Archief

Spaanse ham: Iberische ham of jamon iberico en serranoham.


Ook liefhebber van Spaanse ham? Ik hou er vooral van in Spanje of in een Spaans restaurant. Bij Spaanse ham denken we aan de twee belangrijkste soorten: Iberische ham of jamon iberico en de serranoham.
Iberische ham of jamon iberico is langer en smaller dan de serranoham. De Iberische ham komt van het Iberische varken dat bruin – zwart is. Daarom hebben de Spanjaarden het meestal niet over jamon iberico maar over pata negra: zwarte poot.

Voeding: de witte varkens voor de serranoham eten het gewone varkenseten. De donkere varkens voor de Iberische ham eten op het einde van de kweek ook eikels. Als ze achttien maand oud zijn worden ze geslacht (gewicht tot 170 kilo). Daarna zouten, drogen en rijpen gedurende wat zowat vijftien maand in beslag neemt.
Prijs: in beide soorten zijn er verschillende prijsklassen naargelang van de kwaliteit.
In de regel is de Iberische ham duurder. Voor de duurdere soorten van de Iberische ham (bellotaham bijv.): prijs ontbeende ham ongeveer 70 euro per kilo.

Weetjes over Volkscultuur: WO I en WO II

We weten dat de verspreiding van de kerstbomen kwam door de Duitse soldaten in WO I. Duitse soldaten kregen van het thuisfront kerstbomen als cadeau. Ze kregen tevens de boodschap: over enkele maanden zijn jullie thuis (zie film Merry Christmas).
Ik meen mij te herinneren dat we eerder al de kerstboom zagen verschijnen op het paleis in Brussel door toedoen van koning Leopold I, niet zo vreemd gezien zijn Duitse origine: Saksen – Coburg.

In WO I zijn heel wat volksverhalen gemaakt over twee bijzonder plagen aan het front: de luizen en de ratten. Mijn vader,die oud-strijder was, vertelde me erover. Wat ik nu vernam is dat de ratten enkel geïnteresseerd waren in voedsel en voedselresten. Ze beten de soldaten niet. Mijn vader had het nochtans over ratten die 's nachts door zijn laarzen beten. Wel liepen de ratten ’s nachts over hun slapende lijven. De Groote Oorlog (1914 - 1918) was een wrede loopgravenoorlog met veel ellende en ontbering.

Bij de bevrijding na WO II – en dat kan ik mij nog herinneren – zagen we de opkomst van de nylonkousen, kauwgom, corned beef en Amerikaanse sigaretten.

Bewoners op de wereld en in België

 Op school dienden we de bevolkingsaantallen van België en van de wereld te kennen. Als je een leerboek had dat al enkele jaren oud was, liet de onderwijzer of leraar toe dat je het getal corrigeerde. Aantal een stukje hoger.
Ik herinner me vaag dat het bevolkingsaantal van België zelfs een vraag was uit een test voor Algemene Ontwikkeling.
Na de schoolperiode lagen die aantallen niet meer zo vast in je onmiddellijk geheugen. Daarom even dit geheugensteuntje meegeven (afgerond):
Wereldbevolking 6,6 miljard
België 10,4 miljoen
Zoek een trucje uit om dit te onthouden.
Wereldbevolking 6,6 miljard (1955: 2,5 miljard) is een verdubbeling op vijftig jaar tijd. De groei van de wereldbevolking vertraagt. In de noordelijke continenten blijft het aantal stabiel; in de zuidelijke is er een toename.
http://www.ined.fr

De vonte smet: ken je deze (westvlaamse) zegswijze?
Bij mijn oudere zus Thérèse en schoonbroer Rogier (omstreeks de tachtig) hoorde ik de uitdrukking “de vonte smet”. Tijdens het eten vertelde ik aan Rogier dat zijn petekind Kris (16 jaar) graag meehielp in de keuken om gerechten klaar te maken en ook al flink kon wijn proeven. Rogier staat ook graag in de keuken en houdt van wijnproeverij. “Ja Kris - zei Rogier - de vonte smet.” Kris – mijn zoon - keek zijn peter vragend aan en keek dan naar mij. Mijn zus en mijn schoonbroer waren verwonderd dat ik – Bruggeling, bijna 66 - deze uitdrukking niet kende. Ik kreeg de uitleg en daarna zochten we in het Westvlaamsch Idioticon van De Bo (1892 – herdruk 1970) bij vonte. Vonte = doopvont en wat verder: ‘De vonte smet = een doopkind dat naar zijnen peter of meter aardt, dat er goede of slechte hoedanigheden van heeft.’ Dit woordenboek is de beste koop geweest van al mijn boeken, riep mijn schoonbroer uit. http://users.skynet.be/ovo/DekenDeBo.html
In de zeer interessante webstek van de gewezen schepen van de stad Brugge Andries Van den Abeele vond ik wel een verwijzing naar die uitdrukking zonder verdere uitleg. Hij veronderstelt waarschijnlijk dat de oudere (Brugse) lezers die uitdrukking kennen…
http://users.skynet.be/sb176943/AndriesVandenAbeele/AVDA385.htm
Vonte komt van doopvont en smet is hier waarschijnlijk in de betekenis van ‘besmetten’, figuurlijk of oneigenlijk, zie Van Dale: een besmettelijke danswoede; of misschien van smet: vlek of spat; een spat gedurende het dopen bij de peter/meter en het doopkind?

Woordgebruik in discussie over euthanasie en ouderen
De laatste weken was er veel te doen omtrent een verruiming van de wet op de euthanasie. De discussie werd aangescherpt door een passage uit de kerstpreek van kardinaal Danneels. Woord en wederwoord in de pers, op de radio, op de televisie. Soms ontstaan er misverstanden door de verschillende interpretaties die we geven aan woorden. Sommige woorden liggen gevoelig omdat ze bijvoorbeeld kunnen verwijzen  naar andere of naar verouderde opvattingen. Voorbeeld: personen uit het werkveld horen niet graag spreken over 'dementen', 'gehandicapten', 'bejaarden' enz. Deze woorden geven de indruk dat ze verwijzen naar voorbijgestreefde opvattingen over 'personen met dementie', 'personen met een handicap', over 'ouderen'.
In de sector van de ouderenzorg hoort men niet graag spreken over de ‘bejaardenhuizen’ (vroeger: gestichten voor oude mannen/vrouwen. Zze verkiezen te spreken over woon- en zorgcentra (WZC) en RVT. De afkorting WZC is echter nog niet ingeburgerd. Wel kan je er makkelijk op zoeken met Google. Ik kreeg een kleine honderd verwijzingen.

In de volksmond is de afkorting RVT (rust- en verzorgingstehuis – zie http://www.wvc.vlaanderen.be/rvt/ ) goed ingeburgerd. Zo is het ook beter is niet te spreken van ‘bedden’ als het gaat over ouderen in rusthuizen, wel over woongelegenheden, omdat deze mensen geen patiënten zijn en ze in een rusthuis een bewoner (resident) zijn, zoals iemand in een zorgflat.

Wikipedia: handig en betrouwbare digitale encyclopdie (en gratis)

Lezers van deze webblog en van mijn recente boeken (Herinneringen Ophalen, Leuven, LannooCampus en Blijf Scherp! Tielt, Lannoo) weten dat ik een hevige voorstander ben van Wikipedia, de gratis digitale algemene encyclopedie. De Nederlandstalige versie is prima voor een eenvoudige inleiding in vele onderwerpen. De Engelse versie is veel groter en kwalitatief nog betrouwbaarder.

Zij die ermee werken kennen het systeem: ieder mag daarin artikels schrijven, aanvullingen geven enz. Voor sommigen is dit een reden om te beweren dat Wikipedia wetenschappelijk niet veel voorstelt.

Ik heb al verwezen naar betrouwbare instanties die dit tegenspreken. Onlangs las ik in De Standaard (15/12/05 een bijdrage van de ICT-specialist Steven Stroeykens, dat dit opnieuw werd bevestigd door het Britse wetenschappelijke vakblad Nature. Conclusie: Wikipedia blijkt nauwelijks meer fouten te bevatten dan de gerenommeerde Encyclopaedia Brittanica (on line en print).

Tevens nodigde Nature de wetenschappers aan om meer bijdragen te schrijven voor Wikipedia om de kwaliteit nog te verhogen.

Dus beste lezer: voor een eerste contact, werk met Wikipedia http://www.wikipedia.org en kies voor de Nederlandse of nog beter voor de Engelse versie.

Redders en geredden tijdens WOII – Mechelen 2005

Mechelen 2005, Stad in Vrouwenhanden is bijna achter de rug (18 december). Veel aandacht ging naar de tentoonstelling Dames met Klasse, met de twee Margareta's. Ook andere evenementen zijn de moeite waard. Onlangs bezocht ik de tentoonstelling: Emilie Fresco. Dit is een evocatie van ‘Redders en geredden tijdens WOII’ met Mechelen als centraal punt, het SS-Samellager Mecheln. Het gaat over de Jodenvervolging, de Holocaust, de kampen, het verzet, onderduikadressen, de rol van Katholieke Kerk in Mechelen (René Ceuppens, Ivo Cornelis, zusters Franciscanessen) en van vele personen die de zorg op zich namen om Joden, vooral Joodse kinderen, bescherming te geven. Een verhaal van goeden en slechten, een verhaal over de redding van Joden in bezet België.
De tentoonstelling heeft als rode draad het levensverhaal van een Joodse vrouw Emilie Fresco (1914 – 2005) die kon ontsnappen aan de deportatie met als draaischijf de Mechelse Dossin-kazerne. Ze werd opgevangen en na de oorlog werd ze kloosterzuster, Zuster Andrea. Ze overleed op 16 maart 2005. De relaties met haar familie (vooral haar broer), haar verloofde Leo Blom, de Joodse gemeenschap en de Zusters komen daarbij aan bod.
Ik zal hier haar ontroerend verhaal niet navertellen. Het is het verhaal van velen. Verhalen die sommigen niet ‘kunnen’ vertellen omdat dit te zwaar belastend is.
Naast de archiefstukken en getuigenissen is er het wetenschappelijk onderzoek en bijhorende documentatie.
Ik was bijzonder getroffen door de site: een voormalig, gerestaureerd klooster. Nu is deze site eigendom van Emmaüs vzw – een christelijk geïnspireerde gezondheids- en welzijnsorganisatie. Deze site leent zich uitstekend voor dit levensverhaal. Daarenboven krijg je een kleine maar kwaliteitsvolle verzameling van hedendaagse kunstwerken die verwijzen naar de onderliggende gevoelens. Kunstenaars: Marianne Berenhaut, Michaël Borremans, Berlinde De Bruyckere, Gery De Smet, Jef Geys, Juan Muñoz, Luc Tuymans, Lieve Van Stappen (doopkleren; empty children)en Marthe Wéry. Vooral de beelden in de voormalige kapel zijn bijzonder geslaagd.
Het is het verhaal van redders en geredden in Mechelen. ‘Nooit mag uit het oog worden verloren dat in dezelfde omgeving meer dan 25 000 Joden op de trein werden gezet naar de vernietigingskampen.(…) Voor een beter begrip hiervan raden wij iedereen aan om een bezoek te brengen aan het Joods Museum van Deportatie en Verzet in Mechelen’ http://www.cicb.be/  (zie Besluit tentoonstellingsbrochure, p. 78)

Toerist in eigen land - Talbothouse WO I in Poperinge

Gedurende de Eerste Wereldoorlog lag Poperinge achter de loopgraven van de IJzer Poperinge was een draaischijf van de oorlogsindustrie: aanvoer van mensen en materieel, van veldhospitalen en rustkampen. Een achthonderdtal Chinezen waren betaalde arbeidskrachten. Zoveel mogelijk bood men sport en ontspanningsgelegenheden aan. Poperinge en directe omgeving was dus een druk oord, waar ook winkeliers en kleine zelfstandigen aardig wat konden aan verdienen.

Het leven van de soldaten en de burgers is didactisch voorgesteld in het Talbot House, het bekendste soldatenhuis van het Britse leger: http://www.talbothouse.be
Vergeet zeker niet een kwartier uit te trekken voor de Concert Hall met een vertoning van een Concert Party door de 'Happy Hoppers' een muzikale show van en voor de soldaten. In dit oude hophandelaarswoning beleef je de sfeer van de oorlogsjaren en vooral de 'oase van rust voor de soldaten in een dolgedraaide wereld.' Neem rustig de tijd voor de video- en filmfragmenten in het Talbothouse.