Stijve ogentroost

Merkwaardig genoeg is de "Basterdklaver" (Trifolium hybridum) geen bastaard! De Witte en de Rode klaver zijn niet zo zeldzaam en zien we veel en zij worden soms ook ingezaaid als veevoeder. De Basterdklaver heeft wel een kleur die er tussenin (tussen Rode en Witte) ligt. Eerst is hij wit en later wordt hij eerder wat roze (zoals we hier kunnen zien). Soms kan hij ook wit blijven en dan is hij niet zo vlug herkenbaar. De bloemen zijn wel niet gedraaid wat de Rode- en Witte klaver wel hebben. In "bijlage" nog een opname van deze aparte en zeldzamere klaver, die een eigen plaats bekleed bij de soorten klavers.

De "Gewone agrimonie" (Agrinonia eupatorum) is een gevoelige plant en staat op de "Rode lijst". De gele bloemen staan in een toorts recht naar boven. De blaadjes kunnen korte klierloze haren bezitten. Heel mooi zij ook de vruchtjes die gegroefd zijn , behaard en met stekels, die schuin tot ongeveer recht staan. Zij zijn perfect gebouwd om aan kledij van mensen of pelzen van dieren te blijven haken. In "bijlage" hebben we er een opname van.

De "Maretak" (Viscum album) spreekt in elk geval tot de verbeelding. Deze halfparasiet vestigt zich op vooral loofbomen hier bij ons (Populier en Appelbomen). Hij doet dus zelf nog wel aan fotosynthese (heeft bladgroen) maar onttrekt met zijn wortels, die tot in de bast doordringen van de boom, water en mineralen. In de winter vallen deze struikvormen vooral op in de kruin van de bomen. Dan bloeit ook de Maretak als eerste voor de bladeren aan de bomen komen. Van in de tijd van de Germanen (Druïde) speelde hij al een rol in de cultuur. Het was een symbool van de geboorte. De gaffelvormige vertakking, één word twee, leidde daartoe. Later werd dit natuurlijk aan het Kerstfeest verbonden. De vruchten hebben een pit met daarrond een taai, wit slijmig vlees. Vooral de Grote lijster is daarop verzot, ze noemt daarom ook Turdus "viscivorus" = misteleter. De uitwerpselen van de lijster op een andere tak met de pit en vermengd met mest is natuurlijk ideaal om daar een nieuwe plant te laten groeien. Het kleverig omhulsel leverden ook een substraat voor de vervaardiging van lijm waarmee takken werden ingesmeerd om vogels te vangen. Vandaar dat de naam "Vogellijm" ook gebruikt werd. In "bijlage" nog een opname van deze magische plant.

De kroonbladeren van "Zilverschoon" (Potentilla anserina) zijn groter dan de kelkbladeren zodat wij vooral deze mooie afgeronde gele kroonbladeren zien. De plant zelf moet als ganzenvoer gediend hebben nl. "anserina" = ganzerik  en verwijst naar ganzenvoer. De blaadjes zijn scherp gezaagd en onderaan zilverwit glanzend waar het dus ook zijn naam aan te danken heeft. Het prachtige geel van de bloem komt in elk geval ook zeer goed uit tegenover de groene achtergrond van de bladeren bovenaan. In "bijlage" nog een opname.

Deze "Moeraskersgal" (ook wel koekoeksgal of ananasgal genoemd) wordt veroorzaakt door de galmug  (Dasineura sisymbrii of Cecidommyio sisymbrii, we vonden er twee namen voor). Het lijkt op witte knobbels in de bloeiwijze. Het is zwamachtig weefsel dat als omgeslagen hoedranden de bloemstelen omgeeft. Doordat de woekering van de naburige bloemstelen samenvloeien ontstaan er holle ruimtes waar de galmuggen zich ontwikkelen. In "bijlage" nog een opname van deze gallen die we niet dikwijls tegenkomen.

Deze "Muurbrand" (Ustilago stellariae) is een van de meest voorkomende soorten "branden". Hij heeft als waardplant de "Muur" hier in 't bijzonder de Watermuur. Deze zwammen vormen zwart sporenpoeder de zogenaamde "brandsporen". Hier zijn deze vooral op de meeldraden gehecht en ook wat op de kroonbladen van de bloem. Het valt wel erg op. In "bijlage" een opname van een nog gezonde bloem van de Watermuur.

Naast het Slijkgroen aan dezelfde plas vonden we ook "Waterpostelein" (Lythrum portula). Het is een zeer kleine, doorgaans eenjarige en tere plant. De stengels zijn vierkant, doorschijnend en vaak roodachtig (zoals hier). Ze liggen gewoonlijk en vertakken aan de voet en op de knopen wortelen ze. De blaadjes zijn ook wat spatelvormig met en ronde tot afgeknotte top. De bloemen zijn onopvallend en zitten in de bladoksels (we zien er hier ook geen). Deze bloemen doen aan zelfbestuiving. Het staat op plaatsen die in de winter onder water staan en in de zomer droogvallen. Helemaal de situatie zoals we die hier aantroffen. In "bijlage" nog een opname.

"Slijkgroen" (Limosella aquatica) vind men op droogvallende voedselrijke grond van rivierlopen en duinplassen. Hier troffen we het aan een plas in de weg van het Klein Schietveld. De bladen staan in een wortelrozet ze zijn lang gesteeld en lijn- tot spatelvormig. Het vormt ook lange uitlopers. De bloemkroon is 2-5 mm breed. Hier zien we zo'n minuscuul bloemetje tussen de bladen (ongeveer 2 mm). Het wordt als zeldzaam tot zeer zeldzaam aangegeven. In "bijlage" nog een opname maar zonder bloemetje.

Het "Echt duizendguldenkruid" (Centaurum erythraea) is en plant die zeldzaam is en op de "Rode lijst" staat. Typisch is dat de helmknoppen als ze wat rijpheid hebben getorst zijn. (Even goed kijken). Het is een plantje dat medicinaal heel wat toepassingen heeft gekend. Het heeft een bittere smaak en de slogan indachtig: "Bitter in de mond maakt het hart gezond" heeft het heel wat gebruik in de hand gewerkt en daarom ook gekweekt, vooral in de middeleeuwen. Hij was dan ook niet zo goedkoop, zoals de naam doet vermoeden. De Germanen zouden deze plant daarom ook al medicinaal gebruikt hebben. Ook gebruikt om "vermout" op smaak te brengen, wordt aangehaald. In "bijlage" nog een opname.

De rups van de "Witvlakvlinder" (Orgyia antiqua) is een van de kleurrijkste inheemse vlinderrupsen. Zij kan tot 30 mm lang worden is leigrijs maar de rode wratjes zijn wel opvallend. Deze zijn ook met haarborstels bezet. Op de segmenten vier tot zeven zitten geelachtige (witte tot bruine) haarborstels op de rugzijde. Op de segmenten elf is er een borstel van korte bruine en lange zwarte haren die aan de uiteinden vertakt zijn. Dergelijke haarborstels staan ook nog eens op de zijkanten van segmenten één, vier en vijf. Deze rups komt op heel wat bomen en struiken voor maar het is de eerste maal dat we ze aantreffen. Op 13/08/2013 hadden we reeds de eitjes van deze vlinder weergegeven en staat meer uitleg over de bijzondere levenswijze van deze vlinder (even gaan kijken). Nu nog de vlinder zelf vinden maar dat lijkt zeer moeilijk...

Beide geslachten van de "Kleine vuurvlinder" (Lycaena phlaeas) zien er bijna hetzelfde uit. Bovenzijde van de voorvleugels zijn oranjerood met een bruine vleugelrand en zwarte vlekken. De achtervleugels zijn bruin met een oranje achterrand. Deze vlinder heeft een lange vliegtijd van midden april tot eind oktober. Dit gebeurd in meestal wel vier in elkaar overlopende generaties. De laatste vlinders sterven dan gewoonlijk als gevolg van de vorst zonder zich te hebben voortgeplant. Meestal overwinteren de jonge rupsen wel maar soms ook als volwassen rups. De verpopping vindt plaats tussen een aantal gesponnen bladeren op de waardplant en dit kan een zuring zijn zoals: Schapenzuring, Veldzuring of Ridderzuring. Een mooie verschijning!

"Rood guichelheil" (Anagalis arvensis subsp. arvensis) is en mooi rood bloemetje met geel stuifmeel. Centraal is er nog en prachtige purperen kleur aan de kroonblaadjes. Het had ook een medische toepassing de naam "guichelheil" = waan -genezend. Het werd gebruikt tegen melancholie en hondsdolheid. Blijkbaar moet er ook nog een "Blauw guichelheil" zijn maar dit is ernstig bedreigd en staat op de rode lijst. Het Rood guichelheil is wel te vinden op vochtige tot droge gronden in akkers en moestuinen en zelfs op omgewerkte gronden. In "bijlage" nog en opname van dit speciale bloemetje.

De "Paardenbloem" (Taraxacum officinalis) is een veel voorkomende bloem. Er zijn ook heel veel varianties onder: namelijk een 1000 microsoorten! Er zijn vooral of bijna alleen apomictische paardenbloemen. D.w.z. er is vruchtzetting zonder bevruchting! Zij erven dus in vrouwelijke lijn en zijn planten zonder vader. Stuifmeel speelt geen rol en wordt praktisch niet gevormd of is vaak slecht gevormd. Uitzonderlijk komt er toch wel eens bevruchting voor en kan er weer een microsoort gevormd worden. De wetenschappelijke naam "officinalis" duidt er ook op dat het in de geneeskunde gebruikt werd. Vooral als water afdrijvend middel vandaar ook de naam "Pisbloem". Ook geeft het veel honing en zijn de imkers daar zeer tevreden mee. Hier zien we er een huisvlieg op. In "bijlage" zitten er blijkbaar ook nog andere insecten op om zich te goed te doen aan de nectar.

Deze bessen van de Amerikaans vogelkers zijn best eetbaar als ze nog wat zwarter geworden zijn. (Dan zijn ze helemaal rijp). Over deze boom of struik is men wel niet zo gelukkig omdat hij zich sterk voortplant en veel inheemse planten in de verdrukking brengt. Zo te zien aan het aantal bessen die hier aanhangen kan men zich best een idee vormen van de vruchtbaarheid van deze boom. Ook vogels (zoals spreeuwen) eten deze bessen graag en deponeren de zaden met nog wat mest erbij overal waar ze neerstrijken. Veelal zien we zo aan de bosranden deze Amerikaanse vogelkers opkomen. De bast zelf van de boom ruikt naar blauwzuur als men de schors even krast. Een gif, dat in de middeleeuwen, een gif was dat dikwijls gebruikt werd om iemand aan zijn einde te brengen. In "bijlage" nog een opname van deze mooie bessen, die dus niet giftig zijn.

Op een esdoornblad troffen we de gallen van de "Esdoornhoornmijt" (Aceria macrorhyncha).
Op de bovenzijde staan hoorn- tot knobbelvormige uitwassen die wel 4 (6) mm hoog zijn en meestal rood-, soms meer geelachtig van, kleur. De opening die we niet zien bevind zich aan de onderkant en zijn net als de binnenwand bedekt met eencellige haren. Hier is, hier en daar, ook wat "beharing" zichtbaar. In "bijlage" nog een opname van deze constructies veroorzaak door deze galmijt.

De rups van "Rietvink" (Euthrix potatoria) is altijd een opvallende verschijning. Het is en tamelijk grote rups zij kan tot 75 mm lang worden en is ook bont van kleur naast de ruglijn heeft ze vaak gele tot oranje vlekken en daaronder nog dikke witte haarborstels. Zij vertoeft op verschillende grasachtige planten vooral riet en rietgras waarvan zij allicht de naam heeft meegekregen. De vlinder vliegt echter voornamelijk 's nachts. De rupsen eten ook vooral 's nachts en zij dronken 's morgens ook van dauwdruppels, daarom werd hij vroeger ook wel "drinker" genoemd.

Hier is nog een roest "Kroonroest" (Puccinia coronata)  op vuilboom of sporkehout. Op deze waardplant komen de spermogonia  en de acia voor. Het zijn de eerste twee vormen van deze roest die op vuilboom voorkomen. De spermogonia zitten tussen de acia. Ze zitten in cirkelvormige groepen of onregelmatig verspreid op gele tot geel purperen vlekken en vooral op de bladstelen zoals hier het geval is en daar kunnen zij misvormingen veroorzaken zoals we hier ook kunnen zien. De andere vruchtlichamen van deze Kroonroest (Uredinia en Telia) komen voor op verschillende grassoorten. Toch is het steeds opvallend als men deze aantasting op de vuilboom aantreft. Over roesten staat ook meer uitleg nog op andere plaatsen zoals hierboven in de toelichting wordt aangegeven. 

Dit "Gebundeld netpluimpje" (Stemonitis fusca var. fusca) is nog eens een slijmzwammetje dat zoals we hierboven bij de toelichtingen aanduidden geen zwam is maar tot de eencelligen behoort.  Het begint als een groepje amoebe-achtige diertjes die later samensmelten en bij rijpheid uitgroeien zoals hier tot een groepje "pluimpjes" die een soort sporen vormen waar de "amoeben" terug zullen verschijnen. Deze "pluimpjes" zijn hier een 12 mm hoog en staan op een donkerbruin-zwart steeltje van een 2,5 mm. Nog meer over deze slijmzwammetjes kunt u lezen bij vorige  presentaties op vroegere data (zie hierboven bij toelichtingen). In "bijlage" geven we u nog en opname van de "sporen" die een 10µm groot zijn. De opname gebeurde onder microscoop en is niet zo scherp maar laat zien dat deze sporen mooi geornamenteerd kunnen zijn.

Deze "roest op scherpe boterbloem" (Puccinia recondita,senso lato) is niet zo specifiek te bepalen daarom wordt er over in "brede zin - senso lato" over gesproken . Roesten zijn ook bijzonder omdat ze meestal wel wat waardgebonden zijn en in wel 5 soorten sporen kunnen voorkomen op verschillende planten in verschillende fasen van ontwikkeling. In de inleiding (hierboven) kan men nog andere "roesten" opsporen met nog wat meer uitleg. Hier hebben we wel urediniosporen, die we in de "kratertjes"  met gele rand vonden op Scherpe boterbloem. In "bijlage" geven we een opname van deze sporen die wel een 20µm groot waren onder microscoop met een vergroting van 1000 x. De sporen lijken wel en dikke wand te hebben.