Toen deze munt ruim honderd jaar geleden in omloop kwam, stond Amerika symbool voor kansen, ondernemerschap en persoonlijke vrijheid. Miljoenen immigranten droomden ervan er een nieuw leven op te bouwen en Lady Liberty was hun baken van hoop. Maar een eeuw later roept diezelfde munt ook vragen op. Hoe vrij is de gemiddelde Amerikaan vandaag nog? Vrijheid blijft een kernwaarde van de Verenigde Staten, maar ze botst steeds vaker met de realiteit. De groeiende kloof tussen arm en rijk en politieke polarisatie zorgen ervoor dat velen zich afvragen of de belofte van Liberty voor iedereen nog dezelfde betekenis heeft...

Morgan Silver Dollar

1921

Varia

Dit blikken ruimtespeelgoed van de jaren 60 is een verwijzing naar de beroemde Friendship 7, de Mercury-capsule waarmee astronaut John Glenn op 20 februari 1962 als eerste Amerikaan rond de aarde vloog. Fabrikanten speelden toen handig in op de fascinatie voor de ruimtevaart en maakten speelgoed waarmee kinderen hun fantasie de vrije loop konden laten. Dit exemplaar kan op zijn wieltjes rijden wanneer je het vooruit duwt, wat het speelplezier nog groter maakte. Zo bekeken is dit niet zomaar een speeltje, maar ook een klein stukje ruimtegeschiedenis in blik.

Horikawa S.H. Toy Japan

1960s

Robots & Space

Met zijn indrukwekkende gewei en trotse houding lijkt het dier zo uit een berglandschap te zijn gestapt. Dergelijke beelden werden vooral gemaakt in de Alpenstreken van Zuid-Tirol, Oostenrijk en Zuid-Duitsland. Daar kent de houtsnijkunst een eeuwenoude traditie en werden herten, gemzen en andere wilde dieren met veel oog voor detail uit één blok hout gesneden. Voor de liefhebber is dit een mooi stukje cultureel erfgoed uit een streek waar houtsnijden al eeuwenlang een belangrijk onderdeel van de lokale traditie vormt.

Edelhert in hout

1950-1970

Oude voorwerpen

Nu het weer vroeger donker wordt, steken we theelichtjes vooral aan voor de gezelligheid en de warme gloed van het kaarslicht. Vroeger hadden ze vooral een praktische functie en werden gebruikt om gerechten in warmhoudschotels op tafel warm te houden. Dit oude doosje van GB herinnert ons eraan hoe zelfs een eenvoudig huishoudelijk artikel door de jaren heen een andere bestemming kreeg.  De prijs van 13 frank brengt ons ook nog even terug naar de tijd van de Belgische frank en de prijzen van toen.

Periode

1970 - 1980

Oude verpakkingen

Voor veel kinderen in de jaren vijftig en zestig stonden Dinky Toys bekend om hun stevigheid en de grote variatie aan modellen. Wie zo'n combinatie van voertuigen en figuren bezat, herinnert zich ongetwijfeld hoe een hele middag voorbij kon vliegen. Een eenvoudig speelgoedautootje, een telefooncel en een postbode waren voldoende om een heel verhaal te bedenken. Dat is precies de kracht van nostalgisch speelgoed, niet alleen het voorwerp blijft bewaard, maar ook de herinneringen aan het spel dat ermee gespeeld werd.

periode

1950s

Dinky Toys

Het weekblad Rosita bracht een mix van mode, verhalen, praktische raad, recepten en andere onderwerpen voor vrouwen in een periode waarin tijdschriften een belangrijke plaats innamen in het dagelijkse leven. De kleurrijke cover toont twee jonge vrouwen in de typische mode van de jaren zestig. Hun kapsels, haarbanden, make-up en pastelkleurige kleding brengen ons meteen terug naar die tijd. Ook de aandacht voor schoonheid en persoonlijke verzorging was duidelijk aanwezig, zoals blijkt uit de tekst op de voorpagina. Televisie was nog relatief nieuw en een radio- en tv-bijlage was dan ook een welkome aanvulling.

Nr21 - 14e jaargang

mei 1965

Oude boeken

In de tweede helft van de jaren zestig besloten mijn ouders een telefoon in huis te nemen. Het was geen saaie zwarte versie, maar een nieuw, modern model dat net op de markt was verschenen. Wanneer de bel rinkelde, luisterden we allemaal mee naar wie er aan de andere kant van de lijn zat, dus privacy was er nog niet bij. Om zelf iemand te bellen moest het nummer, cijfer voor cijfer worden gekozen met de draaischijf, Will Tura schreef er zelfs een liedje over... Vandaag dragen we een telefoon in onze broekzak, maar toen had één toestel een ereplaats in huis en bracht het de wereld ineens een stuk dichterbij.

RTT telefoon

1960s

Wetenschap - Techniek

Frigi Rhum was een gevulde chocoladereep met een romige rumcrème. Chocolade met een likeurvulling was in de jaren 1960 bijzonder geliefd bij volwassenen en werd beschouwd als een verfijnde lekkernij. De elegante zilverkleurige wikkel onderstreepte het luxueuze karakter van de reep. Ze werd geproduceerd door Chocolaterie Clovis uit Pepinster, een van de bekendste Waalse chocoladefabrikanten, waarvan de producten niet alleen in België, maar in de hele Benelux werden verkocht.

periode

1961 - 1963

Chocolade

Op 4 oktober 1957 verraste de Sovjet-Unie de wereld door Sputnik 1 als eerste kunstmatige satelliet succesvol in een baan om de aarde te brengen. De kleine, bolvormige satelliet met zijn vier lange antennes, zond simpele radiosignalen uit die overal ter wereld op de radio te horen waren als een “piep... piep...” geluid. De succesvolle lancering markeerde het begin van de ruimtewedloop tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten, een strijd om de ruimte die inmiddels is uitgegroeid tot een wereldwijde competitie waaraan steeds meer landen deelnemen...

Herdenkingssouvenir van Spoetnik 1

4 oktober 1957

Wetenschap - Techniek

Wie vandaag naar deze oude doos Bref schuurpoeder kijkt, ziet meteen dat schoonmaken vroeger een heel andere aanpak had. Op de bus staat: "Voor alle schuurwerk", en dat mocht je letterlijk nemen want het kostte flink wat moeite. Je strooide wat poeder op een vochtige spons of doek en wreef stevig totdat de potten, pannen en de gootsteen weer glommen, dat was de manier. Een mooi stukje huishoudelijke nostalgie uit de tijd toen schoonmaken nog spierballenwerk was.

periode

1950s

Oude verpakkingen

In de tweede helft van de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig veranderde de radiowereld ingrijpend. De Lissy 3 werkte op transistors in plaats van radiobuizen en daardoor verbruikte hij veel minder stroom en kon hij dankzij batterijen overal mee naartoe. Wat deze radio bijzonder maakt, is zijn speelse vormgeving en zijn verschijning in verschillende opvallende kleuren zoals groen, roze, goudgeel en ivoorbeige. Met zijn compakte vormgeving waren muziek en nieuws voortaan altijd binnen handbereik.

Loewe Opta Lissy 3

1961 - 1962

Wetenschap - Techniek

Nieuw speelgoed werd geïnspireerd door de moderne samenleving, waarbij de nieuwste ontwikkelingen hun weg vonden naar kinderen. De microscoop liet hen ontdekken dat er veel meer te zien was dan met het blote oog mogelijk was. Met een grote dosis nieuwsgierigheid en geduld leek een toekomst als wetenschapper bijna vanzelfsprekend na alle ontdekkingen die je ermee had gedaan.

Speelgoedmicroscoop

1960s

Vintage speelgoed

Sleutelhangers verzamelen was een echte rage in de jaren zestig. Bij de aankoop van bekende merkproducten kreeg je gratis een kleurrijke sleutelhanger. Wasmiddelen, koekjes, tandpasta, cosmetica, snoep of zelfs smeerkaas, overal doken kleurrijke miniatuurtjes op die aan een sleutelring hingen. Ik had al snel een doos vol en dubbele exemplaren werden geruild met vrienden, want natuurlijk wilde iedereen zijn verzameling zo compleet mogelijk maken. Kleine gadgets, maar vandaag grote jeugdherinneringen.

sleutelhangers

1960s

Reclame

Met de introductie van de Bessamatic bewees Voigtländer opnieuw waarom het merk zo'n uitstekende reputatie genoot. Deze robuuste 35 mm spiegelreflexcamera combineerde Duitse precisie met een hoogwaardige afwerking en was geliefd bij zowel enthousiaste amateurs als veeleisende fotografen. Vandaag zou de bediening misschien wat meer geduld vragen maar juist dat maakte deel uit van de charme. Het is een camera uit een tijd waarin elke foto met zorg werd genomen en vakmanschap centraal stond.
  

productiejaar

1962

Fototoestellen & toeb.

Nog steeds kan ik met een bijna hypnotiserende blik toekijken hoe de kantelende cijfertjes met een zachte flip elke minuut wegtikken. De behuizing in fel oranje kunststof is typisch voor het optimistische en experimentele design van de jaren '70 en was toen erg vooruitstrevend. De klok werkt op netstroom, wat destijds gebruikelijk was en zorgde ervoor dat hij betrouwbaar en nauwkeurig de juiste tijd aangaf, zolang de stekker in zat.

Copal Alarmklok

1970s

Oude voorwerpen

Toen Meccano in 1933 overstapte van de bekende rood-groene onderdelen naar een nieuw blauw-goud kleurenschema, verliep die overgang geleidelijk. De productie van de nieuwe onderdelen kon de vraag aanvankelijk niet volledig volgen. Daarom bedacht Meccano een slimme en goedkope oplossing, verbindingsplaten uit stevig bedrukt karton. Deze werden als aanvulset verkocht en hielpen de jonge constructeurs om hun bouwplannen zonder onderbreking verder af te werken. Tegenwoordig zijn deze kartonnen platen een opvallend stukje Meccano-geschiedenis.

Meccano aanvulset 00B

1934

Meccano

Deze bijzondere hulpmiddelen dragen een aangrijpend verhaal met zich mee en zijn verbonden aan de Softenon-affaire uit de jaren zestig. Softenon (thalidomide) werd toen voorgeschreven aan zwangere vrouwen tegen misselijkheid en gold aanvankelijk als een veilig medicijn. Pas later werd duidelijk dat het bij duizenden kinderen wereldwijd ernstige aangeboren afwijkingen aan armen en benen veroorzaakte. Om deze kinderen meer zelfstandigheid en bewegingsvrijheid te geven, werden speciale prothesen en hulpmiddelen ontwikkeld. Vandaag is zo'n object een stille getuige aan één van de grootste medische drama’s van de twintigste eeuw.

uit de collectie van

The Science Museum Londen

Wetenschap - Techniek

Deze verpakking zal bij velen ongetwijfeld meteen herinneringen oproepen. Deze kinderkoekjes werden niet alleen gegeten als tussendoortje maar ze werden ook gebruikt om fruitpap te maken voor de kleintjes. De koekjes werden verkruimeld, vermengd met vers fruit zoals banaan, appel of peer en daarna fijn geprakt tot een zachte pap. Voor vele baby’s en peuters was dat jarenlang een dagelijkse voedzame maaltijd waarmee ze letterlijk zijn groot geworden.

Betterfood kinderkoeken

1960s

Oude verpakkingen

Met een snelle beweging van duim en wijsvinger schoot je je eigen knikker richting knikker van je tegenstander om hem weg te tikken. Als dat lukte dan won je de knikker en verdween die trots in je eigen knikkerzak. Op de speelplaats werden de mooiste exemplaren bewonderd, geruild en ingezet tijdens spannende knikkerpartijen. Vooral de glazen knikkers met hun kleurrijke, sierlijk gedraaide banen en ook de grotere "bonken" waren echte pronkstukken. Ze waren niet alleen bedoeld om mee te spelen, maar ook om aan je vrienden te laten zien.

glazen knikkers

1950s

Vintage speelgoed

Het oorspronkelijke boek verscheen in 1964 en werd een van de meest spraakmakende Nederlandse boeken uit de jaren zestig. Het boek bevatte voor die tijd ongewoon expliciete passages over seks en daardoor ontstond er een flinke rel rond de publicatie. Cremer wist die publiciteit uitstekend te benutten. Zijn foto op een motorfiets werd zijn handelsmerk en gebruikte zo zijn imago van jonge rebelse kunstenaar. Het boek groeide uit tot een enorme bestseller dat destijds niet alleen gelezen werd, maar waarover vooral heel veel werd gesproken.

Jubileumuitgave

40ste druk

Oude boeken

Deze handmatige keukenklopper is een mooi voorbeeld van praktisch huishoudgerei uit de jaren '60. Keukengerei maakte de keuken steeds moderner, maar veel gezinnen gebruikten dagelijks nog mechanische hulpmiddelen zoals deze klopper. Elektrische mixers bestonden al, maar waren duur en nog lang niet overal vanzelfsprekend aanwezig. De combinatie van chroom en pastelgele handgrepen geeft deze klopper zijn typische jaren sixties uitstraling.

periode

1960s

Oude voorwerpen

Een bijzonder stukje Belgische religieuze en koloniale geschiedenis. Deze beschilderde missiespaarpot werd gebruikt om geld in te zamelen voor de katholieke missies van de Witte Paters in Belgisch Congo. Dergelijke beeldjes stonden in de jaren 1950 en 1960 bij bakkers, slagers, kruideniers en zelfs in klaslokalen. Bij het geven van een muntje, bedankte het beeldje de gulle gever met een knikje. Vandaag kijken we met andere ogen naar dergelijke beeldjes. Wat vroeger werd voorgesteld als een middel om de missies te steunen, weerspiegelt nu de koloniale beeldvorming van die tijd. 

uit de collectie van de Heemkundige Kring

Edegem

Oude voorwerpen

Op de verpakking lezen we "Chocolat à la crème liquide", wat betekent dat de reep gevuld was met een zachte, vloeibare crème. Kwatta bracht deze minder bekende Kastar-repen uit in verschillende smaken, waaronder ananas, framboos, sinaasappel, vanille en moka. Deze vergeten lekkernij maakte deel uit van het uitgebreide assortiment van de chocolaterie in Bois-d'Haine, die in haar bloeiperiode verschillende chocoladeproducten produceerde.

chocolade met frambozen créme

1950s

Chocolade

Het concept uit 1901 was revolutionair voor zijn tijd, een systeem van nauwkeurig geboorde houten blokken die met houten staafjes verbonden konden worden. Je kon er niet alleen huizen mee bouwen, maar ook technische modellen zoals kranen, auto’s, bruggen, vliegtuigen en locomotieven. Daarmee was Matador eigenlijk een houten voorloper van latere constructiesystemen zoals Meccano en Lego. Matador wordt vandaag de dag nog steeds geproduceerd en verkocht.

Matador Korbuly houten constructiedoos

1940s -1950s

Vintage speelgoed

In de jaren zestig hadden mijn ouders zo een rotan plantenstandaard in de vorm van een slang in de woonkamer staan. Die opvallende houder, gevuld met groene kamerplanten, paste helemaal in de woontrend van toen en gaf de ruimte een speels en decoratief tintje. Tegenwoordig oogt het ontwerp misschien wat kitscherig, terwijl anderen het eerder gedurfd of charmant vinden. Voor mij roept het vooral herinneringen op aan mijn ouderlijk huis, alsof de deur naar mijn jeugd even op een kier staat.

Rotan plantenstaander

1960s

Oude voorwerpen

RADAR was een kleiner, inmiddels vrijwel vergeten Belgisch huishoudmerk. De verpakking viel op door een rood schip, een haven en een zendmast, duidelijk ontworpen om in de winkel direct de aandacht te trekken. Deze huishoudzeep werd, net zoals andere bekende merken in veel gezinnen gebruikt voor het huishouden. Ook de verpakking van Radar-kristalstijfsel toont dezelfde herkenbare vormgeving en liet zien dat het merk verschillende producten voor de was in zijn assortiment had. Tegenwoordig vormt het een mooi stukje Belgische reclame- en huishoudgeschiedenis.

Devolder's Producten, Kortrijk

1950s

Oude verpakkingen Radar zeephuishoudzeepBelgische merkenBelgisch huishoudmerkvintage verpakkingoude zeepverpakkingouderwetse zeepSunlighthuishouden vroegerwasgoed vroegerwasdagkristalstijfseloud stijfselDe Volder's Productennostalgiejaren 1950

Als je deze oude ijskar ziet, waan je je meteen terug in de jaren 60. De kleurrijke kar met haar rood-wit gestreepte luifel hoorde helemaal bij het zomerse strandbeeld van toen. Op warme zomerdagen was zo'n ijskar een echte attractie en zodra de ijsverkoper in de buurt kwam, waren de kinderen er als de kippen bij. Een bolletje vanille, chocolade of aardbei, of misschien een ijsje op een hoorntje… Met het zand tussen de tenen en de zon op het gezicht smaakte zo’n ijsje natuurlijk nóg beter.

gezien in de Bokrijk-collectie

De Sixties

Oude voorwerpen ijskarijsijsjejaren 60jaren zestignostalgienostalgie jaren 60vroegerzomervakantiezomerzeeBelgische kuststrandkinderenijsverkoperstraatbeeldretrovintageoude ijskarvers ijshoorntjezomerse herinneringen

Het vrolijke gele eendje gaf de verpakking een speels en herkenbaar tintje, en met zijn guitige blik en brede glimlach sprak het vooral kinderen aan. Zo werd een gewone pot chocoladepasta voor hun iets bijzonders, terwijl ouders kozen voor de kwaliteit en de goede reputatie. Het Itegemse voedingsbedrijf FORT was destijds een vertrouwde naam in de Belgische kruidenierszaken en leverde op het hoogtepunt van zijn bestaan aan zo’n 16.000 winkels verspreid over het hele land.

periode

1960s

Oude verpakkingen vintage verpakkingFORT ItegemBelgische voedingserfgoedretro chocoladeklasmerkgeschiedenisgrafisch ontwerp retroverpakkingsnostalgieBelgische merkcultuurfotomaniefred schafraet sieker

Van auto's en vliegtuigen tot treinen, robots... en zelfs varkens werden in blik tot leven gebracht. Het is mooi om te zien hoe de fabrikanten er in slaagden om van een stuk bedrukt blik een herkenbaar en levendig dier te maken. Dankzij het ingebouwde opwindmechanisme komt het varkentje na enkele draaien aan het sleuteltje vrolijk in beweging op zijn korte pootjes. Dit exemplaar is voor mij weer een prachtig stukje speelgoedgeschiedenis dat laat zien hoe veelzijdig het oude blikken speelgoed kon zijn.

Wells-Brimtoy N° 149

1950s

Blikken speelgoed blikken speelgoedwells-brimtoypockettoysfotomaniefred schafraet

In de jaren zestig durfde men kleur te gebruiken. Warme tinten zoals rood, oranje, bruin en geel bepaalden vaak het karakter van een woonkamer. Gekleurd glas was erg geliefd en siervoorwerpen werden bewust gekozen om een ruimte meer uitstraling te geven. Een vaas zoals deze stond niet ergens verborgen in een hoekje, maar kreeg een zichtbare plaats op een kast, dressoir of salontafel en vormde een echte blikvanger die perfect aansloot bij het kleurrijke interieur van die tijd.

Mid-Century Modern

1960s

Oude voorwerpen glaswerkmuranooud glaswerkMid-Century Modern1960svintage glaswerkfotomanie;fred schafraet