Archief

Hamont-Achel
Hamont-Achel is een grensgemeente België - Nederland. Een bedrijvige 'stad' vooral door de  handel en het toerisme. Hamont werd al vroeg stad in . Daarna werd die titel afgeschaft en opieuw gegeven in1985.
Hamont bezat vroeg de kenmerken van een kleine stad: wallen, stadsmuren, circulaire grachten, twee stadpoorten, stadhuis, stadwapen en stadsregelementen. 
Hamont kende een turbulente geschiedenis, eigen aan veel grensgemeenten. Oorlog maar ook pest. Hamont behoorde lange tijd toe aan het prinsbisdom Luik. Daarna was zeeen deel van het Verenigde Konikrijk der Nederlanden en bij de onafhanklelijkheid van België opnieuw deel van België. De helft van Limburg ging naar Nederland, de zuidelijke helft naar België.
Sinds de 14de eeuw was Hamont een handelsgemeenschap. Vanaf de zestiende eeuw werd Hamont en van de belangrijkste teuten-gemeenten. Teuten waren rondreizende handelaars en ambachtslieden die buiten de wintermaanden tot ver in Nederland en Duitslanden hun koopwaren verkochten en optraden als herstellers van keukengerei en veeartsen (castreren).
Rond de Sint - Laurentiuskerk zijn er arduinen graven. Het belangrijkste graf is dit van dr. Mathysen (1805 - 1878) : de uitvinder van het gipsverband.
Toerisme: veel wandel- en fietsroutes (fietsennetwerk Limburg) gaan door Hamont en omstreken.

Op een puntje van België en Nederland: de Achelse Kluis
Elke fiets- en wandeltoerist in Noord - Limburg kent de Achelse Kluis. Tot voor enkele jaren als oord van liturgische vieringen in de Sint - Benedictusabdij  http://www/achelsekluis.org
Dit zeer jonge trappistenklooster (1846) trok altijd heel wat gelovigen aan vanuit de Nederlandse grensstreek.
Als het weer het toelaat zit de binnenplaats vol met toeristen - bezoekers voor een hapje en een drankje. Vooral het Achelse ijs, een zacht ijs met Achelse trappistenbier in een horentje of een coupe zijn in trek, naast de trappist op fles of van het vat. Elke kenner van speciale bieren weet  dat er in Belgë slechts zes trappistenbieren zijn; Westmalle, Westvleteren en Achel. In het Franstalige deel: Rochefort, Orval, Chimay .Jaarlijkse productie in hectoliter:  Westvleteren 4.700; Chimay en Westmalle 120.000; Orval 45.000 , Rochefort 20.000. Leffe, Kasteelbier enz. zijn 'patersbieren' maar mogen niet de beschermde naam Trappist dragen. Een trappist wordt gebrouwen binnen de abijmuren onder strikte voorwaarden. We brouwen om te leven, we leven niet om te brouwen.  Opbrengst van de brouwerij: voor onderhoud klooster en voor goede doelen.
Je kunt de abdij en de kerk niet bezoeken. Enkel bij de liturgische viereingen kan je in de abdijkerk. 
Op het domein heb je de brouwerij, een winkel, een galerij enz. De paters doen niet meer aan de landbouw. Ze concentreren zich op het gebed en de dienstverlening via de vieringen. Daarenboven het bierbrouwen (sinds 1998): de opstart o.a. met steun van de de paters van Westmalle (nummer 1 op de wereldranglijst van de Trappistenbieren).
De abdij onstond in 1686 toen een broeder zich in die streek kwam vestigen. Deze plaats had vlug veel aantrek voor de katholieken uit de Nederlandse grensstreek.
De kluis is een prima vertrekpunt om te wandelen en te fietsen. Voor de fietsers ligt Valkenswaard dichtbij. Daar is het paardrijden en het kanovaren bijzonder populair.
Wandelaars en fietsers komen 'Den Draad' tegen: een elektrische grensversperring uit WO I (zie weblog), natuurgebieden Leenderbos, Kranenveld..., grafheuvels en de vallei van de Warmbeek, viskweekvijvers, De Dommel (rivier). Hier en daar fiets je over een veerooster en amfibietunnels als veilige overgang vlak onder de weg voor kikkers, salamanders.

 

Teuten (vervolg)
De teuten zijn een interessant geschiedkundig verschijnsel. Rondreizende handelaars waren van alle eeuwen.  Denk aan de karavanen in het Oosten en de handelsvloten zoals de VOC de Verenigde Oostindische Compagnie (Nederland). Deze laatste was een voorbeeld van een onderneming met aandelen om voldoende kapitaal te hebben om een schip met bemanning en handelswaren uit te rusten. http://www.voc-kenniscentrum.nl/
De teuten waren ook georganiseerd. Voor een goede situering is Wikpedia onmisbaar en onmiddellijk bij de hand. Heel wat  van de volgen de informatie haalden we daaruit.

Een teut was een rondreizende handelaar of ambachtsman die vanuit de Kempen met zijn koopwaar op de rug naar Nederland, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg tot Denemarken trok. De Teuten vertrokken in de lente naar andere streken om daar rond te venten of er een winkel open te houden. In de winter keerden ze terug om hun tijd thuis door te brengen. De teuten organiseerden zich al vroeg in kleine gezelschappen. De teutengemeenschappen kenden een complexe organisatie. In de meeste gevallen werkten ze in vennootschappen om de handelsrisico's te beperken. De toelatingsvoorwaarden werden meestal scherp afgelijnd en schriftelijk geregistreerd.
De teutenhandel kwam alleen in het Limburgse deel van de Kempen voor. In België: vooral Lommel, Hamont, Hechtel. In Nederland kwamen vooral de omgeving van Budel en Maarheeze. Viertal groepen onderscheiden :

• De ketellappers of goorteuten : Zij vormden ongeveer de helft van de Teuten. Ze herstelden beschadigde potten en pannen. Ze verkochten ook nieuwe koperwaar zoals potten, pannen, keukengerei, sloten en soms zelfs vuurwapens. Apparatuur voor een smidsvuur namen ze af en toe in een rugmand mee.

• De pakdragers of tafteuten : mutsen, neusdoeken, kousen, beddegoed, tijk, kant, zijde, ..

• De snijders of dierenlubbers : castreren van paarden, varkens, stieren en schapen. Soms  handel in deze dieren; deze teut was veekoopman en veearts.

• Later: de haarteuten : ze speelden in op de wisselende economische vraag en de mode, hier gelanceerd door Lodewijk XIV.  Deze Teuten kochten het haar van jonge boerendochters op om het aan pruikenmakers in de steden te verkopen.
  
  Een zeer interessante link is http://www.geocities.com/medjemme/index.htm Voor de reconstructie van de teuten in Hamont-Achel is deze site onmisbaar.
  
  

Wandelen in Limburg op zoek naar teuten
Wij hebben opnieuw genoten van enkele fiets- en wandelroutes in Limburg in België en Nederland. We vertrokken van Hamont (Hamont-Achel) voor een fietstocht van 65 km. Vrij lang voor onze normen: van 12.30 tot 18 u. met een pauze voor een trappist in de Achelse kluis http://www.achelsekluis.org/general/home.htm
We vetrokken uit Hamont van Villa Christina. De gastheren hadden gezorgd voor een zelf samengestelde fietsroute en geprint met de nummers van het fietsennetwerk en de belangrijkste bezienswaardigheden. Een luxe.
Villa Christina is een rijk burgerhuis (volledig en prachtig gerestaureerd van buiten en binnen) dat oorspronkelijk een 'teutenhuis' was: http://www.villachristina.be/
Wie waren de teuten? In Hamont vroegen we dit aan vier personen. Ze gaven telkens het juiste antwoord: teuten waren rondreizende verkopers. Ze vertelden ons dat we zeker het beeldje dienden te bezichtigen in het stadhuis van Hamont. Voor de aanvullende informatie

http://www.museum-kempenland.be/museum/teuten.php  

Teuten waren rondreizende handelaars en ambachtslui. Ze waren actief vanaf het einde van de 16de  tot het einde van de 19de - begin 20ste eeuw. De teutenhandel was in Noord-Limburg (B) en een stukje van Noord-Brabant (Nl).Tot de bekendste teutendorpen behoren Lommel, Hamont-Achel, Kaulille, Bocholt, Overpelt, Neerpelt, Hechtel-Eksel, Sint-Huibrechts-Lille, Bladel, Eersel, Luyksgestel, Bergeijk.  Met hun koopwaar op de rug trokken ze naar Nederland, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en sommigen zelfs tot Denemarken. Ze verkochten er koperwaren (goorteuten), aardewerk (gleissteuten), textiel (tafteuten), menselijk haar en ze beoefenden het veesnijdersambacht. Ze waren zeer strikt georganiseerd in compagnieën en verleenden krediet aan hun klanten. 

Op het einde van de 19e - begin 20e eeuw eindigde de teutenhandel. Voornamelijk omdat men in het buitenland een reglementering uitvaardigde dat de teuten zich definitief in hun handelsgebied dienden te vestigen.  

 

Molens 

Ik reed met een oom en een tante, 83 en 81 jaar, op de autoweg van Antwerpen naar het Waasland. Het was al een hele tijd geleden dat ze door de Kennedytunnel waren gereden. Enkele kilometers na de tunnel zagen ze de drie grote 'windmolens' van Kruibeke. Technici spreken van 'windenergieturbines' in een 'windenergiepark'.
Ik was benieuwd naar hun reactie. Ze vonden ze mooi en groot. Ze wisten onmiddellijk dat dit windmolens waren voor de productie van electriciteit. Ze hadden dit al gezien op de televisie. Ze waren blij dit in echt te zien.
Ik nam dit te baat om wat door te vragen. Bijvoorbeeld over de kostprijs van de energie, de energie vroeger en nu: van kolen, naar mazout en aardgas.
Ze waren vooral actief en geïnteresseerd als we het hadden over de andere molens: de windmolens voor het malen van graan, de watermolens. Herinneringen aan vroeger kwamen op. 
We eindigden bij  de windmolentjes als speelgoed voor de kinderen. Ze hadden er enkele gemaakt voor de kleinkinderen in de knutselactiviteit in het dienstencentrum. 
Springen van de hak op de tak, associëren, is plezierig en prikkelt en activeert het kopje (cognitie) bij de ouderen. Herinneringen uit het verre en het dichte verleden halen we op naar aanleiding van heel concrete zaken uit het heden.

Meer informatie over molens bij Wikipedia. Voor windenergieturbines kan je gaan naar  www.ode.be met info over zonne-energie, windkracht, bio-massa ... en energietips. Voor windenergie op de Noordzee: http://www.c-power.be/applet_mernu_nl/index01_nl.htm
 

Constant Permeke: het Vlaams expressionisme beleven
Op een van onze fietstochten in Gistel - Oudenburg - Jabbeke stond het museum van Constant Permeke op ons lijstje. We kenden zijn expressionistische schilderijen met boeren, vissers, landschappen en zijn forse beelden.
Als je zijn museum bezoekt in Jabbeke, heb je een bijna fysiek contact met de grootste  schilder van het Vlaamse expressionisme. Dit museum was het woonhuis (vanaf 1930) - genaamd de  "Vier Winden" -  van deze kunstenaar en zijn gezin. Het schildersatelier op de eerste verdieping, brengt je in een fysiek contact met deze schilder. In de eerste plaats zie je het grote onafgewerkte schilderij: een groot landschap van 1951; Permeke stierf enkele tijd nadien in januari 1952. Verder in dit ruime atelier met plankenvloer: een grote buiskachel, schildersgerei: tubes en borstels. 
In het atelier naast het huis bevinden  zich veel kleine en grote etsen en schilderijen: naakte vrouwen, boeren, boerinnen, de oogst, vissers, zelfportretten. "Dagelijks Brood" (1950) is een van zijn meesterwerken: dit schilderij en een hondertal andere kan je vinden bij Google - Afbeeldingen typ Permeke: http://images.google.be/images?q=Permeke&hl=nl&btnG=Afbeeldingen+zoeken Voor en beknopte situering en veel biografische gegevens surf je best naar http://nl.wikipedia.org/wiki/Permeke Daar lees je over de moeilijkheden die Permeke ondervond in WO I (krijgsgevangen; daarna verblijf in Engeland) maar zijn wedervaren in WO II. De nazi's vonden zijn expressionistische kust 'ontaarde' kunst: 'Entartete Kunst' zie Engelse versie 'Degenerate Art' http://en.wikipedia.org/wiki/Degenerate_art  Over ontaarde kunst en Entartete Kunst: minder uitgebreid in de Nederlandse versie van Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Entartete_Kunst en http://nl.wikipedia.org/wiki/Ontaarde_Kunst

 

 

Wandelen en fietsen rond Oudenburg (West-Vlaanderen)

De streek van Oudenburg (tussen Oostende en Brugge) biedt mogelijkheden tot wandelingen en fietsverkenningen.Voor de fiets zijn er de routes van de Hoge Dijken en de Hoevenroute. Je kunt ze inpassen in het fietsnetwerk Brugse Ommeland. zie website Oudenburg

http://www.oudenburg.be/?page=recreatie#dhd
Wij wandelden op twee interessante natuursites:natuurdomein ‘De Hoge Dijken’ en de reigerie te Westkerke.
‘De Hoge Dijken’ is een natuureducatief gebied: zie http://home.tiscali.be/dehoge.dijken/default.html Elke dag toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang. Permanentie:woensdag van 15 u. tot 17 u. en zondagvan 10 u. tot 12 u. is. 120 vogelsoorten). Van oorsprong een overblijfsel van een oude binnenduin. die uitkeek boven de lagergelegen polders. Midden dit domein ligt een vijver: een gevolg van de zandwinning voor de aanleg van autowegen, hier de autosnelweg Brugge - Veurne.
Reigerie van Westkerke
Dit reservaat ligt op de grens van de Polders en de Zandstreek. Je wandelt tussen omvat oude eiken en beuken, gelegen Dit gebied staat bekend als een belangrijk broedterrein van de blauwe reiger. In de hoge bomen nestelen zich een honderdtal paartjes. Op het web zijn heel wat interessante sites voor fietsen. Onlangs ontdekte ik op deze weblog https://blog.seniorennet.be/deleukefietser/ : de moeite waard.

 

Volksgeloof:: Godelieve en Hermanneke
Wij hebben opnieuw kunnen genieten van enkele routes van het fietsennetwerk Brugse Ommeland. www.westtoer.be De andere fietsnetwerken in West-Vlaanderen zijn: Leiestreek West en Oost, Westhoek Noord en Zuid, Brugse Ommeland Noord en Zuid, Kust.
Het weer zat wat tegen: te fris voor einde mei, buien en vooral veel wind.Gelukkig waren er opklaringen en bomen om onder te schuilen. 
Via de Hoevenroute kwam ik even buiten Gistel terecht bij een volksheilige van formaat Godelieve. We zitten met haar in de omgeving van Oudenburg, Gistel en Jabbeke: het West-Vlaamse polderlandschap tussen de kuststrook en Brugge.
Godelieve is voor nogal wat ouderen een typische Vlaamse heilige. Nog altijd is er een sterke verering voor haar. Getuige daarvan de velen die naar Abdij ten Putte komen per bus, auto en met de fiets. Ten Putte verwijst naar het belangrijkste symbool van de verering van Godelieve: de put waarin Godelieve, na wurging, zou ondergedompeld zou zijn om zeker te zijn dat ze dood was. We zijn einde elfde eeuw.
In deze abdij leven  Benedictinessen. Er is een mooie kapel, een museum, de ravenkapel en de Godelievezaal voor een hapje en een drankje.
De verering voor Sint-Godelieve is al eeuwenlang oud,  ondersteund door de heiligverklaring door de paus en door de plaatselijke kerken. Elk jaar is er een Sint-Godelieveprocessie. http://www.kerknet.be/toerisme/toeren/gistel/gistel.html
http://www.gistel.be/Abdij_ten_Putte/2199/default.aspx?_vs=0_N&id=122

In de Godelievezaal zaten we naast loerisenbedevaarders uit Merksem. Die hadden het over een Antwerpse volksheilige die niet zalig laat staan heilig was verklaard:  het Heilig Hermanneke. Ze hadden op zaterdag 27 mei 2006 een hoogmis bijgewoond in de Sint-Bartolemeuskerk te Merksem. Ik kende dit verhaal niet en was een al oor. Herman Wijns was een zeer devote jonge knaap die op 10 jarige leeftijd overleed na een ongeval (mei 1941). Hij heeft zijn eigen herinneringshuis in de Van Heybeeckstraat. Sommigen schrijven aan hem wonderbare genezingen toe. 
Men vertelde me dat er gewerkt wordt aan een zaligverklaringdossier.
Men sprak over zeker vierduizend bedankplaatjes.
Het volksgeloof floreert : is dat geen wonder op zichzelf?

In het Hemelvaartweekend werd zijn graf van door vandalen zwaar beschadigd...

http://www.nieuwsblad.be/Article/Detail.aspx?ArticleID=G52SQ9CF

OUDENBURG (West-Vlaanderen)
Oudenburg is een rustig polderdorp met een rijk historisch verleden. Je vindt er overblijfselen van de Romeinse tijd, Romaanse kerk en verwijzingen naar de Middeleeuwen en latere periodes. Oudenburg ligt tussen Oostende en Brugge en is goed geschikt voor fietstochten.

 

Romaanse kerk in Roksem - Oudekerkstraat, Ettelgem
Info uit http://www.oudenburg.be/?page=patrimonium
Deze zeer oude kerk is niet langer in gebruik voor vieringen.  Het oorspronkelijke uitzicht van de kerk is nog duidelijk zichtbaar: een driehoekige basilikale vorm met koor en arcaden van de middenbeuk (twaalfde en veertiende eeuw). De toren dateert uit de veertiende eeuw en de sacristie uit de zeventiende eeuw.

 

Interessante hotels
We bezochten twee interessante hotels via tips Vlaanderen Vakantieland. Het eerste ligt in Roksem, middel weiden en velden: Hotel de Stokerij http://www.hoteldestokerij.be/ In een arragement kan je 's avonds eten n het restaurant Jan Breydel aan de grote weg. Prima hotel (fietsen, Turks stoombad, sauna...) en voortreffelijke keuken. Een vakantiehotel vermeld in Vlaanderen Vakantieland is de Abdijhoeve: zie o.a.  http://www.oudenburg.be/.
De Abdijhoeve (Marktstraat 1) is van de voormalige Sint-Pietersabdij. Via een zeventiende-eeuwse toegangspoort kom je op de binnenkoer.  Dit witgekalkte langsgebouw is eende overblijfsel van de voormalige Sint-Pietersabdij. De duiventoren is van de vijftiende eeuw. 

De Orgelstraat met cafés
Aan de Abijdhoeve moet je vast en zeker wandelen in de straat er recht tegenover: de Orgelstraat. Vroeger waren daar tientallen cafés. Bij de heraanleg van de straat werden de namen op de trottoirtegels gezet.

Archeologische site
Vlak buiten de huidge fietsroutes ligt een archeologische site.

De streek van Oudenburg biedt vele mogelijkheden tot wandelingen en fietsverkenningen.Voor de fiets zijn er de routes van de Hoge Dijken en de Hoevenroute. Je kunt ze inpassen in het fietsnetwerk Brugse Ommeland. zie website Oudenburg http://www.oudenburg.be/?page=recreatie#dhd
Wij wandelden op twee interessante natuursites:natuurdomein ‘De Hoge Dijken’ en de reigerie te Westkerke.
‘De Hoge Dijken’ is een natuureducatief gebied: zie http://home.tiscali.be/dehoge.dijken/default.html Elke dag toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang. Permanentie:woensdag van 15 u. tot 17 u. en zondagvan 10 u. tot 12 u. is. 120 vogelsoorten). Van oorsprong een overblijfsel van een oude binnenduin. die uitkeek boven de lagergelegen polders. Midden dit domein ligt een vijver: een gevolg van de zandwinning voor de aanleg van autowegen, hier de autosnelweg Brugge - Veurne.
Reigerie van Westkerke
Dit reservaat ligt op de grens van de Polders en de Zandstreek. Je wandelt tussen omvat oude eiken en beuken, gelegen Dit gebied staat bekend als een belangrijk broedterrein van de blauwe reiger. In de hoge bomen nestelen zich een honderdtal paartjes. Op het web zijn heel wat interessante sites voor fietsen. Onlangs ontdekte ik op deze weblog https://blog.seniorennet.be/deleukefietser/ : de moeite waard.

Pancartes, infoborden en verhalenfluisteraars
In de meeste musea, tentoonstellingen en op natuurwandelroutes zijn er pancartes of infoborden met meer uitleg over het object of de plaats.
Prima, maar het kan altijd beter. Enkele voorbeelden. Heb je je ook al geërgerd aan de opstelling en de taal van pancartes of infoborden? In sommige gevallen moet je je diep buigen om de tekst te kunnen lezen: te laag geplaatst. In andere gevallen heb je een vergrootglas nodig: te kleine letters. Een andere keer is de tekst niet bestemd voor de doorsnee bezoeker of wandelaar: te weinig of nietszeggende info of te gespecialiseerde inhoud eigenlijk bedoeld voor ‘kenners’. Maar die laatsten bezitten meestal een wetenschappelijke cataloog of ze hebben naslagwerken of een sterke kennisstructuur om op terug te vallen.

Waarom gaan de ontwerpers van die infoborden niet meer te rade bij het echte doelpubliek? Bij een kleine proefgroep de infoborden of pancartes op ware grootte en plaats uittesten, zou al heel wat nuttig informatie geven. Complementair kunnen de museumbezoekers gebruik van audiogidsen (audioguides), hoewel deze apparaatjes na een tijdje zwaar beginnen te wegen in de hand.

Een 'verhalenfluisteraar' op de fiets is een interessante nieuwigheid. Een verhalenfluisteraar combineert GPS, audio- én videogids. Er is een brug tussen een PDA (personal digital agenda; zakcomputer) en GPS. Op een vooraf ingegeven plek start automatisch een geluidsfragment, soms aangevuld met beeld. De verhalenfluisteraar verenigt audio, video én navigatie in een toestel. Dit toestelletje klik je vast op je fiets en je monteert het oortje. Je krijgt een gids door het landschap en de verhalen over die streek in het oor. Meer info: http://www.toerismelimburg.be/exec/108625/7408/ (met prijzen en locaties).