Stoofstraatje (7)

In het kantwinkeltje in de Stoofstraat hangt dit recente schilderij van de Wenduinenaar A. Dierickx.  Het mag duidelijk zijn dat hij wat afgekeken heeft van dit hier.

Ik wil toch nog eens doorbomen over dit Stoofstraatje, een der smalste straatjes van Brugge waar de toeristen dezer dagen goedgemutst doorheen wandelen.
Het schijnt dat alle gidsen hier hun publiek vertellen dat  het woord 'stoof'  ontleend werd  aan het  Hoogduitse  'Stube' wat  staat voor  kamer of gelegenheid (vgl. Weinstube).  En in dit straatje waren vroeger verschillende bad-gelegenheden waar tegelijkertijd met het nemen van een bad eventueel ook nog gegeten en gedronken kon worden en soms ook nog wat anders  ...
Toch heb ik  bij deze uitleg  mijn bedenkingen.  Ik pols mijn 'Etymologisch  Woordenboek' , uitgegeven door Het Spectrum:
"stoof  mnl. stôve 'badvertrek, warm  bad, verwarmd vertrek, droogoven', vgl. mnd. stôve, oe . stofa 'badvertrek' (ne. stove 'kachel'), ohd. stuba (nhd. stube), on. stofa 'verwarmbaar vertrek'.  Men  kan  stoof verbinden met stuiven en stoom, en uitgaan van de oude badmethode waarbij water op heet gemaakte stenen werd gegoten en de badruimte zich met warme stoom vulde; dan < germ. stubôn-.  Men kan ook uitgaan van vulg. lat. extupa 'kamer voor stoombad' < afl. van extupâre, dat bij gr. tûphein 'dampen' gevormd zou zijn, en waarvan fra. étuve 'kachel, badvertrek' wordt afgeleid."
Dus dat Duitse Stube en onze stoof hebben eerder een gemeenschappelijke germaanse oorsprong.  Dat de betekenis van het Stoofstraatje afgeleid is van een der betekenissen die de Duitsers er aan geven vind ik eerder een rare conclusie.
(voor alle duidelijkheid: mnd = middelnederlands, oe = oudengels, ohd = oudhoogduits, nhd = nieuwhoogduits, vulg. lat = vulgairlatijn, gr.= grieks, germ = germaans)

Vandaag had men een speciaal weertje voor ons in petto.  Het was niet echt koud, maar er stond voortdurend een strakke wind klaar en er was regelmatig een regenbui voor ons voorzien.   Uiteindelijk zien we dat ons moedertje natuur, ondanks die te warme temperaturen, langzaam maar zeker, naar haar normale kale wintertooi toesluipt.

Niet eenvoudig, al zeg ik het zelf, deze quizvraag.  Totnogtoe is er één gokje geweest maar neen, dit is niet te zien op de Markt.  Waar dan wel?

Tot slot nog eens een totaalbeeld van dit kunstwerk van Jef Claerhout dat tussen de koppige kasseien van het Walplein staat.  Hier is heel duidelijk een vleugel van Pegasus te zien.  Maar ook de andere drie figuren staan erop, ja zelfs de kop van Zeus, vermomd als zwaan.

Tenslotte hebben we nog Pegasus, het gevleugelde paard.  Het dier werd getemd door de legendarische Griekse held Bellerophon.  Die wilde uiteindelijk samen met Pegasus opstijgen naar de Olympus waar alleen de goden woonden.   Maar dat was tegen de zin van de goden die een vlieg op hen afstuurden die Pegasus prikte.  Pegasus steigerde, wierp zijn berijder af en zette zijn tocht  naar de 'hemel' alleen verder.   Daar verwierf hij zijn plaatsje tussen de sterren.  Het sterrenbeeld Pegasus bevindt zich aan de noordoostelijke hemel in de omgeving van de Grote Beer.
Na al dat mythologische gedoe: kijk eens naar Pegasus' oren.  Vindt u ook niet dat ze erg goed gelijken op die van Shrek, u weet wel, dat groene mannetje?

Als straf werd Prometheus in het Kaukasusgebergte vastgeketend.  Elke dag kwam een arend zijn lever wegvreten die 's nachts terug aangroeide.  Pas na vele eeuwen werd de arme man opnieuw bevrijd.  Hier is hij niet vastgeketend aan een berg maar aan de koets.  Bevrijd is hij hier nog altijd niet maar bij mijn weten heeft hij geen last van arenden.  Duiven wel, die zitten en schijten soms eens op zijn bolhoedje, maar voor de rest kan hij niet klagen.

Prometheus.  Het hele verhaal van Prometheus uit de doeken doen zou ons te ver leiden.  Laat ik vooral stellen dat men in hem een soort van prometheïsche (*) mens ziet, een soort van (om te vergelijken met het Rooms-Katholieke geloof) lijdende en bevrijdende Christus, die in verzet tegen een tirannieke godheid de kant van de mensen heeft gekozen.   Prometheus betekent zo goed als 'vooruitdenker'.  Hij was als een soort weldoener voor de mensheid die dankzij hem de kennis had verworven van de geneeskunde, de bouwkunst, de mijnbouw en de scheepvaart.  Omdat hij tot twee maal toe het vuur stal (o.a. van de Olympus) en aan de mensen gaf strafte Zeus én de mensen én Prometheus.

(*) hemelbestormende, in kracht en grootte alles overstijgende (Van Dale)

Alle foto's in deze reeks zijn twee dagen geleden genomen, met uitzondering van dit fotootje hier.  Marc Willems nam het op 13 oktober 2005 en het toont duidelijk aan dat zelfs statische beelden voortdurend leven, voortdurend iets nieuws vertellen, een ander of bijkomend licht werpen op de zaak.  Hier zien we duidelijk dat een vergeeld boomblad (neen, 't is geen vijgenblad!) voor onze Zeuszwaan met haar begerige haviksoog geen onoverkomelijke hindernis is op weg naar de verovering van Leda die alle moeite van de wereld heeft om zich in dat hotsebotsend koetsje nog rechtop te houden.

Voor diegenen die graag van statistieken houden: mijn 2.500ste bericht heb ik vandaag geplaatst.  Het was het bakfiets-bericht.  Lezers heeft Bruggeblog ondertussen van Canada tot in Australië maar het merendeel (91% om precies te zijn) komt uit Vlaanderen en daarvan is dan nog eens meer dan drie vierden West-Vlaming.  Ook niet te onderschatten zijn de 7% die vanuit Nederland naar mijn blog surfen.

De fotoquiz nu.  Ik geef u een foto, u vertelt mij waar in het centrum van Brugge datgene is wat ik toon.  Zo simpel is het.  De eerste die juist antwoordt ontvangt van Bruggeblog de eeuwige roem.   De laatste winnaar die ik verwelkomen mocht is Freak Adel en we zullen hem voor altijd prijzen.  Zijn naam prijkt ondertussen op de erelijst.

Een grapje misschien van de kunstenaar Jef Claerhout, of bedoelt hij ermee dat Zeus de koets wil doen stoppen?  Hoe dan ook, Zeus, hier vermomd als zwaan, houdt één poot op het wiel.

In deze op hol geslagen koets zitten twee passagiers.  Het zijn Zeus en Leda.  Zeus is in de Griekse mythologie de oppergod, de 'vader van goden en mensen'.  Zeus kon gelijk welke gedaante aannemen en hier zien we hem als een 'halsreikende' zwaan.  Naast hem ligt een mooie naakte vrouw, Leda.  (Naar onze huidige normen is deze Leda mooi.  Rubens daarentegen zou haar als model nooit gekozen hebben)  Met dit beeld wordt gerefereerd naar het moment waarop Zeus verliefd werd op die Leda, een Spartaanse koningin en de gemalin van Tyndareus.  Toen Zeus in Sparta aankwam vermomde hij zich als een zwaan en verleidde haar.  Leda baarde later twee eieren.  Uit het eerste werd Helena ('la belle Hélène") geboren, uit het andere Polydeuces (Pollux).

Jef Claerhout haalde zijn inspiratie voor dit beeld niet rechtstreeks uit de Griekse mythologie maar wel uit het boek 'Malpertuis' van de Vlaamse schrijver Jean Ray, een boek dat trouwens ook al eens verfilmd werd door Harry Kümel en de opnames daarvan waren gedeeltelijk in Brugge.  Het thema van die roman is het geloof in het voortbestaan van de mythologische goden, zolang er tenminste 1 mens overblijft om in hen te geloven.  In het boek worden die goden door een zeeman opgesloten in het sombere 'Malpertuis' en het zijn geen verheven wezens meer maar alledaagse, gedemystificeerde figuren.
Even voorstellen wat Claerhout er van maakte:
Pegasus is het gevleugelde paard
Prometheus is de koetsier
Leda is de naakte vrouw
Zeus wordt voorgesteld als een zwaan.

Op het Walplein staat een kunstwerk met op de sokkel een opvallende titel: 'Zeus, Leda, Prometeus en Pegasus bezoeken Brugge".  Het werk stelt een paard met koets voor en daarin een koetsier en twee passagiers.  Het werk is van Jef Claerhout uit Oedelem.  We kunnen het beschouwen als een ode aan de koetsiers maar daarmee is lang niet alles gezegd.  In mijn komende berichten geef ik u er wat meer uitleg.  Zoals de titel doet vermoedden haalde de kunstenaar zijn inspiratie vooral uit de Griekse mythologie.

De straten van Brugge lenen er zich niet altijd voor maar toch is de fiets een belangrijk vervoermiddel in onze stad.  Men gaat er bijvoorbeeld mee naar de winkel en als het moet dan neemt men zelfs de kinderen mee.  Waarom niet allemaal samen gezellig in en op een en dezelfde bakfiets?  En terwijl moeder binnen haar aankopen doet zitten de kindjes braafjes te wachten?  Braafjes?  De oudste van de drie werd plots heel ongeduldig en hij wist waar de fietsbel stond, vandaar....
 Het fotootje is wat onscherp maar ik wou en moest het u toch eens tonen.

Hier zijn we al met de oplossing.  Tot iedereens verbazing is er al iemand die, afgaande op de vorige foto, weet dat dit de skateramp in het Jakobinessenpark is.  Freak Adel is de persoon die vandaag met de bloemen gaat lopen.  Hij e-mailde mij vanmorgen de juiste oplossing door.  Sterk, heel sterk gevonden, Freak Adel!   Dat parkje is te vinden tussen de Jakobinessenstraat, de Gentpoortstraat en de Oude Gentweg in.

Bruges-la-morte is niet dood.  Bruges-la-morte is jammer genoeg nog altijd levendig in ons stadbeeld aanwezig.  Kijk vandaag op deze speciale dag maar eens goed naar dit door zuur en zwart aangevreten beeld van onze Heilige Niklaas (op de hoek van de - hoe kon het ook anders - Sint-Niklaasstraat met de Oude Burg),  en kijk maar eens hoe dit heiligenbeeld omringd wordt door de schandelijke heidense symbolen van onze tijd.  Ik heb het namelijk over de verkeersborden die ons Bruggelingen tegenwoordig nooit meer iets toelaten maar altijd verbieden.  Ach, Heilige Nicolaas van daarboven, wat zijn tijden en normen toch zo rampzalig verschoven!  Tot voor kort stond Gij daarboven nog te gapen over een pand 'Suzy Wong' geheten, ach, wat zult Gij binnenkort hier op deze hoek nog voor vreselijks moeten vreten?

Tussen alle Sinterklaasgedoe in geef ik u een nieuwe fotovraag mee.  We zoeken het zoals altijd in het centrum van Brugge.  Waar in 's hemelsnaam stond ik toen ik dit zag?

Heeft u ooit al eens gezien dat Sinterklaas hoogtevrees heeft?  Dan is het nu het moment.  Maar het kan natuurlijk ook zijn dat de Goedheilige Man eerder bevreesd is voor de wind die vanavond over de Brugse daken raast en dat hij niet graag door een plotse rukwind zijn mooie mijter plots kwijtspelen wil.  Zeg nu zelf: een Sint zonder mijter is als een ..... (*).
Met dank aan Marc Willems voor de foto.

(*) : vul zelf maar aan.