GOED OM WETEN - EENDENKROOS

Engerling

Een engerling is de larve van een kever, met name de bladsprietkever, waaronder veel voorkomende soorten zoals de meikever, junikever en rozenkever vallen. Deze larven hebben een herkenbare witte kleur en een gebogen lichaam dat lijkt op de letter 'C'. Ze kunnen behoorlijk groot worden, soms wel enkele centimeters lang.

Engerlingen leven onder de grond en voeden zich met wortels van planten. Dit kan een probleem zijn voor tuiniers en boeren, omdat ze de wortels kunnen beschadigen en planten kunnen laten verwelken of sterven. In grasvelden kunnen engerlingen leiden tot bruine vlekken en kale plekken.

Engerling gevonden in komposthoop (Foto's: Leo PEETERS)

Oude ambachten in Kasterlee

Onderstaande foto's werden ons toegestuurd door Leo PEETERS....uit Kasterlee!

Boomkanker

Bastbulten zijn gezwellen (knobbels en bulten) op de stam en takken van bomen. Ze worden ook wel boomkankers genoemd.

Ongecontroleerde celgroei die zwellingen veroorzaakt, komt ook bij planten voor. Vaak is een schimmelinfectie of een bacteriële infectie de oorzaak. Maar planten kennen eigenlijk geen kwaadaardige tumoren en ze gaan er niet aan dood. Bij planten en bomen zaait kanker dus ook  niet uit. Ze hebben geen bloedsomloop die de tumorcellen naar andere plekken voert. Ook zit om het membraam van elke plantaardige cel een dikke wand van cellulose. Die vormt een onmogelijke hindernis voor tumorcellen.
(= info via Google)

Was het bij de mens met kanker ook maar zo. Door ongecontroleerde celgroei ontstaan zwellingen die  mens en dier fataal kunnen worden. Veranderingen in het DNA kunnen er voor zorgen dat cellen ongecontroleerd gaan delen en er een kanker ontstaat. Helaas weten we ook dat tumoren dieren - en dus ook mensen – fataal kunnen worden.

Het intomen van een kanker en mogelijk genezen is een strijd van de patiënt én de wetenschap. Het halen van een positief resultaat is de bekroning waarvoor we wel eens een kaarsje mogen branden en natuurlijk ook voor vechtenden en slachtoffers.

Roger DAMEN – Jef ADRIAENSEN

Klis of klit

De zaadbollen van de klis (of klit) blijven met hun hardnekkige weerhaakjes overal aan plakken: kleding van mensen of haren van paarden en runderen. Dat is ook precies de bedoeling, de plant zorgt er zelfs voor dat hij smakelijker wordt als de zaden rijp zijn. Zo lokt de plant de grazers naar zich toe en zodra die zich tussen de planten wagen, grijpen de klittenzaden zich vast in hun vacht. Verspreiding gegarandeerd.

Klis of klit (Alle foto's: Karel VERBRUGGEN)

Daguitstap Xanten (Dl) – Zaterdag 25 januari 2025

Traditioneel is er in ‘t  begin van elk jaar een daguitstap.  We kozen dit jaar nog eens voor de Rhein (Rijn) voordat deze rivier de Waal wordt genoemd bij het binnen vloeien van Nederland.  De uiterwaarden in Xanten, alwaar de rivier mag overstromen, meer bepaald in Naturschutzgebiet Bislicher Insel, wordt ons te exploreren gebied.  Het bezoekerscentrum verstrekt info over de fauna en flora met o.a. de focus op bever en zeearend.  Hier is het broedgebied van ooievaars en zeearend. Maar eerst hebben ook nog een bezoek gebracht aan Grubbenvorst in Nederland…..

Klik op de "playknop" om het filmpje te bekijken (Geluid aan)
Klik op de "pauze-toets" als je teksten wil lezen.
Je kan het filmpje desgewenst downloaden.....
....en je kan het ook op TV bekijken met de "YouTube" app van Telenet.

Daguitstap GRUBBENVORST en XANTEN – Zaterdag 25 januari 2025

In Nederland overwinteren jaarlijks 800.000 kolganzen, ruim twee derde van de wereldpopulatie! Tijdens onze wandeling in Grubbenvorst hebben wij er vele honderden kunnen spotten!

Kolganzen zijn in het najaar de grote sfeerbepalers in het Nederlandse luchtruim. Met hun onmiskenbare geluid – een kakelend gegak – kun je ze amper missen. Met gunstige noordoostenwind komen ze dan in groten getale naar Nederland. In volle vlucht zijn ze duidelijk te onderscheiden van andere ganzensoorten door hun ‘kol’, de witte plek rond de snavel, en de zwarte strepen op hun buik.

Kolganzen (Alle foto's: Marleen VAN WOLPUTTE)

Is dit een bever?  Is het een rat?  Neen…. het is een beverrat !

We hebben er eentje kunnen spotten tijdens onze daguitstap naar Xanten (Duitsland). De beverrat is een groot knaagdier afkomstig uit Zuid-Amerika. Beverratten zijn stevig gebouwd, met een stompe snuit en grote, oranje voortanden. Ze lijken wel een beetje op de bever…. maar ze hebben geen platte staart. Hun staart is rond en 30 tot 45 cm lang. Gewicht : 4 tot 9 kg.
Ze leven voornamelijk in zoetwatergebieden zoals moerassen, meren en rivieren.
Beverratten kunnen aanzienlijke schade aanrichten aan dijken, landbouwgewassen en inheemse vegetatie. In veel landen worden ze dus ook beschouwd als een invasieve soort en worden er inspanningen geleverd om hun populaties te beheersen. Beverratten zijn herbivoren en voeden zich met waterplanten, riet, en andere vegetatie langs de oevers. En het zijn voornamelijk nachtdieren en zijn het meest actief tijdens schemering en 's nachts.

Beverrat (Foto: Roger DAMEN)

Winterbloeiers

Een aantal planten bloeit het hele jaar door. Zelfs als het vriest blijven ze bloemen vormen.   Dit jaar werden in de donkerste dagen van het jaar in West-Vlaanderen 444 waarnemingen genoteerd van 96 bloeiende plantensoorten.

Madeliefje staat op één, gevolgd door Paarse en Witte dovenetel. Januari was kouder dan december, toch kan je nog steeds bloeiende planten vinden. Onderstaand exemplaar werd door mij gefotografeerd  vorige zaterdag tijdens onze daguitstap naar Xanten.

Madeliefje (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Resultaten Het Grote Vogelweekend: aantal vogels blijft dalen

Tijdens de 22e editie van Het Grote Vogelweekend van Natuurpunt telden, volgens de voorlopige cijfers, 53.539 enthousiaste deelnemers verspreid over Vlaanderen hun tuinvogels. Er werden 816.412 vogels geteld in 28.609 tuinen. De opvallendste bevinding is dat het aantal vogels per tuin met gemiddeld 21 vogels van 7 soorten lichtjes blijft dalen. De top 3 is: huismus, koolmees en vink. De Vogeltelweek voor Scholen was dit jaar een groot succes waaraan 227 scholen meededen, dat is een pak meer dan vorig jaar.

01 Huismus (Foto: Karel VERBRUGGEN)

02 Koolmees (Foto: Karel VERBRUGGEN)

03 Vink (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Winterkoning is..... de koning van de winter !

De Winterkoning is één van de kleinste zangvogeltjes in ons land, en kleine vogels hebben het nu eenmaal moeilijk om warm te blijven. Zeker 's nachts verliezen kleine vogels enorm veel energie. Een zware winterprik kan dus helaas behoorlijk fataal uitdraaien voor een deel van onze winterkoningen. En toch kroonde de winterkoning zich als de koning van de winter. Niet om zijn winterhardheid, maar om zijn baldadigheid, ook tijdens de koudste periode van het jaar. Terwijl heel wat vogels enkel in het voorjaar hun lied laten horen, zingen winterkoningen het hele jaar door, ook wanneer het sneeuwt en vriest. De koning van de winter doorbreekt zo, jaar na jaar, de ijzige stilte met zijn heldere zang.

Winterkoning (Foto's: Karel VERBRUGGEN)

Blauwe kiekendief - Circus cyaneus – Hen harrier

Ook de blauwe kiekendief kun je in de winter tegenkomen als hij op jacht is boven graslanden. Zo talrijk als de torenvalk is hij niet en als we niets doen dreigt de blauwe kiekendief zelfs uit ons land te verdwijnen. Je ziet deze vogel in de winter vooral in laaggelegen gebieden met veel ruigte en riet waar ze gezamenlijke slaapplaatsen hebben. Hij jaagt laag boven de grond, soms eventjes biddend. Het verschil in uiterlijk tussen mannetjes en vrouwtjes is bij deze vogel vrij groot. Mannetjes zijn overwegend grijsblauw, vrouwtjes bruin. Ook hebben ze een andere kleur ogen: hij heldergeel, zij bruin tot geelbruin.

Blauwe kiekendief (M) - Foto: Wim MARTENS

Blauwe kiekendief (V) Foto's: Wim MARTENS

Boomkikker niet langer met uitsterven bedreigd: 29.000 exemplaren geteld in Limburg

De boomkikker maakt een opmerkelijke comeback in Vlaanderen. Het kleine groene kikkertje, met z’n ronde vingertjes en herkenbare roep, komt opnieuw in grotere aantallen voor en heeft zich op meer plaatsen verspreid. In Limburg alleen zijn er 29.000 geteld. Rond de eeuwwisseling was de boomkikker met uitsterven bedreigd. In heel Vlaanderen waren er toen niet meer dan 300 exemplaren over. Nu lijkt hij gered. Vorig jaar tijdens onze daguitstap naar "De Wijers" in Zonhoven hebben wij enkele exemplaren van dichtbij kunnen bekijken !

Boomkikker (Roger DAMEN)

Boomkikker (Karel VERBRUGGEN)

Wat is ijzerzandsteen?

De Kempense Heuvelrug in Kasterlee is alom gekend in de Kempen en daarbuiten als het grootste reliëf van de regio….. en daar vind je nog ijzerzandsteen. IJzerzandsteen is ontstaan uit glauconiethoudende zanden die tijdens het Tertiair (Mioceen) in zee zijn afgezet. Nadat de zee zich had teruggetrokken, ca. 5 miljoen jaar geleden, verweerde het donkergroene glauconiet en het vrijgekomen ijzer sloeg als donkerbruin ijzeroxide (limoniet) in diepere lagen neer.

Ijzerzandsteen - Kempense heuvelrug (Foto's: Leo PEETERS)

Buntkalender 2025

We hebben al eens een foutje gesignaleerd.... en nu blijkt dat er nog twee foute datums zijn vermeld.

       - Zondag 24/07 moet zijn 27/07
     - Zaterdag 22/11 moet zijn 29/11

Hieronder vind je een foto van de gecorrigeerde versie, die je kan downloaden en desgewenst ook kan geprint worden.

Daguitstap "Xanten" - Zaterdag 25/01/2025

Voor de Bunters die hebben ingeschreven voor deze daguitstap gelieve te noteren dat het centrum van Dessel deels is afgesloten. Om de centrum-parking aan de kerk te bereiken kom je als volgt:

- komende van Mol: - neem rechts bij het binnenkomen de Lukasstraat en vervolgens links de Kolkstraat
    - komende van Turnhout: - neem links aan de verkeerslichten de Hofstraat en vervolgens rechts aan het Hofplein.

Glanskop - Poecile palustris – Marsh tit

De glanskop is een onopvallende bezoeker van bosrijke tuinen: het ontbreekt de soort aan de felheid van verwante mezensoorten. De verspreiding van de glanskop volgt vrijwel precies de verspreiding van de beuk, die in de herfst grote hoeveelheden zaden produceert. Deze zijn van levensbelang voor de glanskop, die er vrijwel de hele winter van leeft. In het voorjaar zijn het vooral eikenbomen waarin het voedsel gezocht wordt. Te herkennen aan zijn vaalbruin verenkleed met een glanzend zwarte  kopkap.

Glanskop (Alle foto's: Wim MARTENS)

Steenmarter

De steenmarter  is een slank en behendig dier met een dikke staart en een karakteristiek geelwitte keelvlek. Het zijn uitstekende klimmers en wonen vaak in bomen of rotsachtige spleten. Steenmarters zijn vooral 's nachts actief, wat het moeilijk maakt om ze overdag te zien. Hoewel ze klein zijn, spelen ze een belangrijke rol in het beheersen van knaagdierpopulaties. In sommige gebieden worden ze evelwel als hinderlijk beschouwd, vooral als ze besluiten hun intrek te nemen onder de motorkap van Uw auto. Want daar kunnen steenmarters grote schade veroorzaken aan bedrading en isolatiemateriaal. Deze incidenten hebben vaak een piek in het late voorjaar, wanneer jonge steenmartertjes het verschil tussen eetbaar en niet eetbaar nog niet kennen. Er is anti-marterspray beschikbaar die onder de motorkap kan worden gespoten. Deze spray ruikt dermate afstotelijk voor steenmarters, dat bij juist gebruik de dieren de auto met rust zullen laten. Ofwel kan je een apparaatje aanbrengen onder de motorkap met een bewegingssensor  die een ultrasoon geluid geeft (wat door de mens niet kan gehoord worden maar wel door de marter) zodat de steenmarter meteen op de vlucht gaat.

Ik heb de voorbije week schade gehad, laten herstellen .... en een marterverjager geïnstalleerd.

Hoe herken je de grote oranje bekerzwam?

De oranje bekerzwam (Aleuria aurantia) is een opvallende, felgekleurde paddenstoel die vaak in groepen groeit op kale grond, zandige paden en akkers. De vruchtlichamen zijn trechter- of bekerachtig en hebben een levendige oranje kleur, wat hen gemakkelijk te herkennen maakt.
En Leo PEETERS heeft er onlangs nog een gevonden……

Grote oranje bekerzwam (Foto: Leo PEETERS)

Gele trilzwam - Tremella mesenterica - Yellow brain

In januari kan je al genieten van een streepje geel in de bossen want de gele trilzwammen zijn er weer. Zodra het echt wat kouder wordt, kan je deze gele puddinkjes aantreffen op dode takken van onder andere zomereiken. Ze komen overal in ons land voor. Blijkbaar vinden ze kou wel lekker. Dat is op zich merkwaardig, want ze zijn heel teer. Bevriezen kunnen ze ook, maar als het weer wat warmer wordt, komt het puddinkje weer tot leven en ‘trilt’ het rustig verder alsof er niets gebeurd is. Sommige exemplaren zijn in een jong stadium eerst oranje en pas later helder geel. Deze zwam is een zogenaamde biotrofe parasiet, wat betekent dat hij parasiteert op een ander levend organisme.

Gele trilzwam (Foto: Leo PEETERS)