Pimpelmees doet gek!

Joure 7 september 2011.

Kokmeeuw onderzoek op Tjeukemeer in Friesland.

Als sinds het begin van deze eeuw (rond 2000) worden er op het Tjeukemeer  op de eilanden Oud kerkhof/Margjepolle en Tsjûkepolle  kokmeeuwjongen  geteld en  worden er jonge vogels geringd.
Het ringen van deze vogels is (helaas) een kostbare zaak geworden zodat  we ons altijd moeten beperken tot enkele 100  den vogels want ze kosten ons 0.56 euro per stuk.  En op zo'n ringmorgen ben je al snel 225 euro kwijt! Veel geld, als je weet dat een groot deel van de jonge vogels (zeker 60%) in het eerste levensjaar sterft. Toch proberen we dit nog vele jaren vol te houden om aan de weet te komen waar onze Kokmeeuwen van het Tjeukemeer  zoal omzwerven en of ze ver weg trekken.We zijn nog altijd op zoek naar sponsors die ons willen ondersteunen in dit onderzoek.  Per streng ringen van 50 stuks is dit een kostenpost van 28 euro. Graag zouden we in 2012 eens een 1000 tal flinke grote jonge vogels willen ringen . Mochten er mensen zijn die ons financieel willen steunen dan graag!

De tellingen worden al sinds jaren door de Vogelwacht van Oosterzee onder leiding van Jan de Vlas eind april/begin mei uitgevoerd .  Het aantal broedparen van Kokmeeuwen op de drie eilandje is sinds de jaren 2001 al sterk afgenomen , waren er in 2001 nog een 3151 broedparen  in 2011 waren daar maar meer  een 1298 van over. De afname is voor een groot deel te verklaren doordat de begroeiing op de strekdammen sterk is toegenomen en op diverse plekken bomen of struiken zich ontwikkelen. Ook predatie door Zwarte kraai  komt de laatste jaren steeds meer voor. In 2011 zijn er op de  Margjepolle een 70 tal nesten verstoord  door mensen en zijn op de strekdam bij  Oosterzee ,waar ook een  30 paar aanwezig waren , alle eieren uitgehaald. Vermoedelijk is een "meeuwenhater" actief geweest. Toch bleven er ook in 2011 nog genoeg jonge vogels over om van een ring te voorzien. Op 3 juni 2011 ringden we (Eelke Haagsma Bolsward,  Jan de Vlas Echtenerbrug en Jan de Jong, Joure) een 449  jonge kokmeeuwen op een van de eilandjes.

Van Ringer Eelke Haagsma uit Bolsward kreeg ik onlangs  enkele terugmeldingen  die het vermelden waard zijn.

1. Ring Arnhem 3623705
Op 7 juni 2004 geringd  als nestjong op Tjeukemeer. Deze vogel werd op 18 mei 2011 als  vrouw na eerste kalenderjaar  (waarschijnlijk) op het nest  afgelezen met een telescoop  in de Zwillbrocker Venn, Flamingo-Insel in Duitsland.  Duitse  ring onderzoekers van Vogelwarte Helgoland  melden dit. Opmerkelijk dat de vogel  110 km van zijn geboortegrond in het broedseizoen  daar werd aangetroffen.

2.Ring Arnhem 3631731
Op 3 juni 2005 geringd als nestjong op het Tjeukemeer. Na 975 dagen werd de vogel op 3 februari 2008 (in  de winter dus) aangetroffen  te Chester Close bij London in Engeland. De vogel met ring werd  daar door een  waarnemer met een telescoop afgelezen  en  gemeld aan de Engelse Ringcentrale. De afstand tussen Tjeukemeer en de waarneemplek in Engeland is  zeker 436 km.

3. Ring Arnhem 3645571
Op  8 juni 2007 geringd als nestjong op het Tjeukemeer.  Op 20  augustus 2011 is de vogel dood gevonden door  Paul Stephenson uit Harborne  in Birmingham. De vogel werd  vers dood gevonden bij Hill Hook in Local Nature Reserve bij Sutton in Engeland op 443 km van het Tjeukemeer. De vogel heeft de ring maar 1534 dagen gedragen. 

Zo zie je maar dat   jonge  Kokmeeuwen uit het binnenland van Friesland  alle kanten uit kunnen trekken en zwerven. Het loont dan ook de moeite om eens naar een  dood gevonden meeuw te kijken of er toevallig ook een pootring  aangelegd is. De laatste 10 tal jaren worden  er ook veel waarnemingen met telescoopkijkers gedaan in Europa, ook in Friesland zijn daar mensen mee bezig. Ze letten dan speciaal op vogels die naast de metalen ring ook een plastic ring  met een zeer duidelijke inscriptie dragen. Ook enkele van "onze" vogels van het Tjeukemeer dragen een kleurring. Mogelijk dat U een dezer dagen er een tegenkomt, meldt het ons dan even.
In Nederland zijn er vele geringd, doch ook gekleurringd.

Jan de Jong, Joure
Tel. 0513-414788 

Joure 7 september 2011.

Van T.Cuperus ontving ik onlangs een melding dat hij met zijn metaal detector een  pootring gevonden had  van een vogel in de omgeving van Sexbierum , deze ring met  inscriptie Vogeltrekstation Arnhem  5.155.286  bleek al enige tijd geleden aangelegd te zijn bij  een Waterhoen. Vondsten  van pootringen met een metaaldetector kunnen al lang in de grond hebben gelegen doch ze kunnen ons wel degelijk nog informatie verstrekken. Als vinder ben je zowiezo nieuwsgierig wat het is en wanneer de vogel geringd is. De Waterhoen bleek op 14  februari 1991 te Franeker geringd te zijn als na tweede kalenderjaar vogel  door A.G.Bakker uit Franeker.De verstreken tijd tussen het aanleggen van de ring en het vinden  was maar liefst 20 jaar + 6maanden  en 22 dagen. Belangrijk in dit geval is dat de exacte vindomstandigheden van de ring goed gemeld worden anders zou je maar al te snel concluderen dat de Waterhoen  meer dan 20 jaar oud geworden is. Volgens de Europese Ringcentrale is de oudste Waterhoen  zeker 18 jaar en 7 maanden (Copenhagen 403675).  Hoe oud deze vogel  uit Sexbierum is geweest weten we dus niet exact. Blijf vondsten vooral melden!
  

Jan de Jong, Joure
Tel.0513-414788

Joure 29 augustus 2011.

Enkele buitenlandse Ringvondsten uit Friesland van zangvogels (3).

Bij het snuffelen in de oude doos met vele honderden terugmeldingen van gevonden vogelringen vond ik ook diverse van Roodborsten. Nog even en de trek van deze prachtige vogeltjes barst weer  los, bij duizenden komen ze dan uit het noorden en zoeken een plekje om te overwinteren. Menig een heeft wel eens een Roodborstje in de winter op de voedertafel of in de tuin gehad. Drie meldingen licht ik er even uit omdat deze uit het buitenland komen.

Roodborst.

Op 26 januari 1983  is er in Gorredijk  door H.Huitema een dode Roodborst gevonden ! De vogel kwam op een wat ongewone manier aan zijn einde. In de kippenren  plaatste hij de dag tevoren  een muizenval omdat  muizen  regelmatig  bij het voer kwamen in de winter, althans dat dacht hij. Tot zijn grote verbazing en teleurstelling bleek er de volgende morgen geen muis in de val te zitten maar een Roodborst. Deze pikte dus ook van het voedsel wat voor de kippen bestemt was.  Opmerkelijk was dat deze Roodborst een pootring met inscriptie Helsinki J...952449 droeg, de vogel bleek op 21 april 1982 als volwassen vogel geringd te zijn te Degerobagen bij Uusimaa in Finland. Maar liefst 1405 km verwijderd van Gorredijk! Een Roodborst die in het broedseizoen in Finland  geringd werd en  hier in Friesland in de winter vreemd aan zijn einde komt.

Roodborst.

In de winter op 4 januari 1993 kwam J. Meijer uit It Heidenskip thuis en ontdekte dat de kat een vogeltje had gepakt. Om te zien om wat voor vogel het ging werd de kat even van het slachtoffer beroofd en ondekte  Meijer dat het een Roodborst was die warempel ook nog een pootring  droeg  waarop stond Bruxelles ...4204957. De Roodborst bleek geringd te zijn op 9 oktober  1991 als eerste jaars vogel in het Zwin in West Vlaanderen in Belgie. Dat de vogel in 1993 zeker 228 km  noordelijker overwinterde is niet verwonderlijk omdat  vogels in zwakke winters niet verder  naar het zuiden lijken te trekken  en blijven dan op hun stekkie waar waarschijnlijk  veel voedsel was te vinden.

Roodborst.

Ook aan de Friese kust verblijven in de herfst en winter Roodborsten. Op 20 november  1990  vond  W.P.tulner uit Sint Anna Parochie een dode eerste jaars Roodborst die door de kat was  gepakt.Deze Roodborst droeg een pootring met inscriptie Copenhagen  9N...28225 en bleek op 1 oktober 1990  geringd te zijn te Klitmoller in Noord Jutland in Denemarken! Ook deze vogel sneuvelde door een kat op  maar liefst 455 km van de plek waar hij geringd was. Kat slachtoffers komen veel vaker voor dan we wel denken. Vaak slepen ze  hun pooi mee naar een rustig plekje en peuzelen hem daar op. Let op vooral de huiskatten in de wintermaanden en controleer de prooien die ze eventueel meeslepen tot in de woonkamers!

Jan de Jong, Joure
Tel 0513-414788

Joure 28 augustus 2011.

Sprinkhaanzanger met rui of toch Suspended moult?

Op 22 augustus 2011  ringde ik aan de noordoever van het Tjeukemeer op het  SBB terrein Marswâl bij Rohel  een volwassen  Sprinkhaanzanger  met ring  NLA AV.48237. De vogel viel in de hand op door zijn sterk gesleten  vleugels en staart. Duidelijk kon worden vastgesteld dat de vogel in actieve slagpenrui was. De vogel  had geen vet en woog 13.4 gram.Als ruiscore werd genoteerd 8. Nooit eerder stelde ik rui van de slagpennen vast bij deze soort aan de noordoever van het Tjeukemeer. Als broedvogel  de soort komt  hier dan ook regelmatig  voor.  Uit raadpleging in de  Moult in Birds (H.B.Ginn  & D.S.Melville. BTO Guide 19) op pag.70  blijkt dat  slecht een paar vogels met hun slapen rui beginnen  in Europa,beginnend bij P1-P2 (van binnen naar buiten).
Ook bij de vogel die ik controleerde begon de slagpenrui  bij P1 en P2 . Ik vermoedt gezien de fotos (zie Bijlagen) dat ik hier met een Susspended moult (Uitgestelde rui) te maken heb daar de beide nieuwe pennen al bijna uitgegroeid zijn. Wie heeft als ringer al eens eerder rui van de slagpennen bij deze soort in Nederland vastgesteld ? Dit is m.i. de eerste keer dat ik het tegenkom in 26 jaar!

Jan de Jong,Joure.
 Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen

Joure 28 augustus 2011


Enkele buitenlandse Ringvondsten uit Friesland van zangvogels (2).

Van de Zanglijster vond ik nog twee  interessante meldingen.

Zanglijster.

Op 12 februari 1980 meldde  G.van der Bei uit Zwaagwesteinde me dat hij een Zanglijster  gepakt had die met een klap tegen het vensterruit gevlogen was. De vogel had de klap  gelukkig overleefd en kon na enkele uren weer losgelaten worden. De Zanglijster droeg een pootring met inscriptie Stockholm  4163166. De ringgegevens zijn opgestuurd en na enige tijd kregen we bericht dat de Zanglijster op 6 oktober 1979 geringd was  als volgroeide vogel  te Svenska Hogarna in Zweden.
Dat is maar liefst 1076 km verwijderd van Zwaagwesteinde. In de regel trekken de noordelijke vogels vaak verder door naar het zuiden en overwinteren daar, een enkeling  probeerd het hier dus in Friesland. Of de vogel nadien ook snel uit Friesland is vertrokken is niet bekend geworden.


Zanglijster.

Familie Brandsma uit Leeuwarden  belde me  op 8 april 1992 op met de mededeling dat er die dag een Zanglijster met een knal tegen de ruiten was gevlogen en gestorven was. De vogel droeg een klein pootringetje met inscriptie London RV...72101.De volgende dag al werd de vogel bij me gebracht en bleek het om een 2e jaars vrouwtje  te gaan. De vogel was gestorven aan een interne bloeding en had de nek gebroken. Het gewicht bedroeg 76.0 gram en  de vleugellengte was 121 mm. De ring uit Engeland was voor de vogel opvallend klein en klemde een beetje om de poot. De vogel bleek als 1e jaars vogel geringd te zijn op 11 oktober 1991 in Theddlethorpe Dunes bij Mablethorpe in Lincolnshire in Engeland door vogelringers van Bird Ringing Centre. Of de vogel nog op doorreis was is niet met zekerheid te zeggen, wel was te zien na sectie  aan de eicellen dat deze nog maar klein (rond 1.2 mm) en nog niet  ontwikkeld waren. Mogelijk toch op weg naar oordelijker broedgebieden?

Jan de Jong, Joure

Joure 28 augustus 2011.

Enkele buitenlandse Ringvondsten uit Friesland van zangvogels (1).

Vanmorgen heb ik eens op zolder in de oude doos gekeken met correspondentie , brieven en onderzoeksresultaten. In de enorme hoeveelheid (enkele m3) correspondentie en brieven vond ik nog vele 100 den meldingen van vogelringen van dode zangvogels, meeuwen, weidevogels en roofvogels.  Van de Zangvogels meldt ik hier enkele bijzondere. In de toekomst zal ik regelmatig  meldingen uit dit enorme archief op deze Blog plaatsen. Veel van de vogels kwamen uit het buitenland en werden hier gevonden of aangetroffen.

Enkele buitenlandse vondsten.

Zwartkop.

Op 26 april 1996 meldde  Ronnie Kuipers uit Sint Nicolaasga me dat er bij de buren een volwassen vrouwtje tegen de vensterruiten was gevlogen . De vogel droeg een klein ringetje met inscriptie London H...996257 en bleek afkomstig te zijn uit Dover in Engeland en was op 12 september 1993 aangelegd bij een eerste jaars vrouwtje Zwartkop. Het vogeltje wat in Sint Nicolaasga sneuvelde had nog veel trekvet (vetscore 3) en was kennelijk nog op doortrek naar zijn broedgebied wat mogelijk nog noordelijker ligt. Opmerkelijk was dat de vleugeltoppen van deze vogel  door de zon (in overwintergebied) erg verkleurd waren. Van de vogel werden verder nog biometrische gegevens verzameld en de vleuglformule vastgelegd. Vensterslachtoffers onder de zangvogels  komen erg veel voor, slecht enkele daarvan dragen maar een pootringetje. Ook ongeringde vogels  zijn de moeite van het onderzoeken en melden waard.

Zanglijster.

Tijdens de najaarstrek vond J.K.Dijkstra uit Leeuwarden op  14 oktober 1990 een dode Zanglijster onder het vensterraam , de vogel moet in de nacht van 13 op 14 oktober er tijdens de  nachttrek gesneuveld zijn. Het eksemplaar  droeg een pootring Estonia Matsalu H-201973. 
De Zanglijster werd me de volgende dag  al  gebracht en  heb toen na ontvangst het gesneuvelde slachtoffer onderzocht, het bleek een  jong eerste jaars eksemplaar te zijn  met een gewicht van 69.0 gram en een vleugellengte van  116.0 mm. De pootring bleek na opzending afkomstig te zijn  uit Parnumaa, Estland, Rusland en is aangelegd op 1 oktober 1990 door het Matsalu Bird Ringing Centre. De vogel had  in 13 dagen een afstand van 1286 km afgelegd. Een snelle doortrekker dus!
Ringvondsten uit Rusland van deze soort komen maar weinig voor in Friesland.

Een volgend keer meer!
Opgave  van recente vondsten zijn welkom.

Jan de Jong, Joure

23 augustus 2011

Boerenzwaluw ondersoort Hirundo rustica  savignii komt niet voor in Nederland.

Op 9 augustus 2011 melde ik mijn vangst van 27 juli 2011 uit Terwispel betreffende een Boerenzwaluw met opvallend bruine onderzijde op deze Blog.
De vraag kwam naar voren of we hier te maken hadden met een apparte ondersoort van de Boerenzwaluw in ons land. Daarbij werd gevraagd of de ondersoort savignii ook voor komt in Nederland.  Van Henri Bouwmeester (Via Ringernet) ontving ik een foto van deze  specifieke ondersoort. Deze was vele malen donkerder en kwam niet overeen met de vogel die door mij gevangen was. Bennie van den Brink de Boerenzwaluwonderzoeker uit Noordeinde berichte me dat de ondersoort Hirundo rustica savignii nog nooit in Nederland is vastgesteld. De soort broedt in Egypte  en  is nog niet in Europa  gezien.

Kees Roselaar  van NCB Naturalis meldde me via Ringernet dat de vogel die in Terwispel gevangen is overeen komt met de ondersoort  Hirundo rustica rustica  ('boissonneauti'  variant). We hebben dus hier te doen met een kleurvariant van onze eigen Boerenzwaluw.

Kees meldde;
.....Occasional birds have a rufous-cinnamon belly (the 'boissonneauti' variant) and birds  like these are either inseparable from Hirundo rustica  transitiva or are paler rufous to cream towards vent and under tail-coverts; the proportion of the population which shows rufous underparts increase towards the Middele East, but some 'boissonneauti'occur north to Centraal en Noord Europe........

In de Birds of the Western Paleartic ,deel 5,1988 blz272 vond ik dat er zes fases aangegeven worden betreffende de kleurvarianten van Hirundo rustica rustica.

0. virtuallly white.
1.dingy-white or cream-white.
2.cream or cream white.
3.pinkisch cream-buff with rusty tinged under tail-coverts
4.rufous-buff, like transitiva
5.rufous-chestnut, like savignii and tyleri

De vangst van 27 juli 2011  te Terwispel is dus een Boerenzwaluw Hirundo rustica rustica ('boissonneauti'  variant).  Deze variant komt wel vaker voor want op 12 augustus 2011 ving ik in Ureterp  bij Arend de Wrede  in de paardenstal ook weer een zelfde soort met een donker bruine borst en buik , het was een mannetje na 1kj, deze nijgde meer naar fase 4 in(zie fotoin Bijlage).
Sommige vogels komen dus  overeen met variant fase 4 en kunnen mogelijk tot de ondersoort  Hirundo rustica transitiva  gerekend worden (zie opmerking Roselaar).
De fasen 0-1 en 2 komen normaal  bij ons in Nederland voor, fase  3 en 4 veel minder doch zeer incidenteel. In vrijwel alle gevallen gaat het om  mannetjes.

Komend broedseizoen (2012)is het belangrijk dat we gaan noteren welke fase we in de boerderijen of schuren aantreffen, daarbij onderscheidt makend tussen  volwassen mannetjes en wijfjes.
Van elk vogel de fasen 3,4 of hoger fotos maken van de kleuren van de onderbuik, meer aantekeningen maken mag natuurlijk ook! Ook kijken hoe vaak de fase 0 tot 2 voorkomt in jou onderzoek gebied.

Jan de Jong, Joure

20 augustus 2011.

Dit jaar al vier Buidelmezen aan Tjeukemeer gevangen.

Vandaag hingen er zomaar vier Buidelmezen in de opgestelde netten aan het Tjeukemeer te Rohel.
In jaren heb ik de Buidelmees daar al niet meer gevangen ,zodat ik dacht dat we wel over de vangtop heen waren. Vanmorgen toch nog vier  1 kj vogels, had ik eigenlijk niet meer werwacht!
In de periode 1985 tot 2010 zijn er  toch nog een 50 tal Buidelmezen  aan de noordoever van het Tjeukemeer geringd. De eerste  was in 1988, in 1989-5,1990-1, 1993-2,1994-12,1996-10,1997-3,1998-5 ,2003-3, 2006-5 en 2007-3. Precies 50 in 26 jaar tijd. Daarkomen dus nu weer 4 bij.

Van de 50 vogels kwamen er vier terug uit het Buitenland, alle vier uit Frankrijk.
1. 5-8-1989 geringd 1kj.                 terug  23-12-1989 St.Seurin D'uzet (Frankrijk) 955 km.
2. 17-6-1994 geringd man na1kj     terug 28-10-1994 Mortagne Sur Gironde(Frankrijk) 955km.
3. 30-6-1996  geringd 1kj               terug 22-10-1996  Mortange Sur Gironde(Frankrijk) 955km.
4. 1-8-2007 geringd 1kj  terug 30-10-2007  Roseliere,Chenac-Saint-Seurin-D Uzet (Frankrijk).

Verder werd nog 1 vogel met Nederlandse ring gevangen op 28 juni 1997, deze bleek  op 31 mei 1997 geringd  te zijn in De Byland, De oude Waal  in Gelderland (118 km).

Opvallend is dat  vrijwel alle terugmeldingen van door mij geringde Buidelmezen  afkomstig zijn uit 1 plek in Frankrijk. De vogels overwintreren daar stellig!
Hopenlijk  horen ik dit jaar  ook iets van ons viertal wat we op 20 augustus ringde.

Jan de Jong, Joure


 

20 augustus 2011

Smorgens vroeg om 3.45 uur afgereist naar het Tjeukemeer te Rohel om vogels te vangen voor het  Wetenschappelijk ringonderzoek op het  SBB terrein Marswâl. De vangaantallen waren niet hoog doch wel opmerkelijke vangsten.  In de netten in het riet werden de meeste Kleine karekieten en Rietzangers  gevangen. Tussen de Rietzangers  zaten er 2 met ringen. Ik dacht dat zullen wel vogels zijn die ik enkele dagen terug al geringd heb, doch toen de veldloup er aan te pas moest komen bleek er warempel  Stavanger Norway  op te staan met een nummer, een echte trekker dus.
Zelden worden Rietzangers  gevangen op deze ringplek  met ringen uit Skandinavie. Naast de Noorse ring werd er ook nog een Kleine karekiet met Belgische pootring aangetroffen.
En of het niet meer stuk kon  hing plotseling in  net C1  ook nog 1 BUIDELMEES. Toen ik terug liep naar de ringplaats plaatste ik de vogels in de wacht en ging ze een voor een ringen en onderzoeken. Tijdens het onderzoeken  hoorde ik  het geluid van de Buidelmees dichtbij in het riet,
toen ik even later in net B6  keek  hingen daar nog drie Buidelmezen.
Ondanks  de  toch  matige morgen qua aantal  toch prachtige vangsten voor augustus.
In de Bijlage  de verslagen van 16 en 20 augustus.

Jan de Jong, Joure





    

23 augustus 2011.

Op 16 augustus vond ik  in het natuurgebied Marswâl (SBB terrein) aan de noordoever  van het Tjeukemeer diverse plantjes van het Gewoon Blaasjeskruid. Dit plantje is voor Skarsterlan vrij zeldzaam. Nergens anders vond ik het, de bloem  lijkt wel wat op een orchidee achtige. In de Atlas fan de floara fan Fryslan (1977) staat dat het plantje werd gevonden in het zuid-oosten  van de gemeente Skarsterlan of dit nu nog zo is is onbekend. Zou de soort ook nog voorkomen in het Ooster-  en Westerschar  bij Sint Johannesga-Rotsterhaule.?
De plant is een  vleesetend plantje die zijn prooi, kleine waterdiertjes, onder water in kleine blaasjes  vangt.

Jan de Jong Joure

Komt Hirundo rustica savignii voor in  Nederland?

Joure 9 augustus 2011.

Als Boerenzwaluw ringer in Friesland  kom ik regelmatig tegen dat er vogels afwijken van de meer normale borstkleur.  Op 27 juli 2011 ving ik in een schuurtje te Terwispel een  volwassen mannetje met een sterk bruin onderzijde. De zwaluw had een  voor mij bekend pootring om  en bleek op  ruim 1 km afstand  geringd te zijn in de boerderij van Sjoerd Wagenaar op 15 juli 2010 als volwssen man.Ook toen was de vogel opvallend bruin aan de onderzijde zo noteerde ik , en verder geen aandacht aan besteed. In he verleden heb ik wel eens meer een Boerenzwaluw gevangen met  een vaag licht bruine onderzijde  in plaats van een witte  of vuilwitte onderkant. Steeds twijvelend aan wat dit nu is ben ik op zoek gegaan naar dit fenomeen hier in Friesland. Zouden we hier dan toch te maken hebben met een andere ondersoort?

In een van mijn oude vogelboekjes op zolder vond ik een plaatje van een van de vele ondersoorten van zwaluwen die er sterk op leek, het gaat hier om  Hirundo rustica savignii, deze zou voorkomen in Egypte. Zou de soort vanuit dat gebied  meegekomen zijn naar ons land? Kan dat ?
Zelf twijfel ik nogal omdat er hier in Friesland wel vaker van deze kleurafwijkingen voorkomen doch kan me voorstellen dat de soort ook rond het Middellandse Zee gebied voorkomt en op de voorjaarstrek mee gaat naar het groene noorden.
Op blz 206-207 van de derde druk van  Elseviers Gids van de Europese Vogels (een vertaling van Jaap Taapken en Henk J. Lichtenbeld) staat een afbeelding van deze ondersoort afgedrukt.
In de Bijlage heb ik twee fotos opgenomen van de vermeende ondersoort.

Welke ringer of onderzoeker heeft ook wel eens zo een bruine eksemplaar gevangen of geringd?

Jan de Jong, Joure
Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen

Joure ,9 augustus 2011.

Half  juli kreeg ik naar aanleiding van een berichtje in de Leeuwarder Courant betreffende Boerenzwaluwen een telefoontje van  Mevr. van der Wal uit Kortehemmen.
Boerenzwaluwen  zijn prachtige vogels , vooral de mannetjes vallen sterk op door de lange staart.
Mevr. van der Wal  meldde me dat ze in hun schuur zeker een 60 tal nesten van de boerenzwaluw had en dat de vogels door een gat in de deur, speciaal voor de zwaluwen gemaakt, elk jaar weer terugkomen.
Op 18 juli  en 4 augustus bezocht ik de boerderij en kwam al vrij snel tot een 70 tal nesten!
Het is soms een drukte van belang als ze met voer in en uit vliegen zo meldde ze me.
Vanuit de woonkamer kan  waargenomen worden  hoe de vogeltjes soms bij tientallen aan het voedsel zoeken zijn  langs de boomwallen.

In diverse  nesten zaten nog jonge vogels en in enkele nog vervolglegsels. Volgens Mevr. van der Wal , die de Boerenzwaluwen  prachtige vogels vind, zijn er al een flink aantal vertrokken na de slechte periode met regen en koude. De stal waarin n u geen vee stond en leeg was bleek op de grond van plastic te zijn voorzien, zo heb ik minder last van de mest die ze produceren aldus Mevr. van der Wal. Op de afgesloten zolder zat een kerkuil , dit jaar had de vogel  geen jongen en was sporadisch te zien. De zolder kan afgesloten worden  van de stal  zodat de Kerkuil niet bij de zwaluwen kan komen. Wat er wel kwam was een kat (!) , het bleek er eentje van de buren te zijn , deze was natuurlijk aangelokt door de geluiden van de zwaluwen  en kroop zo door de opening in de deur. Deze opening is nu voorzien van gaas en draden zodat de kat en andere nachtbeesten niet meer bij de zwaluwen kunnen komen. Zie foto in de Bijlage.
In totaal heb ik in de boerderij nog een  28 volwassen vogels en een 8 tal nesten  met jongen  geringd. Alle nesten zijn genummerd en  in augustus en september van dit jaar worden de  resterende nesten met jonge vogels nog voorzien van een pootring in het kader  van het Boerenzwaluw onderzoek in Friesland. We blijven de zwaluwen van Fam. van der Wal een tijdje volgen  aan de hand van de pootringetjes. Zij geven ons veel informatie over de conditie en hun aanwezigheid. We zijn benieuwd hoeveel van de geringde vogeltjes  terug zullen keren naar deze schuur waarin  zeker een 70 tal nesten zitten. Voor meer adressen in de omgeving met veel nesten van de Boerenzwaluw  hou ik me uiteraard aanbevolen.

Jan de Jong, Joure
Tel.0513-414788

Joure 9 augustus 2011.

Op  1 augustus j.l. kreeg ik een melding van een vensterslachtoffer binnen. Willem Boelens uit Boazum  melde me telefonisch dat er een klein  bruin vogeltje met volle vaart tegen de venstrruiten  was gevlogen en op slag dood was. Hij wist niet om wat voor vogelsoort het ging doch belde me meer om het vreemde ( bijna onleesbare) ringetje  met inscriptie wat   de vogel om de poot had.
Hij moest de volgende dag toch in Joure zijn dus  zou hij hem wel even  aanbrengen.
De nog verse vogel bleek een volwassen Kleine karekiet te zijn met ring  Mus SC  Nat Brussels
11506488 .  Een ring van de Belgische Ringcentrale  dus.
 
De volgende biometrische gegevens werden genoteerd;
Geslacht/Leeftijd ; man  na eerste kalenderjaar
Vleugel= 66 mm. Staart= 53.5 mm. Loopbeen= 21.60 mm Gewicht= 11.5 gram.
P8= 52.0 mm. Notch binnenvlag GS2= 13.0 mm. Vetscore= 1. Snavel+Kop= 33.74 mm.
Partiele rui van kop,nek,hals,flanken en stuit.
Vogel opengesneden en geslacht  bepaald. Testes lengte = 5.2 mm , diameter testes 3,8 mm. kleur testes vuilwit.

De gegevens zijn via het moderne GRIEL meldings program van het Nederlandse Vogeltrekstation in Wageningen gerapporeerd. Nu maar afwachten WAAR in Belgie deze vogel geringd is.
Uiteraard krijgt de melder en de ringer bericht  terug van de Belgische  Ringcentrale in Brussel.
 
Het melden van ringvondsten en het laten onderzoeken van de slachtoffers  geeft een grote meerwaarde aan het ringonderzoek in Europa. Heeft U ook bij toeval een vondst  gedaan?
Laat de geringde  vogel door een Gecertificeerd vogelringer  bij U in de buurt onderzoeken en
U heeft daarbij een  belangrijke   bijdrage geleverd  aan het onderzoek naar vogels.


Jan de Jong, Joure 

Joure 9 augustus 2011.

Op 27 juli 2011 belde Mevr. Huisman uit Heerenveen me dat ze opo 22 juli aan  de Gooilandlaan achter de school een prachtige IJsvogel had waargenomen. De laatste weken wordt de soort maar weinig meer opgemerkt zo blijkt uit de binnengekomen berichten uit de provincie.
In de Froskepolle te Leeuwarden was dit jaar nog een broedgeval zo meldde Jan Terpstra uit Goutum  me  op dezelfde dag. Mogelijk dat de soort  dit jaar ook in de omgeving van Heerenveen (Oranjewoud)  heeft gebroed. Door de afgelopen strenge winter van 2010/2011 zijn er stellig veel vogels gesneuveld door de koude en honger.
Ben benieuwd of ze binnenkort op meer plekken te zien zijn.

Jan de Jong, Joure
Tel. 0513-414788

Joure 9 augustus 2011

Terecht werd ik er opgewezen door een lezervan mijn Blog dat er in de periode  eind mei tot begin juli  nog wat ringdagen ontbraken. Ik ben toen dus wel geweest. Hierbij volgen de gegevens in de Bijlagen. Op de foto een nestje van de Rietzanger met jongen die  dit jaar aangetroffen werd op de ringplek, het nest werd bij toeval gevonden en de jongen uiteraard  geringd.

Jan de Jong, Joure

Ringonderzoek gegevens en verslagen van de laatste perioden.

Na een lange tijd van rust op deze Blog qua meldingen nu de aanvullingen van de ringverslagen in de Bijlage betreffende  de Ringplek  Rohel Tjeukemeer op het Staatsbosbeheer terrein Marswâl. Door het vele onderzoekswerk schiet de tijd er wel eens bij in om ook direct de gegevens op mijn Blog te zetten. Er is weer heel wat gevangen en geringd voor de wetenschap  aan het Tjeukemeer. In de Bijlagen de verslagen vanaf  10 juli tot en met 6 augustus.

Veel leesplezier, en mochten er vragen zijn dan hoor ik het wel.
Gasten die eens een ringochtend  mee willen maken , alleen onder goede weersomstandigheden, kunnen telefonisch contact opnemen met  ringer . Tel 0513-414788 of een berichtje via de email zenden mag ook. 

Jan de Jong, Joure 
Gecertificeerd Vogelringer Vogeltrekstation Wageningen (NIOO/KNAW).

Veel legsels door koude en slecht weer verstoord in juli.

Het leek zo goed te gaan met de zomer dit jaar. De vele regen buien en het koude en slechte weer  gooiden echter roet in het broedseizoen voor de Kleine karekiet.
Aan de noordoever van het Tjeukemeer bij Rohel zijn veel nesten door de harde wind scheef gezakt en zijn eieren of jongen uit de nesten geslingerd. Ook vond ik nestjes nog intact waar de kleine  kale jongen  door ondervoeding waren gestorven. In natte regenachtige perioden met  veel koude nachten hebben de vogels het zeer moeilijk gehad.  Slechts enkele legsels haalden de eindstreep en  konden uitvliegen. De ophanging van de nestjes aan de rietstengels is opvallend, soms waren ze maar aan 2 a 3 stengels  vastgezet. Belangrijk in zo'n geval is dan op welke punten rond het nest een verankerde  rietstengel zit, zitten de stengels dicht bijelkaar (2) dan bestaat de kans dat deze tijdens harde wind een grote kans maakt te sneuvelen. De windrichting op het riet en het nest is daarbij van groot belang. Bij 1 nest met twee rietstengels als ophang constateerde ik dat deze precies  op 180 graden van elkaar lagen en het nest wonderlijk gespaard bleef.
Of er een groot verband bestaat tussen de ophanging  en de verliezen van legsels van de Kleine karekiet door harde wind  is m.i. nog niet eerder goed onderzocht. Volgens mij is er een groot verband. Zie ophanging van  nesten op foto in de Bijlage.



Jan de Jong, Joure

Joure , 9 augustus 2011

Het gaat slecht met de Boerenzwaluwen in ons land. De soort gaat op veel plekken langzaam achteruit. In Friesland  merk je dat  eigenlijk  veel minder doordat veel Boerenzwaluwen zich de laatste jaren steeds meer aan het klusteren (groeperen) zijn in zeg het maar kleine kolonies. Vooral dit jaar trof ik dit op verschillende plekken in de provincie aan o.a. in Warga (80 nesten) , Kortehemmen (70 nesten), Ureterp zeker 60 nesten. Op veel Friese boerderijen  met oude  schuren  heb je  meerdere paren die bijelkaar broeden soms wel tot 20 a 30 paar. In het zuiden en midden van ons land neemt de soort ook af  omdat veel stallen afgesloten worden.
In Fiesland verdwijnt de soort steeds meer uit de oude schuren waar geen vee meer aanwezig is en  tevens een nestkist voor kerkuilen is geplaatst, voor het vee wordt de laatste  jaren steeds meer moderne stallen gebouwd  die meer open zijn. De zwaluwen verhuizen in eerste instantie mee, doch als er een kerkuil in de omgeving broedt die gemakkelijk in en uit de stallen kan vliegen en zo de nesten kan plunderen in een slecht weer periode dan zoekt een groot deel van de vogels een andere veilige broedplek, ze klusteren zich dan vaak  op plekken die voor hen (nog) veilig zijn.

Naast deze constatering hier in de broedgebieden is er ook nog een plek waar de vogels overwinteren. Van deze overwinterplekken weten we eigenlijk nog maar  zeer weinig. Van Friese vogels zijn bijvoorbeeld maar weinig plekken bekend waar vogels overwinteren. Dit jaar heeft Vogelbescherming  Nederland geld beschikbaar gesteld  en in samenwerking met het Vogeltrekstation in Wageningen  een project op stapel gezet om  meer te weten te komen van de  overwintergebieden van Boerenzwaluwen.
In Friesland  heb ik in juli 2011 in Terwispel en Warga in totaal 10 piepkleine  geolocators (0.7 gram)aangebracht  met een tuigje op de rug van volwassen mannetjes . Hiervoor moest eerst een certificering voor worden gevolgd in Noordeinde. 
Met behulp van deze z.g. loggers komen we veel meer te weten over de verblijfplaatsen van de zwaluwen in de overwintergebieden in Afrika. Twee keer  per dag slaan deze data loggers   hun
 lokatie op in een intern geheugen,  ze zenden dit dus niet door via een sateliet . De vogels moeten in het voorjaar van 2012 teruggevangen  worden en de loggers verwijderd worden , pas dan kunnen ze worden afgelezen op het instituut in Wageningen en kan  globaal in beeld gebracht worden waar onze Friese en Nederlandse Boerenzwaluwen in de winter verblijven.

Vinders van  dode Boerenzwaluwen die een pootring  of logger dragen worden verzocht dit op te  geven. Levende Boerenzwaluwen met loggers in de periode juli 2011 tot december 2011 NIET verwijderen. Alleen vangsten en vondsten met loggers in 2012 DIRECT opgeven met logger nummer, vinddata en vindplaats. Bellen naar 0513-414788  of een email zenden.

9 augustus 2011, Joure