KALENDER - TIKKEBROEKEN

Halsbandparkieten zijn kleurrijke stadsbewoners

Onlangs was er een uitgebreide reportage in het VTM-Nieuws over de halsbandparkiet. Wie ooit in één van de Brusselse stadsparken is geweest, heeft ze ongetwijfeld ook wel gezien. De vogel is overwegend felgroen met een opvallende rode, kromme snavel en de mannetjes hebben in de nek ook nog een roze halsband die aan de keel zwart wordt). Hoewel ze oorspronkelijk uit Afrika en Zuid-Azië komen, zijn ze verrassend goed bestand tegen onze koude winters. Stedelijke gebieden zijn immers  warmer en bieden voldoende voedsel, waardoor ze makkelijk kunnen overleven.

De populaties in ons land zijn ontstaan uit ontsnapte of vrijgelaten siervogels. Het zijn holenbroeders die ook in nestkasten broeden, ten nadele van onze eigen vogelsoorten. Ze worden dan ook beschouwd als een invasieve exoot. Ze nestelen vaak ook in holtes van bomen in parken en lanen. Steden zijn voor hen dus ideale leefomgevingen: veel bomen, mild microklimaat en voldoende voedselbronnen. Naar schatting leven er in ons land inmiddels zowat 10.000 exemplaren.

Halsbandparkiet in Warandepark te Brussel (Foto: Karel VERBRUGGEN)

“Groeve Donk” in Dessel

De Sibelco-zandgroeve “Groeve  Donk” in Dessel is getransformeerd tot een duurzame "klimaatplas" die fungeert als buffer voor overtollig water en een nieuwe publieke trekpleister met wandelpaden en een uitkijkheuvel. Dankzij deze nieuwe kantelstuw kan water worden opgeslagen om droogtes te bestrijden en de landbouwers in de regio te ondersteunen. 
Sibelco heeft het gebied opengesteld met een nieuw wandelpad en een uitkijkheuvel die uitzicht biedt op de zandontginning . Deze uitkijkheuvel werd volledig beplant met gaspeldoorn, een prachtige plant met gele bloemen die bloeit van maart tot in  mei.  De groeve bevindt zich aan de Gravenstraat in Dessel (t.o. Tabloo).

Groeve Donk (Fotografie: Karel VERBRUGGEN)

Klik op de "play-knop" om het filmpje te starten.
Klik dan onderaan rechts op de twee pijltjes om beeldvullend te kijken.

Wat is sterrenschot of heksensnot?

Sterrenschot, ook wel heksensnot genoemd, is het uitgebraakte restant van kikkerdril dat door een roofdier zoals een bunzing, reiger of buizerd is gegeten. Het is een gelatine-achtige substantie, die na contact met maagvocht van een roofdier opzwelt en daarom uitgebraakt wordt. Omdat het eruitziet als een witte klomp of snot, met soms zwarte eitjes erin, dachten mensen vroeger dat het afkomstig was van een vallende ster of een heks, vandaar de naam

Sterrenschot of heksensnot (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Frisling

Een frisling is de naam voor het jong van een wild zwijn (ook wel everzwijn genoemd) gedurende zijn eerste levensjaar. De naam verwijst naar het "frisse" of jonge karakter van het dier. 

Frislingen zijn direct herkenbaar aan hun okerkleurige tot beigebruine vacht met donkerbruine, horizontale strepen. Vanwege dit patroon worden ze in de volksmond ook wel "pyjama's" genoemd. De strepen dienen als perfecte schutkleur in de ondergroei van het bos, waardoor ze voor roofdieren nauwelijks zichtbaar zijn. Na ongeveer 3 tot 5 maanden verdwijnen de strepen en krijgt de vacht een meer egaal "rosse" of roodbruine kleur. 

Frisling (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Hoge pollenconcentraties

Mensen die gevoelig zijn voor pollen krijgen het behoorlijk voor de kiezen dit jaar. Na een recordvroege start van de hazelaar en een recordhoge elzenpollenconcentratie in grote delen van het land, lag afgelopen week de pollenconcentratie van diverse boomsoorten, waaronder de es, zeer hoog. We naderen inmiddels ook de piekperiode van berkenpollen.

Hazelaar (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Zwarte els (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Es (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Berk (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Sleedoorn - Prunus spinosa - Blackthorn

Hij groeit en bloeit massaal langsheen het Buntpad, waar hij werd aangeplant na de omlegging van de Witte Neet. De sleedoorn is een inheemse haagplant die vooral geschikt is voor gebruik in wilde hagen en houtwallen. De Sleedoorn bloeit van maart tot en met april en trekt hierbij veel insecten aan, vooral bijen. De kleine groene vruchtjes vallen in het begin nauwelijks op, maar in de nazomer worden dit dikke zwarte bessen die gebruikt kunnen worden voor het maken van jam, vruchtensap, wijn.... of lekkere Buntjenever !!. Voordat de vruchten lekker zijn, moet er eerst vorst over de sleedoorn gegaan zijn.

PS: - De bloei valt dit jaar tegen. De takken van veel struiken zijn begroeid met korstmossen, maar dit kan geen kwaad. Hoewel de sleedoorn redelijk resistent is, kan hij onder ongunstige omstandigheden toch door schimmelziekten worden aangetast. Mogelijks is dat de reden?

Sleedoorn in alle stadia (Foto's: Karel VERBRUGGEN)

Poelslak

Poelslakken zijn er in veel vormen en ze komen zowel op het droge als in het water voor. De grote of gewone poelslak is met een huisje tot 7 centimeter lang de grootste van allemaal. Gewone poelslakken worden in zoet en in brak water gevonden. Ze komen voor in ondiepe wateren zoals sloten, vijvers en meren met veel waterplanten. Vanaf eind april beginnen ze met het afzetten van eisnoeren op de onderkant van drijfbladeren. Als er veel gewone poelslakken bij elkaar voorkomen, kunnen ze grote delen van waterplanten kaal grazen. Ze lijken niet erg kieskeurig, maar eten bijvoorbeeld liever witte waterlelie dan gele plomp. Ook slakken houden niet van alle groenten evenveel.

Poelslak (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Kegelmorielje

Leo PEETERS maakte onderstaande foto’s op 30/04/2021..... bijna 5 jaar jaar geleden in de tuin van zijn buurman. Het zijn kegelmorieljes met een grijsbeige tot zwartgrijze kegelvormige hoed, met raatvormige gaten en plooien…. en vrij zeldzaam!

Morieljes zijn voorjaarspaddenstoelen die vrijwel uitsluitend in het voorjaar groeien (van maart tot  mei). Het zijn paddenstoelen die behoren tot de zakjeszwammen en ze leven als opruimer (of saprofyt) van organisch materiaal in de bodem en dikwijls ook op versnipperde en uitgestrooide boomschors.. Morieljes zijn eetbaar en aromatisch na bereiding, rauw zijn ze giftig.

Kegelmorielje (Alle foto's: Leo PEETERS)

Casarca - Tadorna ferruginea

De casarca is een opvallende verschijning die het midden houdt tussen een eend en een gans. Hoewel de vogel oorspronkelijk uit gebieden rond de Zwarte Zee, Centraal-Azië en Noordwest-Afrika komt, wordt hij ook in Nederland en België steeds vaker gezien. De vogel heeft een karakteristiek oranjebruin (roestkleurig) verenkleed met een lichtere, crèmekleurige kop. In de Lage Landen worden casarca's officieel als exoten beschouwd. De populatie stamt waarschijnlijk af van ontsnapte vogels uit watervogelcollecties.
Het zijn echte holenbroeders die nestelen in oude konijnenholen, boomholtes of zelfs nissen in muren en rotsen. Ze geven de voorkeur aan open gebieden bij zoet- of brakwatermeren, maar foerageren ook vaak op graslanden en akkers. 

Casarca (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Casarca (Foto: Roger DAMEN)

Bergeend - Tadorna tadorna

De bergeend is een opvallende verschijning in de Nederlandse en Belgische natuur. Deze vogel wordt vaak een halfgans genoemd, omdat hij qua grootte en gedrag precies tussen een eend en een gans in zit. Ze hebben een bont verenkleed met wit als basis, een donkergroene (bijna zwarte) kop en een brede, kastanjebruine band over de borst. De snavel is felrood. Mannetjes onderscheiden zich in de broedtijd door een opvallende knobbel op de bovenkant van hun snavel. Een uniek kenmerk is dat ze vaak broeden in holtes, zoals leegstaande konijnenholen. 

Bergeend (Foto's: Karel VERBRUGGEN)

Grote lijster (Turdus viscivorus)

De grote lijster is de grootste lijstersoort van Europa. Hij is ongeveer 27 tot 30 cm groot. De vogel heeft een grijsbruine rug en een lichte borst met opvallende, ronde zwarte vlekken. Deze vogel staat bekend om zijn krachtige zang, die al vroeg in het jaar  te horen is, vaak vanuit de hoogste boomtoppen. De zang lijkt op die van een merel, maar is korter, herhalender en minder melodieus.

Grote lijster (Foto: Achiel CLAESSEN)
Klik op de afbeelding om ook de zang te horen (Geluid aan)

Onderleggers voor de feesttafel…..!

Onlangs hadden wij een familiefeestje en mijn dochter Kristien heeft met foto’s die ik genomen heb een 40-tal onderleggers geprint voor op de feesttafel (A3 formaat).
 Misschien ook een idee voor het ledenfeest van dit jaar….?

Onderleggers (Alle foto's: Karel VERBRUGGEN)

Huismus in nesten
(Uit: Nieuwsbrief Natuurpunt)

Tijdens het afgelopen Grote Vogelweekend telde een groot aantal Vlamingen de vogels in hun tuin. Maar achter de hoge participatiecijfers schuilt een bittere realiteit: de huismus, onze meest bekende cultuurvolger, blijft achteruitgaan. Cijfers van de Algemene Broedvogelmonitoring Vlaanderen (ABV) en de resultaten uit de tuinen laten er geen twijfel over bestaan: de huismus heeft onze hulp harder nodig dan ooit.

De resultaten van het Grote Vogelweekend 2026 zijn verontrustend. Hoewel de huismus (Passer domesticus) nog steeds de top 3 van meest getelde tuinvogels haalt, daalde het gemiddeld aantal huismussen per telling met maar liefst 20% ten opzichte van vorig jaar.  

Huismus (Alle foto's: Karel VERBRUGGEN)

Maarts viooltje

Het Maarts viooltje (Viola odorata), is zowel in Nederland als België  een redelijk zeldzame soort uit de Viooltjesfamilie (Violaceae). De kleine violetblauwe bloemen geuren lekker en zijn aantrekkelijk voor insecten.

Het is een zich op de grond verspreidende soort met kruipende stengels. Deze meerjarige, overblijvende plant is de allereerste onder de viooltjes die in het vroege voorjaar gaat bloeien. Met de bovengrondse uitlopers van de ondergrondse wortelstok vormt het grote groepen rozetten (bodembedekker) die in de winter groen blijven.

Maarts viooltje (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Velduil - Asio flammeus - Short-eared owl

Wim MARTENS maakte, enkele jaren geleden, heel wat mooie foto’s van een velduil in de Turnhoutse Vennen, en de mooiste willen we u graag nog eens laten zien.

De velduil is een vogel van open terrein, met een voorkeur voor moerassige gebieden en venen. Hij lijkt enigszins op de ransuil, maar heeft veel kortere oorpluimen en een zwavelgele iris. De soort is ook overdag actief. Velduilen zijn zwervers en leggen soms enorme afstanden af. Als broedvogel zeldzaam geworden. ’s Winters soms kleine invasies van velduilen uit Noord- en Noordoost-Europa.

Velduil (Alle foto's: Wim MARTENS)

Slechtvalk (Falco peregrinus)

De slechtvalk  is een indrukwekkende roofvogel die vooral bekend staat als het snelste dier ter wereld.  In een duikvlucht (stootduik) kan de slechtvalk snelheden bereiken van meer dan 300 km/u, met uitschieters tot bijna 390 km/u. In een gewone vlucht vliegen ze gemiddeld 65 km/u.
 Oorspronkelijk broeden ze op hoge rotswanden, maar ze hebben zich uitstekend aangepast aan de stad. Hoge gebouwen, kerktorens en koeltorens dienen nu vaak als vervangende "rotsen". En vaak gebruiken ze ook de nestkasten die daar door natuurverenigingen zijn geplaatst.

Tijdens onze daguitstap van 01 juni 2024 naar het Kasteel van HEX hebben we ook slechtvalken kunnen spotten op de rotswanden van Moha.

Slechtvalk bij valkenier (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Slechtvalk kerk Mol-Centrum (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Slechtvalk kerk Arendonk (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Slechtvalk Kanaalplas Sibelco (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Slechtvalk rotswand Moha (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Recordaantal van meer dan 4.000 amfibieën veilig overgezet tijdens paddenacties in Mol

(Nieuwsbericht RTV)

De jaarlijkse paddenoverzetacties in de gemeente Mol hebben dit voorjaar een record opgeleverd. In totaal werden maar liefst 4.048 amfibieën veilig de weg overgezet, dankzij de inzet van vrijwilligers en buurtbewoners. Nooit eerder lag dat aantal zo hoog.

De acties, georganiseerd door Natuurpunt Netebronnen en natuur- en milieuvereniging De Gagel, vonden plaats op drie locaties en tonen volgens de organisatoren opnieuw het belang van samenwerking voor natuurbehoud. Vooral de nieuwe overzetplaats in Achterbos (Zelm) bleek meteen een groot succes, met meer dan 3.000 overgezette dieren.

Ook op de andere locaties werden sterke resultaten geboekt. In Millegem Tipven hielpen vrijwilligers 470 amfibieën oversteken, terwijl in Rauw nog eens 558 dieren veilig de overkant bereikten. Ondanks de inspanningen vielen er in totaal nog verkeersslachtoffers, al bleef dat aantal volgens de organisatoren relatief beperkt.

De acties konden rekenen op brede steun. Naast vaste vrijwilligers hielpen ook buurtbewoners mee en toonden lokale jeugdverenigingen hun betrokkenheid, onder meer via educatieve activiteiten.

Intussen zijn er al duidelijke tekenen van voortplanting zichtbaar in de natuur, met onder meer kikkerdril en paddensnoeren op verschillende locaties. Volgens de organisatoren bevestigt dat het succes en het belang van de jaarlijkse acties voor het behoud van de lokale biodiversiteit.

Klik op de "play-knop" om een filmpje van de overzet te bekijken (Geluid aan)
Klik daarna helemaal rechts-onder op het icoontje "volledig scherm"

Nu te zien: holwortel

De prachtige, tere, paarsrode of witte bloemetjes van holwortel overtreffen de enigszins saaie naam. Je ziet ze vooral in maart en april. Er komen vaak hommels en solitaire bijen op af die al vroeg in het jaar op zoek zijn naar nectar. De beste plekken om de plant te zoeken zijn landgoederen en (voormalige) kloostergronden.

De holwortel (Corydalis cava) komt ook in België voor, al is het een zeldzame, ingeburgerde soort. Je kunt waarnemingen van de plant in België terugvinden op platformen zoals waarnemingen.be  

Holwortel (Foto: Karel VERBRUGGEN)
Foto genomen op 25/03/2007 (vermoedelijk in de abdijtuin van Postel)

Hommels zijn nu al weer te zien….

Hommels zijn fascinerende en uiterst nuttige insecten die eigenlijk een soort grote, harige bijen zijn. Ze staan bekend om hun zachte karakter en hun onmisbare rol in de natuur. Hommels zijn zeer effectieve bestuivers omdat ze veel bloemen per minuut bezoeken en meer stuifmeel overbrengen dan veel andere insecten. Ze worden daarom vaak ingezet in de tuinbouw voor de bestuiving van fruit.

 De meest voorkomende soorten in ons land zijn de aardhommel (met een witte kont), de akkerhommel (vaak bruinachtig) en de steenhommel (zwart met een rode kont).

Aardhommel (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Akkerhommel (Foto: Karel VERBRUGGEN)

Steenhommel (Foto: Karel VERBRUGGEN)