Oud papier in Afghanistan
Zeg nooit meer dat Afghanistan een ontwikkelingsland is. Een volk dat zijn boeken met zoveel enthousiasme verdedigt, kan niet anders dan op de bovenste trap van de beschaving staan. Wij gaan heel wat lichtzinniger met afgeschreven boeken om. Sinds het verbranden van afval door de ecoterroristen verboden werd, zijn we verplicht papier te verzamelen en, netjes in een kartonnen doos verpakt of met een touwtje bijeen gebonden, op de voorgeschreven dag van de papierophaling op de stoep te zetten of naar het containerpark te brengen. Let er wel op dat u vooraf de plastieken velletjes van het verpakkingspapier van uw charcuterie of het zakje rond uw favoriete tijdschrift of reclameblaadjes verwijdert. Er zijn nog wel wat regeltjes, maar die zijn van gemeente tot gemeente verschillend.
Eén ding staat vast: oude boeken - een encyclopedie, een telefoongids, een verzendhuiscataloog, een syllabus, een bijbel of een koran - zijn oud papier. Telkens onze spelling gewijzigd wordt, moeten tonnen boeken uit omloop genomen worden. Filosofisch en praktisch bekeken krijgen die boeken door de recyclage een tweede leven. Bestaat er een mooier vooruitzicht ?
Amerikaanse soldaten hebben oude boeken verbrand. Et alors? Een daad die het eigenlijk niet waard is om er één letter tekst aan te verspillen. Hun grootste fout bestond erin dat ze de verkoolde resten in het afval gooiden, waar ze door de islam-gps getraceerd werden. Mochten het wetenschappelijke boeken geweest zijn, er had geen haan over gekraaid.
De feiten: beduimelde, bevlekte, beschimmelde, beschadigde boeken met notities en schuttingtaal werden vervangen door nieuwe exemplaren. Vermits in Afghanistan gescheiden huisvuilophaling niet tot de prioriteiten van het bestuur behoort, werden de overbodige, afgeschreven boeken verbrand. Dat mag dus blijkbaar niet van Allah. De vraag is: hoe moeten die boeken dan wel naar de martelarenhemel vervracht worden?
In de koran zelf vindt u hierover geen informatie. Ook de alwetende profeet Mohammed schijnt hierover geen openbaring nagelaten te hebben. Nogal wiedes, want toen deze in het jaar 632 stierf, bestond de koran nog niet in boekvorm. De islamitische clerus heeft in de loop der eeuwen verscheidene opties gelanceerd. We gaan ze even na.
De eervolste methode bestaat uit het bewaren van de in doeken gewikkelde boeken op een veilige plaats. De veiligste plaats zou dan wel eens het huis van Allah kunnen zijn. In 1972 stootten arbeiders bij renovatiewerken van een Jemenitische moskee op antieke perkamentrollen met heilige teksten. Ook in Tunesië en Syrië werden dergelijke vondsten gedaan.
Een tweede mogelijkheid is een rituele begrafenis. Het graf moet zich op heilige bodem bevinden, bv. op het grondgebied van een moskee of een moslim begraafplaats, waar mensen niet op de boeken kunnen trappen. Ook bij deze optie moeten de boeken in stof gewikkeld worden tegen een mogelijke verontreiniging. De puristen verlangen zelfs een naar Mekka gericht graf.
Een minder gekende maar absoluut elegante mogelijkheid bestaat uit de „ontheiliging” van het boek door de tekst van de bladzijden te verwijderen. In de middeleeuwen werd dit door nogal wat geleerden aanbevolen: men wist de inkt van de bladzijden en men kan dan nadien onbezorgd het boek op een conventionele manier als afval verwerken. Of er is de moderne en praktische variante: een steen rond de koran binden en in een rivier gooien. Het stromende water heeft hetzelfde symbolische effect als het manueel wissen van de inkt.
Verbranding is sowieso een probleem want vuur herinnert aan de duivel, aan de oud-Perzische vuurreligie van het zoroastrisme, tegen dewelke de islam in het begin moest opboksen. Saoedische geleerden daarentegen beschouwen verbranding wel als een valabele methode op voorwaarde dat dit op het grondgebied van een moskee plaats vindt. Ze verwijzen naar Uthman ibn Affan, die het verbranden van een foutief geschreven koran toeliet, nadat onder zijn bestuur van het kalifaat, een eenheidsvorm tot ontwikkeling kwam. Volgens andere geleerden mag de verbranding als allerlaatste uitweg om de koran voor ontheiliging te beschermen. De as moet begraven of uitgestrooid worden in het water.
Buiten de uitvaart van de koran bestaan er nog andere regels i.v.m. de korrekte omgang. Vrouwen moeten tijdens hun onreine periode afstand houden. Het boek mag nooit ofte nimmer op de grond liggen, na de lezing open blijven of als kussen gebruikt worden. Ook ligt het voor de hand dat hij niet in “onreine” plaatsen, zoals de badkamer of het kleinste kamertje, mag vertoeven.
We moeten Afghanistan dankbaar zijn. We hebben zoveel moeite gedaan met de bouw van waterreinigingsstations dat het in rivieren kieperen hier geen optie is. Bovendien moeten we ons de vraag stellen of de vernietiging door voorbijvarende schepen of het knabbelen door vissen en ratten wel door de religieuze beugel kan. Neen, er is wel degelijk een alternatief: ze hebben onze ogen geopend voor een gat in de arbeidsmarkt. Een beschutte werkplaats met cultuurverrijkers, die met een schuursponsje en wat CIF de heilige letters van de uitgerangeerde koranboeken verwijderen, is dat geen mogelijkheid om de arbeidsmarkt op gang te trekken ?
Floriaan Terbeke
Bron: 20 Min.online
