X.690.- - BENOIT (ook BENOY) Petrus ° in 1756 - - - Man van : Stammoeder : X.691.- - DOM Joanna Christina ° Antwerpen ca 1753 à 1754 Dochter van : - Gerard DOM - zie XI.1382 -, en - Madelaine LARICK - zie XI.1383 - - - - + Antwerpen, WO 1.12.1819, om 9.00 uur 's morgens in haar woning gelegen S4/1092 = St.-Antoniusstraat 47 Zij was 55 jaar en 8 maand oud. (OA nr 1578, dd. 2.12.1819, Antwerpen) - - - - - - - - - - - Kind uit dit gezin : X.690.1.- - BENOIT Barbara ° Antwerpen, VR 28.11.1783 - zie IX.345 - - OUDBETOVERGROOTMOEDER -
Beste bezoekers, hier zijn we dan weer ! We waren even gestopt om de gegevens van de familie Horemans aan te vullen, maar de reden was dat ik eerst interessante gegevens en foto's ontving over de folklo- ristische figuren uit het Sint-Andrieskwartier, waarvan jullie reeds enkele kunnen bewonderen in de volgende berichten.
Maar nu gaan we verder met onze :
Stamvader :
X.686.- - COSTERMAN Josephus - geen verdere gegevens - - - - Man van : Stammoeder : X.687.- - TILBURGHS Joanna - geen verdere gegevens - - - - - - - - - - - Kind uit dit gezin : X.686.1.- - COSTERMANS Maria Catharina ° Zundert (NL), MA 6.3.1789 - zie IX.343 - - OUDBETOVERGROOTMOEDER -
Deze volksvrouw woonde aan de rand van de Luizenmarkt. Deze visleurster was - zoals haar bijnaam al laat vermoeden - meer dronken dan nuchter.
Ze had haar woonst aan de "strontpoort" in de St.-Jansstraat, de huidige Aalmoezenierstraat. Ze deelde een binnenplaats met de andere rare kornuiten van toen. 's Avonds laat kwamen honden en zatlappen achter de dikke deuren van de poort hun behoeften doen. Vandaar de bijnaam "strontpoort".
Zatte Nel had regelmatig de hele straat nodig om zich voort te bewegen. Er werd verteld dat ze zich menige keer aan haar stootkar met vis moest vasthouden om haar evenwicht te kunnen behouden.
Eén van de gekende volkstafereeltjes uit de "Parochie van Miserie" speelde zich af toen Zatte Nel "per ongeluk" in de groep kinderen van Zotte Rik gesleurd werd. Rik bracht toen één van zijn typische serenades, zittend voor haar op de knieën en haar beide handen vasthoudend. Hij zong toen voor haar op een zeer aandoenlijke toon het lied van Napoleon de Grote. Dit vrolijk spektakel bracht spoedig heel wat volk op de been in de Luizenmarkt. De omstanders vonden het zo plezierig dat ze Rik en Nel trakteerden op een pint in een naburig staminee.
Lode Sebregts vertelt in zijn boek "Drie generaties Sinjoren" hoe Zatte Nel aan haar einde kwam. In een café in de Verbondstraat moest ze naar de W.C., ze opende in de donkere gang een verkeerde deur en viel in de kelder. Ze moet direct dood geweest zijn.
Deze keer vertellen we over de vioolspeelster Stien Matot.
Deze volksvrouw was de grootmoeder van de Bacot's, een bekende familie uit de Antwerpse 4de wijk. Onder haar leiding speelden muzikanten in café "Het Zonneken" gelegen in de Sint-Rochusstraat. Deze herberg stond aan de overkant van de beroemde "Schuif" van het Vondelingenhuis. Onze muzikale Stien zwaaide hier de scepter toen de wasvrouwen van het Sint-Andrieskwartier hier de 1ste mei kwamen vieren. Dankzij Stien en haar medespeelsters konden de wasvrouwen voor even hun miserie vergeten door de feestelijke sfeer die er toen heerste.
Ook de straatkermis van de Sint-Rochusstraat werd opgevrolijkt door Stien Matot en haar trawanten. Het café "Zonneken" was uiteraard weer het trefpunt van alle pretmakers. Bij het schijnsel van een vetlamp klonken de deuntjes tot laat in de nacht. Wanneer Stien en haar muzikale vrienden moegespeeld de instrumenten neerlegden betekende dit evenwel niet het einde van de kermis. Het was een startsein voor een zwelgpartij die tot in de vroege uurtjes en die menig muzikant 's anderendaags een kanjer van een kater bezorgd.
Voor velen was zij de beste vioolspeelster van de Parochie van Miserie.
Mie Citroen werd op 11 maart 1837 geboren als Maria-Theresia. Haar wieg stond in een krotwoning bij de "Blauwe Toren" aan de Vuil Rui, de huidige Oude vaartplaats.
Haar moeder heette Joanna Clingen. Deze Joanna had nog twee andere onwettige kinderen. Het was geen kleinigheid om haar drie kinderen op te voeden. Ze leefden in de grootste armoede.
Op 14 juli 1847 huwde Joanna Clingen met matroos Henri Geley. Hij wettigde de kinderen en erkende ze. Zeven maanden later kreeg Joanna nog een kind, en binnen de twee jaar kreeg ze nog twee andere nakomelingen. Het kleine loon van de zeeman was niet voldoende om 6 kinderen te voeden. Joanna was dus verplicht om te gaan werken. Daardoor liet ze haar kinderen aan hun lot over.
Zo kwam het dat Mie Citroen een jeugd kende van diepe armoede en miserie. Van opvoeding was geen sprake.
Mie Citroen werkte als 14-jarig meisje bij een naaister om wat bij te verdienen.
Op 17-jarige leeftijd kreeg Mie Citroen een zoon : Henricus Geley, die later onze volksfiguur Zotte Rik zou genoemd worden. Zijn beeld is nu vereeuwigd in onze reus van het Sint-Andrieskwartier.
Toen ze 19 jaar oud was, verhuisde ze voor een jaar naar Breda. Terug in Antwerpen beviel ze van een tweede onwettig kind, deze keer een dochter. Toen woonde ze aan de Kaasstraat.
Negen jaar later huwde ze met Henricus Van Aken. Zotte Rik was toen 10 jaar oud.
Het gezin vestigde zich toen aan de Lange Ridderstraat. In de parochie van Miserie kreeg Mie Citroen toen een leurtoer met fruit. Later opende ze een winkel.
In de opvoeding van haar zoon Rik had ze het niet gemakkelijk. Ze weten dat zoonlief liever luid dan moe was. Zijn devies was toch : "Houd oe zot, dan moette ni warreke".
Folkloristische figuren uit het St.-Andrieskwartier.
In het Sint-Andrieskwartier van die tijd bestond er een soort lui, die het middel vonden en den drang voelden om nog verder uit de band te springen dan normaal, hetzij door hun levenswijze, hun optreden of eenvoudig door hun verschijning.
Wij zullen in onze rubriek "Folkloristische figuren" er een 25tal voor het voetlicht brengen.
We beginnen vandaag met :
MIE TROTTINET Celina Hannes, echtgenote Montens, bestelde 26 jaar lang telegrammen. Op een zekere dag bracht haar zoontje een autoped ("trottinet" in het Antwerps dialect) mee naar huis. De jongen had ze gekregen van een vrouw die vele oude spullen bijhield. Celina zag in deze tweewieler het ideale vervoermiddel om haar telegrammen vlugger besteld te krijgen. De volgende morgen zag het volk van het Sint-Andrieskwartier Celina "per trottinet" door de straten snorren. Celina woonde in een pittoresk steegje in de Lange Riddersstraat 79. Dit stemmig plekje heet "De Witten Griffoen". Later verhuisde ze naar de Pachtstraat nr 3. Jarenlang reed Celina in onze folklorestoeten. Za nam dan altijd plaats in een old-timer naast Hector De Groote, die steeds een sombrero op het hoofd droeg. De anecdote doet de ronde dat Celina eens een pils bestelde in een café aan de Zuiderdokken. De ober verstond haar niet goed en bracht haar een whisky die ze prompt leegdronk. Nadat ze naar buiten ging en vlug haar "trottinet" opstapte, reed ze pardoes de Zuiderdokken in. Door onderkoeling bevangen werd ze nadien naar het Sint-Elisabethziekenhuis overgebracht, waar ze "op de blauwe steen" in het dodenhuis werd gelegd. Na 24 uur kwam Celina bij en vluchtte in haar doodskleed de kliniek uit.
Nu dat wij bijna aan het einde zijn gekomen met het inbrengen van de stamboomgegevens van de familie HOREMANS, die ofwel opgegroeid of gewoond hebben in het Sint-Andrieskwartier, gaan we ons nog verder verdiepen in deze "Parochie van Miserie".
Dit bericht is in feite het vervolg van ons bericht dd. 23.7.2005 "Historiek van het Sint-Andrieskwartier".
Wij kwamen op dit idee bij een bezoek aan het Cultureel Ontmoetingscentrum (coSTA) aan de Sint- Andriesplaats 24, waar wij hartelijk ontvangen werden door "Jef" de cantinehouder en de heer Pierre Van den Bergh, secretaris van het centrum.
Dank zij hen werden wij uitgenodigd op de receptie van de tentoonstelling "Wonen in St.-Andries" dd. 4.9.2006, die geopend werd door Schepen Heylen, in het bijzijn van Burgemeester P. Janssens, Schepen Voorhamme, verschillende historici en vooraanstaanden.
De heer Van den Bergh deed het voorwoord en de talrijk opgekomen bezoekers hingen werkelijk aan zijn lippen wanneer hij in het kort de geschiedenis vertelde van het wel en wee in de Lange Ridderstraat.
Met de door hem bezorgde documentatie geraak- ten wij werkelijk in de ban van het verleden, mede door de talrijke tentoongestelde foto's.
Het initiatief voor deze tentoonstelling ging uit van Brandpunt 23, een groep van sociale fotografen en dat sociale onderwerpen zoals het Sint-Andrieskwartier, voor de hand liggen, is begrijpelijk. Er werd gefocust op de "Ridderstraat" een straat die typisch is voor het kwartier en wel misschien voor heel Antwerpen.
Deze tentoonstelling is nog dagelijks toegankelijk tot en met 1 oktober van 9.00 tot 17.30 uur, behalve op maandag. Adres : coSTA, St.-Andriesplaats 24, Antwerpen.
In de toekomst zullen er nog steeds aanvullingen op de stamboom volgen, maar ook beschrijvingen van de gekendste straten, alsmede enkele "folkloristische figuren" uit het Sint-Andrieskwartier.
Zoon van : - Joseph HENSMANS - zie XI.1340.-, en - Barbe JANSSENS - zie XI.1341 - - - - + Antwerpen, WO 12.6.1811, om 8.00 uur 's avonds in zijn woning gelegen S2/1509 = Lange Nieuwstraat 61. Hij was 65 jaar oud. (OA nr 1131, dd. 14.6.1811, Antwerpen) - - - Man van Stammoeder : X.671.- - KNYFF Jeanne Marie Gertrude ° Schoten (A), ca 1755/56.
Dochter van : - Gerard KNYFF - zie XI.1342.-, en - Jeanne Marie JANSSENS - zie XI.1343.- - - - + Antwerpen, ZA 15.9.1821. Zij was 65 jaar en 9 maand oud. (OA nr 1409, dd. 10.9 ?? fout in de akte ??) - - - - - - - - - - - 2 kinderen uit dit gezin :
X.670.1.- - HENSMANS Maria Catharina ° Antwerpen, MA 24.10.1796 - zie IX.335 - - OUDBETOVERGROOTMOEDER - - - - - - - X.670.2.- - HENSMANS Joseph ° Antwerpen, ZA 13.10.1798, om 11.00 uur 's morgens in zijn woning gelegen Lange Nieuwstraat 61 (GA nr 94, dd. 23 vendemiaire, jaar VII, Antwerpen) - - - + Antwerpen, 17 brummaire jaar VII = WO 7.11.1798, om 3.00 uur 's morgens in zijn woning gelegen Lange Nieuwstraat 61 Hij was 26 dagen oud. (OA nr 239, dd. 16 brummaire VII, Antwerpen)
X.666.- - MATT(H)IJSSENS Gaspar Louis, metserdiender ° en = Antwerpen, Sint-Andrieskerk, op DI 21.9.1762
Zoon van : - Josephus MATTHIJSSENS, - zie XI.1332 -, en - Maria Catharina DIAEN - zie XI.1333.- - - - + Antwerpen, WO 24.8.1836, om 9.00 uur 's morgens in zijn woning gelegen S4/472 (= Begijnenvest 38) Hij was 73 jaar - 11 maand en 3 dagen oud. (OA nr 1314, dd. 25.8.1836, Antwerpen) - - - 1° x gehuwd Antwerpen, Sint-Andrieskerk, op 25.4.1785, met : X.667.*.- BAETENS Isabella (Batens) ° en = Antwerpen, St.-Joriskerk ca 1764 Dochter van : - Joseph Pierre BAETENS - zie XI.1334 -, en - Marie Catherine VAN CAN - zie XI.1335 - - - - + Antwerpen, MA 20.9.1813, om 10.00 uur 's morgens. Adres bij overlijden : - S4/1913 = Predikherenstraat 34 Zij was 49 jaar en 4 maanden oud. (OA nr 2504, dd. 21.9.1813, Antwerpen) - - - - - - - - - - - - 3 kinderen uit dit huwelijk :
X.661.1.- - MATTHIJSSENS Josephus = Antwerpen, St.-Andries, DI 25.1.1785. Doopgetuigen : - Josephus Matthijssens en - Maria Catharina Van Camp - - - - - X.661.2.- - MATTHIJSSENS Anna = Antwerpen, ZA 22.12.1787 Doopgetuigen : - Josephus Matthijssens en Anna Mattheyssens. - - - - - X.661.3.- - MATTHIJSSENS Anne Catherine ° Antwerpen, DO 28.10.1790 = Antwerpen, VR 29.10.1790 Doopgetuigen : - Everardus Baetens en Anna Catharine Den.- - zie IX.333.- - OUDBETOVERGROOTMOEDER - - - - - - - - - - - - 2° x Gehuwd te Antwerpen, WO 25.1.1826, met :
X.667.**- - MAXI Marie Anne ° Antwerpen, DI 7.7.1772 Dochter van : - Carolus MAXI, en - Maria Jacoba LANDUYT - - - + Antwerpen, MA 28.3.1836, om 4.00 uur 's morgens. Zij was 57jaar - 8maand en 21 dagen oud. Adres bij overlijden : - S4/472/3 = Begijnenvest 38 (OA nr 459, dd. 29.3.1836, Antwerpen) - - - (HA nr 32, dd. 25.1.1826, Antwerpen) Adressen bij huwelijk : Hij en zij : Begijnenvest 38. Getuigen bij hun huwelijk : - Petrus Jennar, arbeider, 60 jaar, zwager van de echtgenoot, - Josephus Matthijssens, metselaar, 60 jaar, broer van de echtgenoot, - Balthazar Matthijssens, metselaar, 52 jaar, broer van idem - Henricus Prié, arbeider, 47 jaar, schoonzoon van de echtgenote Allen gehuisvest te Antwerpen. = = = = = Marie Anne MAXI huwde voor de 2° maal te Antwerpen, WO 10.5.1809, met : - HARST Theodore Joseph, katoenwerker ° Antwerpen, 25.9.1755
X.690.- BENOIT (BENOY) Petrus - STAMVADER -
