De school Glasgow en de Wiener Werkstâtte


Rennie Mackingtosh (1868 - 1928)
Wanneer men het heeft over de Art Nouveau denkt men automatisch aan Brussel en Horta, Parijs en Hector Guimard of Nancy met Gallé. Daaraan verbonden de typische zweepslagstijl, de bloemen, planten, vrouwen ... Door het openstellen van de grenzen kwam daarbij het "japonisme" met zijn frivole stijl en exotische motieven.

Typische art-nouveau decoratie
In landen als Duitsland, Schotland en vooral Oostenrijk werd Art Nouveau anders ingevuld onder de naam " Jugendstil". De stijl heeft geometrische figuren en strakke lijnen. Ook in Belgié pasten Henry Van de Velde en Serrurier-Bovy de geometrische Art Nouveau toe in een groot deel van hun werken. Bij deze laatste is de invloed van de engelse "arts en crafts-beweging" duidelijk zichtbaar.
Deze beweging ontstond rond William Morris in 1860 tijdens de Industriële Revolutie in Engeland. Morris verzette zich tegen de massaproductie waardoor het kunstambacht dreigde verloren te gaan, maar dit is een afzonderlijk verhaal.
Ook in Schotland ontstond een tegenbeweging, onder impuls van de architect Rennie Mackintosh. Hij begon zelf meubelen, stoffen en interieurs te ontwerpen. Er vormde zich het fameuze viertal : " The Glasgow Four" met Herbert Mac Nair, de gezusters Frances en Margeret Mac Donald en hijzelf, onder aanmoediging van de directeur van Glasgow School of Art, Francis Newburry.

Glasgow : School of Art
Mackintosh schiep een nieuw gebouw voor de Glasgow School of Art en mocht nadien de interieurs ontwerpen voor de beroemde tea-rooms " Kate Cranston" in samenwerking met de decorateur Georges Walton. Verder zijn er de in 1983 gerenoveerde tea-rooms in Ingramstreet en vooral " The Willow" in Sauchiehall street, meesterwerken waar architectuur en interieur op schitterende wijze één geheel vormen, dit voor eventuele liefhebbers en bezoekers aan Glasgow.

Meubels ontworpen door Mackintosh
Maar eigenaardig, schenkt Mackintosh minder aandacht aan de kwaliteit van het materiaal. Zijn meubelen maakt hij in donkere olijfkleurige, bruine of grijze tonen of in bleek geschilderd hout. Steeds met minimale sobere decoratie, geometrisch metalen inlegwerk, parelmoer, gekleurd glas en motieven gebaseerd op Keltische of Japanse kunst.

Zijn symbool voor de Glasgow-Four is onbetwistbaar de tweedimensionale roos, die naar de natuur verwijst. Ook zeer typisch is de combinatie van strakke met lichtjes gebogen lijnen. Nochtans had deze Glasgow-stijl weinig succes in Groot-Brittannië, waar de arts en craftsstijl zeer populair was.
Maar dan volgde de Wereldtentoonstelling van 1900 in Wenen. Een keerpunt. Want daar en in Duitsland kreeg zijn stijl wél de erkenning die hij verdiende. In Oostenrijk had een groep kunstenaars zich afgezet tegen de academies en de conservatieve kunst. Dit onder leiding van de wereldberoemde Gustav Klimt in de secessie-beweging. Hierdoor ontstond onder leiding van Josef Hoffmann de "Wiener Werkstätte" in samenwerking met kunstenaars als Koloman Moser, Otto Czeschka. Dezen werden gesponsord door een Weens zakenman : Fritz Warndorfer.

De maagd door Gustvae Klimt
De strakke lijn in de werken van Mackintosh hadden een blijvende indruk nagelaten op deze laatsten. Warndorfer liet zelfs voor zichzelf een eetplaats ontwerpen door Mackintosh. De werken van de Wiener Werkstätte vertonen dan ook grote gelijkenis met die van de Schot : rechte horizontale en verticale lijnen in combinatie met geometrische figuren.
In veel van Hoffmanns ontwerpen vindt men een uitgespaard vierkant in het hout. Vandaar dat men spreekt van het " Hoffmann vierkant". Hoffmann ging in navolging van Mackintosh ook ontwerpen maken voor bekende meubelmakersfirma's als J. & J.Kohn. Bekend is vooral hierbij de fameuze "Sitzmachine" van Hoffmann.

Hoffmans "zitmachine"
De meubelen en kunstvoorwerpen uit de Wiener Werkstätte waren echter bedoeld voor de rijke middenklasse. Ze waren in tegenstelling tot Mackintosh en de Arts en Craft-beweging uit zeer kostbare materialen ontworpen.
Terwijl aan de Art Nouveau ( de zweepslagstijl) vlak voor de Eerste Wereldoorlog een abrupt einde kwam, ging de geometrische Art Nouveau (Jugendstil) spontaan over in de ART DECO van de na-oorlogse periode. Meer nog de geometrische stijl van Mackintosh en Wenen zijn de voorlopers van het modernisme die vele 20-eeuwse ontwerpers heeft beinvloed .
Jos
(Met dank aan DVC-nieuwsbrief )
















5 reacties op dit bericht
@ Beste Jos,
Toch vriendelijk van U om de pluimen niet alleen op Uw hoed te steken.
Wes, Foxy, Victor
@ Beste Jos,
Geldelijk rijk worden wij er niet door, doch GEESTELIJKE RIJKDOM is zéker niet te versmaden.
Daarvoor onze hartelijke dank, niet alleen aan de Redactie, doch ook aan de Angeltjesfans die hun "centje" bijdragen om onze geest te verrijken.
@ Jos
Het absurde dat er daarna is gekomen ljkt veel meer op een uitspatting van iemand die absoluut iets anders wil brengen, die absoluut anders wil zijn en zich wil profileren tegenover de vorige generatie of strekking. Het resultaat wekt bij mij in vele gevallen een totale afkeer op, ik kan dat dan ook niet als kunst beschouwen en begrijp nog minder dat er mensen zijn die daar geld kunnen aan geven.
Er zijn hedendaagse kunstvormen waar ik wel van hou, maar niet van bvb een cloacamachine of een pot met mosselen en nog zo van die belachelijke projekten.
@Jos