Categorie: Beeldende kunst

In de nacht van woensdag 17 op donderdag 18 augustus, tussen 00:30 uur en 01:45 uur presenteert Arte-tv de documentaire Die Kunst der Fuge, waarin de compositievorm Fuga wordt behandeld, zoals onlangs de passacaglia werd voorgesteld. Die vorm komen we niet alleen tegen in het grootse werk van de Duitse componist der barok bij uitstek, Johann Sebastian Bach (1685-1750), met name in zijn pièce de résistance in deze contect met de titel Die Kunst der Fuge BWV 1080, gecomponeerd in de jaren 1742-1750, doch pas in 1751 posthuum als één werk gepubliceerd.

Giuseppe Verdi; schilderij van Giovanni Boldoni (1842-1931).

De grote kunst der fuga is echter tevens terug te vinden in een meesterwerk zonder weerga van latere datum: in het muziekdrama Falstaff, gecomponeerd in de jaren 1892/1893 door de Italiaanse grootmeester Giuseppe Verdi (1813-1901).

Deze opera eindigt met een kreet van de protagonist, die meldt dat alles op aarde een klucht is, waarna een grandioze fuga inzet, en wordt getoond dat niet alleen Papa Bach degene is die de kunst van de fuga beheerste, maar dat de bijna vaste toevoeging "als geen ander" daarbij niet meer onverbrekelijk behoorde te worden verbonden.

Louis XVI.

De Franse Revolutie ─ waarmee het doel werd nagstreefd om de al te grote verschillen tussen (groepen van) mensen te verkleinen, met op termijn de hoop dat er geen standen meer zouden zijn, en ieder de ander zou respecteren voor wat zij en hij waren ─ was drie jaar en iets minder dan een maand oud toen in Parijs het paleis van koning Lodewijk de Zestiende op 10 augustus 1792 werd bestormd; daarbij zijn meer dan duizend doden gevallen, onder wie de bewakers van het paleis. De opstandelingen zijn erin geslaagd de koning te arresteren en de monarchie officieel af te schaffen.
De koning overleed binnen een half jaar na zijn arrestatie: op 21 janauri 1793 in de Franse hoofdstad.

Hoewel de Slovaakse sopraan Edita Gruberova, die befaamd is voor haar coloraturen, reeds vier decennia op podia, verspreid over de aardbol, optreedt, is er volgens collega's, critici en dirigenten geen zweem van routine te bespeuren. Negenenvijftig jaar oud was ze toen ze voor het eerst de rol van Norma zong in het gelijknamige muziekdrama uit 1831 van Vincenzo Bellini (1801-1835).

De wereldwijde bewondering die Edita Gruberova heeft weten te verwerven, heeft wel enige vragen opgeworpen, zoals Hoe is het mogelijk dat ze na zovee jaren nog altijd zo goed kan zingen? En Hoe slaagt ze erin dat belcanto in haar instrument te integreren? Stefan Pannen en Claus Wischmann wilden er het fijne van weten en hebben mede daarom deze zangeres gedurende anderhalf jaar begeleid. Een klein gedeelte van al hetgeen ze hebben kunnen verzamelen, valt te zien in de ZDF-documentaire uit 2008 Edita Gruberova ─ Die Kunst des Belcanto. Daarin dragen dirigent Nikolaus Harnoncourt en criticus Joachim Kaiser, alsmede enige zangeressen hun mening bij, hetgeen de afronding van zo'n portret zeer ten goede komt.
Deze documentaire wordt, in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9, uitgezonden op maandag 8 augustus, tussen 22:30 uur en 23:25 uur via Arte-televisie. Twee herhalingen volgen: de eerste op zondag 14 augustus, om 06:00 uur in de ochtend; de tweede op zondag 18 augustus, dan reeds om 05:00 uur in de ochtend.

Dirigent Charles Hazlewood.

De relatie tussen mens en natuur staat centraal in de serie documentaires die door legio televisiestations ter wereld wordt uitgezonden onder de titel Human Planet. Voor die films is speciaal muziek gecomponeerd, die thans zonder de films zal worden voorgesteld in het televisieprogramma met dezelfde titel, waarin het BBC Concert Orchestra zal optreden, in een uitzending van BBC Four-television, op vrijdag 5 augustus, 's avonds tussen 20:30 uur en 22:00 uur. Dirigent is Charles Hazlewood, die we al jaren kunnen meemaken tijdens uitzendingen van de BBC Proms in de Albert Hall te Londen, waar hij vanaf de zijlijn commentaar en toelichtingen geeft, alsmede in gesprek gaat met musici en deskundigen.

Blauwe regenwolk.

Een groep wetenschappers, die zich heeft geschaard rondom de Deense natuurkundige Henrik Sevensmark, ziet als oorzaak voor de opwarming van de aarde, hetwelk als heet hangijzer ─ na zijn schaduwen reeds te hebben vooruitgeworpen boven ons blijft hangen als een Zwaard van Damocles ─ niet CO2 en de uitstoot daarvan wereldwijd, maar de invloed van waterdanp en wolken in de atmosfeer. En precies dat is bij klimaat-wetenschappers een zeer omstreden 'inzicht'. Niemand twijfelt meer aan de, al dan niet geleidelijke, opwarming van de aarde, maar over de oorza(a)k(en) lopen de meningen zeer uiteen.
De Deense documentaire Das Geheimnis der Wolken uit 2007, gerealiseerd door Lars Oxfeldt Mortensen, wordt als bijdrage van Arte France in het programma van Arte-tv opgenomen voor uitzending op de avond van vrijdag 5 augustus, tussen 21:45 uur en 22:40 uur.
Deze film, met stereo-geluid, op het beeldformaat 16:9, wordt herhaald op zaterdag 6 augustus om 10:00 uur.

Acteur Ulrich Matthes.

Autobiografisch

Vanaf vrijdag 29 juli wordt, in het kader van het ARD Radiofestival 2011, op alle regionale Duitse ARD-radiozenders, gedurende negen avonden van de werkdagen, tussen 22:30 uur en 23:05 uur, een aflevering van een nieuwe serie voorgelezen: deze keer wordt die reeks gevuld met het autobiografische verhaal Die Ursache uit 1975 van de in Heerlen geboren Oostenrijkse auteur Thomas Bernarhard (1931-1989). Acteur Ulrich Matthes (geboren 1959) leest het verhaal voor.

Die Ursache

De reeks zal worden voortgezet op maandag 1 augustus: tot en met vrijdag 5 augustus worden de delen 2 tot en met 6 voorgesteld.

Die Ursache is het eerste van een serie van vijf autobiografische verhalen van die bijzondere auteur, waarvan tijdens dit festival reeds het laatste verhaal, Ein Kind, werd gepresenteerd.De vertelling Die Ursache draagt als ondertitel Eine Andeutung.
Het verhaal behandelt de schooltijd in Salzburg van de auteur. De publicatie leidde tot een rechtsstrijd met de eerwaarde Franz Wesebauer (Stadtpfarrer), die zichzelf meende te herkennen in de figuur van Onkel Franz, en daarom diende hij een aanklacht in tegen de schrijver. Na een lange procedure kwamen de strijdende partijen tot een vergelijk: dat betekent in de praktijk dat de geïncrimineerde passages uit het boek werden verwijderd.

Correspondentie
Naar aanleiding van allerlei toestanden, gebeurtenissen, invallen en ergernissen, terecht ongerust makende zaken en volkomen onterecht als zodanig ervaren kwesties is tussen literaire ambities koesterende uitgevers en hun auteurs de nodige correspondentie uitgewisseld. Siegfried Unseld van Suhrkamp Verlag was daarvan een markant voorbeeld.
Met tal van zijn auteurs voerde hij een pennenstrijd om niet nagekomen afspraken, wensen en verlangens van de auteurs en al wat dies meer zij. Meer daarover  in een artikel op onze zustersite Kunst en cultuur in een bijdrage van maandag 1 augustus door te klikken: hier. 

Hier ziet u een detail uit het schilderij De luitspeler, in een donkere, relatief onopvallende lijst. Zo is een reproductie via internet te bestellen. 
De meester is de in 1571 te Caravaggio geboren Michelangelo Merisi uit die plaats. En hoewel die toevoeging niet een onderdeel is van zijn familienaam, is tot op de huidige dag die schilder als Caravaggio bekend gebleven. Hij overleed in 1610 te Porto Ercole.

Dezer dagen staat de schilder in het centrum van de belangstelling op de Britse cultuurzender BBC Radio 3. Meer daarover kunt u vinden in een bijdrage van heden op onze zustersite Tempel der beeldende kunsten.

Christoph Willibald von Gluck. Buste door Jean-Antoine Houdon (1741-1828). Het stuk bevindt zich in het Cleveland Museum of Art (VS).

In het ARD Radiofestival 2011, onderdeel Oper, wordt op zaterdag 30 juli, vanaf 20:00 uur, door de regionale Duitse radiozenders die onder ARD/Das Erste vallen, een uitvoering gerealiseerd van het muziekdrama Telemaco, ossia L'isola di Circe van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787). 
Marco Coltellini (1719-1777), die niet alleen librettist, maar tevens het vak van drukker beoefende, schreef de tekst op basis van een drama van Carlo Sigismondo Capece (1652-1728). 
Het muziekdrama werd geschreven ter gelegenheid van het huwelijk van de toekomstige keizer Joseph II met Prinses Maria Josepha van Beieren. De première werd op 30 januari 1765 te Wenen, in het vermaarde Burgtheater gegeven.

Uitvoerenden zijn het Freiburger Barockorchester en het Chor des Theaters Basel, onder leiding van Anu Tall, met medewerking van vocale solisten.

Componist Charles Koechlin.

Woensdag 27 juli, 's avonds tussen 23:00 uur en middernacht, kan iedere muziekliefhebber, en vooral degenen die zich nadrukkelijk interesseren voor Franse klassieken ─ en al helemaal als de helaas minder bekende Charles Koechlin (1867-1950) tot die interessesfeer behoort ─, kijken en luisteren naar de registratie van een uitvoering van Offrande musicale sur le nom de BACH, opus 187, uit 1942. De uitvoering werd gerealiseerd door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Ed Spanjaard. Het programmaonderdeel van Cultura 24 wordt gepresenteert onder dezelfde naam als de eerdere uitvoering(en) op de 'normale' televisiezenders: Klassiek, gevolgd door de bij het gebeuren passende titel, in dit geval de naam van de componist.
Op donderdag 28 juli wordt, tussen 19:00 uur en 20:00 uur een herhaling geboden op dezelfde zender. Voor eventuele herhalingen overdag en in de nachtelijke uren raadplege men de Programmagegevens op de website van de zender in kwestie.

De televisiezender Nederland 2 presenteert op dinsdag 26 juli een nieuwe aflevering van het Avro-programma Closse up waarin het thema deze keer wordt gevormd door het duo kunstenaars Gilbert & George (geboren 1943, respectievelijk 1942).

Sedert bijna een halve eeuw slagen de beide heren erin internationaal de aandacht op zich te vestigen met hun als live performances gekwalificeerde voorstellingen met fotomontages die als glas-in-lood uitingen overkomen, en daarnaast met videokunst.

De twee heren beschouwen hun dagelijks leven als een volkomen geïntegreerd bestanddeel van de kunst die zij maken. Het nadrukkelijke tegendeel is het geval: al 'heel lang' vormen ze een kunstwerk, beiden gekleed in een onberispelijk maatpak.

Deze aflevering van Close up begint volgens schema om 23:15 uur en loopt door tot in de nacht op woensdag 27 juli tot 00:58 uur.