quizvraag 126 (deel 4)

Een kunstige foto tussendoor.  Waterhoentjes zoals dit exemplaar treft men overal aan. Ook in Brugge dus.  Dit is de ringvaart rondom Brugge.  De donkere strepen bovenaan zijn de reflecties van de bomen van langs de Vesten in het water.

Kent u het liedje uit 1968 van Toon Hermans: "Mien waar is mijn feestneus?"  Welnu, op dezelfde wijs gaat volgend nieuwe Brugse liedje dat ik schreef als aandenken aan de storm Kyrill die ons steedje verleden week genadeloos teisterde.
"Mong woar is mien vil-loo, woar is mien vil-loo,
woar is mien vil-loo gebleven?
'k Moen 'em hèn oas 'k no me werk willn goan
'k Zàgen 'em doazjust ier nog stoan, stoan, stoan, ..."

Foto: Martine Verhaeghe

Aansluitend nog op het stormweer van afgelopen donderdag en vrijdag.  Deze en de volgende foto zijn afkomstig van Martine Verhaeghe.  Dit was na de storm te zien voor de ingang van de kliniek van de Zwartzusters langs de Spaanse Loskaai. 

Weer of geen weer, Maurice staat er toch maar weer nabij 'zijn' sashuis waarin 'zijn' filosoof ooit fictief 'zou' gewoond hebben.  Ik geef u vanavond een klein fragmentje om u in de sfeer van het boek en van deze plaats te brengen:
"In de 18de eeuw leefde er in Frankrijk een man die tot de geniaalste en afschuwelijkste figuren van deze aan geniale en afschuwelijke figuren niet arme epoque behoorde.  Zijn geschiedenis zal hier worden verhaald.  Hij heette Jean-Baptiste Grenouille ..."
Oei, excuus, ik heb gemist.  Dit is de openingszin van 'Het Parfum' dat ik gisteren en vandaag aan het verslinden was.  Waar het hoofd van vol is...  Excuseer, sorry, verschoning.  Hier is dan, alhoewel met een kleine vertraging, het enige echte fragment uit "De Filosoof van 't Sashuis", geschreven door wijlen Maurits Sabbe:
"De waterbruising over de sluis onder het Sashuis kwam slechts verdoofd tot aan des Sasmeesters oor, nu eens als het lispelend gekabbel van ongeziene wateren, dan weer, stijgend in kracht, als het geruisch van een verre vloedtij.  Over de bloemen op zijn vensterbord en in de kronkelslingeringen der klimplanten om zijn raam heen frazelde het avondbriesje bedwelmende heimelijkheden.  Een geheimzinnig leven scheen in den avond-vrede rondom het Minnewater wakker te worden.  ..."
Voor alle duidelijkheid: dit literaire fragment speelt zich op een warme zomeravond af, en niet zoals de foto toont, op een frisse januari-avond.

Als u deze foto bekijkt, dan kunt u niets anders doen dan mij beamen en zeggen dat een dergelijke foto alleen maar te maken is in Brugge.  De vraag is natuurlijk wààr in Brugge deze foto gemaakt is!  Weet u het?

Herkent u deze bomen?  Neen?  Zij zijn nochtans onderdeel - en onlosmakelijk verbonden - met een der eerste plekken in Brugge die de lijst van het Unesco Werelderfgoed haalde.  Het zijn namelijk de bomen van het begijnhof 'De Wijngaard'.   Ik vermoed zelfs dat een der hoofdredenen waarom men dit hier zo pittoresk en werelderfgoedachtig vindt de stand van deze bomen is.  Door de jaren heen hebben zijn hun meerdere moeten kennen in de magistrale wind die we onder andere afgelopen week weer op volle kracht vanuit het westen weten blazen hebben.  Daar moeten zelfs deze zalige bomen ootmoedig voor buigen.

Sorry hoor, Bruggefans, maar ik besefte vandaag pas erg laat dat ik ergens op 't wereldwijde web nog een blogje over Brugge presenteer.  Ik was vandaag namelijk overweldigd (alhoewel in deze context het Engelse 'overwhelmed' veel beter past) door een boek dat een vriend van mij me eind deze week in mijn handen gestopt heeft.  Het boek kende ik natuurlijk al omwille van zijn faam, van de prijzen die het opleverde en van het nieuws over de recente verfilming van dit naar het schijnt 'onverfilmbare boek'.  Ik heb het over Patrick Süskinds 'Het Parfum'.  Tot eergisteren kende ik alleen maar de faam die 'als een waas' rond dit boek hangt.  Vandaag heb ik het boek al bijna uit.  Lieve Bruggelezer die dit meesterwerk misschien al gelezen heeft, verklapt u mij a.u.b. het einde van het boek nog niet.  Alhoewel ikzelf zo al min of meer snuiven kan waar het zal eindigen, namelijk op de laatste pagina.
Brugge nu.  Een Brugge, geteisterd door regen- en hagelbuien was het vandaag, daar was ik me vandaag toch tenminste nog van bewust.  Om dit te bewijzen toon ik hier dit prachtplaatje van doornatte toeristen die wijselijk de aftocht blazen terwijl het koppel rechts nog hun doosje pralines in de winkel vergeten was en dat vlug, vlug ging ophalen vooraleer de bus vertrok.

   Begrijpt u nu mijn vergissing van daarstraks met die paraplu?  Is dit de Markt of het Simon Stevinplein? Het Simon Stevinplein natuurlijk!   Het Ché-Café zou volgens de website op de Markt gestaan hebben, maar zie ik hier op deze foto van Marc de promomeisjes  van Ché niet paraderen op het Simon Stevinplein?  Sorry hoor,  maar op die manier was ik eventjes de kluts kwijt.

Marc Willems bezorgde me nog enkele andere foto's die hij genomen heeft tijdens zijn strooptocht vanmorgen door de Brugse straten.  Dit hier bijvoorbeeld dat de aanwezigheid van het Ché-Café in onze stad aankondigde.  Ché-Café behelst een vreemdsoortig complot tussen een stoer mannenblad en een straffe koffie-producent.  Zoals op de website staat van dit blad  dat in Vlaanderen geroemd wordt om zijn intellectueel hoogstaande artikels stond dit Ché-Café vandaag op de Markt in Brugge.

Goed gezien van Frederik Cloetens.  De kapotte paraplu van de vorige foto zat zoals hij opmerkte niet in een vuilnisbak van het Simon Stevinplein, maar wel in een vuilnisbak op de Markt.  Het was een foutje van mijn kant.  
Langs de andere kant is de oplossing van de échte nieuwe quizvraag nog niet gevonden.  Daarom krijgt u een tweede foto van mij van de plek in hartje Brugge die we zoeken.  O ja, ik heb alleen het huisnummer verwijderd.  Voor de rest is dit exact zoals het er uitziet.

Laten we terugkeren naar het Brugge van de afgelopen dagen.  Wilt u één foto die alles daarover vertelt?  Hier komt hij dan!  De foto is van Marc Willems en toont een stukje Simon Stevinplein van deze morgen.

Ziezo, met deze foto neem ik afscheid van het grootseminarie.  Het is totnogtoe mijn langste reportagereeks over één welbepaald gebouw in Brugge geweest, maar ik vond dat het grootseminarie dat ook verdiende.  Hopelijk mag deze reeks u in de verleiding brengen om er ook eens op bezoek te komen.  Tijdens een volgende Open Monumentendag bijvoorbeeld.  De kans is niet klein dat we elkaar daar dan zullen ontmoeten.

Tot slot wandel ik nog even naar buiten over het domein van het grootseminarie.  Achteraan bevindt zich een (naar Brugse binnensteedse normen) uitgestrekt stuk weiland waarin tijdens de helft van het jaar koeien grazen.  Maar ik kuier verder in de richting van de tuin die in de schaduw van het seminarie ligt.  Hier is het altijd uiterst rustig!  Maar kijk, zelfs achteraan deze gebouwen vindt men nog verwijzingen naar vroeger, zoals dit hier.  Henricus Episcopus met daaronder een wapenschild en de leuze "Alfa en Omega".    Met die Henricus Episcopus bedoelt men de vroegere bisschop van Brugge, Hendrik Lamiroy, die in 1952 overleed.  Deze gevel is deel van gebouwen die pas tijdens de 20ste eeuw bijgebouwd werden om het seminarie te vergroten, maar deze gebouwen zijn thans in gebruik door het OCMW.

Om dit bezoek aan de bibliotheek van het grootseminarie af te sluiten toon ik u in detail nog de prachtige onderste helft van de verluchte pagina van Boccaccio's "genealogia deorum gentilium" die de stamboom van de heidense goden voorstelt.  Terwijl de achtergrond van de bovenste helft blauw is, is ze hier rood. Besef dat deze figuurtjes stuk voor stuk amper 2 à 3 centimeter hoog zijn.

Ik schreef dat er in dit exemplaar van abt Crabbe van het traktaat van Boccaccio's "genealogia deorum gentilium" twee illustraties voorkwamen.  Als ik het ene toon, dan moet ik uiteraard ook het tweede tonen.  Dit is het dan, en het wordt Demorgon genoemd.  Demorgon is de vermeende stamvader van alle goden. Hij is te zien in het midden bovenaan.   Deze pagina zou de stamboom van de heidense goden moeten voorstellen.  Het is met veel talent en zin voor kleurenharmonie gemaakt. 
Het hele boek trouwens behandelt de afstamming van zowel de bekende als ook van de meer duistere, heidense goden, dit alles methodologisch geordend en beschreven op basis van allerlei bronnen.

In de rechterkantlijn is het meest opmerkelijke natuurlijk deze geharnaste ridder die in een bloemkelk staat en een draak bevecht.
Waarmee werden dergelijke perkamenten handschriften beschreven of beschilderd?  U merkt natuurlijk de goudopdruk maar hoofdzakelijk werd alles geschreven met een pen, in inkt gedoopt.  De kleuren waren hoofdzakelijk rood, blauw, groen, geel en beige.  Maar er werd dikwijls ook een dekkende verf gebruikt.

In de kantlijnen rondom de illustratie treffen we onder andere acanthusbladeren aan, vogels, naturalistische bloemen maar ook bijvoorbeeld deze spelende konijntjes op een met holen doorgroefd duin.  Bemerk ook de wapenschilden van de abdij Ter Duinen (links) en dat van abt Crabbe (rechts).

Denk nu niet dat dit handschrift vol staat met illustraties.  Wel integendeel.  Van de 223 bladen zijn er welgeteld twee geïllustreerd.  Maar die twee bladen zijn dan ook pareltjes van middeleeuwse kunst.  Dit hier beeldt de overhandiging uit van het originele werk van Boccaccio aan de koning van Cyprus.  Boccaccio geeft het traktaat af aan de koning, gezeten op zijn troon.  Daarrond scharen zich de hovelingen en raadslieden.  Op de vorige foto zien we ook links dat de koning de geleerde bezoekt terwijl die het werk aan het maken is.  Het werk gebeurde namelijk in opdracht van de toenmalige koning van Cyprus.

Keren we nog eens terug naar het grootseminarie en naar dat handschrift dat zich in de bibliotheek bevindt en een kopie is van Boccaccio's "genealogia deorum gentilium".   Giovanni Boccaccio zelf (bekend natuurlijk door zijn 'Decamerone') werkte er 20 jaar aan.  Niet dat hij al die jaren uitsluitend hieraan werkte, maar het geeft toch een idee van het arbeidsintensieve van het schrijven in die tijd, en het werk wordt beschouwd als een der belangrijkste bijdragen van Boccaccio tot het humanisme .  De kopiist die dit exemplaar dat hier voor ons ligt maakte deed er ongeveer 10 jaar over.  Omdat het allemaal al zo lang geleden is en kopiisten uit die tijd meestal naamloos werkten is de naam van de maker van dit handschrift onbekend.  Wel wordt vermoed dat hij beïnvloed geweest is door Lieven Van Lathem, een nobel artiest die in 1468 - 1469 tijdelijk in Brugge werkzaam was.  Ook is geweten dat hij contacten had en samenwerkte met o.a. de meester van Margaretha van York, de meester van het getijdenboek van Dresden en de meester van Antoon van Bourgondië.  Met de laatste twee boekverluchters werkte hij alleszins samen aan een kopie van het werk van Valerius Maximus waarvan de illustratie van de badstoof te zien is in het kastje in de Stoofstraat.  De werken van die meester van Antoon van Bourgondië, die waarschijnlijk een en dezelfde persoon was als Philippe de Mazerolles, werden gekenmerkt door een open architectuurstructuur met vooral foutieve perspectieven, gedetailleerde landschappen en een overvloed aan personages die er meestal klein uitzien in verhouding tot de ruimte waarin ze zich bevinden.  Dit is allemaal ook terug te vinden in deze illustratie.