Carl Devos : België is kapot


Het subtiele "neen" van CD&V en NVA door Carl Devos
Volgens een vrije tribune in De Morgen van politoloog Carl Devos (UGent) is België kapot ...
Devos vindt het onmiskenbaar dat in de Belgische tweelandenstaat de geesten verwijderen. ‘En niemand heeft nog zin om in nummer zestien te gaan wonen.’
‘Zeer, zeer Vlaams’, is bij nogal wat Franstaligen te horen. De nota-Vande Lanotte wordt daar, niet onbegrijpelijk vanuit hun perspectief, als te verregaand gezien. Bij CD&V en N-VA was het spiegelbeeld te horen: ‘Niet Vlaams genoeg’. Beide partijen hebben fundamentele opmerkingen, bijna dezelfde, die eerst uitgeklaard moeten worden, nog voor de onderhandelingen van start kunnen gaan. Eigenlijk zeggen CD&V en N-VA niet ‘ja maar’, maar ‘neen tenzij’. CD&V laat de tanden zien, N-VA legt haar opmerkingen aan de anderen voor om te zien of onderhandelingen nog zin hebben. Ook dat is begrijpelijk, vanuit het Vlaams referentiekader.
Er was een tijd, in oud België, dat een tekst die door iedereen als te veel in de richting van de ander werd omschreven als evenwichtig werd aanzien en dus als basis voor een aanvaardbaar akkoord werd beschouwd. Een akkoord dat daarna, met tandengeknars en dichtgeknepen neus, werd doorgeslikt, omdat het glas eerder halfvol dan halfleeg was. Die tijd lijkt voorbij. In het nieuwe België bestaan er andere politieke zeden en criteria. Die botsen hard op oude spelregels van ingebonden meerderheden en dwingende consensusmechanismen. Ongetwijfeld zijn er historische bewijsstukken aan te voeren die dit nuanceren, maar het is onmiskenbaar dat in de Belgische tweelandenstaat de geesten verwijderen. Minstens in de Wetstraat, en het is daar dat het telt en de wrijvingen voelbaar zijn. En waar niemand nog zin lijkt te hebben om in nummer zestien te gaan wonen.
Vuurwerk
Mocht wat nu in de nota-Vande Lanotte staat drie jaar geleden op tafel gelegen hebben, dan had men destijds al het beschikbare vuurwerk opgekocht om de vreugde te uiten. Drie jaar later is de setting helemaal anders. De ergernis en frustratie van drie jaar sukkelen heeft de bereidwilligheid om toch maar in te stemmen met een onvolkomen resultaat alleen maar doen afkalven. De lat werd opgetrokken. Vlaamse kiezers zorgden een half jaar geleden voor een kleine schokgolf door een partij tot winnaar te maken die beloofde om anders dan alle andere partijen de communautaire kwestie aan te pakken. N-VA, die de anderen een gebrek aan beginselvastheid verweet, plooit niet. De volatiele kiezers straffen hun partij makkelijker af dan enkele decennia terug. Bovendien is N-VA geen partij als alle andere.
Ze mag dan al de grootste van Vlaanderen, van België zijn, daarom is N-VA nog geen traditionele partij die traditionele, Belgische oplossingen aanvaardt vanuit staatsmanschap. Dat maakt haar niet tot een onverantwoordelijke, populistische antisysteempartij. Er kan bezwaarlijk gezegd worden dat N-VA geen geduld had of zich niet constructief opstelde. Hoe dieper ze in het onderhandelingsmoeras verdrinkt, hoe moeilijker ze er nog uitraakt: ook bij N-VA weten ze dat de tijd tegen zit. Maar in zekere zin heeft N-VA ook onvoldoende groeitijd gekregen: in 2003 haalde de partij één kamerlid en werd gevreesd dat ze eeuwig onder de kiesdrempel zou blijven. Zeven jaar later is N-VA de grootste van het land. De mentale evolutie kan het tempo van die electorale sprong niet volgen, zeker niet in een partij met vrij basisdemocratische interne besluitvorming en waarvan de habitat - de Vlaamse beweging - heel gevoelig is met een woelige geschiedenis. CD&V is CVP niet meer, is zelfs CD&V van 2007 niet meer. De partij wordt in haar Vlaamse ambities niet meer verlamd door Belgisch staatsmanschap. Ze heeft gisteren ferm haar klauwen laten zien. CD&V weet dat ze in België nog moeilijk haar oude machtspositie kan innemen, Vlaanderen is de toekomst.
De kans dat er tijdens de onderhandelingen aan de nota-Vande Lanotte nog grondige wijzingen kunnen worden aangebracht is miniem. Tenminste, wie nog een forse overwinning wil boeken op een terrein, zal op een ander evenveel moeten toegeven. Er is nog bandbreedte, maar die is beperkt. Na een halfjaar onderhandelen is deze tekst wellicht ongeveer het maximaal mogelijke. De nota-De Wever ging op sommige punten verder, maar werd dan ook aan lichtsnelheid afgeschoten. Subtiel hebben CD&V en N-VA gisteren ook neen gezegd. Al formuleerden ze dat trager en anders. Hun forse voorwaarden, die vooraf voldaan moeten worden, zetten andere partijen, en Vande Lanotte, voor het blok. In dit klimaat de moeilijkste slotonderhandelingen aanvangen lijkt wel een kamikazeoperatie.
De tijd van ‘kunnen’ - kunnen we nog iets meer uit de brand slepen? - is bijna voorbij. De tijd van ‘willen’ - willen we dit (soort) akkoord eigenlijk wel aanvaarden? - is aangebroken. En wellicht voorbij. Het Belgisch compromisdenken erodeert. Maar de onderhandelingen leven in geleende tijd. Twijfel is een luxe die de Wetstraat zich niet meer kan permitteren. Er ‘moeten’ keuzes gemaakt worden. En dat moeten zal hard klinken. Vanaf vandaag - toevallig? - hoort u ongetwijfeld meer over die grote Belgische bank die in grote problemen zit. En dat er een regering nodig is om die te redden. Een regering zonder goesting, zonder vertrouwen, zonder project, zonder perspectief? België is kapot.











4 reacties op dit bericht
Miss Belgie
Belgie, allemaal goed en wel, maar dan alleen als het in het voordeel van de franstaligen is...
Het probleem
Het ging ook over 180 jaar onrecht en scheeftrekking en het onbegrijpelijke uiteengroeien van de twee taalgroepen.
De Vlaamse bedrijfsleidster poneerde dat er vroeger bij haar thuis soms ook naar de RTBF gekeken werd en er dikwijls franstalige kranten in huis kwamen. En gelijk dat ze heeft, bij ons ook vroeger, maar dat gebeurde in de andere richting zo goed als nooit... en daar ligt hem het probleem in een notedop. Wederzijdsheid, interesse en respect (laat staan dankbaarheid) daar waren ze in het zuiden nooit aan toe, gisteren niet, vandaag niet en morgen zou een politiek en humaan wonder zijn. Jamais, nooit und niemals. En de gewone Waal is het onwetend gehouden slachtoffer.
dus...