Categorie: Beeldende kunst

"Schilderbeest"

Jan Sluijters (1881-1957) ─ bij de burgerlijke stand met de voornamen Johannes Carolus Bernardus ─ staat centraal in de aflevering van het Avro-programma Close up, die op dinsdag 14 december, vanaf 22:55 uur via Nederland 1 zal worden uitgezonden. Sluijters heeft zich in het begin van zijn carrière laten inspireren door grootheden uit de negentiende eeuw, zoals Vincent van Gogh (1853-1890) en diens Franse (leef)tijdgenoot Georges Seurat (1859-1891), en door andere internationaal werkzame, respectievelijk vermaarde, beeldend kunstenaars als Pablo Picasso (1881-1973) en tevens door een landgenoot Piet Mondriaan (1872-1944).

In zijn latere periode vond hij een geheel eigen stijl, waarin zichtbaar werd dat de werkelijkheid van alledag zijn inspiratiebron was geworden, waarbij de daad van het schilderen hem de grootste voldoening schonk. Het uitbundige gebruik van kleuren vinden we onder meer terug in zijn stukken met bloemen.

Beroemde en beruchte stukken

Eén daarvan, het Meisje, is in de jaren vijftig gereproduceerd, net als een stuk met bloemen en een naakt. Door die vermenigvuldiging hebben vooral die drie wat meer bekendheid gekregen dan tal van andere, aantrekkelijke schilderijen van deze meester. Daaronder bevonden zich portretten van mensen uit de wereld der kunsten, vooral vrouwen. Familiestukken en landschappen behoren verder tot Sluijters' oeuvre. Schilderijen daaruit hangen in diverse musea, ook buiten Nederland, en gelden daar als topstukken uit de collectie.
Zijn naakte negerinnen ─ een thema dat in die tijd nog een groot taboe was ─ hebben enerzijds voor veel ophef gezorgd, aan de andere kant voor naamsbekendheid van deze schilder.

Onlangs vond ik ─ voor vijf procent van de prijs die tot dan toe gold ─ in de stapels met afgeschreven boeken, in een antiquariaat in mijn woonplaats, een nooit gebruikt exemplaar van het boek The Jewish People, vol illustraties, en met een middenkatern waarin de afbeeldingen uitsluitend in kleuren zijn afgedrukt. Een van die prachtige kleuren-illustraties vindt u hiernaast.

Op deze site hebben we eerder een afbeelding van Koning David, harpspelend, gepubliceerd, en daarom willen we u dezelfde mens die muziek maakt, maar dan geheel anders, niet onthouden.

Het betreft hier een miniatuur op paneel, deel uitmakend van de Rothschild Miscellany; Ferrara circa 1470.

Vandaag is het honderd vijf jaar geleden dat de "vader der moderne schilderkunst" Paul Cézanne (geboren 1839) is overleden te Aix-en-Provence, waar zijn atelier is omgedoopt tot museum. Deze aanvankelijke impressionist heeft later van zijn leven de aanzet gegeven tot het expressionisme, het fauvisme en zelfs het kubisme. De meester mag zeer productief worden genoemd: 950 olieverfschilderijen en 650 aquarellen vormen zijn oeuvre.

Hoewel de Parijse periode van de Nederlandse schilder Piet Mondriaan ─ geboren op 7 maart 1872 te Amersfoort ─ niet de verwachte verandering, dat wil zeggen: verbetering in de zin van een grotere bekendheid tot gevolg heeft gehad ─ daarvoor was hij in 1921 uit ons land vertrokken ─, is die tijd, tot 1938, van doorslaggevende betekenis geweest, niet alleen door hetgeen hij toen aan kunstwerken heeft gecreëerd, maar evenzeer vanwege de directe omgeving waarin hij zijn werk heeft verricht. Dat was een atelier met een volstrekt eenmalig, strak vormgegeven interieur, dat ─ net als het gros van zijn werken ─ in primaire kleuren was geschilderd: wit, geel, rood en blauw.

Piet Mondriaan, de pionier van de abstracte en non-figuratieve kunst,  overleed op 1 februari 1944 te New York.
In aflevering van de Avro-reeks Close up, welke wordt uitgezonden via Nederland 2-tv, op dinsdag 4 oktober, tussen 22:55 uur en 23:55 uur, is de film In het atelier van Mondriaan te zien.
__________
De foto van Piet Mondriaan werd in het decembernummer van 1922 van het tijdschrift De Stijl gepubliceerd. 

De afbeelding die u links ziet is een banjo spelende neger, die onderdeel uitmaakt van de 'circusnummers' in het oeuvre van de Franse schilder, lithograaf en tekenaar Henri Marie Raymond, graaf de Toulouse-Lautrec-Monfay, geboren in 1864, en overleden in 1901 tijdens een bezoek aan zijn moeder. Dat gebeurde op 9 september van dat jaar, en wordt (onder meer) herdacht in het programma ZeitZeichen: Stichtag heute van de regionale Duitse radiozender WDR 3, op vrijdag 9 september tussen 17:45 uur en 18:00 uur. Of daarin ook de reeks Circus uit 1899, bestaande uit krijttekeningen, aan de orde komen, is niet bekend, maar muziek maakte de man wel.
Deze banjo spelende neger komt voor in de inleidende tekst van genoemd boekje dat in de jaren vijftig door Édouard Julien werd geschreven en in Parijs uitgegeven. De Haagse uitgeverij L.J.C. Boucher liet daarvan een vertaling door W.A.L. Beeren, kunstkenner en latere museumdirecteur, verschijnen in een klein en dun boekje, als vijfde deeltje in de reeks Kleine Kunst-Encyclopaedie.
In die inleidende tekst staan nog vier andere voorbeelden. Het gedeelte circus, voornamelijk krijttekeningen in kleuren, bestaat uit vijftien afbeeldingen die alle met het fenomeen circus te maken hebben.

Verdi
BBC Four-television geeft alle ge:interesseerden de gelegenheid om op zondag 21 augustus, 's avonds vanaf 20:00 uur naar een uitvoering van het Requiem uit 18 van Giuseppe Verdi (1813-1901) te luisteren, gepresenteerd door het BBC Symphony Orchestra onder leiding van Semyon Bychkov, die als Verdi-specialist geldt. Vocale medewerkenden zijn:

Marina Poplavskaya, sopraan

Met dit grootse werk nam in ons land Michel Tabachnik recentelijk afscheid van het Noord Nederlands Orkest waarvan hij zes seizoenen chef-dirigent is geweest. Zijn aantreden in 2005 was eveneens met datzelfde ensemble.

Mozart
Via BBC Radio 3 wordt in het Prom-concert van diezelfde zondag, vanaf 20:00 uur ─ en tegelijkertijd via de Nederlandse muziekzender Radio 4 ─ als laatste onderdeel van het concert het totaal anders overkomende Requiem uit 1791 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) voorgesteld, na composities van Benjamin Britten en ene meneer Matthews. Uitvoerenden zijn de City of London Sinfonia onder leiding van Stephen Layton. Eerder die dag, tussen 18:15 uur en 19:00 uur wordt hetzelfde opus voorgesteld door leden van London Sinfonia, maar dan in de reeks BBC Proms Plus.

Op zaterdag 20 augustus biedt het programma Hear and now van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, vanaf 23:30 uur tot 01:00 uur onze tijd in de nacht op zondag 21 augustus, de gelegenheid om kennis te maken met strijkkwartetten van Australische muziekmeesters. Onder hen Peter Joshua Sculthorpe (geboren 1929) en Nigel Westlake (geboren 1958), die beiden hun sporen in de wereld van het componeren ruimschoots hebben verdiend. Nigel Westlake heeft flink wat filmmuziek geschreven en tevens één en ander dat op de gebruikelijke scala van de klassieke muziek een plaats heeft. Voor verdere ontwikkeling van zijn kennis der eigentijdse muziekmogelijkheden heeft hij medio jaren tachtig enige tijd in ons land gestudeerd.
Peter Sculthorpe heeft zich bekwaamd in tal van disciplines binnen de als klassieke muziek geëtiketteerde kunst. Hij componeerde onder meer 17 strijkkwartetten.
Het Goldner String Quartet, dat sedert 1995 bestaat en eveneens van Australische origine is, speelt de werken van hen en (een) ander(en) in het kader van het City of London Festival 2011.

Twee avonden achtereen speelt ─ tijdens de BBC Proms 2011 in de Albert Hall te Londen ─ het Chamber Orchestra of Europe onder leiding van Bernard Haitink, met medewerking van de pianist Emanuel Ax, tezamen vier werken van Johannes Brahms (1833-1897).

Johannes Brahms tegen het einde van zijn leven.

Op vrijdag 19 augustus begint het concert om 20:00 uur en is het te volgen via, in ieder geval twee, in ons land te ontvangen, Europese radiozenders, te beginnen bij BBC Radio 3 en Neerlands Radio 4.

Uitgevoerd worden de Symfonie nr. 3 in F-groot, opus 90, uit 1883; na de pauze voegt Emanuel Ax zich bij het ensemble voor het Pianoconcert nr. 1 in d-klein, opus 15, uit 1859.

Het concert is vanaf 20:30 uur onze tijd eveneens te volgen op BBC Four-tv.

Gedurende de pauze, tussen 20:40 uur en 21:00 uur onze tijd, spreken musicoloog Kenneth Hamilton en criticus Stephen Johnson over de componist Brahms; op BBC Four wordt een gesprek gevoerd met dirigent Bernard Haitink.

Zaterdag 20 augustus spelen dezelfde musici, onder leiding van dezelfde dirigent, twee andere composities van dezelfde meester, ook in dezelfde beide categorieën. Het concert wordt dan geopend met het Pianoconcert nr. 2 in Bes-groot, opus 83, uit 1881, gevolgd door de Symfonie nr. 4 in e-klein, opus 98, uit 1885.

Het optreden begint op zaterdag om 20:30 uur onze tijd. In de pauze, tussen 21:20 uur en 21:40 uur, wordt gesproken over de literaire passies van musici. Andrew Litton is daarbij van de partij.

Dit concert zal tevens worden uitgezonden door BBC Two-tv, doch pas tussen 22:00 uur en middernacht onze tijd.