Op 27 april vroeg uit de veren. Vanmorgen komt een groepje jeugdvogelwachters (6) uit Heerenveen kijken naar hoe het ringonderzoek aan vogels aan het Tjeukemeer wordt uitgevoerd. Met drie volwassen begeleiders is er uitleg gegeven aan de jeugd en werden de nodige vragen beantwoord. De vogels mochten door de jeugd worden losgelaten nadat ze eerst uitleg hadden gekregen hoe de vogel vast te houden. Er werden in totaal een 36 vogels gevangen , waaronder zelfs een 1e Kleine karekiet die al terug was uit Afrika. In de Bijlage het verslag van die ochtend.
Jan de Jong, Joure Ringer403 Vogeltrekstation Wageningen
Volwassen boomvalk vliegt zich te pletter bij rusthuis.
Op 25 april 2013 kreeg ik een telefoontje van Betty Wielenga uit Sneek dat ze een valkje had gevonden op aanwijzing van enkele bewoners van Frittemahof in Sneek. De vogel bleek een Boomvalk te zijn die zich te pletter had gevlogen tegen de vensterruiten en de nek gebroken. Ik kreeg diezelfde dag nog de vogel uit Sneek binnen, het bleek een volwassen mannetje te zijn met al sterk ingedroogde oogkassen, minstens dus al 3 dagen dood. Direct zijn er enkele fotos van het gesneuvelde eksemplaar gemaakt en de biometrische gegevens vastgelegd. Vleugel 260.0 mm, Staart 136.0 mm en gewicht 203.2 gram.
De Boomvalken waren dit jaar op veel plekken al in Friesland te zien.De vroegste was dit jaar op 17 april op Vlieland bij het Posthuis gezien door Carl Zuhorn. Op dezelfde dag was er ook al een in het Fochteloerveen (Dirk Vogt). Op 18 april zag Douwe van der Ploeg er een in Marssum en op 22 april werd er een bij de Pasveer (Stadsfenne) in Sneek gezien door Dick Pruiksma. Zou dit dezelfde vogel zijn geweest die nu gevonden is ? Zou best kunnen want het is precies in dezelfde wijk! Doch er waren meerdere vogels op 22 april in de omgeving, Jan Veldman uit Joure zag op 22 april ook 1 bij de ijsbaan van Joure.!
Op 23 april 1 in Fochteloerven (Marcel van der Tol) en op dezelfde dag 1 op de Delleboersterheide (Geert Dijkstra). In de IJpmapolder waren op 24 april zelfs 2 te zien meldde Eelco Brandenburg uit Bolsward en op dezelfde dag fotografeerde Wieger van Keulen er 1 aan het Sneekermeer. Op 25 april zag Eelco Brandenburg er een bij Ferwoude in de polder Gaast en trof Teunis IJlstra een in de poder Rohel. Al met al veel Boomvalken te zien in Friesland de laatste dagen.Nieuwe waarnemingen zijn welkom.
Wind speelde parten bij onderzoek aan Tjeukemeer. Op 24 april 2013 smorgens vroeg afgereist naar het Tjeukemeer. De vooruitzichten waren goed. Bij aankomst nog weinig wind doch dit veranderde al snel. De wind draaide naar het zuiden en leek alleen maar toe te nemen. Het aantal vangsten van zangvogels werd door de trilling in de netten zwaar bemoeilijkt doordat alle netten nu voor de vogels veel beter zichtbaar waren. Verwachte eigenlijk weinig vangsten doch tegen 07:00 uur hing er toch in net B14 een Boerenzwaluw in de onderste netbaan. De vogel was kennelijk laag boven het water op zoek gegaan naar insecten en kon het net niet meer op tijd ontwijken. De 1e Boerenzwaluw voor 2013 was gevangen en kon geringd worden! Het ging om een volwassen mannetje ;Vleugel 124.5 mm ,Gewicht 19.2 gram, Vetscore (Busse) 1 en Staart 11.0 mm. Veel Boerenzwaluwen keren de laatste weken terug naar hun geboortegrond, ook deze zal zijn weg vervolgen en op zoek gaan naar zijn boerenschuur of stal. Verder die morgen nog diverse soorten gevangen, zie bijgaande verslag.
Koude start van het 20e CES seizoen aan het Tjeukemeer.
Nadat we in 1993 eerst een proefjaar hadden van de CES opstellingen in ons land zijn we vanaf 1994 officieel begonnen met deze vorm van onderzoek. Eigenlijk vangen we al vanaf 1985 met een CES methode aan het Tjeukemeer die in 1981 door de BTO geintroduceerd is! De start van het seizoen 2013 leek op 20 april eerst goed te verlopen, helder weer en rond het vriespunt, doch zodra de zon opkwam begon ook de grondmist op te komen en werd het kouder. Er lag zelfs een laagje ijs op het pad naar de ringplek en de netten werden wit en duidelijk zichtbaar. Leek net of ze spierwit waren geverft. De vangsten en de doortrek van de zangers viel dan ook flink tegen vanmorgen. Toch nog een 12 tal soorten gevangen, waaronder een opvallend licht (schier) gekleurde Fitis met vrij donkere (geen zwarte) poten. De Fitis behoort mogelijk tot een tussenvorm ('intergrate") van P.t. trochilus en P.t. acredula. In het verslag (in Bijlage) een foto van de opvallend lichte Fitis, welke trouwens in eerste oogopslag eerst deed denken aan een forse Tjiftjaf, doch o.a. de vleugelformule sluit een Grauwe Fitis uit. Bewijst maar weer dat je ALTIJD in de trekperiode de buitenvlagversmallingen en de vleugelformule dient te controleren bij deze soorten.
Veel vogels aan Tjeukemeeroever Bij Rohel op 15 april.
Na een periode van veel koude en afwezigheid van onze voorjaarsvogels kon ik eindelijk op maandag 15 april voor het eerst weer afreizen naar Rohel. Het weer zat meteen goed mee. Bij aankomst vrijwel windstil en geen grondmist. Na het opzetten van de netten bleek al snel dat er diverse Zwartkoppen snel reageerden op het geluid. Ik zou die morgen er 28 (!) vangen (13 mannetjes en 15 vrouwtjes) en met een ring van het Vogetrekstation Wageningen weer loslaten. Naast de vele Zwartkoppen waren er ook een flink aantal Tjiftjaffen (36) en Fitissen (17) aanwezig. Direct al na het aanzetten van het geluid viel me op dat een Nachtegaal probeerde boven het geluid van de geluidsinstallatie uit te komen. Prachtige hoge felle klanken kwamen uit het bosje en na enig speurwerk kon ik zijn vage gedaante op een tak ontdekken. De zang heeft zeker meer dan een half uur aangehouden en bij een van de rondes ontdekte ik dat het stil was en hij in een van de netbanen van net B14 hing. Wat een prachtvogel! Verder die morgen nog diverse leuke vangsten . Zie verslag in de Bijlage
Nog geen Boerenzwaluwen in schuren gezien. Vanmorgen even naar de binnenkomende berichten over zwaluwen gekeken. Huiszwaluw en Oeverzwaluw zijn nog niet terug gemeld op dit moment (1-4-2013) in Nederland. De Boerenzwaluw is al op meerdere plekken gezien. Zo was de 1e al op 5 maart 2013 in het Belgische Nieuwedorpe (Hugo Vermeren) te zien. Op 10 maart 2013 al 2 boerenzwaluwen in het Belgische Marais d'Harchies (Vincent Leirens) en op dezelfde dag al een 1e in De Hamert in Limburg ,Nederland (Jan Erik Kikkert).
Grotere aantallen werden al op 24 maart 2013 in het eerder genoemde Maris d'Harchies in Belgie gezien (Tom Derutter). In Nederland waren tot op heden (1-4-2013) nog geen grote aantallen gezien, de grootste aantallen werden op 22 maart 2013 gezien in Friesland ,5 vogels bij Reduzum (Vincent Douwes). Voor Friesland zijn er nog maar een drietal meldingen bekend uit maart 2013. De vroegste was dit jaar 21-3-2013 1 bij Luxwoude (Vincent Douwes) en de laatste maartmelding 31 maart 1 vogel bij Heerenveen (Laurens van der Vaart).
Het valt op dat er op de Belgische/Franse grens al vroeg een grote groep (30 tal vogels) aanwezig is. Toch zijn er in Belgie al twee Boerenzwaluwen gesneuveld, 1 verkeersslachtoffer en een dood gevonden. De koude maart maand heeft ook daar w.s. aan bijgedragen. Boerenzwaluwen terug in de (broed) schuren geven een duidelijk relatie aan met de terugkerende eigen broedvogels. Tot op heden heb ik nog geen meldingen gezien van teruggekeerde broedvogels in de nestschuren.
Graag ontvang ik de eerste meldingen van terugkerende Boerenzwaluwen in schuren of stallen. Het blijkt dat door de extreem lange winterse omstandigheden veel Afrika gangers later terug zijn dan normaal. noteert U even de eerste data?
Staartmezen zwerven nog steeds om. De laatste dagen worden er nog steeds groepjes staartmezen gezien. Zo zag Mevr. van der Veer uit Marssum op 30 maart nog een groepje van 10 in haar woonplaats.De soort kan nu met de winterse omstandigheden ook vaak nog op voedertafels worden gezien. Een enkele keer is er een vogel bij met een geheel witte kop. Groepjes met allemaal helder witte koppen zijn zeldzaam voor Friesland. Deze behoren tot de Witkopmezen.Uit mijn archief een artikel bijgesloten dat gaat over deze verschillende ondersoorten en overgangsvormen waar we mee te maken hebben.
Meerkoeten in Leeuwarden al op nest. Deze week kreeg ik al bericht dat er in Leeuwarden broedende meerkoeten zijn gezien. Heb even in mijn archief gedoken en vond een artikel uit de Leeuwarder Courant van 13 maart 2001 waarin ook vroege broedgevallen zijn opgetekend. Zijn er op meer plekken , met name in dorpskommen en steden al broedende meerkoeten gezien? Ben benieuwd wanneer dit voorjaar de eerste eieren al zijn gevonden of er eerste jongen gezien worden.
Koude oostenwind weerhoud Friese kieviten van de leg.
De koude oostenwind zorgt nog steeds voor ongemak in de natuur. Gisteren kreeg ik via vogelwachter Ultsje Jellema uit Steggerda bericht dat de kieviten op Ameland bij Hollum al voedsel zochten in de bebouwde kom bij de woningen. Ook in Tjerkgaast zo melde Marten van der Heide me komen de kieviten dicht bij de woning om naar voedsel te zoeken. Ik weet me nog te herinneren dat in de eind jaren zestig de kieviten ook zo'n koude periode hebben gehad en dat er toen vele honderden doden vielen op de Friese weiden. Midden in Joure werden toen ook voedsel zoekende kieviten gezien in plantsoenen en parken. Zouden we nu weer een herhaling krijgen van deze winterse omstandigheden? Veel vogelwachters en nazorgers die 1 of 2 weken vrijaf hebben genomen om de laatste weken van maart in het veld te zijn blijven bij de kachel of zijn gewoon weer aan het werk gegaan. Maar ook kleine zangers die nog moeten terugkeren blijven zuidelijker afwachten tot de temperaturen weer toenemen. De meeste Tjiftjaffen zijn daardoor ook veel later dan anders terug. Op de voedertafels is het de laatste weken nog erg druk. Met name de Sijs en de Kool- en pimpelmezen komen op vetbollen , pinda's en strooivoer af.
Waar zijn al die IJsvogels gebleven uit Friesland?
Als ik dit stukje schrijf is het nog steeds winter (22 maart) en komt er nog regelmatig nachtvorst voor. Tot nog toe is de IJsvogel de afgelopen periode nog maar sporadisch gezien in Friesland. Mogelijk dat een erg groot deel van de broedpopulatie al in de winter van 2011/2012 is gesneuveld. Ik vraag me dan ook terecht af waar al onze IJsvogeltjes zijn.
Zo waren er begin januari 2013 nog vogels in Joure (12-01 Gauke Zijlstra), Hardegarijp(14-01 A.Laming), Workum (14-01 G.Tamminga), 21-01 t/m 28-01 Leeuwarden (div. waarnemers).
In februari werden ze gezien in Cornjum (04-02 Spoelstra, 18-02 D.Schut),Heerenveen(10-02 Vincent Douwes),Leeuwarden (14-02 en 26-02 Dick Schut), Sneek (26-02 Johan Helmus). In maart kwamen er al meer plekken meldingen binnen.
Maart meldingen kwamen van Terschelling (02-03 Jacob Jan de Vries), Joure (02-03 Wouter Schothorst, 11-03 Petra de Weerd), IJlst (07-03 Hans Andringa), Leeuwarden (06-03 Margriet Kampman en Jan van der Meer, 10-03 M.Kiestra), De Wilgen (11-03 Ypie Schurer),Oudkerk (13-03 Fam. de Vries), Dokkum (14-03 Jannie Oterdoom-Spoelstra).
Al met al toch nog wel wat winterwaarnemingen in de afgelopen maanden (winter 2012/2013). Tot op heden gelukkig nog geen meldingen van slachtoffers uit de maanden januari /maart ontvangen.De soort sneuvelt vaak doordat er tijdens het verplaatsen naar geschikte voedsel (vis) gebieden er nogal eens een zich tegen de vensters te pletter vliegt.
Van het jaar 2012 heb ik voor Friesland een totaallijst gemaakt van alle veldwaarnemingen die ik kon vinden in de literatuur en die bij me binnengekomen zijn , deze is in de onderstaande Bijlage (IJsvogels in Friesland 2012) te raadplegen. Verder is er in het blad Vanellus 2013 -01 op blz.12-13 een artikel gepubliceerd met alle tot dusver bekende ringvondsten uit binnen en buitenland die betrekking hebben op Friesland (zie Bijzonder Vogelnieuws 01- 2013).
Mochten er aanvullingen op de lijst (2012) zijn en U waarneming staat er niet bij in de verslagen dan hoor ik dit graag. Ook meldingen uit voorgaande jaren zijn natuurlijk welkom.
Koude start van het 20e CES seizoen aan het Tjeukemeer.
Veel vogels aan Tjeukemeeroever Bij Rohel op 15 april.
Staartmezen zwerven nog steeds om.
Koude oostenwind weerhoud Friese kieviten van de leg.
Waar zijn al die IJsvogels gebleven uit Friesland?
