BRUSSEL (Kerknet) - Professor Nissen schetste naar aanleiding van de 100ste verjaardag van SAW/Sobriëtas de geschiedenis van 100 jaar drankbestrijding in katholieke middens. De geschiedenis van SAW/Sobriëtas gaat terug tot 1906, als J. De Hasque de Sobriëtasbewegng opgericht als federatie van bestaande verenigingen, die naar een oplossing zochten voor het alcoholvraagstuk. Terwijl de drankbestrijding in Nederland ontegensprekelijk verbonden was met het ontstaan van de christendemocratie, werd in Vlaanderen de ontvoogdingsstrijd gekenmerkt door een groeiende matigheidsbeweging. Vanuit een evangelische en toen beginnende sociale bewogenheid werd de preventieve drankbestrijding vertaald in actie voor de bevordering van de christelijke matigheidsbeweging.

Mgr. Ariëns
Professor Nissen onderstreepte in zijn uiteenzetting vrijdagavond sterk de rol van Mgr. Alphons Ariëns, een sociale hervormen en grondlegger van de katholieke arbeidersbeweging en matigheidsbeweging in Nederland. "Pater Alphons Ariëns heeft nooit gestreefd naar onthouding, maar wel naar matigheid." In Vlaanderen en hier in Antwerpen kreeg de beweging vooral een belangrijke impuls van de Antwerpse dominicanen, waarbij pater L. Vanden Bogaert een voortrekker was. Hij richtte de bond voor onthoudingsbewegingen op. "Het model voor de organisatie zou België dan weer later van Nederland ontlenen." Toch waren er volgens prof. Nissen ook verschillen. Zo was er in Vlaanderen geen diocesane tussenschakel, die er in Nederland op vraag van de bisschoppen werd ingelast. In Nederland werd aanvankelijk ook de benaming 'Kruisverbond" gebruikt. Die naam was ontleend aan de 'The Ligue of the Cross' in Engeland. De Engelse beweging, die al in 1828 op gan g kwam, zou al van kort na de oprichting streven naar volledige onthouding. De figuur van Alphons Ariëns was ook voor Vlaanderen erg belangrijk. Een van zijn bekendste toespraken was: 'De gesel van de eeuw', een toespraak die later in drukvorm werd uitgegeven en ook in Vlaanderen een grote verspreiding zou kennen.

Prof. Nissen

Sociaal probleem
"Alcoholisme werd aanvankelijk als een individueel en niet als een sociaal probleem beschouwd (...) In de negentiende eeuw veranderde de omgang met het alcoholisme. De nood aan arbeidsdiscipline, onder meer bij het bedienen van de machines, maakt dat het alcoholisme voor de werkgevers een probleem werd. De moderne industriële samenleving riep door haar sociale ontreddering tegelijk ook zelf het probleem op." Prof. Nissen onderstreepte dat men bij de katholieke drankbestrijding al van bij de aanvang oog had voor de band met de sociale context. "Zo streefde men ernaar de arbeiders hun waardigheid te laten behouden."

Wetten tegen drankmisbruik
Een belangrijk probleem in de strijd tegen drankmisbruik was het feit dat de sociale tolerantie voor drank erg groot was. "Drinken werd met gezelligheid verbonden. Dat zorgde ervoor dat de pioniers in Vlaanderen in het begin erg veel weerstand moesten overwinnen. Meedrinken werd beschouwd als onderdeel van de christelijke levensvreugde en belangrijke contracten of gebeurtenissen werden wel vaker met meer dan een glaasje beklonken." Sobriëtas heeft steeds erg goed beseft dat dit een sociaal probleem was. Ook Alphons Ariëns, waarvoor het proces voor de zaligverklaring intussen al in een erg ver stadium gevorderd is, besefte dit. Daardoor was hij een profeet en een voorloper. Een echt keerpunt werd pas bereikt toen ook de politieke wereld zich met het probleem ging bezighouden. Zo legde de overheid sluitingsuren op, kwamen er wetten over het dankmisbruik en uiteindelijk ook de zo belangrijke wet Van de Velde. "Ik hoop dat het vis ioen van Alphons Ariëns levensvatbaar mag blijven. Daarin gaat de soberheid samen met het respect voor de waardigheid."

Viering 100 jaar SAW/Sobriëtas

BRUSSEL (Kerknet) - Afgelopen vrijdag is met een academische zitting de 100ste verjaardag herdacht van SAW/Sobriëtas. Prof. Johan Van der Vloet herinnerde er in zijn inleiding aan dat Sobriëtas ontstond naar aanleiding van het alcoholisme van vele arbeiders in de industrie, die de welvaart voor anderen moesten scheppen, maar vaak zelf eraan kapot gingen. "Het is opvallend hoe wij in de jaren 1960 een enorme welvaart begonnen te ontwikkelen, maar hoe al in de jaren 1970 de roep om welzijn steeds sterker werd. Soms lijkt het alsof onze welvaart een bedreiging vormt voor onze geestelijke gezondheid (...) Nog steeds zijn er vele vormen van verslaving." Prof. Van der Vloet benadrukte dat Sobriëtas zich steeds vanuit een christelijke motivatie daartegen heeft ingezet.
Na de inleiding dankte voorzitter Wim Van Dessel de vele aanwezigen, waaronder ook de Antwerpse bisschop Mgr. Vanden Berghe. Ook hij wees er op dat de zending zeker nog niet voltooid is, omdat er nog stee ds vele vormen van verslaving bestaan. "Vluchten lijkt typisch voor de mens. Er is de geestelijke vlucht in het Noorden, maar ook de vlucht van de armen van het Zuiden naar het Noorden."
De Nederlandse historicus Professor Nissen gaf daarna een historische schets van de drankbestrijding in België en Nederland. Daarbij onderstreepte hij sterk de rol van Mgr. Alphons Ariëns die in 1905 de katholieke arbeidersbeweging en matigheidsbeweging op gang bracht. De idee voor de matigheidsbeweging kwam vanuit Vlaanderen, maar later zou Vlaanderen op zijn beurt leren van Nederland voor de organisatie daarvan.

Voorzitter Wim Van Dessel

Waar ligt onze schat?

Broeder René Stockman, de algemene overste van de Broeders van Liefde, onderstreepte in zijn inbreng over de betekenis van soberheid dat de Mammon in onze samenleving de God van het christendom wel lijkt te vervangen. "Waar men vroeger beweerde dat bij God alles mogelijk is, zegt men vandaag dat met geld alles mogelijk is". Broeder Stockman verwees naar de gouden regel, die oproept geld eerlijk en genereus te gebruiken en niet alleen voor de eigen veiligheid. "Zorg ervoor dat geld niet de nummer één wordt in uw leven. Dat is de weg van de echte soberheid, de echte sobriëtas." Hij voegde eraan toe dat vasten en soberheid geen doel op zich mogen worden. "We moeten ons steeds voor ogen houden waar onze schat ligt. Daar ligt ook ons hart (...) Waar ligt onze parel vandaag? Ligt die niet in het echte mens zijn, waarbij God het eerste en het laatste woord heeft in ons leven. We zullen vervulling vinden in onze relatie met God, door onszelf te geven aan anderen (...) Nederigheid betekent dat we weten dat we zelf niet het eerste en het laatste woord hebben over ons leven. We moeten geen angst hebben. Er wordt voor ons gezorgd. We moeten sober worden om echt vrij te worden."

Armoede is van alle tijden

Vlaams minister-president Yves Leterme plaatste de soberheid in zijn uiteenzetting in politiek-economisch perspectief. Daarbij onderstreepte hij dat soberheid niet strijdig is met de groei van onze markteconomie, waarin steeds de mens centraal moet staan. Hij riep echter ook op te beseffen dat geen groei een afbouw van onze welvaart betekent en ten koste gaat van onze zorgmaatschappij. "We moeten ons echter afvragen welke groei we willen." Tot slot onderstreepte hij dat we dreigen te vergeten dat er ook trage vragen zijn, die tijd nodig hebben om beantwoord te worden. "Matiging en soberheid kunnen een plaats krijgen in onze samenleving, als we de tijd opnieuw tijd laten zijn."
Hilde Kieboom van de Sint-Egidiusgemeenschap wees erop dat armoede van alle tijden is en de kloof tussen arm en rijk alleen maar verder lijkt toe te nemen. "Armen, alcoholisten, drugverslaafden, gevangenen . kortom, de meest kwetsbaren in onze samenleving zijn daar het eerste slachtoffer va n." Hilde Kieboom vroeg ook extra aandacht voor de groeiende groep bejaarden, die met eenzaamheid kampen. "Steeds meer zieke en oude mensen wachten op bezoek dat niet komt." Volgens haar kunnen we ook nog iets leren van Afrika, dat ons het belang van solidariteit leert. "Het wonderbaarlijke is dat er bij hen telkens genoeg is voor iedereen. Toch zijn de problemen van mijn Afrikaanse vrienden niet min (...) Afrika leert ons dat men weinig middelen en veel goede wil wonderen kan doen. Dat moet een les zijn voor ons in Europa. Daar leerde ik de uitspraak van Paulus begrijpen: als ik zwak ben, ben ik sterk."

Vlaams minister-president eregast op viering 100 jaar SAW/Sobriëtas

BRUSSEL (Kerknet) - Vlaams minister-president Yves Leterme was vrijdagavond eregast tijdens de viering van de 100ste verjaardag van SAW/Sobriëtas, dat in 1906 werd opgericht als overkoepelende federatie van bestaande verenigingen die naar een oplossing zochten voor het alcoholvraagstuk. Die verjaardag werd herdacht met een academische zitting in het provinciehuis in Antwerpen.

Minister-president Yves Leterme

Economie staat ten dienste van de mens

"Verslaving begint wanneer men niet meer genoeg heeft aan de dingen, maar gedreven wordt door de drang naar meer geld, macht, gelding en bezit. Daarbij verwees hij naar de Griekse filosoof Aristoteles die er in zijn ethiek voor pleit het midden te houden tussen te veel en te weinig. Te midden van dat spanningsveld moeten we de matiging vorm geven. "Toch ben ik het niet eens dat de soberheid haaks staat op de groei van onze markteconomie. We moeten ons echter afvragen welke groei we willen. Geen groei betekent een afbouw van onze welvaart en zal ten koste gaan van onze zorgmaatschappij. Anderzijds kan de economische groei de mens volledig in beslag nemen en opvorderen. Economische groei mag niet ten koste gaan van de mens (...) Soberheid vanuit economisch-politiek perspectief betekent dat we het geluk van de mens voor ogen houden. Ik meen dat dit een typisch kenmerk is van ons Rijnlandmodel." Dat impliceert volgens Leterme dat economische en politieke verantwoordelijken ove rleg voeren met alle betrokkenen.

Druk, druk, druk

Minister-president Leterme verwees in zijn toespraak ook naar de enorme tijdsdruk in onze maatschappij. "Dat doet ons vergeten dat er ook trage vragen zijn, die tijd nodig hebben om beantwoord te worden." Hij had het in dat verband onder meer over het gezin, maar ook naar vragen in verband met lijden en dood. "Matiging en soberheid kunnen een plaats krijgen in onze samenleving, als we de tijd opnieuw tijd laten zijn."

BRUSSEL (Kerknet/CISA/Zenit/Fides/CNS) - De katholieke universiteiten moeten in al hun studierichtingen meer rekening houden met de sociale leer van de katholieke kerk. Dat was wel vaker te horen op de pas afgelopen conferentie met afgevaardigden van de katholieke universiteiten in Rome. Volgens de deelnemers zal een grotere aandacht voor de sociale leer van de katholieke kerk ook ervoor zorgen dat die leer sterker kan doordringen in het sociale weefsel en een impuls kan geven aan de menselijke waardigheid, het algemeen welzijn, solidariteit, rechtvaardigheid en vrede.

Sociale leer
Thema van de conferentie in Rome was: 'Universiteiten en de sociale leer'. Een 150-tal afgevaardigden van katholieke universiteiten uit de hele wereld nam eraan deel. In zijn openingstoespraak riep kardinaal Renator Martino, de voorzitter van de pauselijke Raad 'Rechtvaardigheid en Vrede', de katholieke universiteiten op meer aandacht te hebben voor de sociale leer van de katholieke kerk. Op die manier kunnen ze een integraal humanisme bevorderen. De kardinaal onderstreepte de noodzaak van samenwerking tussen specialisten uit verschillende disciplines. "Met zijn theologische en filosofische basis, die toepassingen vindt in de economie, de wet, de mensenrechten, rechtvaardigheid en vrede, is de katholieke sociale leer een uitgelezen domein voor interdisciplinaire samenwerking."

Geen versplintering
Kardinaal Zenon Grocholewski, de prefect van de Congregatie voor het Katholieke Onderwijs, stelde dat die sociale leer van de katholieke kerk niet op zichzelf mag beschouwd worden, maar dat die in de verschillende onderwerpen, die aan de katholieke universiteiten onderwezen worden, moet kunnen doordringen. Hij onderstreepte dat de katholieke sociale leer niet alleen moet bestudeerd, maar ook daadwerkelijk beleefd moet worden.
Kardinaal Ruini van zijn kant onderlijnde de plicht van christenen om de waardigheid van de menselijke persoon te bevorderen. Daarbij moet men zich steeds voor ogen houden dat elke mens beeld en gelijkenis is van God.
Kardinaal en staatssecretaris Tarcisio Bertone sprak in een brief aan de deelnemers van het congres zijn tevredenheid uit over het feit dat specialisatie in verschillende wetenschappelijke disciplines niet leidde tot een 'versplintering van de kennis'. Hij voegde eraan toe dat wetensc happers altijd op anderen een beroep kunnen doen als ze op een of ander domein minder beslagen zijn. Tot slot vroeg hij hen ook om steeds hun doel voor ogen te houden.

KAV organiseert reeks met Ria Grommen

BRUSSEL (Kerknet) - Psychologe Ria Grommen stelt voor anders met de tijd om te gaan. In plaats van voortdurend tegen de klok te leven kunnen wij proberen opnieuw in de tijd te gaan leven. Leven in de tijd betekent bv. de levensritmes respecteren, de seizoenen een plaats geven, aan mensen bij verlies een periode van rouwen gunnen, tijd nemen en het geduld hebben om ideeën te laten rijpen, om vaardig te worden, om uit te groeien tot de vrouw die je ten diepste bent, tijd delen met anderen en zo je leven met hen verweven.
Een pleidooi dus voor een cultuur van de aandacht als voorwaarde voor kwaliteitsvol leven. Leven in de tijd geeft kwali-tijd. Ria Grommen(° 1947) is psychologe en docente aan het Hoger Instituut van Gezinswetenschappen. Zij is gehuwd, moeder en grootmoeder. Zij publiceerde o.m. met Marc Desmet het boek 'Moe van het moeten kiezen. Op zoek naar een spiritualiteit van de zelfbeschikking', een uitgave van Lannoo uit 2005.
De KAV-avond start telkens om 20 u ur en heeft plaats op verschillende plaatsen in Vlaanderen. De reeks opent op 25 januari 2007 in de Gildezaal, Joris Van Oostenrijkstraat 65 in Kuringen. Daarna volgen nog avonden in Antwerpen (1 februari 2007, in het auditorium 'de Stroming', Nationalestraat 111), in Lokeren (op 8 februari 2007 in het CC Torenzaal, Torenstraat 1), in Wemmel (op 13 februari 2007 in het CC De Zandloper, Kaasmarkt 75) en op 22 februari 2007 in CC 't Hofland, Oude Lichterveldestraat 13 in Ardooie. De toegangsprijs bedraagt 7 euro (of 5 euro voor KAV-leden).
Info en inschrijven via tel: 02 220 30 60 en e-mail: buitengewoneactiviteiten@kav.be.