Categorie: Letteren: Duits

Het Vara-programma Zembla presenteert op zaterdag 12 februari via Nederland 2 de aflevering Vuile olie van Shell. Daarin wordt aandacht besteed aan de kort geleden gehouden hoorzitting in de Tweede Kamer over de activiteiten die oliemaatschappij Shell heeft ontwikkeld in Nigeria. Die hoorzitting is to stand gekomen door de uitzending van de gelijknamige aflevering van Zembla, zoals die in juni 2010 in de huiskamers kon worden ontvangen. Daarna wensten kamerleden van Zembla-verslaggever Thomas Blomte  vernemen welke zijn ervaringen in Nigeria zijn geweest.

Het is een onloochenbaar feit dat reeds een halve eeuw de firma Shell in Nigeria olie uit de grond haalt. Olielekken hebben er in die tijd voor gezorgd dat viswater en akkers ernstig vervuild zijn geraakt. De bevolking is er nu wel heel zat van dat Shell in het geheel geen rijkdom blijkt te hebben gebracht doch armoede. Daarnaast draagt de oliemaatschappij bij aan de conflictsituaties die sedertdien in die gehele regio zijn ontstaan.

In het VPRO-programma Zingen dat via de televisiezender Nederland 2 wordt uitgezonden, wordt een serie portretten voorgesteld van zangers en zangeressen in de categorieën van opera tot en met popmuziek in verband met hun grootste passie: zingen. In die reeks is op zondag 30 januari de in 1955 geboren Nederlandse sopraan Charlotte Margiono aan de beurt.

In werkelijkheid heet zij Charlotte Marie-Louise Heijdemann. In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw genoot zij grote bekendheid en was zij alom geliefd als  voortreffelijke sopraan.
Voor de buitenwacht moet het een donderslag bij heldere hemel hebben geleken toen Charlotte Margiono in februari 2010 afscheid heeft genomen als professionele operazangeres, onder meer omdat ze te lijden had onder het verlies van de vorm van haar lyrische sopraan. Toch bestaat haar hele leven en de invulling en de vervulling daarvan nog steeds uit zingen: ze geeft er les in, ontvangt zelf nieuwe lessen, en ze blijft gewoon zingen.

De aflevering in kwestie wordt uitgezonden in genoemd programma via Nederland 2, op zondag 30 januari tussen 23:00 uur en 23:40 uur. Een herhaling wordt aangeboden door het digitale televisiekanaal Holland Doc, op dinsdag 1 februari, tussen 19:44 uur en 20:16 uur.

Concert vanuit Utrecht

Hoezeer wij ook bezwaar aantekenen tegen delen van het oeuvre van de Russische componist Sergej Rachmaninov (1873-1943) en dat zijn vooral de werken voor orkest, met of zonder toegevoegde pianosolist. Gelukkig heeft diezelfde componist niet alleen maar dergelijke abjecte stukken aan de wereld geschonken, maar ook andere werken. Hoogtepunt in zijn ouevre is zonder meer opus 37voor koor, bekend onder de titel Vespers, gerealiseerd in 1915. Een enkele keer komen we het tegen met de Nederlandse titel Avondwake.

Op vrijdag 20 januari kunt u luisteren naar dat aangrijpende stuk muziek dat tot het beste uit het fin de siècle behoort. Het wordt gezongen door het Groot Omroepkoor onder leiding van Sigvards Klava.
Voorafgaande aan dat briljante opus worden twee andere meesterstukken, eveneens van Oost-Europese componisten gespeeld, beide voor koor a capella: Drei geistliche Gesänge van Alfred Schnittke (1934-1998), gevolgd door Triodion (Het Boek van de Drie Odes) van de Estlandse componist Arvo Pärt (geboren 1935).

In The essay, een programma van BBC Radio 3 dat elke avond van de vijf werkdagen laat wordt uitgezonden— in onze tijdzone is het al middernacht (en officieel de volgende dag van die, welke staat aangekondigd) als het programma begint, maar in de vestigingsplaats van de zender in kwestie en de relatief wijde omgeving ervan is het dan 23:00 uur —, is deze week vijf maal een kwartier aandacht ingeruimd voor de Franse auteur, politicus en filosoof Michel de Montaigne (1533-1592). In de praktijk van de radioluisteraars in onze contreien houdt dat in dat ze maandagnacht tot en met vrijdagnacht, al die dagen van 00:00 uur tot 00:15 uur kunnen luisteren naar een afleveren van de vijfdelige serie.
In onze huidige tijd geniet deze man in wezen nog 'slechts' bekendheid als auteur van zijn bijzondere, want filosofisch diepgravende essays over alledaagse zaken, niet alleen in het leven van intellectuelen en mensen die boven de materie staan. Zijn essays vormen een omvangrijk oeuvre, die in de loop van inmiddels wat meer dan de laatste vier eeuwen op tal van manieren zijn uitgegeven, niet alleen in zijn eigen land en dito taal, maar tevens in tal van vertalingen.

Hoewel ik reeds in het bezit was van een complete editie in één band uit de jaren tachtig van de twintigste eeuw, en enkele ingekorte studie-uitgaven, al dan niet met kanttekeningen en/of illustraties, kon ik het toch niet laten de tweedelige Garnier-editie uit de negentiende eeuw te kopen, die tussen de afgeschreven boeken, voor de somma van één euro voor de twee delen, in kratten van een antiquariaat werd aangeboden. Die beide delen waren voorzien van bibliotheekbanden met een decent en sober, blauw/zwart gemarmerd voorplat). Zowel het tekstgedeelte van de titelpagina, alsook de gravure die een voorstelling bidt van de auteur, en die zich als frontispice in het eerste deel van de uitgave in kwestie bevindt, kunt u hierboven aanschouwen.

Mary Lamb (1764-1847) en haar elf jaar jongere broer Charles (1775-1834) hebben samen het boek Tales from Shakespeare geschreven; in 1807 werd het gepubliceerd. Het boek was — en is nog altijd — bedoeld voor de jeugd. Twintig van alle stukken — histories, comedies, tragedies — van William Shakespeare (1564-1616) — worden door broer en zus Lamb zodanig verwoord dat ze ook en vooral voor jongeren aanvaardbaar zijn.
Dat werk wordt tot op de huidige dag steeds opnieuw gedrukt en is in de loop van, inmiddels meer dan twee eeuwen, in talrijke edities verschenen, zo ook in de alom vermaarde serie Everyman's Library en daarvan in de sub-reeks For Young People van uitgever Dent & Sons te Londen. Daarin worden het element travestie — een zeer groot thema in het oeuvre van Shakespeare — niet gemeden. In die editie — althans in de uitgave van 1948 — zijn elf tekeningen opgenomen van de vermaarde schilder Arthur Rackham (1867-1939). Zie één daarvan in een bijdrage van heden op onze zustersite Tempel der Beeldende Kunsten.

Begin deze eeuw is er over broer en zus Lamb een dubbelbiografie verschenen door Sarah Burton (2003).

BBC radio 3 zendt op zondag 16 januari — tussen 21:00 uur en 22:30 uur onze tijd — in het programma Drama on 3 — een stuk uit van Carlo Gebler, getiteld Charles and Mary over de relatie van broer en zus Lamb.