoot van Daens, en werd gesteund door Bernard Minnebo (letterzetter; Sint – Annaparochie) die bevriend was met Daens. Mijn moeder (Adrienne Pintelon - rasechte Bruggelinge) zong er een liedje over, waarvan ik nog altijd enkele regels kan zingen. Dank zij mijn college vriend Koen Rotsaert die daarover publiceerde kreeg ik het Fonteynelied, een verkiezingslied. Het is vooral de eerste regel van het refrein dat in mijn hoofd is blijven hangen:

Refrein:
Pastoor Fonteyne, dat is een man,
Heelt smart en pijnen zoveel hij kan
Hij wil ons redden uit de slavernij.
Hem moeten we hebben:
Hij maakt Vlaanderen vrij.

Strofe:
Hier in ons donkr’ Vlaanderen
Kwam een man met moed.
Trots haat en nijd van d’anderen
Werkte hij steeds voor ’t goed.
Hij kwam het volk opbeuren
Dat in de slavernij
Vol droefheid zat te treuren.
Hij kwam en maakte het vrij.

Wereldgodsdiensten, identiteit en samenleven
De kerken als instituten tellen hun leden, ze kijken naar de stijgers en dalers en gaan na hoe de verspreiding is.
Belangrijker is te weten wat dit betekent voor de identiteitsvorming in geseculariseerde samenlevingen, wat met het pluralisme en de laatste jaren veel feller: wat met de islam, denk aan het debat over hoofddoeken, oprichten van moskeeën, extremisme, politieke islam en de invloed van de moslims in een ruimtere EU-context. Dit alles in het kader van vrijheid van godsdienst, vrijheid van meningsuiting, scheiden kerk en staat.
Enkele demografische cijfers (info Luc Delanghe okt. 2009 – De Gids, 61 e.v.) : zowat drie vierde van de wereldbevolking kiezen vor een van de vijf grote religies: christendom: 2.06 miljard met daarin zowat 53 % of 1.1 miljard rooms-katholiek; islam: 1.5 miljard; hindoeïsme 990 miljoen, boeddhisme 433 miljoen, judaïsme 15.2 miljoen. De spreiding is betekenisvol: • Christendom: meest homogene verspreiding over alle continenten en de islam concentreert zich voor 97 % in Azië (68.6 %) en Afrika (28.2 %) • hindoeïsme voor 98 % in Zuid-Centraal-Azië • boeddhisme voor 98 % Aziatisch • judaïsme voor 45 % in Noord-Amerika, voor 37.8 % in Israël, 12 % in Europa. De bevolkingsdeskundigen berekenen op basis van vruchtbaarheidsgegevens hoe die religies zullen evolueren in aantallen en verspreiding. Het numerieke gewicht van het christendom verschuift tussen 2008 en 2050 van Europa naar Afrika. Bij de moslims is er een interne verschuiving. Enkele populaire vragen en antwoorden in enkele regels omtrent de krachtsverhoudingen tussen christendom en moslimwereld. Er zijn nog nooit zoveel christenen geweest: hun aantallen en invloed is sterk gedaald in West-Europa, daar is de secularisering het duidelijkst te merken.
De grote krimp die sommigen voorspellen na 2050 al waarschijnlijk niet gebeuren. Islam: de moslim bevolking zal toenemen door het groter aantal geboorten, dat zou het geval zijn na 2050. Dit alles speelt een rol in de discussies per land en per regio.
De (grote) godsdiensten moeten geen missioneringdrift aanwakkeren, ze moeten elk godsdienstig fanatisme veroordelen dat uitmondt in politiek extremisme. Respect moet wederzijds zijn, rekening houdend met de democratische verworvenheden en mensenrechten.
Dalai Lama (Tibetaans boeddhisme) raadt het wisselen van godsdienst af, 31 juli 2009 - Frankfurt am Main, Duitsland. Het is beter in de eigen spirituele traditie te blijven. Uiteindelijk hebben alle grote wereldgodsdiensten hetzelfde doel en willen de mensen helpen vreedzamer en harmonischer te worden. Volgens hem zijn er altijd mensen die zich in een andere godsdienst beter kunnen ontwikkelen. Maar mensen uit het westen zoeken bij vreemde godsdiensten vooral de uiterlijkheden. Wie zen-meditatie beoefent, heeft daarbij niet ook nog een Japanse woninginrichting nodig, zei de dalai lama.

2010 Ruhrgebied: Culturele hoofdstad van Europa
In 2010 is het Ruhrgebied Culturele hoofdstad van Europa. Voor ons was het Ruhrgebied niet direct gelinkt met cultuur, wel met steenkoolmijnen, machinebouw en elektronica. Sommige ervan zijn niet meer in gebruik en werden open gesteld voor kunst en recreatie. Op internet kan je enkele voorbeelden zien: http://www.ruhr2010.nl/
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het vaak en zwaar gebombardeerd. Na de oorlog lag de industrie er volkomen in puin. Tijdens het Wirtschaftswunder werden de industrieën opnieuw opgebouwd en werd er hypermodern geproduceerd. Sinds de jaren 1960 nam de vraag naar steenkool af en zo kwam er meer ruimte voor recreatie en natuur. Het Ruhrgebied is veranderd van een industriegebied tot een moderne en hippe cultuurmetropool.
In 2010 is Essen en de hele Ruhrmetropool is uitgeroepen tot culturele hoofdstad van Europa, met. In het veel cultuur, natuurschoon en veel recreatiemogelijkheden. Er zijn ruim 200 musea, diverse winkelcentra, leuke pretparken en een groot netwerk aan fietspaden. Wij zijn enthousiast terug gekeerd... Het Ruhrgebied is in 2010 opgedeeld in vijf bezoekersportalen met een centrale stad met eigen thema. Bochum: de festival- en theaterstad, Dortmund: de creatieve stad, de havenstad Duisburg is 'Kulturhafen', Essen kunstzinnig en Oberhausen vooral populair en spectaculair.
We hebben enkele centra bezocht en we kwamen onder de indruk. We zullen Duitsland meer op ons programma nemen.

Hildegard van Bingen - Eibingen - Rüdesheim am Rhein
Hildegard van Bingen (Eibingen) was een Duitse benedictijnse abdis en is vooral bekend als mysticus. Ze was enorm veelzijdig: muziek, poëzie, plantkunde, linguïstiek en in zowat alle (middeleeuwse) wetenschappen. De laatste jaren is er een stijgende aandacht voor haar veelzijdige en creatieve persoonlijkheid. Er is veel van Hildegards werk bewaard gebleven; ze was een buitengewoon machtige vrouw voor haar tijd.
Eibingen is een stadsdeel van Rüdesheim am Rhein. Hier richtte Hildegard in 1148 een klooster op en bevindt zich de Hillegardisbron. Merkwaardig - maar voor die tijd normaal voor belangrijke bedevaartsplaatsen - zijn het aantal relieken. De beenderen van de Heilige Hildegard zijn in de parochiekerk "St. Hildegard und St. Johannes der Täufer" in een gouden schrijn in het hoofdschip van de voormalige abdijkerk en tegenwoordig parochiekerk. Ook andere relieken die herinneren aan Hildegard: zoals het hoofd van de heilige Goedele van Brussel, het hoofd van de heilige Bertha, het hoofd van de heilige Valiriaan, een arm van de heilige Rupert van Bingen en het hoofd van de heilige Wipert. Eibingen had zwaar te lijden onder de Nazi-dictatuur in de jaren 1930 en 1940, omdat bij de verkiezingen weinig mensen op de NSDAP hadden gestemd.
Muziek: Van Hildegards liederen is een handschrift bewaard in de Sint Pieters & Paulus abdij te Dendermonde. In 2007 kreeg dit uniek handschrift het statuut van Vlaams topstuk. De muziek van Hildegard van Bingen is vandaag zelfs vrij populair geworden in de stroming van de New Age.

Het feest van Hildegardis wordt in 2010 op 17 september gevierd met o.a. om 15 u. een reliekenprocessie.

De kathedralen kan ik niet uit elkaar houden…
Voor een gemiddelde (religieuze) toerist is het niet eenvoudig te beschrijven hoe een kathedraal of een ander merkwaardig kerkgebouw die hij bezocht er precies uit zag.
Enkele methodes die daarbij kunnen helpen:
Verbind elk kerkgebouw met enkele anekdotes of kenmerkende eigenschappen.
De anekdotes zijn persoonlijk: de kathedraal van … waar we eerst voor een gesloten deur stonden; kenmerkende eigenschappen: verwijzen naar de lijstjes die we in ons hoofd hebben zoals Chartres met de mooiste glasramen; Amiens met het beste audio- visueel spektakel.
We kunnen nadien kijken naar de foto’s print of digitaal, naar websites, of naar Google, Google afbeeldingen of Wikipedia.
Kathedralen en basilieken uit eigen land kunnen we makkelijker uit elkaar houden, zeker wat de buitenkant betreft, denk aan St. – Goedele, Koekelberg, Scherpenheuvel, kathedraal van Antwerpen. Voor de binnenkant zijn voorbije tentoonstellingen een goede geheugenmiddel: voor Antwerpen bijvoorbeeld de retabels (Antwerpen 93) en Reünie (2009 2010), concerten of speciale gebeurtenissen.

Iets bezoeken en waarderen doe je drie keer: bij de voorbereiding (steunen op voorkennis), bij het bezoek zelf en nadien bij het ophalen van herinneringen.
Dat geldt grosso modo ook voor andere activiteiten: boeken, films, natuurlandschappen, tentoonstellingen.
We moeten geen specialist zijn of een quizwonder te zijn om te blijven genieten van interessante ervaringen die we opdeden.

Warmwaterkruik en pittenkussentje

De warmwaterkruik wordt opnieuw gebruikt en concurreert met de pittenkussentjes (kersenpitten bijv.); dit schreef ik in mijn blog van 26.01.2010
De warmwaterkruik is aan een opmars bezig en wordt verkocht in allerlei kleuren en vormen, tot hartjes toe en de apotheken hebben er altijd enkele in voorraad; in de grote warenhuizen is dat minder permanent.

We hadden links en rechts al gehoord dat de pittenkussentjes makkelijker zijn in gebruik (geen kokend water opgieten) maar wel vlugger afkoelen en dat we vooral dienden op te passen voor oververhitting door ze te lang in de microgolfoven (magnetron) te laten opwarmen. Men gaf als raad mee: niet verwarmen op hoge temperatuur, (minder dan 250 C) en lichtjes bevochtigen.
In de DS – wetenschapswinkel 3.06.2010 kwam er een prima uitleg hoe zelfontbranding en rookontwikkeling zou kunnen ontstaan. Ik was vooral geïnteresseerd in de drie tips op het einde: “Vooral het kussen niet te lang verwarmen en af en toe bevochtigen. En schud het kussen even goed nadat u het uit de magnetron hebt gehaald. Dat verspreidt de hitte in het kussentje.”

Met de huidige warme temperatuur (zalig) zijn die tips niet onmiddellijk van belang, maar nu heb ik een grote zekerheid dat de huis- en keukenraadgevingen die ik kreeg niet zo gek waren; nu werden ze aangevuld en wetenschappelijk onderbouwd.
Ik zal eraan denken als het koud in bed is.

Sharm el-Sheikh 1 - Egypte - Rode Zee - koralen In 2010 kwam Egypte op de eerste plaats als toeristische bestemming. De vier grote trekpleisters zijn de cruises op de Nijl, de grote steden Cairo (museum; piramides) en Alexandrië; de woestijn met o.a. bezoeken aan de oude Koptische kloosters en de laatste jaren in stijgende lijn de zon- en zeevakanties aan de Rode Zee. Enkele badplaatsen en duikgebieden aan de Rode Zee zijn Hurghada, Marsa Alam, Dahab en Sharm el-Sheikh. De Rode Zee is beroemd vanwege zijn prachtige en uitgestrekte koraalriffen, o.a. langs de kusten van Egypte en Soedan. Deze kustriffen behoren tot rijkste koraalriffen van de wereld. Omdat het water van de Rode Zee aan twee zijden door uitgestrekte woestijnen waarin weinig regen valt wordt begrensd, is het water er relatief warm en helder. De koraalriffen van het Noordelijk deel van de Rode Zee behoren tot de meeste noordelijk gelegen koraalriffen van de wereld. Sharm el-Sheikh is een bad- en een duikplaats op het Egyptische schiereiland Sinaï, aan de monding van de Golf van Akaba. De stad is gelegen tussen de Sinaïberg en de Rode Zee. Via een staketsel kan men een eind in de zee en met een trap afdalen tot een plek waar er een grote, verticale koraalwand is. Je hoeft dus niet een boot te huren die je voert naar verder afgelegen koralen, men verzekerde mij dat voor een eerste kennismaking dit zeker volstaat. Je moet wel een minimale uitrusting hebben: gummi schoentjes voor de treden die glibberig zijn en een snorkel. Toen we terug kwamen hoorden we dat een Chinees kolenschip aan de kust van Australië in een verboden gebied voor grote schepen een deel van het grootste koraalrif ter wereld: het Groot Barrièrerif (Great Barrier Reef) parallel aan de noordoostkust van Australië en sinds 1981 op de werelderfgoedlijst.